CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ABDULKERĐM KAYA -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:28069/07)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

5 Ocak 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (28069/07) no’lu davanın nedeni, (T.C.

vatandaꢀı) Abdulkerim Kaya’nın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 Haziran

2007 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1974 doğumludur ve Diyarbakır Cezaevi’nde tutuklu bulunmaktadır. 1 ꢁubat 2000

tarihinde, yasadıꢀı silahlı örgüt olan Hizbullah’a karꢀı yürütülen operasyonlar çerçevesinde

baꢀvuran, yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır. 10 ꢁubat 2000 tarihinde baꢀvuran

tutuklanmıꢀtır. Türk Anayasal düzenini cebren yıkmaya teꢀebbüs etmekten baꢀvuran hakkında

kamu davası açılmıꢀtır. Tutukluluk sürecinin baꢀlangıcından itibaren, “atılı suçların niteliği”,

“kanıtların durumu” ve “dosyanın içeriği” gibi nerdeyse her zaman benzer gerekçeleri temel

alan adli makamlar, baꢀvuranın serbest bırakılmasına iliꢀkin yinelenen taleplerini her

seferinde reddetmiꢀ ve baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına hükmetmiꢀtir. Dosya

unsurlarına göre, baꢀvuran halen tutuklu bulunmaktadır ve iꢀbu baꢀvurunun kabul edildiği

tarihte dava halen ilk derece mahkemesi önünde derdesttir.

HUKUK

AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran tutukluluk süresinin uzunluğundan

ꢀikayetçi olmaktadır.

Hükümet, baꢀvuranın, ulusal mahkemeler önünde tutukluluk süresi hakkındaki ꢀikayetlerini

hiçbir zaman sunmadığını belirterek, iç hukuk yollarının tüketilmediğini savunmaktadır.

Hükümet’e göre, ilgili hükümleri, Yeni Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. ve izleyen

maddelerinde yeniden ele alınan ve kanuna aykırı olarak yakalanan ve haksız yere tutulan

kiꢀilere tazminat ödenmesini öngören 466 sayılı yasa uyarınca baꢀvuran, ulusal mahkemeler

önünde tazminat davası açabilirdi.

Baꢀvuran, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir ve her duruꢀmanın bitiminde esas

hakimlerinden serbest bırakılmasını talep ettiğine ancak ilk derece mahkemesinin düzenli

olarak bu konudaki talebini reddettiğine dikkat çekmektedir.

Đlk derece mahkemesinin itirazı ile ilgili olarak, AĐHM, daha önce benzer bir dava

incelediğini ve sözkonusu talebi reddettiğini hatırlatmaktadır (bkz. Koꢀti ve diğerleri-Türkiye,

baꢀvuru no: 74321/01, 3 Mayıs 2007). Tazminat davası açılmaması kapsamında yapılan

ꢀikayet ile ilgili olarak, AĐHM, Hükümet tarafından ileri sürülen itirazın, AĐHS’nin 5/5

maddesi ile ilgili kanuna aykırı olarak tutuklu kalma durumunda tazminat elde etme hakkını

kapsarken mevcut davada, incelenen ꢀikayetin AĐHS’nin 5/3 maddesi kapsamında olduğunu

gözlemlemektedir (bkz. Barıꢀ-Türkiye, baꢀvuru no: 26170/03, 31 Mart 2009). Dolayısıyla

mevcut davada, sözkonusu tazminat davası baꢀvuranın ꢀikayeti için etkili bir yol değildir.

Sonuç olarak, AĐHM, Hükümet’in itirazlarını reddetmektedir.

Ayrıca AĐHM, baꢀvurunun hiçbir kabuledilemezlik unsuru içermediğini tespit etmektedir.

Baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esas ile ilgili olarak, Hükümet, özelikle, atılı suçların niteliği, uygulanan cezaların ağırlığı ve

organize suçları kapsayan yargılamalara iliꢀkin güçlükler göz önüne alındığında, baꢀvuranın

maruz kaldığı tutukluluk süresinin uzun olmadığını savunmaktadır. Ayrıca, Hükümet, firar ve

suçun tekrarı riskinin, adalete engel olma tehlikesinin, kamu düzeninin korunması ve halkın

ve mağdurların kızgınlığına karꢀı baꢀvuranın korunması gerekliliğinin, baꢀvuranın

tutukluluğunun devamını haklı kılmak için yeterli unsurları oluꢀturduğunu belirtmektedir.

Baꢀvuran, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, 1 ꢁubat 2000 tarihinden itibaren, baꢀvuran tutuklu bulunduğunu ve iꢀbu kararın kabul

edildiği tarihte, halihazırda dokuz yıl on aydan fazla bir süre geçtiğini tespit etmektedir.

AĐHM, benzer davaları incelediğini ve müteaddit defalar AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal

edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (Dereci-Türkiye, baꢀvuru no: 77845/01, 24

Mayıs 2005 ve Taciroğlu-Türkiye, baꢀvuru no: 25324/02, 2 ꢁubat 2006). Sözkonusu davada

makamların karꢀılaꢀtıkları güçlükleri kabul eden AĐHM, yine de, yerleꢀik içtihadı ıꢀığında,

mevcut davada aynı sonuca ulaꢀmıꢀtır. Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususu ile ilgili olarak, baꢀvuran, maruz kaldığına

kanaat getirdiği manevi zararın tazmini için 35.000 Euro talep etmektedir. Ayrıca, miktar

belirtmeksizin, baꢀvuran, ziyaret amacıyla ailesinin yapmıꢀ olduğu yol masrafları ve

tutukluluk süresince cezaevinde yapmıꢀ olduğu masrafları kapsayan maddi zararının da

tazmin edilmesini talep etmektedir. Yine miktar belirtmeksizin ve belge sunmaksızın,

baꢀvuran, yargılama masraf ve giderleri için tazminat talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır ve AĐHM’yi, sözkonusu talepleri reddetmeye

davet etmektedir.

Maddi tazminat ve yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranın

taleplerini, Đç Tüzüğün 60. maddesine uygun olarak düzenlemediği gerekçesi ile tazminat

ödemeye gerek olmadığını gözlemlemektedir. Buna karꢀın, AĐHM, hakkaniyete uygun olarak,

Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek

belirlenen gecikme faizi ile birlikte baꢀvurana 8.000 Euro (sekiz bin Euro) manevi tazminat

ödenmesine hükmetmektedir.

Ayrıca, baꢀvuranın dokuz yıl on aydan fazla bir süredir tutuklu bulunmasından dolayı AĐHM,

tespit edilen ihlali gidermek için en uygun yolun, adaletin tecelli etmesi gerekliliğini göz

önüne alarak mümkün olduğunca ivedi bir ꢀekilde davanın sonlandırılması veya AĐHS’nin 5/3

maddesinin öngördüğü ꢀekli ile yargılama sırasında baꢀvuranın serbest bırakılması olacağı

kanaatindedir (Yakıꢀan-Türkiye, baꢀvuru no: 11339/03, 6 Mart 2007).

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden

muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 8.000 Euro (sekiz bin Euro) manevi

tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 05 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.