CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ABDO -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 17681/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

26 Ocak 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

_____________________________________________________________________________________________

Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi

ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (17681/04) no’lu davanın nedeni Suriye

vatandaꢀı ꢁükrü Abdo’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 19 Nisan 2004

tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa

Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đzmir Barosu avukatlarından A.

Ölmez tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran 1970 doğumludur ve halen Mardin Midyat cezaevinde hükümlü bulunmaktadır.

A. Baꢀvuranın yakalanma ve tutuklanma koꢀulları

Baꢀvuran, 24 Eylül 1996 tarihinde yasadıꢀı terör örgütü PKK üyesi olduğu ꢀüphesiyle

Batman Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi polisleri tarafından yakalanarak

gözaltına alınmıꢀtır.

Tutanaklardan anlaꢀıldığına göre, polis birçok kez kaçmaya teꢀebbüs eden baꢀvuranı

etkisiz hale getirmek için güç kullanmak zorunda kalmıꢀtır.

Baꢀvuranın üzerinde yapılan aramalarda dört adet el bombası ele geçirilmiꢀtir. Đlgili ꢀahıs,

polislere örgütün saklandığı mağaranın yerini göstermiꢀtir. Polisler, tarif edilen yerde

özellikle Kalachnikov tipi bir saldırı tüfeği, G3 tipi bir baꢀka tüfek, dört ꢀarjör, seksen mermi

ve PKK’yı savunan çok sayıda belge ele geçirmiꢀtir.

26 Eylül 1996 tarihinde savcılık, Batman Emniyet Müdürlüğü’nün talebi üzerine

baꢀvuranın gözaltı süresini yirmi sekiz gün uzatmıꢀtır.

Gözaltı sırasında baꢀvuran PKK üyesi olduğunu kabul etmiꢀ ve Türkçe olarak ayrıntılı bir

ꢀekilde sözkonusu örgüt adına birçok silahlı eyleme katıldığını anlatmıꢀtır.

23 Ekim 1996 tarihinde, ilgili ꢀahıs Batman Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmiꢀtir.

Polis önünde verdiği ifadeyi doğrulayan baꢀvuran Türkçe olarak sözkonusu yasadıꢀı terör

örgütü adına eylemlere katıldığı için piꢀmanlık duyduğunu belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran, aynı gün Batman Sulh Ceza Mahkemesi önüne çıkarılmıꢀtır. Mahkeme önünde

olayları kabul eden baꢀvuran, Türkçe olarak savcılığa verdiği ifadeyi yinelemiꢀtir. Hakim,

isnad edilen suçun niteliği ve delil durumunu göz önüne alarak, baꢀvuranın tutuklanmasına

karar vermiꢀtir.

2

B. Baꢀvuranla ilgili tıbbi raporların tarih ve sonuçları

24 Eylül 1996 tarihli rapor : « Sağ kaꢀın üzerinde üç santimetre boyunda açık bir yara; sağ

yanak ile çenenin sol alt tarafı, sağ omuz ve sırtın alt kısmında ekimotik alanlar; burun kırığı;

göğüs üzerinde geniꢀ ekimoz ve dizlerin üzerinde sıyrıklar ».

24 Eylül 1996 tarihli rapor: « Hastaya uygun tedaviler yapıldı; burun kırığı için kulak-

burun-boğaz uzmanı muayenesi gerekti ».

15 Ekim 1996 tarihli rapor: « Sağ diz üzerinde kabuk bağlamıꢀ sıyrıklar. Hastanın

vücudunda yara ve darp izine rastlanmadı ».

21 Ekim 1996 tarihli rapor: « Hastanın vücudunda yara ve darp izine rastlanmadı. Bununla

birlikte, bedensel muayene sonrasında sağ elde hafif bir güç kaybı olduğu gözlemlendi».

C. Baꢀvuran hakkında açılan ceza davası

Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı 5 Kasım 1996 tarihinde

sunduğu iddianamede, baꢀvuranı – ve onunla aynı operasyonda yakalanan diğer bir kiꢀiyi -

ulusal toprakların bir kısmının bölünmesine yönelik eylemler gerçekleꢀtirmekle suçlamıꢀ ve

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca mahkûm edilmelerini istemiꢀtir.

Bünyesinde bir askeri yargıcın bulunduğu Devlet Güvenlik Mahkemesi, 11 Kasım 1996

tarihinden itibaren baꢀvuranın davasına bakmıꢀtır.

Baꢀvuranın bir tercüman yardımı alma talebi kabul edilmiꢀtir.

