COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
BULUT - TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 49892/99)  
KARAR  
STRAZBURG  
22 Kasım 2005  
Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,  
üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Bulut – Türkiye davasında,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Daire),  
Baꢀkan J.-P. COSTA,  
Yargıçlar A.B. BAKA,  
R. TÜRMEN  
K. JUNGWIERT  
M. UGREKHELIDZE  
A. MULARONI  
E. FURA-SANDSTRÖM ve  
Bölüm Sekreteri S. DOLLÉ’nin katılımı ile kapalı oturumda 3 Kasım 2005 tarihinde  
toplanmıꢀ ve anılan tarihte izleyen kararı vermiꢀtir:  
USUL  
1.Dava, Hüseyin Bulut (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀının, 1 Mart 1999 tarihinde,  
Đnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine  
dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no. 49892/99)  
kaynaklanmaktadır.  
2.Baꢀvuran, Malatya’da görev yapan Y.Đ. Koluaçık isimli avukat tarafından temsil  
edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM’deki yargılama için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.  
3. 27 Ocak 2004 tarihinde, AĐHM, baꢀvuruyu kısmen kabuledilmez bulmuꢀ ve  
baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkına iliꢀkin ꢀikayeti  
Hükümet’e bildirmeye karar vermiꢀtir. AĐHS’nin 29 § 3. maddesinin hükümleri çerçevesinde,  
baꢀvurunun kabuledilebilirliği ile esaslarını aynı anda incelemeye karar vermiꢀtir.  
4.1 Kasım 2004 tarihinde, AĐHM, Dairelerinin kompozisyonunu değiꢀtirmiꢀtir (Đç  
Tüzük, 25 § 1. madde). Bu dava, yeni oluꢀturulmuꢀ olan Đkinci Daire’ye tevzi edilmiꢀtir (52 §  
1. madde).  
OLAYLAR  
I.DAVA OLAYLARI  
5.Baꢀvuran, 1952 doğumludur. Baꢀvurusunu yaptığı tarihte Burdur Cezaevi’nde  
tutuklu idi.  
6.28 Mart 1994 tarihinde, baꢀvurana iliꢀkin olarak tutuklama emri çıkarılmıꢀtır.  
7.14 Nisan 1994 tarihinde, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı, baꢀvuranla  
birlikte diğer iki sanığı, Marksist Leninist Komünist Parti isimli yasadıꢀı silahlı örgüte  
mensup olmakla suçlayan bir iddianame hazırlamıꢀtır. Savcı, baꢀvuranın Türk Ceza  
Kanunu’nun 168 § 2. maddesi ile 3713 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca yargılanıp  
mahkum edilmesini talep etmiꢀtir.  
8.19 Ekim 1995 tarihinde, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi, bulunamadığından  
dolayı baꢀvurana iliꢀkin iꢀlemlerin ayrılmasına karar vermiꢀtir.  
2
9.30 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuran yakalanmıꢀ ve polis tarafından gözaltına  
alınmıꢀtır. 6 Eylül 1996 tarihinde, iki polis tarafından sorguya çekilmiꢀtir.  
10.10 Eylül 1996 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı ve Devlet Güvenlik Mahkemesi  
huzuruna çıkarılmıꢀtır. Polis gözaltında verdiği ifadeleri inkar etmiꢀtir.  
11.30 Ekim 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı tarafından  
baꢀka bir iddianame sunulmuꢀtur.  
12.20 Ocak 1998 tarihinde, iki sivil ve bir askeri yargıçtan müteꢀekkil Malatya  
Devlet Güvenlik Mahkemesi heyeti, baꢀvuranı Türk Ceza Kanunu’nun 168 § 2. maddesi ile  
3713 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca yargılamıꢀ ve on iki yıl altı ay hapse mahkum  
etmiꢀtir.  
13. 2 Mart 1998 tarihinde, baꢀvuran, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
kararını temyize götürmüꢀtür.  
14.7 Aralık 1998 tarihinde, Yargıtay’da bir duruꢀma yapılmıꢀ ve Yargıtay, aynı gün  
yukarıda anılan kararı onamıꢀtır.  
II.ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK  
15. Sözkonusu tarihte yürürlükte olan lgili iç hukuk ve uygulaması, Özel – Türkiye  
(no.42739/98, §§ 20-21, 7 Kasım 2002) ve Gençel – Türkiye (53431/99, §§ 11-12)  
kararlarında bulunabilir.  
HUKUK  
I.AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
16.Baꢀvuran, kendisini yargılayıp mahkum eden Malatya Devlet Güvenlik  
Mahkemesi heyetinde askeri yargıç bulunması sebebiyle adil yargılama hakkının ihlal  
edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur. Đfadenin üzerindeki imzanın incelemesi talebini reddeden ve  
yüzleꢀmemiꢀ olduğu tanıkların ifadelerine güvenen Mahkeme’nin, adil yargılanma hakkını  
ihlal etmiꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir. Đddiasını, AĐHS’nin ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 6.  
maddesine dayandırmıꢀtır:  
“Herkes, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla  
kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının … hakkaniyete uygun ve açık olarak  
görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
A. Kabuledilebilirlik  
17. Hükümet, AĐHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca, baꢀvuranın Malatya Devlet  
Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀikayetinin, iç hukuk yollarının  
tüketilmemiꢀ olması nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranın,  
sözkonusu ꢀikayeti yerel mahkemeler huzurunda sunmadığını iddia etmiꢀtir.  
