COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÜÇÜNCÜ DAĐRE  
AHMET TURAN DEMĐR - TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 72071/01)  
KARAR  
(Dostane Çözüm)  
STRAZBURG  
22 Aralık 2005  
Bu karar nihaidir, ancak üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.  
1
____________________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları  
Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam  
olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa  
Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla  
alıntılanabilir.  
Ahmet Turan Demir – Türkiye davasında,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),  
Baꢀkan B.M. ZUPANCIC,  
Yargıçlar, J. HEDIGAN  
L. CAFLISCH,  
R. TÜRMEN,  
C. BĐRSAN,  
M. TSATSA-NIKOLOVSKA,  
R. JAEGER ve  
Bölüm Sekreteri V. BERGER’in katılımı ile,  
1 Aralık 2005 tarihinde kapalı oturumda toplanmıꢀ, anılan tarihte izleyen kararı  
almıꢀtır:  
USUL  
1.Dava, Ahmet Turan Demir (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀının, 16 Mayıs 2001  
tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34.  
maddesine dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no.  
72071/01) kaynaklanmaktadır.  
2.Baꢀvuran, Ankara Barosu’na bağlı B. Boran ve M. N. Özmen isimli avukatlar  
tarafından temsil edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”), AĐHM’deki yargılama için bir  
Ajan tayin etmemiꢀtir.  
3.Baꢀvuran, diğerlerinin yanı sıra, AĐHS’nin 9. ve 10. maddeleri çerçevesinde, bir  
parti toplantısında yaptığı konuꢀmasından dolayı mahkum edilmesinin ifade özgürlüğü  
hakkına müdahale oluꢀturduğunu ileri sürerek ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
4.24 Mart 2005 tarihinde, tarafların görüꢀlerini aldıktan sonra, AĐHM, bu ꢀikayetle  
ilgili olduğu sürece baꢀvuruyu kabul edilebilir ilan etmiꢀ ve AĐHS’nin 10. maddesi  
çerçevesinde incelemeye karar vermiꢀtir. Baꢀvuranın diğer ꢀikayetleri aynı tarihte kabul  
edilmez bulunmuꢀtur.  
5.11 Temmuz 2005 tarihinde, yazıꢀmaları takiben, Bölüm Sekreteri, taraflara  
AĐHS’nin 38 § 1 (b) maddesi çerçevesinde bir dostane çözüme ulaꢀmalarını önermiꢀtir. 29  
Ağustos ve 14 Eylül 2005 tarihlerinde, Hükümet ve baꢀvuran, sırasıyla, davanın dostane  
çözümünü kabul ettiklerini beyan eden resmi deklarasyonlar sunmuꢀlardır.  
OLAYLAR  
6.Baꢀvuran 1949 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.  
7.Baꢀvuran, sözkonusu tarihte Halkın Demokrasi Partisi’nin (HADEP) baꢀkanı idi.  
Ekim 1999 tarihinde Ankara’da bir parti toplantısında bir konuꢀma yapmıꢀ ve bu konuꢀma  
Ankara Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı polis memurları tarafından kayıt ve deꢀifre edilmiꢀtir.  
8.8 ꢁubat 2000 tarihli bir iddianame ile Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi  
Cumhuriyet Savcısı, bu konuꢀma nedeniyle, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 8.  
2
Bölümüne aykırı olarak devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak amacıyla  
propaganda yapmaktan dolayı baꢀvuran aleyhinde cezai iꢀlem baꢀlatmıꢀtır.  
9.Baꢀvuran, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki yargılamada suçlu  
olmadığını ifade etmiꢀ ve asla ayrımcılığı teꢀvik etmediğini ileri sürmüꢀtür. Bir siyasi partinin  
baꢀkanı olarak ülkenin önemli sorunlarına iliꢀkin fikirlerini ifade ettiğini, ki bunun  
demokratik bir toplumda elzem olduğunu, mevcut uygulamayı eleꢀtirdiğini ve bu sorunlara  
çözüm sunduğunu öne sürmüꢀtür. Ayrıca, konuꢀmasının ifade özgürlüğü temelinde  
değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiꢀtir.  
10.1 Haziran 2000 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, Cumhuriyet  
Savcısı’nın suçladığı üzere, baꢀvuranı suçlu bulmuꢀtur. Konuꢀmanın, Türk Devleti’nin ülkesi  
ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne karꢀı ayrımcı propaganda yapmaya vardığına hüküm  
getirmiꢀtir. Baꢀvuran, 800.000.000 TL para ve bir yıl hapis cezasına çarptırılmıꢀtır.  
