CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ABDULLAH YALÇIN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:2723/07)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

21 Nisan 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (2723/07) no’lu davanın nedeni (T.C. vatandaꢀı)

Abdullah Yalçın’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 4 Ocak 2007 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuran avukat tarafından temsil edilmemektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1973 doğumludur ve Diyarbakır Cezaevi’nde tutuklu bulunmaktadır. 9 Haziran

2000 tarihinde, yasadıꢀı bir örgüt olan Hizbullah’a karꢀı yürütülen operasyonlar çerçevesinde

yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀ, 19 Haziran 2000 tarihinde tutuklanmıꢀtır. Güç kullanarak

Anayasal düzeni yıkmaya teꢀebbüsten baꢀvuran hakkında kamu davası açılmıꢀtır. Tutukluluk

süresinin baꢀından itibaren, mahkeme, baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar

vermiꢀler ve baꢀvuranın yapmıꢀ olduğu itirazları reddetmiꢀtir. Son olarak, Diyarbakır Ağır

Ceza Mahkemesi, 7 Ağustos 2008 tarihli duruꢀmanın sonunda bir kez daha baꢀvuranın

tutukluluk halinin devamına karar vermiꢀtir. Dosya unsurlarından baꢀvuranın halen tutuklu

bulunduğu ve iꢀbu kararın kabul edildiği tarihte davasının sözkonusu mahkemede derdest

olduğu sonucuna ulaꢀılmaktadır.

HUKUK

I. TUTUKLULUK SÜRESĐNE ĐLĐꢁKĐN OLARAK AĐHS’NĐN 5/3 MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, uzun olan yargılama süresinin AĐHS’nin

5/3 maddesini ihlal ettiğini iddia etmektedir. Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa iliꢀkin olarak, AĐHM, 9 Haziran 2000 tarihinden beri baꢀvuranın tutuklu bulunduğunu

ve iꢀbu kararın kabul edildiği tarihte, sekiz yıl dokuz aydan fazla bir sürenin geçmiꢀ olduğunu

tespit etmektedir. AĐHM, mevcut davadakine benzer davalar incelediği ve çoğu kez AĐHS’nin

5/3 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (Bkz, diğer birçokları

arasından, Dereci-Türkiye, baꢀvuru no: 77845/01, 24 Mayıs 2005 ve Taciroğlu-Türkiye,

baꢀvuru no: 25324/02, 2 ꢁubat 2006). Hükümet’in sözkonusu sonuçlardan baꢀka sonuçlara

ulaꢀma imkanı sağlayan hiçbir tespit ve argüman sunmaması nedeniyle AĐHM, sözkonusu

ꢀikayete iliꢀkin olarak AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmaktadır.

II. ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER ĐHLALLERE ĐLĐꢁKĐN

25 Ağustos 2008 tarihli ek görüꢀlerinde, baꢀvuran, gözaltı süresi ve koꢀulları ile ön

soruꢀturma sırasında haksız yargılama ve avukat yardımı almamasından ꢀikayetçidir. Bu

bağlamda baꢀvuran, AĐHS’nin 5/2, 5/3 ve 6/1 ve 6/3 c) maddelerine atıfta bulunmaktadır.

Gözaltı süresi ve koꢀulları hakkında yapılan ꢀikayete iliꢀkin olarak AĐHM, yeterli iç hukuk

yolunun bulunmadığı durumda altı ay süresinin baꢀvurudaki dava konusu eylemle baꢀladığını

hatırlatmaktadır (bkz, özellikle, Sakık ve diğerleri-Türkiye, 26 Kasım 1997). Mevcut davada

gözaltı süresi, baꢀvuranın tutuklandığı tarih olan 19 Haziran 2000 tarihinde sona ermiꢀtir.

Sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHM’ye sunulduğu tarih yani 25 Ağustos 2008 tarihi göz önüne

alındığında, baꢀvurunun bu kısmının gecikmeli olarak yapıldığı ve AĐHS’nin 35. maddesinin

1. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi gerektiği tespitinde bulunmak uygun olacaktır.

AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 c) maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlere iliꢀkin olarak AĐHM, ihtilaf

konusu ceza davasının ulusal mahkemelerde halen derdest olduğunu gözlemlemektedir.

AĐHM, baꢀvuranın davasının tamamını incelemeye gerek olmadığı ve kendisinin ulusal

mahkemelerin alacakları karar üzerinde yorum yapamayacağı kanaatindedir. Ulusal

mahkemeler önünde yargılamanın halihazırdaki safhasında sözkonusu ꢀikayetlerin vaktinden

önce sunulduğu sonucuna ulaꢀılmaktadır (Dikme-Türkiye, baꢀvuru no: 20869/92). AĐHS’nin

35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca iç hukuk yolları tüketilmediğinden baꢀvurunun

sözkonusu kısmının reddedilmesi gerekmektedir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuran, 17.000 Euro maddi ve 100.000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Baꢀvuran, yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin talepte bulunmamaktadır.

Hükümet, sözkonusu taleplerin reddedilmesi için AĐHM’ye çağrıda bulunmaktadır.

AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını

tespit etmekte ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, AĐHM, Avrupa Merkez

Bankası’nın marjinal kredi kolaylarına uygulanan üç puanlık gecikme faizi ile birlikte

baꢀvurana, 7.000 Euro manevi tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.

Ayrıca AHM, sekiz yıl dokuz aydan fazla bir süreden sonra, ulusal mahkemeler önünde halen

derdest olan ve baꢀvuranın hala tutuklu bulunduğu mevcut davada, tespit edilen ihlali

gidermek için en uygun yolun, AĐHS’nin 5/3 maddesinin öngördüğü ꢀekli ile adaletin tecelli

etmesi veya yargılama sırasında baꢀvuranın serbest bırakılması gerekliliğini göz önüne alarak,

mümkün olduğunca ivedi bir ꢀekilde davanın sonlandırılması olduğu kanaatindedir (Yakıꢀan-

Türkiye, baꢀvuru no: 11339/03, 6 Mart 2007).

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun uzun tutukluluk kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının

kabuledilebilir, geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü

vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 7.000 Euro (yedi bin

Euro) manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 21 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.