CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
BAꢀARAN-TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢁvuru no:19878/03)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
22 Temmuz 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (19878/03) no’lu davanın nedeni T.C.  
vatandaꢀları Ayꢀen Baꢀaran, ꢁengül Baꢀaran ve Hüseyin Baꢀaran’ın (baꢀvuranlar) Avrupa  
Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 2 Nisan 2003 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini  
güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca  
yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.  
Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından C. Hortoğlu tarafından temsil  
edilmektedirler.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuranlar, sırasıyla 1992, 1966 ve 1964 doğumlulardır ve Kırklareli’nde ikamet  
etmektedirler.  
Birinci baꢀvuran Ayꢀen Baꢀaran, ꢁengül ve Hüseyin Baꢀaran’ın kızıdır. 27 Nisan 1995  
tarihinde, Ayꢀen Baꢀaran, zatürre tedavisi nedeniyle SSK Lüleburgaz Hastanesi’ne iğne  
olmuꢀtur. Sözkonusu iğnenin hatalı yapılmasının ardından, Ayꢀen Baꢀaran’ın sol kolu  
kangren olmuꢀtur. Ayꢀen Baꢀaran’ın sol kolu yedi kez ameliyat edilmiꢀ, son olarak da dirsek  
hizasından kesilmiꢀtir.  
A. Ceza Davası  
31 Mayıs 1995 tarihinde, Hüseyin Baꢀaran, Fatih Savcılığı’na ꢀikayette bulunmuꢀtur. 2  
Haziran 1995 tarihinde, Fatih Savcılığı, ratione loci bakımından yetkisi olmadığını açıklamıꢀ  
ve ꢀikayet dilekçesini Lüleburgaz Savcılığı’na göndermiꢀtir. 27 Haziran 1995 tarihinde,  
Lüleburgaz Savcılığı, istemeden adam yaralamaya sebebiyet vermekten hastane personeli  
hakkındaki iddianameyi Lüleburgaz Asliye Ceza Mahkemesi’ne sunmuꢀtur. 16 Kasım 1995  
tarihinde ilk duruꢀma gerçekleꢀmiꢀtir.  
18 Ocak 1996 tarihli duruꢀmada, Asliye Ceza Mahkemesi, Yüksek Sağlık ꢁurası’ndan  
bilirkiꢀi raporu istemiꢀ ve sözkonusu rapor 10 Nisan 1996 tarihinde sunulmuꢀtur.  
26 Haziran 1996 tarihli duruꢀmada, Asliye Ceza Mahkemesi, sanıkların beraatına karar  
vermiꢀtir.  
Sözkonusu süre zarfında müdahil tarafı oluꢀturan Hüseyin Baꢀaran temyize baꢀvurmuꢀtur.  
1 Mayıs 1997 tarihinde, Yargıtay, Adli Tıp Kurumu bilirkiꢀi raporu bulunmaması sebebiyle  
sözkonusu kararı bozmuꢀtur. Temyizden sonraki ilk duruꢀma 10 Haziran 1997 tarihinde  
gerçekleꢀmiꢀtir.  
15 Temmuz 1998 tarihinde, Adli Tıp Kurumu raporunu sunmuꢀtur.  
9 Aralık 1998 tarihli duruꢀmada, Asliye Ceza Mahkemesi, ek bilirkiꢀi raporu istemiꢀtir.  
2
2 Mart 1999 tarihli duruꢀmada, Asliye Ceza Mahkemesi, Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu’nun  
görüꢀünü istemiꢀtir. 23 Aralık 1999 tarihinde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu, raporunu  
sunmuꢀtur.  
22 Mart 2000 tarihinde Asliye Ceza Mahkemesi, sanıklardan birinin mahkumiyetine karar  
vermiꢀtir.  
21 Haziran 2001 tarihinde, Yargıtay, kararı bozmuꢀtur.  
21 Haziran 2001 tarihinde temyiz kararına uygun olarak hareket eden Asliye Ceza  
Mahkemesi, 23 Nisan 1999 tarihinden önce iꢀlenen bazı suçların hükme bağlanmasının  
teciline iliꢀkin 4616 sayılı yasa uyarınca davanın beꢀ yıl süre ile askıya alınmasına karar  
vermiꢀtir.  
8 Kasım 2002 tarihinde, sözkonusu karara yapılan itiraz Kırklareli Ağır Ceza Mahkemesi  
tarafından reddedilmiꢀtir.  
B. Hukuk Davası  
25 Nisan 1996 tarihinde, baꢀvuranlar, Lüleburgaz Đꢀ Mahkemesi’nde SKK ‘ya karꢀı dava  
açmıꢀlardır. Đlk duruꢀma 13 Haziran 1996 tarihinde gerçekleꢀmiꢀtir.  
18 Temmuz 1996 tarihli duruꢀmada, Đꢀ Mahkemesi, yukarıda sözü edilen ceza davasının  
sonucunu beklemeye karar vermiꢀtir. Yedi duruꢀmanın ardından, 11 Aralık 1997 tarihinde,  
Mahkeme, ratione materiae bakımından yetkisi olmadığını açıklamıꢀ ve dosyayı Lüleburgaz  
Asliye Hukuk Mahkemesi’ne havale etmiꢀtir.  
