CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
AHMET AKMAN - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 33245/05)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
13 Ekim 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
____________________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları  
Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam  
olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa  
Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla  
alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (33245/05) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı  
Ahmet Akman’ın (baꢀvuran) 23 Ağustos 2005 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne  
Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan  
Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından  
S. Turan tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
26 Ekim 2003 tarihinde, birçok dernek, bazı ölmüꢀ insanların anısına Đstanbul’da toplanma  
kararı almıꢀtır. Baꢀvuranın da aralarında bulunduğu yaklaꢀık 300 kiꢀi, Söğütlüçeꢀme  
mahallesinde buluꢀmuꢀlardır. Bu kalabalık çöp konteynırlarını ateꢀe vererek yolun üzerine  
barikat kurmuꢀlar, polisin uyarılarına uymayarak taꢀ ve sopalarla saldırmıꢀlar ve beꢀ polis  
memurunu yaralamıꢀlardır. Yine aynı kiꢀiler bir toplu taꢀıma otobüsüne, bir polis aracına ve  
bir sivil araca hasar vermiꢀlerdir.  
Bunun üzerine polis müdahale etmiꢀ ve on yedi kiꢀiyi gözaltına almıꢀtır.  
On altı yaꢀındaki baꢀvuranın ifadesine göre, olay sırasında dört polis tarafından yakalanmıꢀ  
ve ꢀiddete maruz kalmıꢀtır. Yine baꢀvurana göre, polisler kendisini karakola götüren araçta  
tekme ve yumruk atmaya, copla vurmaya ve hakaret etmeye devam etmiꢀlerdir.  
Baꢀvuran, saat 18:35’te Bakırköy hastanesinde muayene edilmiꢀtir. Baꢀvuranın kötü  
muameleye maruz kaldığından ꢀikâyetçi olması üzerine elleri ile karın bölgesinin röntgen  
filmi çekilmiꢀtir. Bunun sonucunda düzenlenen raporda, sol kaꢀının üzerinde 4x3 cm  
boyutlarında, sağ kaꢀının üzerinde 2 cm çapında bir ꢀiꢀlik, kafatasının arka tarafında 1,5  
cm’lik, çene altında ise 4 cm boyunda 2 cm eninde bir sıyrık, sırtta 20-25 cm ve göğüs  
kafesinin alt kısmında on beꢀ cm boyunda iki kırmızımsı lezyon, sağ elin ikinci ve dördüncü  
parmaklarında ꢀiꢀlikler, sol elde 1 cm’lik bir sıyrık, sağ bacağın dıꢀ kısmında 1 cm boyunda  
sekiz ya da dokuz sıyrık, sol bacak üzerinde üç ya da dört kızarıklık, sağ bacak kaval kemiği  
üzerinde 4x3 cm boyutlarında bir ꢀiꢀlik ve sol uyluk kemiği üzerinde 10x4 cm boyutlarında  
bir ekimoz tespit edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran, daha sonra gözaltında bulunan diğer iki çocukla birlikte Emniyet Müdürlüğü  
Halkalı Çocuk Büro Amirliği’ne sevk edilmiꢀtir. Đfadesi avukat eꢀliğinde alınmıꢀtır.  
Ertesi gün saat 13 sıralarında, baꢀvuran, çocuklar için yetkili savcı önüne çıkarılmıꢀtır.  
Savcı, saat 15 sıralarında baꢀvuranın serbest bırakılmasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran, savcı  
önünde herhangi bir kötü muameleden dolayı ꢀikâyetçi olmamıꢀtır.  
Baꢀvuran, saat 17 sıralarında babasına teslim edilmiꢀtir. Muayene saati belirtilmeyen,  
ancak ilgili ꢀahıs serbest bırakılmadan hemen önce düzenlendiği sanılan tıbbi raporda daha  
önceki raporda belirtilen lezyon izleri yine tespit edilmiꢀtir.  
