CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
CAN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:29189/02 )  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
24 Ocak 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı  
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan ve 29189/02 numaralı baꢀvurunun nedeni adları  
aꢀağıda yer alan T.C. vatandaꢀlarının (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne  
(AĐHM) Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde ꢁanlıurfa barosu  
avukatlarından Yusuf Karataꢀ tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
1. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuranlar Emine Gümüꢀ, Kadir Can, Ekrem Can, Kasım Can, Hüseyin Ateꢀ, Mehmet Ateꢀ,  
Mehmet Arar ve Müslüm Arar T.C. vatandaꢀı olup sırasıyla 1933, 1933, 1962, 1958, 1957,  
1959, 1968 ve 1966 doğumludur ve olayların meydana geldiği dönemde Birecik ꢁanlıurfa’da  
ikamet etmektedirler.  
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Đdare) 1990 yılında baꢀvuranlara ait ꢁanlıurfa Birecik’te  
bulunan taꢀınmazları baraj inꢀası nedeniyle kamulaꢀtırmıꢀtır.  
Baꢀvuranlar Đdare tarafından ödenen meblağları yetersiz bularak kamulaꢀtırma bedelinin  
artırılması talebiyle Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀlardır. Mahkeme  
Đdarenin taꢀınmazlara el koyduğu tarihten itibaren hesaplanacak yıllık % 30 yasal faiziyle  
birlikte baꢀvuranlara ek kamulaꢀtırma bedeli ödemesine karar vermiꢀtir.  
Ayrıntılar tabloda yer almaktadır.  
BAꢀVURANLARIN  
GECĐKME  
FAĐZĐNĐN  
HESAPLANMA  
TARĐHĐ  
EK  
KAMULAꢀTIRMA  
BEDELĐ  
YARGITAY  
KARARININ  
TARĐHĐ  
ÖDEME  
TARĐHĐ  
ÖDEME  
MĐKTARI  
(T.L.)  
ADLARI  
(T.L.)  
24.7.1999  
29.4.1999  
24.7.1999  
28.4.1999  
5 953 610 000  
6 145 692 000  
4 305 938 500  
1 412 942 000  
27.3.2000  
13.12.1999  
27.3.2000  
15.11.1999  
13.12.2001  
29.11.2001  
13.12.2001  
15.11.2001  
13 962 948 521  
14 921 455 147  
10 098 679 223  
3 524 251 930  
Emine Gümüꢁ  
Parsel numarası: 48  
Baꢀv. tarihi: 27 mayıs  
2002  
Emine Gümüꢁ  
Parsel numarası: 50  
Baꢀv. tarihi: 27 mayıs  
2002  
Emine Gümüꢁ  
Parsel numarası: 51  
Baꢀv. tarihi: 27 mayıs  
2002  
Emine Gümüꢁ  
Parsel numarası: 644  
Baꢀv. tarihi: 13 mayıs  
2002  
2
24.7.1999  
29.4.1999  
12 738 732 000  
19 340 011 000  
27.3.2000  
2.1.2002  
29 876 034 732  
46 935 159 186  
Hüseyin Ateꢁ  
Mehmet Ateꢁ  
Parsel numarası: 129  
Baꢀv. tarihi: 27 mayıs  
2002  
22.11.1999  
29.11.2001  
Kadir Can  
Ekrem Can  
Kasım Can  
Parsel numarası: 16  
Baꢀv. tarihi: 27 mayıs  
2002  
29.4.1999  
37 937 432 900  
13.12.1999  
13.12.2001  
93 410 144 930  
Mehmet Arar  
Müslüm Arar  
Parsel numarası: 134  
Baꢀv. tarihi: 27 mayıs  
2002  
HUKUK  
Baꢀvuranlar Devlet tarafından ödenen bedelin gecikmeli olarak yapılması ve Türkiye’deki  
yüksek enflasyon oranı karꢀısında bunun yetersiz kalması nedeniyle ek kamulaꢀtırma  
bedelinin değer kaybettiğinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu doğrultuda Ek 1 no’lu  
Protokol’ün 1. maddesini öne sürmektedir.  
Baꢀvuranlar ayrıca Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararı ile ödeme tarihi arasında geçen süre  
nedeniyle davalarının AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca makul bir sürede görülmesi haklarının  
ihlal edildiğini ileri sürmektedir.  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE DAĐR  
AĐHM yerleꢀik içtihadından doğan kıstaslar ıꢀığında (Bkz. özellikle Akkuꢀ kararı) ve  
mahkemeye sunulan unsurların bütününü göz önüne alarak baꢀvurunun esas bakımından  
inceleme konusu yapılması gerektiğine itibar etmektedir. AĐHM, ayrıca hiçbir  
kabuledilemezlik unsurunun bulunmadığını da tespit etmektedir.  
