COUNCIL

OF E U R O P E

A V R U P A

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

AKYAZICI – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 43452/02)

KARAR

STRAZBURG

15 Aralık 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

____________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa

Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 43452/02 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

Tuğrul Akyazıcı’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 16 Eylül 2002

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Samsun Barosu

avukatlarından M. Akyazıcı tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

Bir anestezi doktoru olan baꢀvuran, 1968 doğumludur ve Samsun’da ikamet

etmektedir.

Baꢀvuran, yasadıꢀı bir örgütün eylemlerine katıldığı iddiasıyla aleyhinde ceza

kovuꢀturması baꢀlatıldığı sırada Kars Devlet Hastanesi’nde çalıꢀmaktaydı. Baꢀvuran ile diğer

ꢀüpheliler, diğer hususlar meyanında, Ankara’nın çeꢀitli yerlerinde söz konusu örgüt adına

afiꢀ ve poster asmakla itham edilmiꢀlerdir. Baꢀvuran, yargılama süresince masum olduğunu

ileri sürmüꢀtür. Bu arada, Kars Devlet Hastanesi, aleyhindeki ceza kovuꢀturması

sonuçlanıncaya kadar baꢀvuranı görevden uzaklaꢀtırmıꢀtır.

11 Eylül 2001 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, dava dosyasındaki

delillere dayanarak, 3713 No.lu Kanun’un 7/1 maddesi uyarınca baꢀvuranı mahkum etmiꢀ ve

iki yıl altı ay hapis ve para cezasına çarptırmıꢀtır. Baꢀvuran kararı temyiz etmiꢀtir.

Belirtilmeyen bir tarihte, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın 10 Aralık 2001 tarihli

tebliğnamesi Yargıtay’a sunulmuꢀtur. Söz konusu tebliğname baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.

27 Mart 2002 tarihinde, Yargıtay duruꢀma yapmıꢀ ve ilk derece mahkemesinin

baꢀvuranla ilgili kararını onamıꢀtır.

Baꢀvuranın Yargıtay kararının düzeltilmesi yönündeki talebi, Yargıtay Cumhuriyet

Baꢀsavcısı tarafından reddedilmiꢀtir.

Baꢀvuran, Temmuz 2003’te serbest bırakıldığını ifade etmiꢀtir.

Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, 4928 No.lu Kanun çerçevesinde 3713 No.lu

Kanun’un 7. maddesinde yer alan “terör eylemleri” ifadesinin tanımında yapılan değiꢀikliği

göz önünde bulundurarak, 4 Mayıs 2004 tarihinde vermiꢀ olduğu ek kararla herhangi bir

ꢀiddet eyleminde bulunmayan baꢀvuranın beraatına karar vermiꢀ ve mahkumiyetini iptal

etmiꢀtir. Söz konusu karar, 11 Mayıs 2004 tarihinde kesinleꢀmiꢀtir.

Bu arada, 28 ꢁubat 2002 tarihinde, Sağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu

baꢀvuranı devlet memurluğundan men etme kararı almıꢀtır. Baꢀvuranın söz konusu karara

itirazı idare mahkemesi tarafından reddedilmiꢀtir. Đdare mahkemesi, diğer hususlar

meyanında, disiplin soruꢀturmasına göre baꢀvuranın yasadıꢀı eylemlerinin ardından 2 Ocak

2000 tarihinde on beꢀ günlüğüne iꢀten ayrıldığını kaydetmiꢀtir. Söz konusu karar, 27 Aralık

2005 tarihinde Yüksek Đdare Mahkemesi tarafından onanmıꢀtır. Baꢀvuran, görüꢀlerinde,

2

beraat etmesine rağmen yeniden yargılanma talebinin idare mahkemesi tarafından

reddedildiğini ileri sürmüꢀtür. Ancak, baꢀvuran herhangi bir mahkeme kararı sunmamıꢀtır.

10 Eylül 2007 tarihli bir onay belgesine göre, baꢀvuran halen Samsun’da bulunan

Atasam Hastanesi’nde çalıꢀmaktadır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin kendisine tebliğ

edilmediği, dolayısıyla karꢀı sav sunma imkanından mahrum bırakıldığı konusunda ꢀikayetçi

olmuꢀ ve bu ꢀikayetlerini AĐHS’nin 6. maddesine dayandırmıꢀtır.

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet, 2004 yılında beraat etmiꢀ olması nedeniyle baꢀvuranın artık mağdur olarak

görülemeyeceğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, AĐHM’den, AĐHS’nin 37. maddesi uyarınca

baꢀvurunun kayıttan düꢀürülmesi yönünde karar vermesini talep etmiꢀtir.

Baꢀvuran, Hükümet’in iddialarına katılmayarak ꢀikayetlerini sürdürmüꢀtür.