2
A. Baꢀvuran hakkında baꢀlatılan ceza soruꢀturması  
31 Aralık 2003 tarihinde, Đstanbul Çocuk Mahkemesi savcısı baꢀvuran hakkında güvenlik  
güçlerine hakaret etme, kamu malına zarar verme ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri  
Yürüyüꢀleri Kanunu’na aykırı davranma suçlamalarıyla bir iddianame hazırlamıꢀtır.  
Bu mahkeme, 13 Ekim 2004 tarihinde ratione materiae yetkisizlik kararı vermiꢀ ve  
dosyayı Bakırköy Çocuk Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.  
Baꢀvuran, daha sonraki olası geliꢀmeler hakkında bilgilendirilmediğini belirtmektedir.  
Hükümet, AĐHM’ne bu davayla ilgili son duruꢀmanın 30 Nisan 2009 tarihinde görüldüğünü  
bildirmiꢀtir.  
B. Polis memurları hakkında baꢀlatılan ceza soruꢀturması  
Buna paralel olarak baꢀvuran, 31 Ekim 2003 tarihinde maruz kaldığı iꢀkence ve  
yaralamayla ilgili Đstanbul Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunmuꢀtur. Savcılık  
ratione loci yetkisizlik kararı vererek, dosyayı Küçükçekmece savcılığına göndermiꢀtir.  
Küçükçekmece savcılığı 30 Ocak 2004 tarihinde baꢀvuranın ꢀikâyetiyle ilgili ifadesini  
almıꢀtır.  
Cerrahpaꢀa Tıp Fakültesi tarafından 17 Aralık 2004 tarihinde düzenlenen tıbbi rapor,  
yukarıdaki raporların tutarlılığını doğrulamıꢀtır.  
Savcı, 18 Ocak 2005 tarihinde baꢀvuranı teꢀhis amacıyla yüzleꢀtirmeye davet etmiꢀtir. 2  
ꢁubat 2005 tarihinde gerçekleꢀen yüzleꢀme sırasında ilgili ꢀahıs, teꢀhis odasında bulunan  
polislerin kendisine kötü muamele uygulayan polisler olmadığını ifade etmiꢀtir.  
14 ꢁubat 2005 tarihinde, Küçükçekmece savcılığı, baꢀvuran gözaltındayken karakolda  
görev yapan polis memuru A.Đ. hakkında kısmi takipsizlik kararı vermiꢀtir.  
22 Nisan 2005 tarihinde, Eyüp Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuran tarafından yapılan itirazı  
reddetmiꢀtir.  
Đlgili ꢀahıs, 4 Mayıs 2005 tarihinde tekrar doktor muayenesinden geçirilmek ve Đstanbul  
polisi teꢀkilatında görev yapan personele ait fotoğraf listesinden yararlanarak kimlik teꢀhisini  
bir kez daha denemek için savcılığa çağırılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, 11 Mayıs 2005 tarihinde polis memuru E.M.’yi kendisine kötü muamele  
uygulayan polislerden biri olarak teꢀhis etmiꢀtir.  
20 Mayıs 2005 tarihinde, baꢀvuran Adli Tıp Kurumu doktorları tarafından muayene  
edilmiꢀtir. 8 Ağustos 2005 tarihinde düzenlenen raporda, sağ elin ikinci ve dördüncü  
parmaklarında ve sağ bilekte ağrı olduğu, burunda bir eğrilme ve sırtta parazit ve mantar  
üremeleri nedeniyle oluꢀan siyah lekeler tespit edilmiꢀtir. Aynı raporda, ilgili ꢀahsın bel ve  
köprücük kemiği üzerinde yedi yıl önceki yaralara ait olduğunu söylediği birer kesik izi  
bulunduğu ve ayrıca kendisinin daimi uyuꢀukluk halinden ꢀikâyet ettiği belirtilmiꢀtir. Yine bu  
raporda, yukarıda bahsi geçen 26 ve 27 Ekim 2003 tarihli raporlarda belirtilen yara izlerinden  
bazılarının sert cisimlerle vurulan darbelerden, bazılarının ise dıꢀ etkenlerle veya dıꢀ etkenlere  
bağlı olmaksızın meydana gelen düꢀme veya çarpmalar sonucunda oluꢀtuğuna  
3
hükmedilmiꢀtir. Raporda son olarak yara izlerinin tıbbi yönden baꢀvuran üzerine kasten  
uygulanan ꢀiddet yüzünden olduğunu söylemenin mümkün olmadığı belirtilmiꢀtir.  
