C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

KONSEY

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

AKDÜZ VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 6982/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

22 Eylül 2009

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek

olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

____________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa

Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (6982/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaꢀları Zeliha Akdüz, Sultan Kale ve Murat Hızarcı’nın (baꢀvuranlar) 13 ꢁubat

2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu

avukatlarından H. B. Iꢀın tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar sırasıyla 1938, 1930 ve 1937 doğumludur.

Devlet Su Đꢀleri (Đdare) 2001 yılında baꢀvuranların müꢀterek oldukları (diğer iki kiꢀi ile

birlikte) taꢀınmazı baraj inꢀası nedeniyle kamulaꢀtırmıꢀtır.

Baꢀvuranlar kamulaꢀtırma bedeli artıꢀı talebiyle 5 Nisan 2001 tarihinde Durağan Asliye

Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.

13 Ağustos 2002 tarihinde mahkeme bilirkiꢀi raporlarına dayalı olarak baꢀvuranların sözü

edilen taꢀınmaza iliꢀkin bu talebini yerinde bulmuꢀ ve Đdareyi 57.449.212.570 TL. (yaklaꢀık

35.985 Euro) ek kamulaꢀtırma bedelini ödemeye mahkum etmiꢀtir. Bu miktara 27 Mart 2001

tarihinden itibaren yasal faiz iꢀletilmiꢀtir.

Đdare bu karara karꢀı temyize gitmiꢀtir.

Yargıtay 24 ꢁubat 2003 tarihli bir karar ile ilk derece mahkemesinin kararını tüm hükümleri

ile birlikte onamıꢀtır.

Đdare 14 Ağustos 2003 tarihinde baꢀvuranlara 137.597.650.000 TL. yani yaklaꢀık 87.230 Euro

kamulaꢀtırma bedeli ödemiꢀtir.

Uygulanan yasal faiz oranını yetersiz bulan baꢀvuranlar ve iki ortakları 16 Aralık 2003

tarihinde tüm alacaklarının tahsili amacıyla Vezirköprü icra müdürlüğüne baꢀvurmuꢀtur.

29 Aralık 2003 tarihinde Đcra müdürlüğünden Đdareye bir ödeme emri tebliğ edilmiꢀtir. Đcra

dairesinin hesaplama yöntemine göre Đdarenin baꢀvuranlara olan borcu 42.761.265.350 TL

yaklaꢀık 24.335 Euro’dur (diğer beꢀ hissedara ödenecek toplam borç tutarı 74.367.418.000 TL

bu ise yaklaꢀık 42.320 Euro’dur).

Đdare 12 Ocak 2004 tarihinde icra dairesine cevaben yaptığı açıklamada mahkeme kararı ile

kesinleꢀen borcun tamamını ödediğini ve ek bir ödeme yapmasının olanaksız olduğunu

savunmuꢀtur. Đdare ayrıca icra dairesinin ödeme emrine itirazda bulunmadığını ifade etmiꢀtir.

HUKUK

AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar alacaklı oldukları

meblağa uygulanan yasal faiz oranının yetersiz olduğundan yakınmaktadır. Baꢀvuranlar bu

bağlamda Đdarenin kesin hükme bağlanmıꢀ yargı kararının icrasını sağlamadığını, Đdarenin

kamu alacaklarına karꢀı azami oranda gecikme faizi uygulanmasını öngören Anayasa’nın 46.

maddesine riayet etmediğini ileri sürmektedir.

Hükümet iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında bulunarak baꢀvuranların Anayasa’nın 46.

maddesine istinaden iç hukuktaki mahkemelere baꢀvurmadıklarını savunmaktadır. Hükümet

icra müdürlüğü tarafından saptanan ve kalan borcun ödenmesine yönelik baꢀlatılan iꢀlemin

Đdare tarafından reddedilmesi karꢀısında baꢀvuranların idari mahkemeler önünde 2577 sayılı

Kanun’un 2. maddesinin uygulanmasına dayalı olarak tam yetki davası açmaları gerektiği

görüꢀündedir.

