COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
BALCI ve DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 52642/99)  
KARAR  
STRAZBURG  
7 ꢁubat 2006  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,  
üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Balcı ve Diğerleri – Türkiye davasında  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Daire),  
Baꢀkan J.-P. COSTA,  
Yargıçlar A.B. BAKA,  
R. TÜRMEN  
K.JUNGWIERT,  
M.UGREKHELIDZE,  
D.JOCIENE  
D.POPOVIC ve  
Yazı Đꢀleri Müdürü S. DOLLE’nin katılımı ile kapalı oturumda 17 Ocak 2006 tarihinde  
toplanmıꢀ ve anılan tarihte izleyen kararı vermiꢀtir:  
USUL  
1.Dava, Kemallettin Balcı, Mahmut Dal, Mahmut Ali Dal, Sabahat Çalıꢀkan, Türkan  
Kurtarmaz, Cemal Balcı, Vildan Elmas, Sefer Dal ve Zeynep Çağlayan (“baꢀvuranlar”) isimli  
dokuz Türk vatandaꢀının, 19 Ağustos 1999 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin  
Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine dayanarak Türkiye Cumhuriyeti  
aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no. 52642/99) kaynaklanmaktadır.  
2.Baꢀvuranlar, Đstanbul Barosu’na bağlı Orhan Aksoy isimli avukat tarafından temsil  
edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM’deki yargılama için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.  
3.14 Haziran 2004 tarihinde, AĐHM, baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye karar  
vermiꢀtir. 17 Haziran 2004 tarihli bir yazı ile AĐHM, AĐHS’nin 29 § 3. maddesini  
uygulayarak, baꢀvurunun kabuledilebilirliği ile esaslarını aynı anda incelemeye karar  
vereceğini bildirmiꢀtir.  
OLAYLAR  
I.DAVA OLAYLARI  
4.Baꢀvuranlar sırasıyla, 1937, 1921, 1963, 1929, 1945, 1926, 1943, 1948 ve 1950  
doğumludur ve Gebze’de ikamet etmektedir.  
5.1996 yılında, Kocaeli Đl Özel Đdare Müdürlüğü, baꢀvuranlara ait on dokuz arsayı  
kamulaꢀtırmıꢀtır. Bir bilirkiꢀi komitesi, baꢀvuranlara ait arsaların değerlendirmesini yapmıꢀ ve  
kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde, meblağlar kendilerine ödenmiꢀtir.  
6.5 Kasım 1996 tarihinde, baꢀvuranlar, Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi’nde üç ayrı  
tazminat davası açmıꢀtır.  
7.Arsanın gerçek değerini belirlemek amacıyla, mahkeme, mahallinde keꢀif yapılması  
ve bilirkiꢀi raporları hazırlanması talimatını vermiꢀtir. Arsaların değeri, arazilerin değerinden  
yüksek olduğundan, bilirkiꢀiler, çalıꢀmalarına paftaların tasnifiyle baꢀlamıꢀlardır. Bu  
bağlamda, bilirkiꢀiler, paftaların Belediye’nin ya da Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı’nın imar  
2
planlarında imar ve iskan sahası olarak ayrılmadığını; fiilen meskun halde olmadığını ve  
turistik tesis yapılması amacıyla parsellenerek tapuya bu konuda ꢀerh verilmediğini  
gözlemlemiꢀlerdir. Bunun yerine, paftalar, tapuda “tarla” olarak kayıtlıdır. Mahallinde keꢀifler  
ve yaptıkları tespitlerin ardından, bilirkiꢀiler paftaların arazi olarak nitelendirilmesine karar  
vermiꢀlerdir. Dolayısıyla, paftaların değerini bu temelde belirlemiꢀlerdir.  