21 Kasım 2005 tarihinde, savcılık gözaltının baꢀında ve sonunda düzenlenen tıbbi  
raporların uyumlu olduğu kanaatine varmıꢀ ve baꢀvuranın iddiasının aksine polis karakolunda  
yapılan bir iꢀkence eyleminin söz konusu olmadığına hükmetmiꢀtir. Savcı ayrıca baꢀvuranın  
vücudunda tespit edilen yara izlerinin çıkan olaylar esnasında kalabalığın saldırısını  
durdurmak için kullanılan orantılı güç sonucu meydana geldiği kanaatiyle diğer sanıklar  
hakkında takipsizlik kararı vermiꢀtir. Savcı ayrıca baꢀvuranla aynı anda ve aynı yerde  
gözaltına alınan bir kiꢀinin gözaltına alınan hiç kimsenin iꢀkence görmediği ve kötü  
muameleye maruz kalmadığı yönündeki ifadesine atıfta bulunmuꢀtur. Bu takipsizlik kararında  
D.A.Ö., E.M. ve « Küçükçekmece karakolunda görev yapan kimlikleri belirsiz polis  
memurları » sanık olarak belirtilmiꢀtir.  
14 ꢁubat 2006 tarihinde, Eyüp Ağır Ceza mahkemesi baꢀvuran tarafından yapılan itirazı  
reddetmiꢀtir. Bu karar ilgili ꢀahsa 10 Mart 2006 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.  
C. Polis memurları hakkında baꢀlatılan disiplin soruꢀturması  
Bu arada, sanık polisler D.A.Ö., A.Đ. ve E.M hakkında disiplin soruꢀturmaları  
baꢀlatılmıꢀtır. Baꢀvuran, bu soruꢀturma kapsamında adı geçen polisleri fotoğraf üzerinden  
teꢀhis etmeye çağırılmıꢀtır. 19 Kasım 2004 tarihinde, ilgili ꢀahıs, avukatı eꢀliğinde, polis  
memuru E.M.’yi kendisine kötü muamele uygulayan polislerden biri olarak teꢀhis etmiꢀtir.  
30 Mart 2005 tarihinde, Emniyet Genel Müdürlüğü Disiplin Kurulu «disiplin  
soruꢀturmasına takipsizlik » kararı vermiꢀtir. Disiplin Kurulu, gözaltının baꢀında ve sonunda  
düzenlenen tıbbi raporların hemen hemen aynı olması dolayısıyla, ilgili ꢀahsın gözaltı  
sırasında iꢀkence görüp görmediğini kesin bir ꢀekilde tespit etmenin mümkün olmadığı  
kanaatine varmıꢀtır. Disiplin Kurulu, tespit edilen lezyonların söz konusu olayların  
gerektirdiği orantılı güç kullanımına tekabül ettiğini bildirmiꢀtir.  
Bu karar, baꢀvurana 27 Mayıs 2005 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.  
Küçükçekmece komiseri M.A. hakkında ise, icra ettiği görev dolayısıyla, ayrı bir disiplin  
soruꢀturması açılmıꢀ ve Adalet Bakanlığı 23 Mayıs 2005 tarihinde bu soruꢀturmayla ilgili  
takipsizlik kararı vermiꢀtir. Bu karar baꢀvurana 2 Haziran 2005 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 1 Ağustos 2005 tarihinde bu son kararın iptali için Ankara Đdare Mahkemesi  
önünde itiraz etmiꢀtir.  
23 Mart 2006 tarihinde, mahkeme iꢀkence iddialarını doğrulayan hiçbir kanıt unsuru  
bulunmadığı gerekçesiyle bu itirazı reddetmiꢀtir.  
18 Mayıs 2007 tarihinde, Danıꢀtay bu kararı onamıꢀtır.  
D. Tıp Fakültesine karꢀı yapılan idari itiraz  
31 Ekim 2003 tarihinde, baꢀvuran suç duyurusunda bulunurken aynı zamanda Đstanbul  
Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde muayene edilmesini istemiꢀtir.  
