C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

AKINCI - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 12146/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

8 Nisan 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafında belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

____________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa

Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 12146/02 no’lu davanın nedeni T.C vatandaꢀı

Tahsin Cengiz Akıncı’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin

Korunması Sözleꢀmesinin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca 30 Ocak 2002 tarihinde Avrupa

Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından L. Akıncı tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

1951 doğumlu olan baꢀvuran Đstanbul’da ikamet etmektedir.

Marmara Belediyesi (‘belediye’), Balıkesir’e bağlı Marmara Adası’nda bulunan baꢀvurana ait

bir arsayı, arsayı belediyenin kullanımına sunan bir imar planı uyarınca 1999 yılında istimlâk

etmiꢀtir.

Ödenen istimlâk bedeli tutarı konusunda belediye ile ihtilafa düꢀen baꢀvuran kamulaꢀtırma

bedelinin artırımı talebiyle Marmara Asliye Hukuk Mahkemesine bir baꢀvuruda bulunmuꢀtur.

Mahkeme 13 Aralık 2000 tarihinde aldığı bir kararla baꢀvuranın talebini haklı görerek toplam

1.619.345.460 TL (yaklaꢀık 2.695 Euro) ek kamulaꢀtırma tazminatı ödenmesine ve bu

meblağa arsanın belediyeye devrinin gerçekleꢀtiği 9 Ocak 2000 tarihinden itibaren yıllık % 60

üzerinden hesaplanan yasal gecikme faizi uygulanmasına hükmetmiꢀtir.

Bunun üzerine belediye Yargıtay’a baꢀvurmuꢀtur. Yargıtay itiraz konusu kararı 28 Haziran

2001 tarihinde onamıꢀtır. Bununla birlikte yüksek mahkeme ihtilaf konusu arsa devrinin 19

ꢁubat 2000 tarihinde gerçekleꢀtiğini değerlendirerek kararın ilgili bölümünde değiꢀiklik

yapmıꢀtır. Bu karar belediyeye 30 Temmuz 2001 tarihinde baꢀvurana ise 6 Ağustos 2001

tarihinde tebliğ edilmiꢀtir. Karar düzeltme talebinde bulunulmamıꢀ olması sebebiyle bu karar

13 Eylül 2001 tarihinde kesinleꢀmiꢀtir.

Buna rağmen belediye hükmedilen ek kamulaꢀtırma tazminatını ödemeyi reddetmiꢀtir. Bunun

üzerine baꢀvuran 10 Ekim 2001 tarihinde Đstanbul Đcra Müdürlüğü’ne baꢀvurmuꢀtur. Baꢀvuran

ayrıca Đçiꢀleri Bakanlığı’na bir mektup yazarak, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne

baꢀvuruda bulunma niyetinde olduğunu bildirmiꢀtir.

7 ꢁubat 2008 tarihine kadar baꢀvuranın alacağı halen ödenmemiꢀ durumdaydı. Baꢀvuranın

talebi üzerine Đstanbul Đcra Müdürlüğü tarafından yapılan hesaplamaya göre baꢀvuranın

alacağı 16.022, 45 TL (yaklaꢀık 9.165 Euro) tutarındadır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐ VE 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Baꢀvuran, Marmara Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen ve kesinleꢀen kararın

belediyece uygulanmamasından yakınmaktadır. Baꢀvuran bu konuda ayrıca, alacağına

uygulanan yasal gecikme faizi oranının Türkiye’deki yüksek enflasyon karꢀısında yetersiz

kalmasından ve Türk Hukuk’unda devletin özel kiꢀilere olan borçları konusunda icra yoluna

baꢀvurulabilmesine imkan tanıyan hükümler bulunmamasından ꢀikayetçi olmaktadır.

Baꢀvuran bu hususta AĐHS’nin 6/1 maddesine ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta

bulunmaktadır.

Hükümet, baꢀvuranın Borçlar Kanununun 105. maddesinde sunulan baꢀvuru yolunu gereği

gibi kullanmadığı cihetle AĐHS’nin 35/1 maddesine uygun bir biçimde iç hukuk yollarını

tüketmediğinden dolayı AĐHM’yi baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Hükümete göre

ꢀayet baꢀvuran gecikme faiziyle tazmin edilen zararının üzerinde bir zarara uğradığını

kanıtlamıꢀ olsaydı iddia edilen kayıpların telafisi mümkün olacaktı.

AĐHM buna benzer bir itirazı daha evvel Aka – Türkiye (23 Eylül 1998 tarihli karar, prg. 34-

37) kararında reddettiğini anımsatır. Daha evvel vardığı karardan ayrılmak için herhangi bir

gerekçe görmeyen AĐHM bu itibarla Hükümetin itirazını reddeder.

Đçtihadından doğan kıstasları ve elindeki unsurların tamamını dikkate alan AĐHM baꢀvurunun

esastan incelenmesi gerektiği kanaatindedir. AHM ayrıca baꢀvurunun baꢀka herhangi bir

kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir.

