COUNCIL

A V R U P A

OF E U R O P E

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

AKBULUT – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 7076/05)

KARAR

STRAZBURG

1 Aralık 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

____________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa

Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 7076/05 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı

ꢁennur ꢁensoy Akbulut’un (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 23 ꢁubat 2005

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Đzmir Barosu

avukatlarından S. Cengiz tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

Baꢀvuran 1969 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.

8 Mart 2004 tarihinde, Đzmir Cumhuriyet Savcısı, çeꢀitli idari kararlara uymadığı

gerekçesiyle Đzmir Sulh Ceza Mahkemesi’ne baꢀvuran hakkında iddianame sunmuꢀtur.

Cumhuriyet Savcısı, Ceza Kanunu’nun 526. Maddesi uyarınca baꢀvuranın cezalandırılmasını

talep etmiꢀtir. Söz konusu iddianame baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir. 9 Nisan 2004 tarihinde,

Đzmir Sulh Ceza Mahkemesi duruꢀma yapmaksızın düzenlediği ceza kararnamesi ile

baꢀvuranı itham edildiği suçlardan mahkum etmiꢀtir. Mahkeme, baꢀvuranı üç ay hapis cezası

ile 54,525,000 TL para cezasına çarptırmıꢀtır. Mahkeme, aynı kararda, hapis cezasını para

cezasına çevirmiꢀtir. Dolayısıyla, baꢀvuran, toplam 381,495,000 TL para cezasına

çarptırılmıꢀtır. 20 Mayıs 2004 tarihinde, Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi, duruꢀma yapmaksızın

baꢀvuranın itirazını reddetmiꢀtir. Söz konusu karar 7 Eylül 2004 tarihinde baꢀvurana tebliğ

edilmiꢀtir. Baꢀvuran para cezasını 5 Aralık 2004 tarihinde ödemiꢀtir¹.

HUKUK

Baꢀvuran, davası süresince duruꢀma yapılmaması nedeniyle kendisini bizzat veya

avukat aracılığıyla savunma hakkından mahrum bırakıldığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.

Baꢀvuran, ayrıca, Cumhuriyet Savcısı’nın hazırladığı iddianamenin kendisine tebliğ

edilmediğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, savunma hazırlaması, karꢀıt argüman sunması ve

tanıkları dinlemesi için kendisine yeterli zaman ve imkan tanınmadığı iddiasıyla AĐHS’nin 6/3

(a), (b) ve (c) maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀtür.

Baꢀvuran, ayrıca, kusurlarının Ceza Kanunu’nun 526. maddesi kapsamına girmemesi

nedeniyle, Cumhuriyet Savcısı ile yerel mahkemelerin iç hukuk yanlıꢀ yorumladıkları

konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 7. maddesine dayandırmıꢀtır.

Baꢀvuran, adil olmayan kararların mesleki ve özel hayatını etkilediği, özellikle avukat olarak

itibarını zedelediği iddiasıyla AĐHS’nin 8. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀtür.

Baꢀvuran, ayrıca, Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki itiraz mekanizmasının etkili olmadığı

iddiasıyla AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, son olarak, adil

olmayan bir karar sonucu verilen para cezası nedeniyle mülkiyetinden mahrum bırakıldığı

konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 1 No.lu Protokolü’nün 1. maddesine

dayandırmıꢀtır.

¹381,495,000 TL söz konusu zamanda yaklaꢀık 200 Euro’ya tekabül etmektedir.

AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca yargılamanın adilliğiyle ilgili olarak AĐHS’nin 6.

maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetlerin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM,

ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu

nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.

Ancak, AĐHS’nin 7., 8. ve 13. maddeleri ile 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca

yapılan diğer ꢀikayetlerle ilgili olarak, AĐHM, elindeki belgeleri inceledikten sonra bu

hükümlerin ihlal edildiğine dair herhangi bir delile rastlamamıꢀtır. AĐHM, AĐHS’nin 35.

maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun

olduğunu kaydeder. Bu nedenle, baꢀvurunun bu kısmı kabuledilemez niteliktedir.

AĐHM, esasa iliꢀkin olarak, öncelikle konuların birbirleriyle örtüꢀmesi ve AĐHS’nin

6/3 maddesinin alt paragraflarının 6/1 maddesinin genel hakkaniyete uygunluk teminatının

belirli yönlerini yansıtması nedeniyle, baꢀvuranın ꢀikayetlerinin tamamının AĐHS’nin 6/1

maddesi uyarınca incelenmesinin daha uygun olacağı kanaatindedir.

AĐHM, söz konusu davada, olayların yaꢀandığı sırada geçerli olan ilgili iç hukuk

uyarınca, baꢀvuranın yargılanması sırasında duruꢀma yapılmadığını gözlemlemektedir. Hem

ceza kararnamesi düzenleyerek baꢀvuranı para cezasına çarptıran Đzmir Sulh Hukuk

Mahkemesi hem de baꢀvuranın itirazını inceleyen Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi, dava

dosyasındaki belgelere dayanarak kararlarını vermiꢀlerdir. Baꢀvurana, davasına iliꢀkin karar

veren mahkemeler önünde kendisini bizzat veya avukat aracılığıyla savunma imkanı

tanınmamıꢀtır.

AĐHM, benzer birçok davada aynı ꢀikayeti incelediğini ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin

ihlalini tespit ettiğini hatırlatır (Piroğlu ve Karakaya / Türkiye, no. 36370/02; Dağlı / Türkiye,

no. 28888/02; Karahanoğlu / Türkiye, no. 74341/01; Mevlüt Kaya / Türkiye, no. 1383/02;

Taner / Türkiye, no. 38414/02). Baꢀvuran söz konusu davayı da incelemiꢀ ve bu davada

yukarıda adı geçen kararlarda yapmıꢀ olduğu tespitlerden ayrılmasını gerektirecek herhangi

bir özel koꢀul bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır.

AĐHM, yukarıdaki bilgiler ıꢀığında, adli makamların izlediği usulün, baꢀvuranın

savunma hakkından uygun bir ꢀekilde yararlanmasını engellediğine ve cezai yargılamanın

hakkaniyete uygun olarak yapılmamasına sebep olduğuna karar vermiꢀtir.

Sonuç olarak, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Baꢀvuran, adil tatminle ilgili olarak, 381,495,000 TL maddi tazminat talebinde

bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, 5,000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, son

olarak, AĐHM önündeki söz konusu davanın hazırlanması ve sunulması için 26 saatlik çalıꢀma

karꢀılığında avukata ödenen ücret için 4,735.75 Euro, yargılama masraf ve giderleri için 36

Euro talep etmiꢀtir.

AĐHM, maddi tazminatla ilgili olarak, AĐHS’nin 6. maddesinin gerekleri

doğrultusunda yapılacak yargılama sonucunun ne olacağı konusunda tahminde

bulunamayacağını kaydeder. Dolayısıyla, AĐHM, bu baꢀlık altında herhangi bir ödeme

yapılmamasına karar verir (Piroğlu ve Karakaya, yukarıda kaydedilen).

AĐHM, ayrıca, tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek

baꢀına yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.

Son olarak, AĐHM, elindeki belgeler ıꢀığında, avukatlık ücreti ile yargılama masraf ve

giderleri için baꢀvurana 1,000 Euro ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.

AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetlerin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri

kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. Tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için yeterli adil tatmin

oluꢀturduğuna;

4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten

itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na

çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet

tarafından baꢀvurana yargılama masraf ve giderleri için 1,000 Euro (bin Euro)

ödenmesine;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin

yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal

kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 1 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.