CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ÇAĞLAR - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 11192/05)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

(Esas)

STRAZBURG

13 Nisan 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (11192/05) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı

(baꢀvuran) Nedim Çağlar’ın Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 Mart 2005 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara Barosu avukatlarından

T. Ünal ve E. Çağlar tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1942 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran 24 Temmuz 1987 tarihinde Urla (Đzmir) Bademler köyündeki 118.200 m²

yüzölçümündeki araziyi satın almıꢀ ve tapu sicilinde kendi adına tescil ettirmiꢀtir.

30 Mart 1992 tarihinde, üçüncü bir ꢀahıs kadastro çalıꢀmaları sırasında bu arazilerin

bazılarının tapuda kendi adına kayıtlı olduğu gerekçesiyle Hazine aleyhinde dava açmıꢀtır.

Belirtilmeyen bir tarihte, baꢀvuran sözkonusu davaya müdahil olmuꢀtur. Mahkemeye tapu

kaydını sunan baꢀvuran 2 numaralı parselde bulunan 106 numaralı araziye iliꢀkin kadastro

çalıꢀmaları sırasında getirilen en son sınırlamaların kaldırılmasını talep etmiꢀtir.

15 Kasım 2002 tarihli bir karar ile üç ayrı olay yeri incelemesi ve yedi bilirkiꢀi incelemesinin

ardından, hava fotoğraflarının ve haritaların tetkikini müteakip duruꢀmadaki tanıkların da

dinlenmesi üzerine Urla Kadastro Mahkemesi 2 numaralı parselin tamamının orman arazisi

olduğuna kanaat getirerek baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Mahkeme, baꢀvuranın tapusu

ihtilaf konusu araziye karꢀılık gelse bile, sözkonusu taꢀınmazın Devletin ortak mirası olduğu

gerekçesiyle tapunun geçersiz olduğuna karar vermiꢀtir.

Yargıtay 8 Kasım 2003 tarihli bir karar ile 15 Kasım 2002 tarihli hükmü onamıꢀtır.

Yargıtay 13 Temmuz 2004 tarihli bir karar ile baꢀvuran tarafından 8 Kasım 2003 tarihinde

yapılan karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir.

Bu son karar baꢀvurana 1 Ekim 2004 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’YE EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran kendisine tazminat ödenmeksizin tapusunun iptal edilerek Hazine adına tescil

edilmesi ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini iddia etmekte, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1.

maddesini ileri sürmektedir.

Hükümet kabuledilebilirlik ile ilgili olarak, baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini

savunmaktadır. Hükümete göre baꢀvuran müracaat edebileceği üç ayrı tazminat baꢀvuru

yolunu kullanmamıꢀtır. Baꢀvuranın öncelikle Anayasanın ilgili hükümlerine ve 2577 sayılı

Đdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 13. maddesine uygun olarak idare mahkemesi önünde

tazminat davası açabileceğini hatırlatır. Baꢀvuran ayrıca Medeni Kanun’un 1007. maddesine

dayalı olarak tapu sicilinin tutulmasından ileri gelen zararlara karꢀı Devletin sorumluluğunu

öne sürme olanağına sahipti. Baꢀvuranın son olarak, Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerine

istinaden tazminat davası açma hakkı bulunmaktaydı. Hükümet bu bağlamda ulusal içtihada

atıfta bulunarak, özellikle tapu sicilinin tutulmasında Devletin objektif sorumluluğunu dile

getirmektedir.

