C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ADEM ARSLAN - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:75836/01)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
19 ARALIK 2006  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde  
kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
____________________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları  
Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam  
olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa  
Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla  
alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 75836/01 baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu  
ülke vatandaꢀı Adem Arslan’ın (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 2 Mart 2001  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu  
baꢀvurudur. Baꢀvuran, adli yardımdan faydalanarak, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi  
(AĐHM) önünde Bursa Barosu avukatlarından N. Bener tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
1974 doğumlu baꢀvuran Ordu’da ikamet etmektedir.  
Baꢀvuran, 20 Kasım 1999 tarihinde komꢀularının ꢀikayeti üzerine Polis Karakolu’na  
çağrılmıꢀ ve burada ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran ruhsatlı ateꢀli silahının bulunduğunu ve  
eꢀinin kendisini terk ettiğini anlayınca kriz geçirip apartmanın içinde ateꢀ ettiğini kabul  
etmiꢀtir. Adli soruꢀturma açılmıꢀtır.  
Bursa Sulh Ceza Mahkemesi 24 Kasım 1999 tarihinde, 15.000.000 TL ön ödemeli  
tebliğ tutanağı kararnamesini baꢀvurana tebliğ etmiꢀtir. On gün içinde bu miktarı ödemediği  
takdirde, aleyhinde bir kamu davasının açılacağını belirtmiꢀtir.  
Sulh Ceza Mahkemesi, dosyaya dayanarak, 4 ꢁubat 2000 tarihinde, Ceza  
Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 386. maddesi uyarınca meskun mahalde silah atmak  
gerekçesiyle baꢀvuranı 15.000.000 TL para cezasına çarptırmıꢀ ve evinde bulunan silahına ve  
mermilerine el konulmasına karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran, 13 Mart 2000 tarihinde duruꢀma açılarak yargılama yapılmasını isteyerek,  
Bursa Asliye Ceza Mahkemesi’nde bu kararnameye itiraz etmiꢀtir.  
Asliye Ceza Mahkemesi 29 Mart 2000 tarihinde bu talebi kabul etmiꢀ ve Sulh Ceza  
Mahkemesi’nin duruꢀma yapmasına karar vermiꢀtir.  
Sulh Ceza Mahkemesi 13 Nisan 2000 tarihinde, Adalet Bakanlığı’ndan dosya  
üzerinden yargılamanın devam ettirilmesi amacıyla Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun  
343. maddesi uyarınca “yazılı emir” yoluyla kararın bozulmasını istemiꢀtir.  
Adalet Bakanlığı, dosyayı Yargıtay Đkinci Dairesi’ne yollamıꢀtır.  
Yargıtay 7 Temmuz 2000 tarihinde, Asliye Ceza Mahkemesi’nin verdiği kararı  
bozmuꢀ ve dosyayı yeniden incelemesini istemiꢀtir.  
Asliye Ceza Mahkemesi 26 Ekim 2000 tarihinde dosyayı yeniden incelemiꢀ ve Sulh  
Ceza Mahkemesi’nin verdiği ceza kararnamesine karꢀı baꢀvuranın yaptığı itirazı reddetmiꢀtir.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, duruꢀma yapılması talebinin reddedilmesi ve savunmasını yapamadan ceza  
kararının verilmesinden dolayı, davasının hakkaniyete uygun olarak görülmediğinden  
ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran AĐHS’nin 6§1 maddesini ileri sürmektedir.  
2
A. Ön Đtiraz Hakkında  
Hükümet, kabuledilemezlik itirazında bulunmakta ve ceza kararnamesinin, yalın  
anlamıyla “karar” değil, sadece idari karar olduğunu savunmaktadır. Hükümet, baꢀvuranın  
Asliye Ceza Mahkemesi’ne baꢀvurarak Sulh hakimi kararına itiraz edebileceğini, bunun da  
ceza hukuku uyarınca “ihtilaflı olay”’a neden olacağını belirtmektedir. Sonuç itibariyle  
Hükümet’e göre 29 Mart 2000 tarihli Asliye Ceza Mahkemesi kararı, bu baꢀvurunun etkili  
olduğunu onaylamaktadır.  
Baꢀvuran, sulh hakiminin Adalet Bakanlığı’na yaptığı “yazılı emirle” bozma talebinin  
ardından Asliye Ceza Mahkemesi’nin verdiği kararın iptal edildiğini ileri sürmektedir.  
AĐHM, 35§1 maddesi gereğince, “olayların meydana geldiği dönemde baꢀvurunun  
teoride olduğu gibi uygulamada da mevcut ve etkili olduğu, yani baꢀvurunun yapılabileceği,  
baꢀvurana ꢀikayetlerinin telafi edilmesini sağlayacağı ve baꢀarıyla sonuçlanması için makul  
bakıꢀ açıları sunduğu yönünde AĐHM’yi ikna etmenin, iç hukuk yollarının tüketilmediği  
itirazında bulunan Hükümet’in görevi olduğunu” hatırlatmaktadır (Akdivar ve diğerleri-  
Türkiye, 16 Eylül 1996 tarihli karar).  
