CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

BĐLGEÇ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 28578/05)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

16 Aralık 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (28578/05) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı

(baꢀvuran) Ahmet Bilgeç’in Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 19 Temmuz 2005 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara Barosu avukatlarından

A. ꢁencan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Baꢀvuran solunum yolu rahatsızlığının iꢀten çıkarılmasına neden olduğunun tespiti için 21

Eylül 1993 tarihinde Ankara Đꢀ Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır. Dava dosyasında yer alan

bilgilere göre bu kararın verildiği tarihte dava Yargıtay önünde halen devam etmekteydi.

HUKUK

Baꢀvuran yargılama sürecinin uzunluğu nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen

«makul süre» ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Hükümet iç hukuk yollarının

tüketilmemesi nedeniyle AĐHM’yi baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Hükümet bu

bağlamda iki itirazda bulunmaktadır. Đlk olarak baꢀvuran öne sürmüꢀ olduğu ꢀikayetlerini

ulusal yetkililer nezdinde dile getirmemiꢀtir. Hükümet ikinci olarak ise baꢀvuranın ulusal

mahkemeler önünde halen devam eden yargılamanın sonuçlanmasını beklemeden AĐHM’ye

baꢀvurduğu hususuna dikkat çekmektedir.

AĐHM, Savunmacı Hükümetin itirazına benzer birçok ꢀikayetin daha önce de dile getirildiğini

ve reddettiğini hatırlatmakta ve (Bkz. diğerleri arasında, Tendik vd.-Türkiye no: 23188/02,

22 Aralık 2005; ve mutatis mutandis, Yağcı ve Sargın-Türkiye, 8 Haziran 1995, seri:A no:

319-A) Hükümet tarafından öne sürülen görüꢀlerin bu içtihadın dıꢀına çıkılmasını

gerektirecek istisnai bir durumu içermediğini saptamaktadır.

Hükümetin itirazının ikinci kısmı ile ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranın ꢀikayetinin yargılamanın

hakkaniyete uygun gerçekleꢀip gerçekleꢀmediğine değil, yargı sürecinin uzunluğunun aꢀırı

olmasına yönelik olduğunu anımsatır. Dolayısıyla Hükümetin bu itirazı da reddedilmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa gelince, dikkate alınması gereken dönem 21 Eylül 1993 tarihinde baꢀlayıp henüz sona

ermemiꢀtir. Đki dereceli mahkemede görülen bu süre ꢀu ana dek yaklaꢀık on altı yıl sürmüꢀtür.

AĐHM, daha önce de benzer sorunları ortaya koyan birçok baꢀvuruyu incelediğini ve

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını kaydetmektedir (Bkz. diğer

birçokları arasında, Frydlender-Fransa [BD] no: 30979/96).

AĐHM kendisine sunulan bütün unsurları incelemiꢀ ve Hükümetin bu davada farklı bir sonuca

ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını tespit etmiꢀtir. Bu

konudaki yerleꢀik içtihadı ıꢀığında ve bilhassa sözkonusu yargılamanın baꢀvuran açısından

arz ettiği önem dikkate alındığında, AĐHM yargılamanın uzunluğunun aꢀırı olduğuna ve

«makul süre» ilkesi ile bağdaꢀmadığına itibar etmektedir.

Bu nedenle, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Geriye 41. maddenin uygulanması hususu kalmaktadır. Baꢀvuran maddi, manevi tazminat ve

yargılama giderleri için toplam 100.000 Euro talep etmekte, buna karꢀılık iddialarını

destekleyici herhangi bir kanıtlayıcı belge sunmamaktadır.

Hükümet makul olmadığını savunduğu bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, tespit edilen ihlal ile öne sürülen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı

kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. Baꢀvuran AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama

giderlerine iliꢀkin herhangi bir kanıtlayıcı belge sunmamaktadır, AĐHM bu yönde bir ödeme

yapılmasını gerekli görmemektedir. Buna karꢀılık, sözü edilen yargı sürecinin uzunluğunun

makul süre ilkesinin ötesine geçmesi baꢀvurana bir tazminat ödenmesini gerektirmektedir.

AĐHM, 41. madde uyarınca, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana bu bağlamda 14.400 Euro

ödenmesini uygun görmektedir.

Bununla birlikte, yargılama halen derdesttir, AĐHM Savunmacı Devletin adaletin iyi idaresini

gözeterek davanın bir an evvel sonuçlanmasını sağlayacak gerekli önlemleri alması gerektiği

kanısındadır (Bkz. Çayğan-Türkiye kararı no: 61/04, 27 Ocak 2009).

AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 14.400 (on dört

bin dört yüz) Euro manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 15 Aralık 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.