11.Baꢀvuran temyize gitmiꢀtir. 15 Ocak 2001 tarihinde, Yargıtay temyizi reddetmiꢀ ve  
Terörle Mücadele Kanunu’nun 8. Bölümü çerçevesinde Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
kararını onamıꢀtır.  
HUKUK  
12.29 Ağustos 2005 tarihinde, AĐHM Hükümet’ten izleyen deklarasyonu almıꢀtır.  
“Hükümet öncelikle, Türk hukuk ve uygulamasının, AĐHM’nin Türkiye’ye iliꢀkin hükmünün  
rehberliğinde AĐHS’nin 10. maddesi kapsamında yer alan ꢀartlarla uyumlaꢀtırıldığını not eder.  
Türk Hükümeti’nin baꢀvurana, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’nde görülmekte olan yukarıda anılan  
baꢀvurunun dostane çözümünü teminen ex gratia her ꢀey dahil 5.500 (beꢀ bin beꢀ yüz Euro) tutarındaki  
meblağı ödemeye hazır olduğunu beyan ederim.  
Davayla ilgili her türlü tazminat ve mahkeme masraflarını kapsayacak olan bu tutar, uygulanabilecek her  
türlü vergiden muaf olacak, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek  
üzere Euro olarak baꢀvuran ve/veya yetkili temsilcisi tarafından belirlenen bir banka hesabına  
ödenecektir. Bu meblağ, AĐHM’nin Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 39. maddesi uyarınca verdiği  
kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödemenin sözkonusu üç aylık süre  
içerisinde yapılmaması durumunda, bu sürenin sona ermesinden ödeme gününe kadar, Hükümet, gecikme  
dönemi için Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle  
elde edilecek oran üzerinden faiz ödemeyi taahhüt eder. Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teꢀkil  
edecektir.  
Hükümet, ayrıca, davanın AĐHS’nin 43 § 1. maddesi çerçevesinde, Büyük Daire’ye götürülmesini talep  
etmemeyi taahhüt eder.”  
13.14 Eylül 2005 tarihinde, AĐHM, baꢀvuranın temsilcisinin imzaladığı izleyen deklarasyonu  
almıꢀtır:  
“Türk Hükümeti’nin baꢀvurana, yukarıda anılan ve Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’nde görülmekte  
olan baꢀvurunun dostane çözümü için 5.500 Euro (beꢀ bin beꢀ yüz Euro) tutarındaki meblağı ex gratia  
ödemeye hazır olduğunu bildiririm.  
Davayla ilgili her türlü tazminat ve mahkeme masraflarını kapsayacak olan bu tutar, uygulanabilecek her  
türlü vergiden muaf olacak, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek  
üzere, Euro olarak, tarafımızdan belirlenen bir banka hesabına ödenecektir. Bu tutar, AĐHM tarafından  
Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 39. maddesi uyarınca verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren üç ay  
içinde ödenecektir.  
3
Teklifi kabul eder ve sözkonusu baꢀvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye aleyhindeki iddialardan  
vazgeçerim. Bu ꢀekilde, davanın nihai olarak karara bağlandığını beyan ederim.  
Bu deklarasyon, Hükümet ve baꢀvuran arasında varılan dostane çözüm kapsamında yapılmıꢀtır.  
Ayrıca, AĐHM kararının verilmesinden sonra, AĐHS’nin 43 § 1. maddesi çerçevesinde Büyük Daire’ye  
gönderilmesini talep etmemeyi taahhüt ederim.”  
14.AĐHM, taraflar arasında varılan dostane çözümü göz önünde bulundurmaktadır (AĐHS’nin  
39. maddesi). Çözümün, AĐHS ve Protokollerinde öngörülen insan haklarına saygı temeline  
dayandığı hususunda tatmin olmuꢀtur (AĐHS’nin 37 § 1. maddesi ve Mahkeme Đç  
Tüzüğü’nün 62 § 3. maddesi).  
15.Dolayısıyla, dava kayıttan düꢀürülmelidir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1.Davanın kayıttan düꢀürülmesine karar vermiꢀ;  
2.Tarafların Büyük Daire önünde tekrar duruꢀma yapılmasını talep etmeme taahhütlerini not  
etmiꢀtir.  
Đngilizce hazırlanmıꢀ, Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 22  
Aralık 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
Vincent BERGER  
Sekreter  
Bostjan ZUPANCIC  
Baꢀkan  
4