8.Yazılı görüꢀlerinde, baꢀvuranlar bilirkiꢀi raporlarına itiraz etmiꢀlerdir. Sözkonusu  
yerin arsa olarak nitelendirilmesi gerektiği sonucuna varılan, 5 Mart 1998 tarihli bir bilirkiꢀi  
raporu sunmuꢀlardır.  
9.Her bir dava için üç bilirkiꢀi raporunu dikkate aldıktan sonra, Gebze Asliye Hukuk  
Mahkemesi, baꢀvuranların taꢀınmazın vasfına iliꢀkin itirazlarını reddetmiꢀtir.  
10.15 Eylül 1998, 13 Mart 1998 ve 4 Mayıs 1998 tarihlerinde aldığı kararlarla  
mahkeme  
baꢀvuranlara  
aꢀağıdaki  
meblağların  
ödenmesine  
karar  
vermiꢀtir:  
ASLĐYE  
HUKUK KARAR TARĐHLERĐ  
HÜKMOLUNAN  
MAHKEMESĐNDEKĐ  
YARGILAMALAR  
BĐRĐNCĐ YARGILAMA  
MEBLAĞLAR (Türk Lirası)  
15.09.1998  
13.03.1998  
04.05.1998  
55.890.205.584 (yaklaꢀık 203.215  
ABD Doları)  
1.145.114.047 (yaklaꢀık 4.864  
ABD Doları)  
1.647.851.066 (yaklaꢀık 6.582  
ABD Doları)  
ĐKĐNCĐ YARGILAMA  
ÜÇÜNCÜ YARGILAMA  
11.2 Mart 1999 tarihinde Yargıtay bu kararları onamıꢀtır.  
12.14 Mayıs 1999 tarihinde Yargıtay, baꢀvuranların karar düzeltme talebini  
reddetmiꢀtir.  
13.Đcra Müdürlüklerinde üç icra iꢀlemi baꢀlatılmıꢀtır.  
14.Đcra iꢀlemlerinin sonunda, yukarıdaki meblağlar Kocaeli Đl Özel Đdare Müdürlüğü  
tarafından, belirtilen tarihlerde baꢀvuranlara ödenmiꢀtir.  
ĐCRA MÜDÜRLÜĞÜNDEKĐ  
ĐCRA ĐꢁLEMLERĐ  
BĐRĐNCĐ ĐCRA ĐꢁLEMLERĐ  
ÖDEME TARĐHLERĐ  
ÖDEME MĐKTARLARI  
(Türk Lirası olarak)  
49,799,396,800  
40,000,000,000  
70,748,281,000  
2,831,543,100  
4,091,759,000  
26.04.2000  
24.07.2000  
25.01.2001  
28.03.2000  
28.03.2000  
ĐKĐNCĐ ĐCRA ĐꢁLEMLERĐ  
ÜÇÜNCÜ ĐCRA ĐꢁLEMLERĐ  
II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI  
15. Đlgili iç hukuk ve uygulaması, 23 Eylül 1998 tarihli Aka/Türkiye kararında ortaya  
konmaktadır (Hüküm ve Karar Raporları 1998-VI, sayfa 2674-76, §§ 17-25).  
3
HUKUK  
I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
16. Baꢀvuranlar, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak, yetkili makamların  
kendilerine ek tazminat ödemekte geciktiğini ve Türkiye’deki yıllık enflasyon oranının çok  
yüksek olduğu bir tarihte, kendilerine yeterli olmayan miktarda faiz ödenmiꢀ olduğunu ileri  
sürmüꢀlerdir. Bilirkiꢀi komitesince belirlenen ilk faiz oranının çok düꢀük olduğu hususunda  
ꢀikayette bulunmuꢀlardır. Son olarak yerel Mahkeme’nin, kamulaꢀtırılan arazinin kırsal  
nitelikte olduğu sonucuna varmakta hatalı olduğunu ileri sürmüꢀlerdir. Baꢀvuranlar  
iddialarını, ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine  
dayandırmıꢀlardır:  
“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.  
Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun genel  
ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”  
A. Yetkili makamların baꢀvuranlara ek tazminat ödemesindeki gecikmeye iliꢀkin ꢀikayet  
1. Kabuledilebilirlik  
17. Hükümet, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca mevcut yollarını uygun  
ꢀekilde kullanmamıꢀ olmaları nedeniyle baꢀvuranların, AĐHS’nin 35 § 1. maddesi bağlamında  
iç hukuk yollarını tüketmemiꢀ olduklarını ileri sürmüꢀtür. Sözkonusu madde uyarınca,  
uğradıkları kayıpların gecikme faizi miktarını aꢀmıꢀ olduğunu göstermiꢀ olsalardı, ek  
tazminatın ödenmesindeki gecikme nedeniyle uğradıklarını iddia ettikleri zarar için tazminat  
almaları uygun olurdu.  
18. AĐHM, Aka/Türkiye kararında benzer bir ilk itirazı reddetmiꢀ olduğunu gözlemler  
(sayfa 2678-79, §§ 34-37). Halihazır davada farklı bir tutum sergilemek için gerekçe  
görmemektedir ve bu nedenle, Hükümet’in itirazını reddeder.  
19. AĐHM içtihatında oluꢀturmuꢀ olduğu ilkeler (bkz., Aka ) ve huzurunda sunulan  
deliller ıꢀığında, sözkonusu ꢀikayetin esaslara iliꢀkin incelenmeyi gerektirdiği ve baꢀvurunun  
kabuledilemez olduğuna karar vermek için gerekçe olmadığı kanısındadır.  
2. Esaslar  
20. AĐHM, sözkonusu davada ortaya çıkan konulara benzer konuların gün ıꢀığına  
çıktığı birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğu sonucuna  
varmıꢀtır (bkz. Aka, sayfa 2682, § 50-51).  
21. Hükümet tarafından sunulan delilleri ve iddiaları inceleyen AĐHM, daha önceki  
davalarda varmıꢀ olduğu sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için gerekçe görmemektedir.  
Yerel Mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin,  
kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfedilebileceği ve mal sahiplerinin, kamulaꢀtırılan arazi  
yanında ayrıca bir kayba maruz kalmasına neden olduğu kanısındadır. Genel olarak gecikme  
ve dava iꢀlemlerinin uzunluğunun bir sonucu olarak AĐHM baꢀvuranların, kamu menfaati  
talepleri ve kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı arasında  
4
korunması gereken adil dengeyi sarsan kiꢀisel ve haddinden fazla bir yük taꢀımaya maruz  
bırakıldıkları sonucuna varır.  
22. Sonuç olarak, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
B. Arsaların yerel Mahkemelerce arazi olarak sınıflandırılması yanında bilirkiꢀi  
heyetince belirlenen ilk tazminat oranına iliꢀkin ꢀikayet  
23. AĐHM, sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca incelenmesi  
gerektiği kanısındadır.  
24. Hükümet, baꢀvuranların iddialarına itiraz etmiꢀ ve AĐHM’den, baꢀvuru hakkının  
suistimali gerekçesiyle baꢀvuruyu kabuledilmez bulmasını talep etmiꢀtir. Hükümet, 6 § 1.  
maddenin, ratione materiae, imar planının değiꢀikliğine iliꢀkin iꢀlemlere uygulanamaz  
olduğunu iddia etmiꢀtir, zira, iꢀlemler, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin anlamı dahilinde,  
baꢀvuranların medeni haklarını belirlememiꢀtir.  
25. AĐHM, suistimal veya uygunluk konularını incelemenin gerekli olmadığını  
değerlendirir, zira, aꢀağıda yer alan sebeplerden dolayı baꢀvuru açıkça dayanaktan yoksundur:  
26. AĐHM, olayların tespitinin ve delillerin değerlendirmesinin esas olarak yerel  
mahkemelerin iꢀi olduğunu ve AĐHM’nin denetleme yetkisinin, baꢀvuranların AĐHS  
haklarının ihlal edilmediğini güvence altına almakla sınırlı olduğunu yineler (bkz., diğer  
birçoğunun yanı sıra, García Ruiz – Đspanya [BD], no. 30544/96, §§ 28-29, AĐHM 1999-I).  