Baꢀvuranlar Hükümetin bu savına itiraz etmektedir.

AĐHM, Vezirköprü icra müdürlüğü tarafından 29 Aralık 2003 tarihinde Đdare’ye bir ödeme

emri gönderildiğini, zira Đdare’nin baꢀvuranlara olan borcunun tamamını ödemediğini

gözlemlemektedir. Bu ödeme emri karꢀısında Đcra Mahkemesi (ki bu mahkemenin hükmü

Yargıtay’ın denetimindedir) önünde itiraz etmek yerine Đdare yalnızca 12 Ocak 2004 tarihli

yazısı ile olumsuz bir yanıt vermiꢀtir. Bu durumda, itirazın yapılmadığı mevcut bu koꢀullarda,

baꢀvuran taraf Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi gereğince bir «mülkü» oluꢀturmayı haiz

yeterli bir «alacağa» sahip bulunmaktadır (Bkz. Stran ve Stratis Andreadis Yunan

Rafinerileri-Yunanistan kararı 9 Aralık 1994 ve Bourdov-Rusya kararı no: 59498/00). Sonuç

itibarıyla, baꢀvuranlar kalan alacakları için idari mahkemeler nezdinde tam yetki davası

açmamıꢀlardır (Bkz. mutatis mutandis Ak-Türkiye kararı, no: 27150/02, 31 Temmuz 2007,

Metaxas-Yunanistan no: 8415/02, 27 Mayıs 2004 ve Karahalios-Yunanistan no: 62503/00, 11

Aralık 2003). Bu nedenle Hükümetin itirazları reddedilmektedir. AĐHS’nin 35. maddesinin 3.

paragrafı çerçevesinde baꢀvuranlar tarafından yapılan bu ꢀikayetin dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Hükümet davanın esası hakkında görüꢀ bildirmemiꢀtir.

Baꢀvuranlar iddialarını yinelemektedir.

AĐHM, Đdarenin yargı kararı ile kesinleꢀmiꢀ borcunu baꢀvuranlara ödemediği saptamasını

yapmaktadır. AĐHM bu nedenle Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna

varmaktadır.

Sonuç itibarıyla bu hüküm ihlal edilmiꢀtir.

Geriye AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması kalmaktadır. Baꢀvuranlar 83.070 Euro maddi

ve 45.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Yargılama masraf ve giderleri için

baꢀvuranlar 15.000 Euro talep etmekte, kanıtlayıcı belge niteliğinde avukatlık sözleꢀmelerini

sunmaktadır.

Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.

Daha evvel benimsenen hesaplama yöntemi ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında AĐHM

baꢀvuranlara ortaklaꢀa 31.500 Euro ödenmesini uygun görmektedir.

AĐHM bu tutarın baꢀvuranların iç hukukta ve bu baꢀvuruyla öne sürmüꢀ oldukları tüm

taleplerin nihai olarak çözüme kavuꢀturulmasının bir karꢀılığı olduğunu kaydeder (Bkz. Tok

vd.-Türkiye no: 37054/03, 37082/03, 37231/03 ve 37238/03, 20 Kasım 2007 ve Dildar-

Türkiye kararı no: 77361/01, 12 Aralık 2006).

AĐHM manevi tazminat baꢀlığı altında hakkaniyete uygun baꢀvuranların her birine 1.000 Euro

ödenmesini kararlaꢀtırmakta, yargılama masraf ve harcamaları için ise baꢀvuranlara ortaklaꢀa

2.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.

AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:

i.baꢀvuranlara ortaklaꢀa 31.500 (otuz bir bin beꢀ yüz) Euro maddi tazminat

ödenmesine;

ii. baꢀvuranların her birine 1.000 (bin) Euro manevi tazminat ödenmesine;

iii. yargılama masraf ve harcamaları için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.000 (iki bin) Euro

ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 22 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.