COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

BĐÇER VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 19441/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Temmuz 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.

ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 19441/04 no’lu davanın nedeni, Züleyha Biçer,

Birsen Ergünhan, Ahmet Karaçakıl, Hacer Dalgıç v Hayriye Savruk (“baꢀvuranlar”) adlı beꢀ

Türk vatandaꢀının, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 4 Mayıs 2004 tarihinde, Đnsan

Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar Đstanbul Barosu avukatlarından S.E. Altaꢀ ve N. Altaꢀ tarafından temsil

edilmiꢀlerdir.

OLAYLAR

Sırasıyla 1933, 1938, 1952, 1948 ve 1945 doğumlu baꢀvuranlar, Balıkesir ve

Đstanbul’da ikamet etmektedir.

8 Aralık 1972 tarihinde, baꢀvuranların annesi, Hazine ve Paꢀaçiftlik Muhtarlığı

aleyhine 117, 130, 135, 168, 274, 438, 494, 497 ve 578 sayılı parsellerin adına tescil edilmesi

için Gönen Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır. Altı kiꢀi daha aynı parsellerle ilgili hak

talebinde bulunarak davaya müdahil olmuꢀtur.

28 Mart 1977 tarihinde, Gönen Hukuk Mahkemesi görevsizlik kararı vermiꢀ, davayı

Gönen Kadastro Mahkemesi’ne devretmiꢀtir.

Baꢀvuranların annesi belirlenemeyen bir tarihte vefat etmiꢀtir. Baꢀvuranlar 24 Ekim

1984 tarihinde, ilk derece mahkemesine, mirasçı olarak davaya taraf olmak istediklerini

bildirmiꢀlerdir.

Mahkeme 18 Mart 2005 tarihinde, baꢀvuranların davasını reddetmiꢀ, arazinin

müdahillerin mirasçıları adına tescil edilmesine karar vermiꢀtir.

Yargıtay, 22 Haziran 2006 tarihinde, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.

Đlk derece mahkemesi 4 Mart 2007 tarihinde, Yargıtay’ın iade etmesinin ardından,

davanın incelenmesine yeniden baꢀlamıꢀtır.

28 Ocak 2009 tarihinde son duruꢀma yapılmıꢀtır.

2009 yılının Haziran ayında dava dosyasına eklenen bilgiye göre, yargılama Gönen

Kadastro Mahkemesi’nde derdest haldedir.

1

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuranlar davanın süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesinde belirtilen “makul süre”

koꢀuluyla örtüꢀmediğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Hükümet davanın karmaꢀık olduğunu savunmuꢀtur.

Göz önünde bulundurulacak zaman baꢀvuranların annesinin Gönen Hukuk

Mahkemesi’nde dava açtığı 8 Aralık 1972 tarihinde baꢀlamıꢀtır. Dava halen Gönen Kadastro

Mahkemesi’nde derdest haldedir. Dolayısıyla dava 36 yıldan fazla sürmüꢀtür.

AĐHM’nin yargı yetkisi ratione temporis yalnızca, Türkiye’nin Avrupa Đnsan Hakları

Komisyonu’na bireysel baꢀvuru hakkını tanıyan deklarasyonun teminatını verdiği tarih olan

28 Ocak 1987 tarihinden sonraki 23 yıllık süreyi göz önünde bulundurmasına izin verir.

Bununla beraber, davanın o zamanki durumunu göz önünde bulundurmalıdır (bkz. ꢁahiner –

Türkiye, 29279/95). O önemli tarihte, dava zaten 14 yıldan fazla süre önce açılmıꢀtı.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet öncelikle baꢀvurunun tamamının ratione temporis AĐHM’nin yetkisi dıꢀında

olduğunu belirtmiꢀtir.

AĐHM, yukarıda belirtilen noktalardan ayrı olarak, ꢁahiner kararında benzer bir itirazı

reddettiğini kaydeder. Mevcut davada bu bulgudan sapmasını gerektirecek özel bir durum

tespit etmemiꢀtir. Buna göre AĐHM bu itirazı reddeder.

AĐHM ayrıca, dava ilk derece mahkemesinde derdest halde olduğu için, baꢀvuranın

tüm iç hukuk yollarını tükettiği biçiminde değerlendirilemeyeceğini savunmuꢀtur.