3
18. AĐHM, daha önce de benzer davalarda Hükümet’in sözkonusu ilk itirazını  
incelemiꢀ ve reddrtmiꢀ olduğunu yineler (bkz. Vural/Türkiye, no. 56007/00, § 22, 21 Aralık  
2004, Çolak/Türkiye (no. 1), no. 52898/99, § 24, 15 Temmuz 2004, ve Özel, § 25).  
19. Yukarıda kaydedilenler ıꢀığında AĐHM, sözkonusu davada Hükümet’in ilk itirazını  
reddeder.  
20. Yerleꢀik içtihadı ıꢀığında (bkz., diğer içtihatlar yanında, Çiraklar/Türkiye, 28 Ekim  
1998 tarihli karar, Hüküm ve Karar Raporları 1998-VII) ve kendisine sunulan delilleri göz  
önünde bulunduran AĐHM davanın, AĐHS’nin öngördüğü ve karara bağlanması için esaların  
incelenmesi gereken, dava olaylarına ve hukuka iliꢀkin karmaꢀık konuları açığa çıkardığı  
kanısındadır. Bu nedenle AĐHM, baꢀvurunun kalan kısmının, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi  
bağlamında temelden yoksun olmadığı sonucuna varmıꢀtır. Baꢀvurunun kabuledilemez  
olduğu sonucuna varmak için baꢀka bir gerekçe görülmemektedir.  
B. Esaslar  
1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı  
21. AĐHM, sözkonusu davada açığa çıkan meselelerin günıꢀığına çıktığı birçok dava  
incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğu sonucuna varmıꢀtır (bkz. Özel,  
§§ 33-34, ve Özdemir/Türkiye, no. 59659/00, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).  
22. Sözkonusu davaya iliꢀkin AĐHM, Hükümet’in farklı bir sonuca varılmasına neden  
olacak herhangi bir delil ya da ikna edici iddia sunmadığı kanısındadır. “Ulusal güvenliğe”  
iliꢀkin suçlar iꢀlediği için bir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde aleyhinde dava açılan  
baꢀvuranın, askeri bir hakimin yeraldığı bir Mahkeme tarafından yargılanmaktan sıkıntı  
duyması anlaꢀılmaz değildir. Bu hususta DGM’nin, davanın niteliği ile ilgisi olmayan  
görüꢀlerden etkilenebileceğine dair endiꢀe duyması doğaldır. Sonuç olarak, baꢀvuranın  
DGM’nin bağımsız ve tarafsız olmadığı hususundaki endiꢀelerinin haklı olduğu kabul  
edilebilir (bkz. Incal/Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, Raporlar 1998-IV, sayfa 1568, §  
72 in fine).  
23. Sonuç olarak AĐHM, baꢀvuranı yargılayan ve mahkum eden DGM’nin, AĐHS’nin  
6 § 1. maddesi bağlamında bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığı kanısındadır.  
Dolayısıyla, sözkonusu madde ihlal edilmiꢀtir.  
2. Dava iꢀlemlerinin hakkaniyete uygunluğu  
24. Baꢀvuranın, bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme tarafından hakkaniyete uygun  
ꢀekilde yargılanma haklarının ihlal edildiği sonucuna varan AĐHM, diğer ꢀikayetlerin  
AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca, huzurunda görülen davaların hakkaniyete uygunluğuna iliꢀkin  
incelenmesinin gerekli olmadığı kanısındadır (bkz., diğer içtihatlar yanında, Incal, § 74).  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
25. AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
4
26. AĐHM Đç Tüzüğünün 60. maddesi uyarınca, adil tazmin talebinin, “sunulmaması  
halinde Heyet’in talebi kısmen ya da tamamen reddedebileceği” destekleyici nitelikte uygun  
belgeler veya makbuzlarla birlikte yazılı olarak belirtilmesi ve sunulması gerektiğini belirtir.  
27. Sözkonusu davada baꢀvurandan 21 Haziran 2004 tarihinde adil tazmin taleplerini  
sunması istenmiꢀtir. Belirtilen zaman içerisinde bu tür bir talep sunmamıꢀtır.  
28. Yukarıda kaydedilenler ıꢀığında AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca tazminat  
ödenmemesine karar vermiꢀtir.  
29. Bununla beraber AĐHM, sözkonusu davada olduğu gibi bir baꢀvuranın, AĐHS’nin  
bağımsızlık ve tarafsızlık gereklerini karꢀılamayan bir Mahkeme tarafından mahkum edildiği  
durumlarda, yeniden yargılama ya da davanın yeniden açılmasının, talep edildiği takdirde,  
prensip olarak ihlalin uygun ꢀekilde telafisi anlamına geldiği kanısındadır (bkz.  
Öcalan/Türkiye, no. 46221/99 [BD], § 210, ECHR 2005- … ).  
YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE  
1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna,  
2. Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına iliꢀkin olarak  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine,  
3. Baꢀvuranın diğer ꢀikayetlerini, AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca değerlendirmenin gerekli  
olmadığına karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3.  
maddeleri uyarınca 22 Kasım 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
S. DOLLÉ  
Sekreter  
J.-P. COSTA  
Baꢀkan  
5