3 Mart 1998 tarihinde, mahkeme, hasar tespiti için bir bilirkiꢀi görevlendirmiꢀtir. Cezai sürece  
bağlı olarak birçok dava ertelenmiꢀtir.  
9 Aralık 1998 tarihli duruꢀmada, mahkeme, Ayꢀen Baꢀaran’ın maluliyet oranının tespiti için  
Adli Tıp Kurumu’ndan ek bilirkiꢀi raporu talep etmiꢀtir.  
8 ꢁubat 2001 tarihinde, mahkeme, Sosyal Sigortalar Kurumu’nu baꢀvuranlara tazminat  
ödemeye mahkum etmiꢀtir. Sözkonusu iki tarih arasında, mahkeme, ek bilirkiꢀi raporlarının  
sunulmasını beklemiꢀtir.  
5 Kasım 2001 tarihinde, davalının temyiz baꢀvurusu üzerine, Yargıtay, sözkonusu kararı  
bozmuꢀtur.  
5 Mart 2002 tarihli duruꢀmada, mahkeme, ek bilirkiꢀi raporu talep etmiꢀtir.  
30 Nisan 2002 tarihinde, mahkeme, Sosyal Sigortalar Kurumu’nu, olayın meydana geldiği  
tarihten itibaren hesaplanmak üzere gecikme faizi ile birlikte baꢀvuranlara 27 milyar TL’ye  
yakın tazminat ödemeye mahkum etmiꢀtir.  
15 Ekim 2002 tarihinde sözkonusu karar Yargıtay tarafından onanmıꢀtır.  
6 ꢁubat 2003 tarihinde, baꢀvuranlar, icra dairesi aracılığıyla yaklaꢀık 128 milyar TL’nin  
tahsili için idareye çağrıda bulunmuꢀlardır.  
3
28 ꢁubat 2003 tarihinde, Sosyal Sigortalar Kurumu, icra dairesine ödemeyi yapmıꢀtır.  
Vergiler düꢀüldükten sonra, Sosyal Sigortalar Kurumu, baꢀvuranlara, yaklaꢀık 117 milyar TL  
(sözkonusu tarihte 68.000 Euro) tutarında tazminat ödemiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 6/1 maddesi bakımından, baꢀvuranlar, 4616 sayılı yasa uyarınca ceza davasının beꢀ  
yıl süre ile askıya alınması nedeniyle, ceza kararı verilmesinin mümkün olmamasından  
ꢀikayetçidirler. Baꢀvuranlar ayrıca, sözkonusu iki davanın AĐHS’nin 6/1 maddesi ile  
öngörülen “makul süre” ilkesine riayet etmediğini ileri sürmektedirler.  
Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Ceza davasında karar verilmemesine iliꢀkin ꢀikayet konusunda AĐHM, AĐHS’nin 6.  
maddesinin, baꢀvurana, üçüncü kiꢀilerin mahkum ettirilmesini sağlama hakkı tanımadığını  
hatırlatmaktadır (Perez-Fransa, baꢀvuru no: 47287/99).  
Sonuç olarak, AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesi ile ratione materiae bağdaꢀmadığı gerekçesiyle  
sözkonusu ꢀikayeti AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. fıkraları uyarınca reddetmektedir.  
Mevcut davada yargılama süreleri kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin olarak, Hükümet, iç  
hukuk yollarının tüketilmediğini savunmakta ve AĐHM’den sözkonusu ꢀikayetin  
kabuledilemez ilan edilmesini talep etmektedir. Hükümet, görüꢀlerinde, baꢀvuranların AĐHM  
önünde ileri sürdükleri ꢀikayeti ulusal mahkemeler önünde dile getirmediklerini  
belirtmektedir.  
Baꢀvuranlar, Hükümet’in görüꢀüne karꢀı çıkmaktadırlar.  
Hükümet’in baꢀvuranların etkili iç hukuk yoluna sahip olduklarını ortaya koymaması  
nedeniyle AĐHM, cezai yargılama süresi kapsamında yapılan ꢀikayetlere iliꢀkin olarak  
Hükümet tarafından yapılan benzer itirazları daha önce reddettiğini hatırlatmaktadır (Tendik  
ve diğerleri, baꢀvuru no: 23188/02, 22 Aralık 2005; Yağcı ve Sargın-Türkiye, 8 Haziran  
1995). Mevcut davada Hükümet, AĐHM’nin sözkonusu içtihattan ayrılmasını sağlayacak bir  
görüꢀ sunmamıꢀtır  
Bu durumda AĐHM, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
4
B. Esasa iliꢁkin  
Ceza davasında dikkate alınacak süreç 31 Mayıs 1995 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 8 Kasım 2002  
tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, sözkonusu dava iki kere baꢀvurulan iki dereceli  
mahkemede yaklaꢀık 7 yıl 6 ay sürmüꢀtür.  