AĐHM, içtihadına göre, davanın süresine iliꢀkin ꢀikayetlerin, sözkonusu davanın

sonuca bağlanmadan önce kendisine sunulabileceğini kaydeder (diğerlerinin yanı sıra bkz.

Plaksin – Rusya, 14949/02). Buna göre, Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmediğine

iliꢀkin itirazı reddedilmelidir. Ayrıca baꢀvurunun bu kısmının diğer bakımlardan da

kabuledilemez olmadığını kaydeder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir olarak ilan

edilmelidir.

B. Esas

Hükümet, davanın süresinin makul süre koꢀulunu aꢀmadığını belirtmiꢀtir.

Baꢀvuranların davası karmaꢀıktır, pek çok müdahili vardır ve hak sahipleri belirlenecek arazi

mevcuttur. Hükümet ayrıca tarafların tutumlarının davada aꢀırı gecikmelere sebebiyet

verdiğini ifade etmiꢀtir.

Baꢀvuranlar iddialarını sürdürmüꢀlerdir.

AĐHM sıklıkla, AĐHS’nin mevcut baꢀvurudakine benzer konuları elen alan davalarda

6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. Ezel Tosun – Türkiye, 33379/03).

2

Kendisine sunulan tüm bilgi ve belgeleri göz önünde bulundurduğunda, AĐHM, Hükümet’in

mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀılmasına imkan verecek hiçbir delil ya da görüꢀ

sunmadığı kanısındadır. AĐHM, konuya iliꢀkin içtihadını dikkate alarak, davanın süresinin

haddinden uzun olduğu ve “makul süre” koꢀuluyla örtüꢀmediği sonucuna varır. Buna göre 6/1

madde ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

Baꢀvuranlar 200.000 Euro maddi, 300.000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀlerdir.

Hükümet bu taleplere itiraz etmiꢀtir.

AĐHM tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı

görememektedir. Bu nedenle bu talebi reddeder. Öte yandan, hakkaniyete uygun surette,

baꢀvuranlara, ortaklaꢀa¹, 15.600 Euro manevi tazminat ödenmesine karar verir.

Ayrıca, tarafların sunduğu bilgiye göre, dava ilk derece mahkemesinde derdest

haldedir. Bu koꢀullarda, AĐHM, sözkonusu davayı, bir yandan adaletin de doğru iꢀlemesini

sağlayacak koꢀulları göz önünde bulundurarak olabildiğince hızlı bir biçimde sonuca

bağlamanın, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlalinin sona erdirilmesi için uygun bir araç olacağı

kanısına varır (bkz. mutatis mutandis, Yakıꢀan – Türkiye, 11339/03).

Baꢀvuranlar mahkeme masrafları için 20.000 Euro, posta masrafları için 68 Türk

Lirası (TL)²talep etmiꢀtir. Baꢀvuranlar taleplerini desteklemek üzere, ulusal mahkemelerde

meydana gelen masrafların makbuzları ile posta masraflarıyla ilgili faturalar sunmuꢀlardır.

Hükümet bu taleplere itiraz etmiꢀtir. AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak

gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri

ödenir. Bu davada, AĐHM, sahip olduğu bilgiler ve yukarıda belirtilen ölçütler ıꢀığında,

hakkaniyete uygun surette, baꢀvuranlara, ortaklaꢀa, yargılama giderleri için 500 Euro tazminat

ödenmesinin makul olduğu sonucuna varmıꢀtır.

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olduğuna karar vermiꢀtir.

AĐHM YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) Savunmacı Devlet’in, baꢀvuranlara, AĐHS’nin 44. maddesinin 2. fıkrası uyarınca

kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur

üzerinden izleyen meblağları ödemesine;

(i)

uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber, 15.600 Euro (on beꢀ bin altı

yüz Euro) manevi tazminat;

(ii)

uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber, yargılama giderleri için 500

Euro (beꢀ yüz Euro);

¹Bkz. Serçinoğlu – Türkiye, 7755/05.

²Yaklaꢀık 35 Euro.

3

(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan

eklemek suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları

uyarınca 20 Temmuz 2010 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

François Elens-Passos

Zabıt Katibi Yardımcısı

Françoise Tulkens

Baꢀkan

4