II. ESAS HAKKINDA  
A. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiği iddiası hakkında  
AĐHM bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ ve Ek 1  
No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ  
s.1310, par.30-31, ve Aka s.2682, par. 50-51kararları)  
AĐHM, incelemelerinde Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve  
delil sunmadığını not etmektedir. AĐHM, ulusal mahkemelerin kararına göre kamulaꢀtırmayı  
yapan idare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken bedel artırımının ödemesindeki  
gecikmenin baꢀvuranları mülkiyetin kamulaꢀtırmasına ilaveten ayrı bir zarara daha soktuğunu  
tespit etmektedir. Bu gecikme, AĐHM’yi baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile  
mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan  
alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye  
sevk etmektedir.  
3
Sonuç olarak, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
B. AĐHS’nin 6. maddesi’nin ihlal edildiği iddiası hakkında  
Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlalinin tespiti ıꢀığında AĐHM, mevcut baꢀvuru ile  
ortaya konan temel hukuki sorunun incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Dava  
olaylarının bütünü ve tarafların argümanları göz önünde bulundurulduğunda AĐHM,  
AĐHS’nin 6. maddesine yönelik ꢀikayetin ayrıca incelenmesini gerekli görmemektedir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine  
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi  
edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil  
tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuranlar aꢀağıda belirtilen meblağlarda maddi zarara uğradıklarını ileri sürmektedir:  
- 48 numaralı parsel için: 4.296 Amerikan Doları (USD) (yaklaꢀık 3.364 Euro) (bu meblağlar  
baꢀvuranların baꢀvurularını yaptıkları 8 Aralık 2006 tarihinde döviz kuruna çevrilmiꢀtir).  
- 50 numaralı parsel için: 5.425 USD (yaklaꢀık 4.250 Euro)  
- 51 numaralı parsel için: 3.425 USD (yaklaꢀık 2.680 Euro)  
- 644 numaralı parsel için: 1.230 USD (yaklaꢀık 965 Euro)  
- 129 numaralı parsel için: 4.296 USD (yaklaꢀık 3.370 Euro)  
- 16 numaralı parsel için: 18.692 USD (yaklaꢀık 14.640 Euro)  
- 134 numaralı parsel için: 32.544 USD (yaklaꢀık 25.480 Euro)  
Baꢀvuranlar ayrıca manevi tazminat olarak 14.000 USD (yaklaꢀık 10.100 Euro talep  
etmektedirler.  
AĐHM bu yöndeki yerleꢀik içtihadı ve ilgili hesaplama yöntemi ıꢀığında baꢀvuranlara ve/veya  
hak sahiplerine maddi tazminat baꢀlığı altında ꢀu miktarların ödenmesine karar vermiꢀtir:  
-
48 numaralı parsel için 2.350 Euro, 50 numaralı parsel için 3.910 Euro, 51 numaralı  
parsel için 1.700 Euro ve 644 numaralı parsel için 340 Euro olmak üzere baꢀvuran  
Emine Gümüꢀ’e toplam 8.300 Euro;  
-
-
-
129 numaralı parsel için baꢀvuranlar Hüseyin ve Mehmet Ateꢀ’e ortak 3.370 Euro;  
16 numaralı parsel için baꢀvuranlar Kadir, Ekrem ve Kasım Can’a 6.148 Euro;  
134 numaralı parsel için baꢀvuranlar Mehmet ve Müslüm Arar’a ortak 14.330 Euro;  
Manevi zarara gelince, AĐHM tespit edilen ihlalin baꢀvuranların gördükleri zarar için kendi  
baꢀına yeterli adil tatmini oluꢀturacağı kanısındadır.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuranlar yargı giderleri için 14.000 USD (yaklaꢀık 10.950 Euro) talep etmektedir.  
4
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre, 41. madde uyarınca gerçekliği ve gerekliliği kanıtlanan  
makul miktarlardaki yargı giderleri ödenmektedir (Bkz. Iatridis-Yunanistan (dostane çözüm)  
kararı, no: 31107/96).  
AĐHM baꢀvuranların yargılama masrafları baꢀlığı altında öne sürdükleri giderlere iliꢀkin  
kanıtlayıcı belgeleri sunmadıklarını gözlemlemekte ve bu talebi reddetmektedir.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı  
faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6. maddesi hakkındaki ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;  
4. Baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarar için mevcut kararın baꢀlı baꢀına adil tatmini  
oluꢀturduğuna;  
5 a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç  
ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve  
her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvuranlara  
ve/veya hak sahiplerine:  
i. baꢀvuran Emine Gümüꢀ’e 8.300 (sekiz bin üç yüz) Euro ödenmesine;  
ii. baꢀvuranlar Hüseyin Ateꢀ ve Mehmet Ateꢀ’e ortak 3.370 (üç bin üç yüz yetmiꢀ) Euro  
ödenmesine;  
iii. baꢀvuranlar Kadir Can, Ekrem Can ve Kasım Can’a ortak 6.148 (altı bin yüz kırk sekiz)  
Euro ödenmesine;  
iv. baꢀvuranlar Mehmet Arar ve Müslüm Arar’a ortak 14.330 (on dört bin üç yüz otuz) Euro  
ödenmesine;  
b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına  
kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının  
üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına,  
6.Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 24 Ocak 2008 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
5
6