B. Esasa iliꢀkin

Müteaddit defalar mevcut davadakine benzer meseleleri gündeme getiren davaları incelemiꢀ

olan AHM AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini

tespit etmiꢀti (bkz., sözgelimi, Bourdov – Rusya, no: 59498/00, Romachov – Ukrayna, no:

67534/01, 27 Temmuz 2004, Tunç – Türkiye, no: 54040/00, 24 Mayıs 2005, ve Kuzu –

Türkiye, no: 13062/03, 17 Ocak 2006).

Mevcut davayı incelemiꢀ olan AĐHM, bu davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümet

tarafından ikna edici herhangi bir olgu ya da argüman sunulmadığı kanaatine varmaktadır.

AĐHM, idarenin ulusal mahkemeler tarafından belirlenen borcunu ödemediğini tespit

etmektedir. Baꢀka bir deyiꢀle, baꢀvuranın lehindeki kesinleꢀmiꢀ icrai yargı kararı 13 Eylül

2001 tarihinden beri, yani altı buçuk yıldır uygulanmamaktadır. Bu durum AĐHM’yi, Türk

makamlarının bu zaman zarfında mevcut davada kesinleꢀmiꢀ bir yargı kararına uymak için

gerekli tedbirleri almaktan imtina etmek suretiyle AĐHS’nin 6/1 maddesini ve 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesini yararlı etkilerinden yoksun bıraktığı yönünde düꢀünmeye sevk

etmektedir.

Netice itibarıyla AĐHS’nin sözkonusu hükümleri ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

1. Maddi tazminat

Baꢀvuran 8.000 Euro maddi tazminat talep etmektedir.

AĐHM, baꢀvuran lehindeki kesinlik kazanmıꢀ yargı kararlarının uygulanmaması nedeniyle

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde

bulunduğunu anımsatır. Baꢀvuran tarafından baꢀlatılan icra takibi Đstanbul Đcra Müdürlüğü

önünde halen devam etmektedir. Bu itibarla AĐHM, baꢀvuranın kesinleꢀmiꢀ yargı kararlarıyla

belirlenen alacaklarını tahsil etme hakkının baki olduğunu ve icra takibinin halen devam

ettiğini değerlendirmektedir. AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğine hükmederken AĐHM,

prensip olarak, en uygun yolun baꢀvuranı mümkün olduğunca, bu hükümlerin gereklerine

aykırı hareket edilmemiꢀ olsaydı içinde bulunacağı gibi bir duruma getirmek olacağı

kanaatindedir (bkz. Basuku – Yunanistan, no: 3028/03, prg. 26, 21 Nisan 2005 ; Ahmet Kılıç –

Türkiye, no: 38473/02, prg. 39, 25 Temmuz 2006 ; Sipçenko – Rusya, adıgeçen, prg. 51 ; ve,

mutatis mutandis, Piersack – Belçika (madde 50), 26 Ekim 1984 tarihli karar, prg. 12 ; Gençel

– Türkiye, no: 53431/99, prg. 27, 23 Ekim 2003). AĐHM, ihlal tespitleri göz önünde

bulundurulduğunda bu ilkenin mevcut davada da geçerli olduğunu değerlendirmektedir.

Dolayısıyla AĐHM savunmacı devletin Marmara Asliye Hukuk Mahkemesinin 13 Eylük 2001

tarihinde kesinleꢀen 13 Aralık 2000 tarihli kararının idare tarafından gereği gibi

uygulanmasını uygun surette temin etmesi gerektiğine hükmetmektedir.

2. Manevi tazminat

Baꢀvuran ayrıca 4.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu talebe itiraz etmektedir.

Hakkaniyete uygun bir karara varan AĐHM manevi tazminat olarak baꢀvurana 3.000 Euro

ödenmesinin yerinde olacağı kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 4.720 Euro

talep etmektedir.

Bu talebe itiraz eden Hükümet, sözkonusu talebin mesnetsiz olduğunu savunmaktadır.

AĐHM’nin yerleꢀik içtihadı uyarınca ancak gerçekliği, gerekliliği ve de makul oranda olduğu

ortaya konulan masraf ve harcamaların iadesi mümkündür (Iatridis – Yunanistan (adil

tatmin), no: 31107/96, prg. 54).

Baꢀvuranın masraf ve yargılama giderleri baꢀlığı altındaki taleplerinin gerekli belgelerle

desteklenmediğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla bu talebi reddetmek yerinde olacaktır.

C. Gecikme faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç

puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna ;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, ,

Savunmacı Devlet tarafından, Marmara Asliye Hukuk Mahkemesinin 13 Eylül 2001

tarihinde kesinleꢀen 13 Aralık 2000 tarihli kararının infazının uygun surette temin

edilmesine ;

b) aynı üç aylık dönem içinde ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek

üzere sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak manevi tazminat baꢀlığı altında

baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin Euro) ödenmesine ;

c) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına ;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine ;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 8 Nisan 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.