AĐHM, bu davada baꢀvuranın Asliye Ceza Mahkemesi’ne baꢀvurduğunu ve böylece  
ceza hukuku uyarınca “ihtilaflı olaya” neden olduğunu tespit etmektedir. Dolayısıyla hiç  
ꢀüphe yok ki sadece idari olmayıp, ceza davası da sözkonusudur. Daha sonra Asliye Ceza  
Mahkemesi’nin Sulh Ceza Mahkemesi’nden duruꢀma yapma istemine rağmen, yargılama  
Adalet Bakanlığı’nın izni de alınarak yazılı olarak sürdürülmüꢀtür. Bunun sonucunda  
Hükümet tarafından ileri sürülen baꢀvuru, içtihat uyarınca “etkili” değildir. Buradan  
Hükümet’in reddedilmesi sonucu çıkmaktadır.  
AĐHM, AĐHS’nin 35§3 maddesi uyarınca baꢀvurunun açıkça dayanaktan yoksun  
olmadığını tespit etmektedir. Ayrıca AĐHM baꢀvurunun baꢀka hiçbir kabuledilemezlik  
gerekçesi ile ters düꢀmediğini belirtmektedir. Dolayısıyla baꢀvuruyu kabuledilebilir ilan  
etmek uygun olacaktır.  
B. Esasa Dair  
AĐHM, duruꢀmaların aleniyetinin AĐHS’nin 6§1 maddesinde yer verilen temel ilkeyi  
oluꢀturduğunu hatırlatmaktadır. Duruꢀmaların aleniyeti, halkın denetiminden geçmeyen  
adalete karꢀı yargılanan kiꢀileri korumakta ve böylece mahkemelere olan inancın  
korunmasına katkıda bulunulacak yollardan birini oluꢀturmaktadır. Adalete kazandırdığı  
ꢀeffaflıkla, her demokratik toplumun ilkeleri arasında yer alan ve 6§1 maddesinin adil  
yargılanma güvencesi amacına ulaꢀılmasına yardımcı olmaktadır (Stefanelli-Saint-Marin, no:  
35396/97 ve Malhous-Çek Cumhuriyeti, no: 33071/96).  
AĐHM, eski Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun uygun hükümlerine göre, davaya  
bakan hakimin bazı suçlar için, dosya temel alınarak duruꢀma yapmadan ceza kararnamesi  
çıkarabileceğini not etmektedir. Đtiraz hafif yada ağır para cezasına iliꢀkin kararnameye karꢀı  
yapıldığı takdirde, Asliye Ceza Mahkemesi’nde yapılan itiraz iꢀlemi duruꢀma yapılmadan  
görülebilir. Asliye Ceza Mahkemesi, itiraz halinde sadece dosyayı temel alarak karar  
verebilir.  
3
Bu durumda, AĐHM, baꢀvuranın yargılamanın hiçbir aꢀamasında ulusal mahkemeler  
önünde duruꢀmadan faydalanamadığını not etmektedir. Ne ceza kararnamesi çıkaran Ceza  
Mahkemesi, ne de itiraz üzerine hükme varan Asliye Ceza Mahkemesi duruꢀma yapmıꢀtır.  
Baꢀvuran, kendisini yargılamaya çağrılan hakimler önünde hiçbir zaman kiꢀisel olarak  
mahkemeye çıkma olanağına sahip olamamıꢀtır.  
AĐHM, Asliye Ceza Mahkemesi önünde duruꢀma yapılmamasının Anayasa  
Mahkemesi tarafından müzakere edildiğini ve Anayasa Mahkemesi’nin duruꢀma yapılmasının  
adil yargılanma hakkı ve savunma hakları ile bağdaꢀmadığına kanaat getirdiğini  
belirtmektedir. AĐHM, bu tespiti ve ceza kararnameleri hakkında yeni Ceza Kanunu ve Ceza  
Muhakemeleri Usulü Kanunu’nda hiçbir hükmün mevcut olmamasını gözönünde  
bulundurmaktadır.  
Dolayısıyla AĐHM, baꢀvuranın davasının davasına bakan mahkemeler tarafından aleni  
bir ꢀekilde görülmediğinden dolayı, AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine kanaat  
getirmektedir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran maddi zarara uğradığını iddia etmekte ve bu nedenle 1.555.000.000 TL  
istemektedir. Ayrıca baꢀvuran 25.000 Amerikan Doları [yaklaꢀık 20.161 Euro] tutarındaki  
manevi zararının ödenmesini istemektedir.  
Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.  
AĐHM, ortaya konulan eksikliklerden dolayı Türk mahkemelerinin vardığı sonuçlar  
hakkında yorum yapamaz. Dolayısıyla baꢀvuranın maddi zarar adı altında yaptığı talebi  
reddetmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın, ihlal tespitinin tek baꢀına karꢀılayabileceği bir takım manevi  
zarara uğrayabileceğine kanaat getirmektedir.  
B. Masraf ve Harcamalar  
Baꢀvuran, AĐHM önünde yapılan masraf ve harcamalar için 10.000 Amerikan Doları  
[yaklaꢀık 8.064 Euro] istemektedir.  
Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.  
AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları  
ortaya konulduğu sürece masraf ve harcamaların ödenmesini sağlayabilmektedir. Bu davada  
ve elinde bulunan unsurları gözönüne alarak, AĐHM, yapılan bütün masraflar için baꢀvurana  
500 Euro ödenmesinin makul olduğuna kanaat getirmektedir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına 3 puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
4
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Đꢀbu kararın baꢀvuranın uğradığı manevi zarar için yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;  
4. 4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvurana masraf ve harcamalar için 500 (beꢀ yüz) Euro’nun miktara yansıtılabilecek her  
türlü vergiden muaf tutularak ödenmesine,  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3.  
maddesine uygun olarak 19 Aralık 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
5