CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

BAꢀBOĞA- TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no: 64277/01)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

13 Haziran 2006

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (64277/01) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaꢀı olan Mehmet Ata Baꢀboğa’nın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne (AĐHM) 6 Ocak 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin Temel

Đnsan Haklarını güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Đzmir Barosu avukatlarından S. Çetinkaya tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVA KOꢀULLARI

Baꢀvuran, 1966 doğumlu olup, baꢀvuru sırasında Aydın Cezaevi’nde bulunmaktadır.

Baꢀvuran, 20 ꢁubat 1998 tarihinde, Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele

ꢁubesi’nde görevli polisler tarafından yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır. Baꢀvuranın,

yasadıꢀı silahlı örgüt olan PKK’ya üye olduğundan ꢀüphe edilmiꢀtir.

27 ꢁubat 1998 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Yedek Hakimi

tarafından baꢀvuran hakkında tutuklama kararı verilmiꢀtir.

24 Mart 1998 tarihli iddianame ile Cumhuriyet Baꢀsavcısı Türk Ceza Kanunu’un

(TCK) 169. maddesi ve Terörle Mücadele Kanunu’un 5. maddesi uyarınca, yasadıꢀı silahlı

örgüte yardım ve yataklık etmek suçundan baꢀvuran hakkında kamu davası açmıꢀtır.

Aralarında asker kökenli hakimin de bulunduğu DGM, 11 Kasım 1998 tarihli kararla,

baꢀvuranı suçlu bularak beꢀ yıl hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.

Yargıtay, baꢀvuran tarafından temyiz edilen kararı 11 Kasım 1999 tarihli bir kararla

onamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA

Baꢀvuran, kendisini yargılayıp mahkum eden Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin,

bünyesinde askeri bir hakim bulunmasından ve yargılamasına, beꢀ hakimden, Adalet

Bakanı’ndan ve sekreterinden oluꢀan Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu tarafından seçilen

sivil hakimlerin katılmasından dolayı bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını iddia

etmektedir. Bu hakimler, bünyesinde Adalet Bakanı’nın bulunması nedeniyle yürütme erkine

olan bu Kurul

Bu itibarla, baꢀvuran AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, altı ay kuralına uyulmadığı itirazını yöneltmektedir. Hükümet, DGM’nin

bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliği taꢀımadığı yapılan ꢀikayetle ilgili verilen nihai iç

hukuk kararının, bu Mahkeme tarafından verilen karar olduğunu belirtmektedir. Bununla ilgili

olarak, olayların meydana geldiği sırada DGM’lerin kuruluꢀ ve iꢀleyiꢀinin iç hukukta

düzenlenmesi nedeniyle, ne DGM’nin ne de Yargıtay’ın bu ꢀikayet konusunda görüꢀ bildirme

yetkisinin bulunmadığını ifade etmektedir. Hükümet son olarak, baꢀvuranın iç hukuk

yollarının etkisiz olduğunu fark ettiği tarihten itibaren altı ay içinde yani DGM’nin kararını

verdiği 11 Kasım 1999 tarihinden itibaren baꢀvurusunu yapması gerektiğini belirtmektedir.

Oysa baꢀvuru, 6 Ocak 2000 tarihinde yapılmıꢀtır.

AĐHM, daha önce buna benzer bir itirazı 6 ꢁubat 2003 tarihli Özdemir-Türkiye no:

59659/00, § 26 davasında reddettiğini hatırlatmaktadır. Mevcut davada bu kararından

ayrılmasını gerektirecek bir neden bulunmamaktadır.

Sonuç olarak AĐHM, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.

AĐHM, DGM’de bulunan sivil hakimlerin yararlandığı anayasal ve yasal güvenceleri

dikkate alarak ve Mahkemenin bu konudaki içtihadı ıꢀığında (Bkz. özellikle Đmrek-Türkiye

(karar), no: 57175/00, yayınlanmamıꢀ), baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35 §§ 3 ve 4.

maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine

kanaat getirmiꢀtir.

AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler uyarınca ve elindeki mevcut unsurları dikkate

alarak baꢀvurunun DGM bünyesinde askeri hakim bulunmasına iliꢀkin ꢀikayetinin esastan

incelenmesi gerektiğine karar vermiꢀtir. Baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi

bulunmamaktadır.

II. ESAS HAKKINDA

AĐHM, daha önce buna benzer ꢀikayetlerin dile getirildiği birçok dava incelediğini ve

bunların AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (bkz.

adıgeçen Özel, § § 33-34, ve adıgeçen Özdemir,§§ 35-36, ve Đncal-Türkiye, 9 Haziran 1998,

Derleme 1998-IV, s. 1573, § 72 in fine).

AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak

hiçbir olgu ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır.

AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin,

AĐHS’nin 6 § 1 maddesinde öngörülen bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taꢀımadığı

sonucuna varmıꢀtır.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran maddi tazminat adı altında herhangi bir talepte bulunmamaktadır. Manevi

tazminat olarak 30 Euro (otuz) talep etmektedir.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM mevcut davada ihlal tespitinin, adil tazmin

için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatine varmıꢀtır (Çıraklar kararı, s. 3074, § 49).

Sözleꢀme tarafından öngörülen bağımsızlık ve tarafsızlık koꢀullarını yerine getirmeyen

bir mahkeme tarafından mahkumiyet kararı alındığında, ilgilinin talebi doğrultusunda yeni bir

sürecin ya da yargılamanın baꢀlatılması ilke olarak tespit edilen ihlalin giderilmesi

bakımından uygun bir yöntemi oluꢀturur (Bkz. Öcalan-Türkiye [GC], no: 46221/99, § 210,

CEDH 2005-..., ve adıgeçen Gençel, § 27).

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran ayrıca yerel mahkemeler ve AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar

için 4.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran bununla ilgili olarak herhangi bir belge

sunmamaktadır.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda, AĐHM,

baꢀvurana 1.000 (bin) Euro ödenmesinin makul olduğuna kanaat getirmiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Bünyesinde askeri bir hakim bulunması nedeniyle, AĐHS’nin 6 § 1. maddesine

iliꢀkin olarak yapılan ꢀikayetin kabuledilebilir olduğuna ve baꢀvurunun geri kalanının

kabuledilemez olduğuna;

2. Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlıktan ve tarafsızlıktan yoksun

olması nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Mevcut kararın kendisinin manevi zararın adil tazmini için yeterli olduğuna;

4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek

her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana masraf

ve harcamalar için 1.000 Euro (bin) ödenmesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz

oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77§§ 2 ve 3

maddesine uygun olarak 13 Haziran 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.