COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AKAR VE BEÇET/Türkiye Davası*

Baꢀvuru no: 55954/00

Strazburg

20 Eylül 2005

USUL

1.Dava, Suna Akar ve Erdal Beçet (“baꢀvuranlar”) isimli iki Türk vatandaꢀı tarafından,

30 Aralık 1999 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi’nin

(“Sözleꢀme”) 34. maddesine dayanılarak AĐHM’ye, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan baꢀ

vrudan (no. 55954/00) kaynaklanmaktadır.

2.Baꢀ vuranlar, Đstanbul Barosu’na bağlı F.N. Ertekin ve T. Ayçık tarafından temsil

edimiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”), AĐHM’deki yargılama için herhangi bir Ajan tayin

etmemiꢀtir.

3. 28 Eylül 2004 tarihinde, AĐHM, baꢀvuruyu kısmen kabuledilebilir ilan etmiꢀ ve

baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma haklarına iliꢀkin

ꢀikayetlerini Hükümet’e iletmeye karar vermiꢀtir. AĐHS’nin 29 § 3. maddesi çerçeves-

inde, baꢀvurunun esaslarını, kabuledilebilirliği aynı anda incelemeye karar vermiꢀtir.

4. 1 Kasım 2004 tarihinde, AĐHM, Dairelerinin kompozisyonunu değiꢀ tirmiꢀ tir (Đç

Tüzük, 25 § 1. madde). Sözkonusu dava, yeni oluꢀturulmuꢀ Đkinci Daire’ye tevzi edilmiꢀtir (52

§ 1. madde).

OLAYLAR

I.DAVA OLAYLARI

5.Baꢀvuranlar sırası ile 1971 ve 1975 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedirler.

6.11 Mart 1996 tarihinde, Küçükyalı Polis Karakolu’na, Küçükyalı Köprüsü’ne

bombalı poster asıldığı bilgisi ulaꢀmıꢀtır. Polis, köprüye geldikten sonra, üzeride “Gazinin¹

hesabını sorduk, soracağız, MLKP²” yazılı 2×1 metre ebadında bir kumaꢀ poster bulmuꢀtur.

Polis raporuna göre, kutu, içinde bomba olduğu izlenimi yaratmıꢀtır, ancak, içinde bomba bu-

lunmamıꢀtır.

* Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Çok taraflı Siyasî Đꢀ ler Genel Müdürlüğü tarafından Türkçe’ye çevrilmiꢀ

olup, gayrıresmî tercümedir.

7.12 Mart 1996 tarihinde, birinci baꢀvuran, posteri asmaya karıꢀtığı süphesiyle

y a k a l a n m ı ꢀ ve polis gözaltına alınmıꢀtır. 19 Mart 1996 tarihinde, Đ stanbul Devlet Güvenlik

¹Mart 1995 tarihinde, Đstanbul Gazi Mahallesi’nde ciddi çatıꢀmalar olmuꢀtur. On altı kiꢀi ölmüꢀ, yaklaꢀık iki yüz

kiꢀi yaralanmıꢀtır.

²Marksist Leninist Komünist Partisi.

_____________________________________________________________________________________________________________________

olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀ

ulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

Mahkemesi Savcılığı’na ve Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne çıkarılmıꢀtır. Mahkeme,

tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir.

8.12 Haziran 1996 tarihinde, ikinci baꢀvuran, sözkonusu olaydan ötürü yakalanmıꢀ ve

polis gözaltına alınmıꢀtır. 18 Haziran 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi

Savcılığı’na ve Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne çıkarılmıꢀtır. Mahkeme, tutuklu

yargılanmasına karar vermiꢀtir.

9. Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı, sırasıyla 26 Mart 1996 ve 20 Haziran

1996 tarihlerinde, baꢀvuranları yasadıꢀı örgüt MLKP’ye yardım ve yataklık yapmakla

suçlayan iddianameyi Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne sunmuꢀtur. Savcı,

baꢀvuranların, Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ve 3713 sayılı Kanun’un 5. maddesi

uyarınca suçlu bulunup mahkum edilmelerini talep etmiꢀtir.

10. 1 Nisan 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, birinci baꢀvuranla

birlikte diğer sanığın yargılanmasına baꢀlamıꢀtır.

11.Belirli olmayan bir tarihte, birinci ve ikinci baꢀvuranların dosyaları birleꢀtirilmiꢀtir

ve birinci ve ikinci baꢀvuranlar, aynı suçla suçlanan dört ꢀüpheli ile birlikte Đstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanmıꢀtır.

