CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

ÜÇÜNCÜ KISIM

BAŞAK VD - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 29875/96)

KARAR

(Dostane Çözüm)

STRAZBURG

16 EKİM 2003

OLAYLAR

Sırasıyla 1946, 1943 1937, 1944, 1965 ve 1928 doğumlu olan Beşir Başak, Mehmet

Ayaz, İbrahim Şahin, Bedreıı Turgut, Katibe Özdemir, ve Kasım Turgut

("başvuranlar") Kadıfekale'de (İzmir) ikamet etmektedirler. Olay sırasında,

başvuranlar Kayaballi (Mardin) köyünde ikamet etmişlerdir.

14 Mayıs 1995 tarihinde 21.00 sularında köy korucuları ile birlikte yaklaşık beş yüz

asker Kayaballi köyünü ablukaya alarak ateş açmışlar ve köye girmişlerdir. Güvenlik

güçleri, köylüleri köy meydanına topladıktan sonra ertesi gün saat 10.00 kadar

bekletmişler, silah dipçikleri ile köylüleri tartaklamışlar ve evlerini yakmışlardır.

23 Mayıs 1995 tarihinde, İzmir İnsan Hakları Derneği, İnsan Haklarından sorumlu

Devlet Bakanlığına başvurarak, Kayaballi Köyünde yapılan bir operasyon

çerçevesinde üç köylünün köy korucuları tarafından diri diri yakıldığına dair bir

soruşturmanın başlatılmasını talep etmiştir.

Buna karşın, 14 Ağustos 1995 tarihli yazısında, İnsan Haklarından sorumlu Devlet

Bakanlığı, 16 Mayıs 1995 tarihinde PKK mensupları ile güvenlik güçleri arasında

çıkan bir çatışma sırasında üç köylünün hayatlarını kaybettiklerini bildirmiştir.

15 Temmuz 1999 tarihli yazısı ile Ömerli Cumhuriyet Savcılığı, Mehmet Ayaz'ın

kardeşinin ölümü hakkındaki iddialarına dair bir soruşturmanın başlatıldığını

başvuranların temsilcilerine bildirmiş ve sözkonusu iddiaları destekleyecek delillerin

sunulmasını istemiştir. Ayrıca, Cumhuriyet Savcısı Kayaballi köyünde kimsenin

ikamet etmediğini belirtmiştir.

İstinabe makamı tarafından ifadeleri alınan başvuranların bazıları, AİHM önünde dile

getirmiş oldukları iddiaları sorgulama sırasında yinelemişlerdir.

HUKUK

22 Ağustos 2003 tarihinde, AİHM, Hükümet'ten aşağıdaki deklarasyonu almıştır:

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

1. Türk Hükümeti, güney- ğu Türkiye'deki Devlet görevlilerinin

fiillerinden kaynaklanan, sivil halkı köylerini terk etmek zorunda

bırakan münferit ev, mülk ve eşyaların yok edilmesi olaylarının

meydana gelmesinden ve mevcut Türk mevzuatı ile Hükümetin bu tür

olayları ve ihmalleri önlemeye yönelik kararlılığına rağmen

başvuranların iddia ettiği kadarıyla bu tür olayların ardındaki koşullan

araştırmak için yetkililer tarafından etkili bir soruşturma

yürütülmemesinden üzüntü duymaktadır.

2. Bu tür fiil ve ihmallerin Sözleşme'nin 8 ve 13. maddeleriyle 1 No'lu

Protokolün 1. maddesine; yok etme olayları, çekilen manevi sıkıntılar

göz önünde bulundurulduğunda Sözleşme'nin 3. maddesine aykırılık

teşkil ettiği kabul edilmektedir.

3. Hükümetimiz mevcut Türk yasalarına ve Hükümet'in böyle olayları

engelleme girişimlerine rağmen, başvuranın akrabası Hüseyin

Ayaz'in ölümünde olduğu gibi, gözaltında tutulanların yaşamlarının

korunamamasından kaynaklanan münferit ölüm olaylarıyla yetkililerin

tür

olayları

aydınlatmaya

yönelik

etkin

soruşturma

yürütmemelerinden üzüntü duymaktadır. Bu tür fiil ve ihmallerin

Sözleşme'nin 2 ve 13. maddelerine aykırılık teşkil ettiği kabul

edilmektedir.