4
Savcı, bu talebi sözlü olarak reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, 7 Kasım 2003 tarihinde söz konusu tıp  
fakültesi nezdinde yeniden talepte bulunmuꢀtur.  
11 Kasım 2003 tarihli yazısında fakülte, ilgili ꢀahsa, kurumun tıbbi eğitim verdiğini ve  
dolayısıyla tanı ve tedavi konularıyla ilgilenmediğini bildirmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 4 Ocak 2004 tarihinde bu kararın iptali için Đstanbul Đdare Mahkemesi önünde  
itiraz etmiꢀtir.  
20 Temmuz 2005 tarihinde, idare mahkemesi bir bilgi tebliği niteliğindeki karara bu  
ꢀekilde itiraz edilemeyeceğini ve adli makamların her halükarda kötü muamele iddiaları  
hakkında gerekli araꢀtırmaları yapmakla yükümlü olduğunu gerekçe göstererek bu baꢀvuruyu  
reddetmiꢀtir.  
28 Ekim 2008 tarihinde, Danıꢀtay üniversite hastanelerinin sağlık hizmeti verme  
yükümlülüğü de olduğu gerekçesiyle bu kararı bozmuꢀtur. Dosyadaki unsurlara göre, bu dava  
idari mahkeme önünde görülmeye devam etmektedir.  
HUKUK  
Baꢀvuran, tutuklanma sırasında, polis karakoluna götürülürken ve gözaltı sırasında kötü  
muameleye maruz kaldığından ꢀikâyetçi olmaktadır. Baꢀvuran öte yandan, mevcut davada  
yürütülen soruꢀturmanın etkinlikten yoksun olduğu kanısındadır. Baꢀvuran ayrıca, suçlanan  
polislerin mahkûm edilmemesi suretiyle etkili itiraz hakkının ihlal edildiğinden ꢀikâyetçi  
olmakta ve bunun, kendi düꢀüncesine göre, tazminat elde etmesine engel oluꢀturduğunu ileri  
sürmektedir. Baꢀvuran ꢀikâyetlerini AĐHS’nin 3. ve 13. maddelerine dayandırmaktadır.  
Hükümet, baꢀvuranın savlarına karꢀı çıkmakta ve o günkü yürüyüꢀ sırasında meydana  
gelen olayların vahametine dikkat çekerek, ilgili ꢀahıs üzerinde tespit edilen lezyonların ulusal  
makamların da kaydettiği gibi tutuklama amacıyla kullanılan orantılı güç sonucu oluꢀtuğunu  
savunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuranın dile getirdiği ꢀikâyetlerin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı  
anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi  
bulunmadığı kanaatini taꢀımakta ve bu itibarla baꢀvuruyu kabuledilebilir ilan etmektedir.  
Her ꢀeyden önce AĐHM ꢀu iki noktayı hatırlatmaktadır: birincisi, baꢀvuranın vücudunda  
tespit edilen lezyonların AĐHS’nin 3. maddesi alanına girecek kadar ciddi olduğuna itiraz  
edilmemektedir (Đtalya aleyhine Labita davası [GC], no 26772/95, prg. 120, CEDH 2000-IV) ;  
ikincisi, mevcut davadaki olgular ulusal düzeyde adli makamlarca belirlenmiꢀ ve bu tespitleri  
çürütecek herhangi bir kanıt belgesi sunulmamıꢀtır (Türkiye aleyhine Dölek davası, no  
39541/98, prg. 60, 2 Ekim 2007). AĐHM ayrıca, Küçükçekmece savcısının 21 Kasım 2005  
tarihli ve ağır ceza mahkemesinin 14 ꢁubat 2006 tarihli kararlarında olduğu gibi, baꢀvuranın  
polis karakolunda tutulduğu sırada kötü muameleye maruz kaldığını gösteren hiçbir unsur  
bulunmadığı kanaatine varmaktadır.  