12.23 Ekim 1997 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranlar ve

diğer ꢀüphelilerin, polise, Cumhuriyet Savcısı’na ve mahkemeye verdiği ifadelere dayanarak,

baꢀvuranları itham edildikleri suçtan üç yıl dokuz ay hapse mahkum etmiꢀtir.

13.21 Haziran 1999 tarihli duruꢀmadan sonra, Yargıtay, baꢀvuranların temyiz talebini

reddetmiꢀ ve Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır. 21 Temmuz 1999

tarihinde, Yargıtay’ın kararı, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne bildirilmiꢀtir.

II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK

14. Đlgili iç hukuk ve uygulaması ꢀu kararlarda bulunabilir: Özel – Türkiye (no.

42739/98, §§ 20-21, 7 Kasım 2002) ve Gençel – Türkiye (no. 53431/99, §§ 11-12, 23 Ekim

2003).

HUKUK

I.AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

15.Baꢀvuranlar, kendilerini yargılayan ve mahkum eden Đstanbul Devlet Güvenlik

Mahkemesi heyetinde askeri yargıç bulunmasından dolayı adil yargılanma haklarının

kendilerine tanınmadığını ve yalnızca polis gözaltında iken verdikleri ifadeler temelinde

mahkum edildiklerini ileri sürerek ꢀikayetçi olmuꢀlardır. AĐHS’nin 6. maddesine atıfta

bulunmuꢀlardır; sözkonusu maddenin ilgili bölümleri ꢀöyledir:

“Herkes, …, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek

olan, yasayla kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının …,

hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

A.Kabuledilebilirlik

16.Hükümet, AĐHS’nin 35. maddesi çerçevesinde, baꢀvuranların Đstanbul Devlet

Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile ilgili ꢀikayetlerinin, iç hukuk

yollarının tüketilmemesi bağlamında reddedilmesi gerektiğini öne sürmüꢀtür. Baꢀvuranların,

bu ꢀikayeti yerel mahkemelerde dile getirmediğini öne sürmüꢀlerdir.

17.AĐHM, halihazırda, benzer davalarda, Hükümet’in ön itirazını incelediğini ve

reddettiğini tekrarlar (bkz Vural – Türkiye, no. 56007/00; § 22, 21 Aralık 2004, Çolak –

Türkiye (no. 1), no. 52898/99, § 24, 15 Temmuz 2004, ve yukarıda anılan Özel, § 25). AĐHM,

bu davada, yukarıda anılan davalardaki tespitlerinden sapmayı gerektirecek hiçbir özel durum

tespit etmemiꢀtir.

18.Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, Hükümet’in ön itirazını reddeder.

19. Yerleꢀik içtihadı (bkz, Çıraklar – Türkiye, 28 Ekim 1998 kararı, Reports of

Judgments and Decisions 1998-VII) ve kendisine sunulan belgeler temelinde, AĐHM,

davanın, belirlenmesi esaslarının incelenmesini gerektirecek, AĐHS kapsamında karmaꢀık

hukuki ve olgusal konular ortaya koyduğu kanısındadır. Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvurunun

kalan kısmının AĐHS’nin 35 § 3. maddesi çerçevesinde temelsiz olmadığı sonucuna varmıꢀtır.

Kabuledilmez olduğunun ilanı için baꢀka bir gerekçe görülmemiꢀtir.

B.Esaslar

1.Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı

20. AĐHM, bu davadakine benzer konular ortaya koyan pek çok dava incelemiꢀ ve

AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. yukarıda anılan Özel, §§ 33-

34 ve Özdemir – Türkiye, no. 59659/00, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).

21.Bu dava ile ilgili olarak AĐHM, Hükümet’in, farklı bir sonuca varılmasını

sağlayacak herhangi bir kanıt veya olgu ortaya koymadığı kansındadır. “Milli güvenliğe”

iliꢀkin suçlara bakan bir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde kovuꢀturulan baꢀvuranların,

bünyesinde askeri yargıç olan bir ordu mensubunun bulunduğu bir Devlet Güvenlik

Mahkemesi heyeti tarafından yargılanmak hususunda endiꢀeli olmasının anlaꢀılabilir olduğu

kanısındadır. Bu bağlamda, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin, davanın niteliği ile ilgili

olmayan mülahazalardan yersiz olarak etkilenebileceğine dair haklı bir endiꢀe duyabilirlerdi.

Sonuç olarak, baꢀvuranların mahkemenin bağımsızlığı ve tarafsızlığına dair ꢀüpheleri objektif

olarak haklı görülebilir (bkz. Incal – Türkiye, 9 Haziran 1998 kararı, Reports 1998-IV, s.

1568, § 72 in fine).