4. Bu tür eylem ve ihmallerin Sözleşme'nin 2. ve 3. maddelerine

aykırı olduğu kabul edilmektedir. Hükümet, 2 ve 13. maddelerin

gerektirdiği etkili soruşturma yürütülmesi zorunluluğu da dahil olmak

üzere- yaşam hakkının korunması ve aşağılayıcı muamelenin

engellenmesi amacıyla gerekli tüm tedbirleri almayı ve gereken

talimatları vermeyi taahhüt eder. Bu bağlamda, bu başvurudakine

benzeyen mülkün yok edilmesi, gözaltında ölüm ve kötü muamele

olaylarını azaltacak ve daha etkili soruşturmaların yürütülmesini

sağlayacak yeni yasal ve idari önlemlerin alındığı belirtilmelidir.

5. Türk Hükümeti'nin, 29875/96 no'lu başvuruyu dostane çözüme

kavuşturmak üzere başvuranlar Mehmet Ayaz, İbrahim Şahin,

Bedren Turgut, Katibe Özdemir ve Kasım Turgut'un her birine ve

Hüseyin Ayaz'm varislerine her şey dahil 20.000 Euro (yirmibin),

başvuran Beşir Başak'a, ex gratia olarak, her şey dahil 10.000

(onbin) Euro, yani toplam 130.000 (yüzotuzbin) Euro ödemeyi teklif

ettiğini bildiririm. Her türlü vergiden arındırılmış olan ve yasal

masrafları kapsayan bu miktar, ödeme tarihindeki Euro döviz kuru

üzerinden Türk Lirasına çevrilerek başvuranların ve/veya yasal

temsilcilerinin adına açılan bir banka hesabına yatırılacaktır. Bu

miktar, Sözleşme'nin 39. maddesi uyarınca, Mahkeme kararının

verildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödenecektir. Ödeme davanın

nihai çözümünü oluşturacaktır. Ödemenin öngörülen süre içerisinde

yapılmaması durumunda, sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren

ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit

oranda basit faizi ödemeyi taahhüt etmektedir'".

6. Hükümet, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 'nin Türkiye

hakkındaki Mahkeme kararlarına ilişkin denetiminin bu ve benzeri

davalarda, bu yöndeki gelişmelerin sürmesi için uygun bir

mekanizma oluşturacağını kabul etmektedir. Bu bağlamda, gerekli

işbirliği kurulmaya devam edilecektir.

7. Son olarak Hükümet, Mahkeme'nin verdiği karardan sonra

Sözleşme'nin 43/1 maddesi uyarınca davanın Büyük Daireye

götürülmesini talep etmeyeceğini taahhüt eder.

19 Haziran 2003 tarihinde, AİHM, başvuranın temsilcisinden yukarıda

yer alan teklifi kabul ettiklerine dair bildirimi almıştır.

AİHM, başvuranların Kasım Turgut ve Bedren Turgut adlı

başvuranların bildirimde isim ve soyadlarında yapılan yazım hataların

düzeltilmesine ilişkin başvuranların temsilcilerinin 11 Temmuz 2003

tarihli taleplerini dikkate alarak Hükümet'e bildirmiştir.

AİHM, tarafların üzerinde uzlaştıkları anlaşmayı dikkate almakta

(Sözleşmenin 39. Maddesi) ve bu anlaşmanın, Sözleşme ve eki

Protokollerde tanımlanan insan haklarına saygı ilkesine uygun

olduğuna ve bu anlaşma çerçevesinde, başvuruya ilişkin sürecin

devamına gerek olmadığına kanaat getirmektedir (Sözleşmenin 37§1

vd ile İçtüzüğün 62§3 Maddeleri).

BU NEDENLERDEN DOLAYI, AİHM, OYBİRLİĞİYLE

1. Davanın, kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.

2. Tarafların davanın Büyük Daire'de tekrar götürülmesini talep etmeyeceklerine dair

taahhütlerini dikkate almıştır.

İşbu karar Fransızca olarak verilmiş ve 16 Ekim 2003 tarihinde, İçtüzüğün 77.

maddesinin 2.ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.