AĐHM, baꢀvuran lehinde alınan herhangi bir karar ya da tedbirin, ulusal makamlar

AĐHS’nin ihlal edildiğini açıkça ya da özü itibariyle kabul ederek sözkonusu ihlali telafi

yoluna gitmiꢀ olsalar dahi, ilke olarak baꢀvuranın ‘mağdur’ statüsünü yitirmesi için yeterli

olmadığını hatırlatır (Dalban / Romanya, no. 28114/95). Ancak söz konusu ꢀartlar

gerçekleꢀtiğinde, AĐHS’nin koruyucu mekanizmasının ikincil niteliği nedeniyle baꢀvurunun

incelenmesinden imtina edilir (Jensen ve Rasmussen / Danimarka, no. 52620/99).

AĐHM, baꢀvuranın 2002 yılında Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından

mahkum edildiğini kaydeder. Baꢀvuran, para cezası ile birlikte iki yıl altı ay hapis cezasına

çarptırılmıꢀtır. Đç hukukta yapılan bir değiꢀikliğin ardından baꢀvuranın yeniden yargılandığı

ve 2004 yılında aleyhindeki suçlamalardan beraat ettiği doğrudur. Ancak, AĐHM, bu süre

içerisinde baꢀvuranın zaten hapis cezasını çektiğini kaydeder. Hükümet’in bu dönemle ilgili

olarak tazminat talebinde bulunulabilmesi için olası iç hukuk yollarına iliꢀkin herhangi bir

açıklamada bulunmaması nedeniyle, AĐHM, ilk yargılamada hak ihlalleri nedeniyle baꢀvurana

herhangi bir tazminat ödenmediğini gözlemlemektedir. Bu nedenle, AĐHM, Hükümet’in

baꢀvuranın mağdur olarak görülemeyeceği yönündeki itirazının kabul edilemeyeceği

sonucuna varır.

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

AĐHM, söz konusu ꢀikayetin aynısını daha önce incelediğini ve AĐHS’nin 6/1

maddesinin ihlalini tespit ettiğini kaydeder (Göç, yukarıda kaydedilen; Abdullah Aydın /

Türkiye (no. 2), no. 63739/00; Ayçoban ve Diğerleri / Türkiye, 42208/02).

3

Söz konusu davayı inceleyen AĐHM, yukarıda adı geçen davalarda vermiꢀ olduğu

kararlardan ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel koꢀul bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER AĐHS MADDELERĐ

Baꢀvuran, baꢀvuru formunda ve sonraki görüꢀlerinde, AĐHS’nin 6. ve 10. maddeleri

uyarınca, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanmadığı ve yargılama

sonucunun adil olmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, delillerin ulusal

makamlar tarafından toplanma ve değerlendirme ꢀekli konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Baꢀvuran, mahkumiyetinin ve kendisine verilen cezanın ifade özgürlüğüne haksız bir

müdahale oluꢀturduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, ceza yargılaması

sonucunda Kars Devlet Hastanesi’ndeki görevinden ihraç edildiğini ve beraat etmesine

rağmen önceki görevine getirilmediğini belirtmiꢀtir.

Ancak, AĐHM, elindeki bütün belgeler ıꢀığında, baꢀvuranın yukarıdaki ifadelerinin

AĐHS veya Protokollerinde yer alan hak ve özgürlüklerin herhangi bir ihlalini

oluꢀturmadığına karar verir. AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca

açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle baꢀvurunun bu kısmının kabuledilemez

nitelikte olduğu sonucuna varır.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,

hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran, maddi ve manevi tazminat olarak toplam 201,600 Yeni Türk Lirası

(yaklaꢀık 115,714 Euro) talep etmiꢀtir. Talep edilen maddi tazminat miktarı kazanç kaybıyla

ilgilidir.

Hükümet, tazminat miktarına itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, maddi tazminat konusunda, tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat

arasında illiyet bağı bulunduğu varsayılsa bile, AĐHS’nin 6/1 maddesine uygun olarak

yapılacak yargılama sonucunun ne olacağına dair tahminde bulunamayacağı kanaatindedir.

Bu nedenle, AĐHM, maddi tazminat baꢀlığı altında herhangi bir ödeme yapılmamasına karar

verir.

AĐHM, ayrıca, tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek

baꢀına yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir (Ayçoban ve Diğerleri, yukarıda

kaydedilen; Turğay / Türkiye, no. 21085/02; Mesut Yurtsever / Türkiye, no. 42086/02).

B. Yargılama masraf ve giderleri

4

Baꢀvuran, ayrıca, idari yargılama dahil olmak üzere yerel mahkemeler ve AĐHM

önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için toplam 41,527 YTL (yaklaꢀık

23,835 Euro) talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, avukatıyla imzalamıꢀ olduğu ücret sözleꢀmesi ile posta

ve mahkeme ücretlerini gösteren faturalar sunmuꢀtur.

Hükümet, söz konusu miktara itiraz etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, söz konusu davada, elindeki bilgilere ve

yukarıdaki ölçütlere dayanarak, yargılama masraf ve giderlerinin tamamı için 2,500 Euro

ödenmesine karar verir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvuranın Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin kendisine

bildirilmediği yönündeki ꢀikayetinin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının

kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. Tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek baꢀına yeterli

adil tatmin oluꢀturduğuna;

4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

tarafından baꢀvurana yargılama masraf ve giderleri için 2,500 Euro (iki bin beꢀ yüz

Euro) ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 15 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

5

6