Bunun yanı sıra, tutuklama anıyla ilgili olarak AĐHM, adli makamların baꢀvuranın  
vücudunda tespit edilen lezyonların güvenlik kuvvetlerinin tutuklama için gerekli görülen  
5
orantılı güç kullanımı sonucu meydana geldiği yönündeki gerekçesini destekleyen herhangi  
bir kanıt belgesinin sunulmadığını gözlemlemektedir.  
AĐHM, elbette, baꢀvuranın kalabalığın hareketlenmesiyle gerekli hale gelen güçlü bir  
müdahale sırasında yaralandığını; gösteri sırasında maddi hasarların meydana geldiğini ve beꢀ  
polis memurunun yaralanmasının bile baꢀlı baꢀına olayların ne kadar ciddi boyutlarda  
olduğunu göstermeye yettiğini ve güvenlik güçlerinin müdahale etmek zorunda kaldığını göz  
ardı etmemektedir.  
AĐHM, öte yandan ilgili polis memurlarını teꢀhis etmek amacıyla geniꢀ çaplı bir  
soruꢀturma yapıldığını da not etmektedir.  
AĐHM, buna karꢀın yukarıda bahsi geçen kararların baꢀvuranın tutuklanma koꢀullarını  
somut bir biçimde ortaya koymadığını; mesela tutuklama iꢀlemini kaç polisin  
gerçekleꢀtirdiğini veya baꢀvuranın üzerinde silah ya da yaralayıcı baꢀka bir cisim bulunup  
bulunmadığını açıklamadığını gözlemlemekte ve AĐHM’nin kullanılan gücün orantılı olup  
olmadığını değerlendirirken belirgin bir ꢀekilde incelenemeyecek ve söz konusu ꢀikâyetin  
« dördüncü derece » diye adlandırılmasına imkân vermeyecek nitelikte baꢀka bir koꢀul öne  
sürmediğini kaydetmektedir (bakınız, Türkiye aleyhine Günaydın davası, no 27526/95, prg.  
24-33, 13 Ekim 2005 ; Fransa aleyhine Selmouni davası [GC], no 25803/94, prg. 99, CEDH  
1999-V ; Slovenya aleyhine Rehbock davası, no 29462/95, prg. 76-78, CEDH 2000-XII ;  
Fransa aleyhine R.L. ve M.-J.D. davası, no44568/98, prg. 72-73, 19 Mayıs 2004 ; ve Türkiye  
aleyhine Zülcihan ꢁahin ve diğerleri davası, no 53147/99, prg. 51-54, 3 ꢁubat 2005).  
Oysa, baꢀvuranın vücudunda tespit edilen lezyonların sayısı hem çok fazladır ve hem de  
adli makamların üzerinde daha çok açıklama yapmasını hak edecek vahamettedir. Tam da bu  
noktada AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varılmaktadır.  
AĐHM, böylece baꢀvuruda dile getirilen temel hukuki sorunu incelediği kanaatindedir.  
Davanın tüm unsurları ve tarafların argümanları göz önüne alındığında AĐHM, diğer  
ꢀikâyetlerin incelenmesine yer olmadığı kanaatine varmaktadır (bakınız, diğerleri arasından,  
Türkiye aleyhine Fazıl Ahmet Tamer ve diğerleri davası, no 19028/02, prg. 102, 24 Temmuz  
2007).  
Baꢀvuran, AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ve olası bir manevi tazminat konusunu  
AĐHM’nin adil takdir yetkisine bırakmaktadır. Yargılama masraf ve giderleri için ise  
baꢀvuran, avukat ücreti, tercüme bedeli ve posta masrafları karꢀılığında toplam 6 260 Euro  
(EUR) talep etmektedir.  
Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.  
AĐHM, baꢀvurana manevi tazminat olarak 5000 EURO ödenmesinin hakkaniyete uygun  
bir karar olacağı kanaatindedir.  
AĐHM, yargı masraf ve giderleri için yapılan talebi ise herhangi bir kanıt belgesi  
sunulmaması nedeniyle reddetmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
6
2. AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Kalan diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek olmadığına;  
4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden  
muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 5.000 (beꢀ bin) Euro manevi  
tazminat ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 13 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
7