27. AĐHM, bilirkiꢀilerin, tapu sicili kayıtları, paftaların yerleri ve yerel imar planları  
gibi birçok farklı unsuru inceleyerek paftaların vasfını değerlendirdiğini kaydeder. Gebze  
Asliye Hukuk Mahkemesi, her arsa hakkında üç bilirkiꢀi raporu incelemiꢀ ve planlama  
sınıflandırmalarını belirlemiꢀtir. Baꢀvuranlar tarafından sunulan deliller ve belgeleri göz  
önünde tutarak, AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca, delil değerlendirmesinin keyfi  
olduğunu veya yargılamanın baꢀka ꢀekilde adil olmadığını gösteren hiçbir ꢀey olmadığı  
kararına varır.  
28. Yukarıdaki değerlendirmelerin ıꢀığında, AĐHM, 6 § 1. madde uyarınca olan  
ꢀikayetlerin, açıkça dayanaktan yoksun olduğu için, AĐHS’nin 35 §§ 3 ve 4. maddesine uygun  
olarak reddedilmesi kararına varır.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
29. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“ Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Taraf’ın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
zarar gören tarafın hakkaniyete uygun bir surette tatminine hükmeder.”  
A. Maddi ve manevi tazminat  
30. Baꢀvuranlar 6.417.928 Amerikan Doları (yaklaꢀık 5.269.667 Euro) maddi tazminat  
talep etmiꢀtir.  
5
31. Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.  
32. AĐHM, Aka kararında (yukarıda anılan, ss. 2683-84, §§ 55-56) olduğu gibi aynı  
hesaplama yöntemini kullanarak ve ilgili ekonomik verileri gözönünde tutarak, baꢀvuranlara,  
ortaklaꢀa, 523.573 Euro maddi tazminat ödenmesine karar verir.  
B. Mahkeme masrafları  
33. Baꢀvuranlar, ayrıca, AĐHM’de yapılan mahkeme masraflarına karꢀılık, bir miktar  
belirtmeden, tazminat talep etmiꢀtir.  
34. Hükümet bu talebe de itiraz etmiꢀtir.  
35. AĐHM, mevcut bilgilere istinaden kendi kararını vererek, baꢀvuranlara bu baꢀlık  
altında 1.000 Euro ödenmesine karar vermeyi makul değerlendirir.  
C. Gecikme faizi  
36. AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere  
uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun  
olduğuna karar verir.  
BU SEBEPLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. 1 No.’lu Protokol’ün 1.maddesinin ihlal edildiği iddiasına iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir  
olduğuna;  
2. Baꢀvurunun kalanının kabuledilmez olduğuna;  
3. AĐHS’nin 1 No.’lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. a) Sorumlu Devlet’in, baꢀvuranlara, ortaklaꢀa olarak, aꢀağıdaki miktarları, AĐHS’nin 44 §  
2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme günündeki  
kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na dönüꢀtürmek üzere ödemesine:  
(i) 523.573 Euro (beꢀ yüz yirmi üç bin beꢀ yüz yetmiꢀ üç Euro) maddi tazminat;  
(ii) 1.000 Euro (bin Euro) mahkeme masrafı;  
(iii) yukarıdaki miktarlara tabi olabilecek her türlü vergi;  
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için  
yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
5. Baꢀvuranların adil tazmin talebinin kalanının reddine  
6
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri  
uyarınca 7 ꢁubat 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
S. DOLLÉ  
J.-P. COSTA  
Yazı Đꢀleri Müdürü  
Baꢀkan  
7