Hukuk davasına iliꢀkin olarak ise dava, 25 Nisan 1996 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 28 ꢁubat 2003  
tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla dava iki kere baꢀvurulan iki dereceli mahkemede yaklaꢀık  
6 yıl 10 ay sürmüꢀtür.  
AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik  
içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumu ve ilgililer  
bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz.  
diğerleri arasından Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96).  
AĐHM, daha önce birçok kez mevcut davaya benzer sorunları ortaya koyan davaları incelemiꢀ  
ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır (Bkz, sözü edilen  
Frydlender).  
Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AĐHM, bu davada farklı bir  
sonuca ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir.  
Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alarak AĐHM, mevcut davada yargılama sürelerinin çok  
uzun olduğu ve “makul süre” ilkesinin gereğine riayet etmediği kanaatindedir.  
Bu durumda AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile güvence altına alınmıꢀ olan haklarının ihlal edildiğine  
iliꢀkin ꢀikayetlerini dile getirebilecekleri etkili bir iç hukuk yolu bulunmayıꢀından da  
ꢀikayetçilerdir.  
Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 13. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.  
Hükümet, sözkonusu ꢀikayet hakkında görüꢀlerini belirtmemiꢀtir.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Ceza davasında karar verilmemesine iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilirliği hakkında yukarıda  
ulaꢀtığı sonucu göz önüne alarak AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS bakımından savunulabilir olarak  
değerlendirilemeyeceği kanaatindedir.  
Dolayısıyla AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. fıkrası uyarınca ꢀikayetin bu kısmını  
mesnetten yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmektedir.  
Yargılama süresinin telafisi için iç hukukta etkili baꢀvuru yolunun bulunmadığına iliꢀkin  
ꢀikayetin ikinci kısmı ile ilgili olarak, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde  
baꢀvurunun dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan  
5
bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru  
kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esasa iliꢁkin  
AĐHM içtihadına göre, AĐHS’nin 13. maddesi, AĐHS’nin 6/1 maddesiyle getirilen davaların  
makul bir süre içerisinde görülmesi yükümlülüğüne yönelik bir ihlal hakkında ulusal bir  
mahkeme önünde ꢀikayette bulunabilme imkanı tanıyan etkili baꢀvuruyu güvence altına alır  
(Kudla-Polonya, baꢀvuru no: 30210/96).  
Yargılanabilir kiꢀilerin iç hukukta sahip oldukları yolların, ileri sürülen ihlalin meydana  
gelmesini veya devamını önleyebilecek veya halihazırda meydana gelen ihlaller için ilgililere  
uygun tazmin sağlayabilecek ꢀekilde etkili olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir  
(Hartman-Çek Cumhuriyeti, baꢀvuru no: 53341/99). AĐHS’nin 13. maddesi bu konuda bir  
seçenek sunmaktadır: bir baꢀvuru, baꢀvuruda bulunulan mahkemelerin kararını hızlandırma  
ya da önceden meydana gelmiꢀ olan gecikmelerden dolayı yargılanabilir kiꢀiye yeterli  
tazminat sağladığında “etkilidir” (Mifsud-Fransa, baꢀvuru no: 57220/00).  
Mevcut davada baꢀvuranlar, Devlet’in, yargılamayı hızlandırmak amacıyla mahkemeler  
üzerindeki denetim yetkisini kullanması hiçbir baꢀvuru yoluna sahip değillerdi (Bkz, Tendik  
ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 23188/02, 22 Aralık 2005).  
Bu durumda, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuranlar, 20.000 Euro maddi zarar ve maruz kaldıkları manevi zarar için 90.000 Euro  
talep etmektedir.  
Hükümet, sözkonusu taleplere karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını  
gözlemlemekte ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, AĐHM, Ayꢀen Baꢀaran’a  
9.000 Euro ve ꢁengül Baꢀaran ve Hüseyin Baꢀaran’a ortaklaꢀa olarak 9.000 Euro ödenmesi  
gerektiği kanaatindedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuranlar, AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları yargılama masraf ve giderleri için 18.000 Euro  
talep etmektedirler. Ancak baꢀvuranlar, bu bağlam hiçbir belge sunmamıꢀlardır.  
Hükümet, çok fazla olduğuna hükmettiği sözkonusu talebi reddetmesi için AĐHM’ye çağrıda  
bulunmaktadır.  
AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak  
gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir.  
Mevcut davada, sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak,  
6
baꢀvuranların, iddialarını destekleyici hiçbir belge sunmamaları nedeniyle AĐHM, AĐHM  
önünde yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin olarak yapılan talebi reddetmektedir.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç  
puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Yargılama süresinin çok uzun olması ve bu konuda baꢀvuruda bulunabilecek iç hukuk  
yolu bulunmaması kapsamında yapılan ꢀikayetlere iliꢀkin baꢀvurunun kabuledilebilir  
olduğuna;  
2. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
3. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;  
5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz  
kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından Ayꢀen  
Baꢀaran’a 9.000 Euro (dokuz bin Euro) ve ꢁengül Baꢀaran ve Hüseyin Baꢀaran’a  
ortaklaꢀa olarak 9.000 Euro (dokuz bin Euro) manevi tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 22 Temmuz 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
7