CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

BAĐZĐ -TÜRKĐYE DAVASI

(Başvuru no:7306/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

17 Şubat 2009

Đşbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (7306/02) no’lu davanın nedeni (T.C. vatandaşı)

Ebrahim Baizi’nin (başvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 05 Aralık 2001 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleşmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, Đzmir Barosu avukatlarından T. Aslan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran, 1977 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.

12 Eylül 2001 tarihinde, Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’ne bağlı polis

memurları tarafından PKK üyesi oldukları ve sözkonusu örgüte yardım ve yataklık yaptıkları

şüphesiyle başvuran ve dört kişi yakalanıp gözaltına alınmıştır. Başvuran, yakalama

tutanağını imzalamıştır. 13 Eylül 2001 tarihinde, başvuran, on beş sayfalık ifade vermiştir.

17 Eylül 2001 tarihinde başvuran, adli tabip tarafından muayene edilmiştir. Düzenlenen

raporda, başvuranın vücudunda hiçbir darp ve cebir izine rastlanmadığı ortaya konmuştur.

Aynı gün başvuran, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcılığı’na sevk edilmiş

ve Savcılık önünde 1998 tarihinden beri örgütün üyesi olduğunu kabul etmiştir. Bilahare

başvuran, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi tarafından dinlenmiş ve hakim

başvuranın tutuklanmasına karar vermiştir.

29 Eylül 2001 tarihli iddianame ile başvuran, Türk Ceza Kanunu’nun 168/2 maddesi uyarınca

PKK üyesi olmakla suçlanmıştır.

12 Aralık 2002 tarihli kararla, Devlet Güvenlik Mahkemesi, Türk Ceza Kanunu’nun 168/2

maddesi uyarınca başvuranı on iki yıl hapis cezasına mahkum etmiştir.

5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından daha uygun bir cezai

hükmün uygulanabilmesi amacıyla karar Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi tarafından re’sen

yeniden incelenmiştir.

21 Haziran 2005 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi kararını vermiş ve hapis cezasını altı yıl üç

aya indirmiştir. 12 Haziran 2006 tarihinde, sözkonusu karar Yargıtay tarafından onanmıştır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 5/3 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Başvuran, yakalanmasının hemen ardından hakim karşısına çıkarılmamasından şikayetçidir.

Başvuran, AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazını sunmaktadır. Hükümet,

gözaltının meşruluğuna veya gözaltının uzatılmasına yönelik her türlü savcılık emrine

itiraz etmek için hukuk yolu öngören Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 128/4

maddesine atıfta bulunmaktadır.

AĐHM, sözkonusu sorunu daha önce incelediğini hatırlatmaktadır ve Hükümet’in itirazını

reddetmektedir (Bkz, örneğin, Öcalan-Türkiye, başvuru no: 46221/99). Mevcut davada

sözkonusu sonuçtan farklı hareket etmeyi gerektirecek hiçbir gerekçe göremeyen AĐHM,

Hükümet’in ön itirazını reddetmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Başvuran, gözaltı süresinden şikayetçi olmaktadır.

Hükümet, dava konusu gözaltının olayların meydana geldiği dönemde yürürlükte olan

mevzuata uygun olduğu kanaatindedir.

Mevcut davada AĐHM, başvuranın gözaltı süresinin, yakalandığı tarih olan 12 Eylül 2001

tarihinde başladığını ve 17 Eylül 2001 tarihinde tutuklanması ile son bulduğunu tespit

etmektedir. Hakim karşısına çıkmadan önceki gözaltı süresi beş gün sürmüştür.

AĐHM, Brogan ve diğerleri – Birleşik Krallık kararında, toplumu teröre karşı uyarma

amacı olsa bile, hukuki denetim olmaksızın dört günden fazla süren gözaltı süresinin

AĐHS’nin 5/3 maddesi ile öngörülen kesin zaman sınırlarını aştığı hükmüne vardığını

hatırlatmaktadır.

AĐHM, başvuranın “hakim karşısına çıkarılmadan önce” dört günden fazla tutuklu

tutulmasının gerekli olduğunu kabul edememektedir.

Bu durumda AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiştir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Başvuran, hiçbir belge sunmaksızın, 1.500 Euro maddi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Başvuran, ayrıca, gözaltından kaynaklanan fiziksel ve psişik travmalar nedeniyle 5.000

Euro manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddiaların aşırı ve kabuledilemez olduğuna hükmetmektedir.

AĐHM, iddia edilen maddi tazminatın mesnetsiz olduğunu belirtmektedir. Dolayısıyla

başvurana maddi tazminat ödenmesine gerek yoktur. Buna karşın tespit edilen ihlal göz

önüne alındığında, AĐHM, hakkaniyete uygun olarak başvurana 500 Euro manevi

tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuran, 2000 Euro’su avukatlık ücreti olmak üzere yargılama masraf ve giderleri için

2.650 Euro talep etmektedir. Başvuran, iddiasını destekleyen hiçbir belge sunmamaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddialara karşı çıkmaktadır.

AĐHM içtihadına göre, bir başvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini

ancak gerçekliği, gerekliği ve oranlarının makul olduğu ortaya konduğu sürece elde

edebilir (bkz, örneğin, Bottazzi-Đtalya, başvuru no: 34884/97 ve Sawicka-Polonya,

başvuru no: 37645/97, 1 Ekim 2002). Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda

sözü edilen kriterleri göz önüne alarak AĐHM, yargılama masraf ve giderlere ilişkin talebi

reddetmektedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı orana üç

puanlık bir artış eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz

kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından

başvurana 500 Euro (beş yüz Euro) manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐŞTĐR.

Đşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 17 Şubat 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.