Baꢀvuran bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM daha önce de Savunmacı Hükümet tarafından öne sürülen benzer ꢀikayetleri

reddettiğini anımsatır (Bkz. Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ.-Türkiye kararı no: 45651/04

prg. 29-33, 10 Mart 2009, Doğrusöz ve Aslan-Türkiye kararı no: 1262/02 prg.22-23, 30 Mayıs

2006, Mehmet Ali Miçooğulları-Türkiye kararı no: 45606/01 prg. 17, 10 Mayıs 2007,

Ardıçoğlu-Türkiye kararı no: 23249/04 prg. 29, 2 Aralık 2008 ve Berber-Türkiye kararı no:

20606/04 prg. 17, 13 Ocak 2009) ve mevcut baꢀvuruda Hükümet tarafından sunulan

görüꢀlerin bu içtihadın dıꢀına çıkılmasını gerektirecek herhangi bir istisnai durumu ortaya

koymadığını tespit eder. AĐHM, baꢀvurunun AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafına uygun

olarak herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını ifade eder. Bu nedenle

baꢀvuru kabuledilebilir ilan edilmelidir.

Hükümet esasa iliꢀkin, ilgili iç hukuka göre ormanlık alanın bir bölümünü oluꢀturan bir

taꢀınmazın tapu sicilinde özel bir mülkiyet adına tescil konusunu teꢀkil edemeyeceğini

belirtmekte, bu baꢀvuruda baꢀvuranın o dönemde taꢀınmazı kendi adına kaydettirmesinin

Anayasanın ve ilgili hükümlerin ihlaline yol açtığını savunmaktadır. Bu nedenle baꢀvuranın

tapusu hukuki merciler tarafından iptal edilmiꢀtir. Baꢀvuranın tapusu geçersiz ve hiç tescil

edilmemiꢀ kabul edildiğinden kendisine herhangi bir tazminat ödenmemiꢀtir.

Baꢀvuran Hükümetin bu iddialarına itiraz etmekte ve ꢀikayetlerini yinelemektedir.

AĐHM, baꢀvuranın dile getirdiği ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti daha önce de incelediğini ve

herhangi bir tazminat ödemeksizin baꢀvuranların taꢀınmazının Hazineye devredilmesinin Ek 1

no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatır (Bkz. sözü edilen

Turgut vd. prg.86-93, Hacısalihoğlu-Türkiye, no: 343/04 prg. 29-36 2 Haziran 2009, sözü

edilen Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ., prg. 40-45; Rimer vd.-Türkiye no: 18257/04

prg.34-41, 10 Mart 2009 ve Nuran Vural-Türkiye kararı no: 16009/04, prg.29-34, 10 Mart

2009). AĐHM, iꢀbu baꢀvuruyu incelemiꢀ ve Hükümetin bu davanın farklı bir sonuca

ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını tespit etmiꢀtir.

Sonuç itibarıyla, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuran maddi tazminat olarak bir milyon Euro talep etmektedir. Manevi tazminat

konusunda ise takdiri AĐHM’ye bırakmaktadır. Baꢀvuran iç hukukta ve AĐHM nezdinde

yapmıꢀ olduğu yargılama giderlerine iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmamaktadır.

Hükümet talep edilen bu meblağa karꢀı çıkmaktadır.

Mevcut dava koꢀullarında, Savunmacı Devlet ile baꢀvuran arasında olası bir uzlaꢀma

ihtimalini göz önünde bulunduran AĐHM, 41. maddenin uygulanmasının bu aꢀamada saklı

tutulmasının uygun olacağına kanaat getirmektedir (Bkz. aynı anlamda, sözü edilen Turgut

vd. kararı prg.101, sözü edilen Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ., prg.51, sözü edilen Nural

Vural, prg. 38 ve sözü edilen Rimer vd., prg. 46). AĐHM’ye göre, aksi bir durumda, baꢀvuran

tarafından Asliye Hukuk Mahkemesi önünde açılacak bir değer tespit davası ihtilaf konusu

taꢀınmazın değerini saptamak bakımından en uygun baꢀvuru yollarından birini oluꢀturacaktır.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun bu aꢀamada uygulanmayacağına ve

sonuç itibarıyla;

a) saklı tutulmasına;

b) Hükümetin ve baꢀvuranın AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafına uygun olarak mevcut

kararın kesinleꢀmesinden itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüꢀlerini yazıyla

kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini

haberdar etmeye davet edilmesine;

c) sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde daire baꢀkanının izlenecek süreci

belirlemeye yetkili kılınmasına;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 13 Nisan 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.