22.Sonuç olarak, AĐHM, baꢀvuranları yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin anlamı çerçevesinde bağımsız ve tarafsız

olmadığı kanısındadır. Dolayısıyla, bu madde ihlal edilmiꢀtir.

2.Yargılamanın adilliği

23.Baꢀvuranların bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil olarak yargılanma

hakkının ihlaline iliꢀkin tespitini dikkate alarak, AĐHM, yargılamanın adilliği ile ilgili olarak

AĐHS’nin 6. maddesi çerçevesinde yapılan diğer ꢀikayeti incelemenin gerekli olmadığı

kanısındadır (bkz, yukarıda anılan Incal, § 74).

II.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

24. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği

takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A.Tazminat

25.Baꢀvuranlar, maddi tazminat için toplam 10.496 Fransız Frankı talep etmiꢀlerdir

(takriben 1.600 Euro). Ayrıca, 131.190 Frank (takriben 20.000 Euro) manevi tazminat talep

etmiꢀlerdir.

26.Hükümet görüꢀ bildirmemiꢀtir.

27. Baꢀvuranlarca maruz kalındığı iddia edilen maddi tazminata iliꢀkin olarak, AĐHM,

baꢀvuranların iddialarını destekler nitelikte makbuz veya belgeler ortaya koymadığını not

eder. Dolayısıyla, AĐHM ilgili talebi reddetmiꢀtir.

28.AĐHM ayrıca, AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edilmesine dair tespitin, bu bağlamda

baꢀvuranların maruz kaldığı her türlü manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli tazmin

oluꢀturduğu kanısındadır (bkz. yukarıda anılan Incal, s. 1575, § 82 ve yukarıda anılan

Çıraklar, § 45).

29.AĐHM, bu davada olduğu gibi, bir bireyin, AĐHS’deki bağımsızlık ve tarafsızlık

ꢀartlarını karꢀılamayan bir mahkeme tarafından yargılanıp mahkum edildiği durumlarda, talep

edildiği takdirde, yeniden yargılanmanın veya davanın yeniden açılmasının ihlali tazmin

etmede en uygun yöntemi temsil ettiği kanısındadır (bkz. Öcalan – Türkiye [BD], no.

46221/99, § 210, AĐHM 2005-…).

B.Mahkeme masrafları

30. Baꢀvuranlar ayrıca, yerel yargılamalar süresince yapılan mahkeme masrafları için

1.390 Frank (takriben 211 Euro), AĐHM’deki mahkeme masrafları için ise 34.120 Frank

(takriben 5.200 Euro) talep etmiꢀlerdir.Bu son meblağ, 32,586 Frank (4.100 Euro) yasal ücreti

ve 1.534 Frank tutarında (takriben 233 Euro) posta, fotokopi, kırtasiye ve çeviri masrafını

kapsamaktadır. Đddialarını kanıtlamak için baꢀvuranlar, yerel yargılamalar sırasında

avukatlarına ödenen miktara iliꢀkin faturaları ibraz etmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar ayrıca, AĐHM

huzurunda, hukuki mümessilleriyle, onlara 32.586 Frank ödemeye yönelik sözlü bir ücret

anlaꢀması yaptıklarını belirtmiꢀ ve Đstanbul Barolar Birliği’nin önerdiği 2004 asgari ücret

listesini sunmuꢀlardır. Mahkeme masrafları için herhangi bir belge ibraz etmemiꢀlerdir.

31.Hükümet herhangi bir görüꢀ bildirmemiꢀtir.

32.AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran, ancak masrafları gerçekten ve gerektiği

yapıldığı ve miktar açısından makul olduğu ispatlandığı sürece bu masrafların ödenmesine

hak kazanabilir. Bu davada, elindeki bilgiler ve yukarıdaki ölçütler temelinde, AĐHM, bütün

baꢀlıklar altındaki masraflar için toplam 2.200 ödenmesinin makul olduğu kanısındadır.

C.Gecikme faizi

33.AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1.Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2.Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀikayetle

ilgili olarak AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3.Baꢀvuranların AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin diğer ꢀikayetinin incelenmesinin gerekli

olmadığına;

4.Bir ihlal tespitinin, baꢀvuranların maruz kaldığı her türlü manevi tazminat için yeterli

tazmin teꢀkil ettiğine;

5.(a)Sorumlu Devlet’in, baꢀvuranlara, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na

çevrilmek üzere, uygulanabilecek her türlü vergiden ve harçtan muaf olarak, mahkeme

masrafları için toplam 2.200 Euro (iki bin iki yüz Euro) ödemesine;

(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek

suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

6. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đngilizce hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 20

Eylül 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

S.DOLLE

Sekreter

J.-P. COSTA

Baꢀkan