25 Aralık 1996 tarihli duruꢀmada baꢀvuran, PKK üyesi olduğunu ve üzerinde patlayıcı

bulunduğu için yakalandığını kabul etmiꢀ, buna karꢀın sözkonusu terör örgütü adına

gerçekleꢀtirilen eylemlere katıldığı yönündeki suçlamaları reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, yaptığı

hiçbir ꢀeyden piꢀmanlık duymadığını ve piꢀmanlık yasasından yararlanmak istemediğini

belirtmiꢀtir.

Bunun üzerine hakimler, baꢀvuranın savcılık ve sulh ceza mahkemesi hakimi önünde

verdiği birbiriyle uyumlu ifadelerin okunmasına geçmiꢀtir.

Đlgili ꢀahıs, iꢀkence ve baskı altında ifade verdiğini ileri sürmüꢀ, ancak bu konuda daha

fazla ayrıntı vermemiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca gözaltı sırasında ve sulh ceza mahkemesi hakimi

önünde tercüman yardımı alma talebinin reddedildiğini savunmuꢀtur.

11 Kasım 1996’dan 4 Mayıs 1999 tarihinde kadar, Devlet Güvenlik Mahkemesi on beꢀ

duruꢀma gerçekleꢀtirmiꢀ ve bu duruꢀmalarda « isnad edilen suçun niteliği ve delil

durumu»’nu göz önüne alarak baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiꢀtir.

18 Haziran 1999 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi Anayasa’nın 143. maddesinde

değiꢀiklik yaparak askeri hakimlerin Devlet Güvenlik Mahkemesi bünyesinden çıkarılmasına

karar vermiꢀtir. 22 Haziran 1999 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemeleri ile ilgili yasada bu

yönde yapılan değiꢀikliklerden sonra, baꢀvuranın davasına bakan Devlet Güvenlik

Mahkemesi bünyesindeki askeri yargıç değiꢀtirilmiꢀtir.

3

5 Ekim 1999 tarihli duruꢀmada, savcı iddianamesini sunmuꢀ ve baꢀvuranın Türk Ceza

Kanunu’nun 125. maddesi gereğince ölüm cezasına mahkûm edilmesini istemiꢀtir. Söz

isteyen baꢀvuran bir kez daha PKK’ya üye olduğunu kabul etmiꢀ, ancak sözkonusu terör

örgütü adına gerçekleꢀtirilen eylemlere katıldığı yönündeki suçlamaları reddetmiꢀtir.

Baꢀvuran, iꢀkence ve baskı altında alındığını ileri sürerek gözaltı sırasında verdiği ifadenin

içeriğini bir kez daha inkâr etmiꢀtir.

Bu duruꢀma sonrasında alınan 5 Ekim 1999 tarihli kararda Devlet Güvenlik Mahkemesi

baꢀvuranı isnad edilen suçlardan dolayı suçlu bulmuꢀ ve Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi

uyarınca ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir.

4 Mayıs 2000 tarihinde, Yargıtay temyiz edilen kararı bozmuꢀ ve esas hakimlerinin

kendini önce Halil Ali ve daha sonra ꢁükrü Abdo olarak tanıtan baꢀvuranın kimliğini

araꢀtırmalarını istemiꢀtir.

21 Haziran 2000’den 16 Ekim 2003 tarihine kadar, Devlet Güvenlik Mahkemesi, kendisine

iade edilen dava kapsamında yirmi üç duruꢀma gerçekleꢀtirmiꢀ ve bu duruꢀmalarda savcılığın

ön soruꢀturma sırasında elde ettiği delil unsurlarını esas alarak baꢀvuranın savunmasını

yeniden inceleyerek baꢀvuranın gerçek kimliğini araꢀtırmıꢀtır. Bu bağlamda, 29 Mayıs 2003

tarihinde mahkemeye sunulan bir mektupta emniyet müdürlüğü ilgili ꢀahsın gerçek kimliğinin

ꢁükrü Abdo olduğunu doğrulamıꢀtır.

Bu süreçte, Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranın tahliye talebini reddetmiꢀ ve «isnad

edilen suçun niteliği ve delil durumu»’nu göz önüne alarak tutukluluk halinin devamına karar

vermiꢀtir.

18 Aralık 2003 tarihli duruꢀmada, baꢀvuran avukatı aracılığıyla savunmasını sunmuꢀtur.

Bu duruꢀma sonrasında alınan 18 Aralık 2003 tarihli kararda Devlet Güvenlik Mahkemesi,

baꢀvuranı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca ömür boyu hapis cezasına mahkûm

etmiꢀtir.

Mahkeme, karar gerekçesinde sanığın gözaltı sırasında, Cumhuriyet savcısı ve sulh ceza

mahkemesi önünde verdiği birbiriyle uyumlu ifadeleri, yakalama ve olay yeri gösterme

tutanaklarını, ele geçirilen malzemelerle ilgili bilirkiꢀi raporlarını ve aynı terör örgütüyle ilgili

baꢀka bir ceza davasındaki on sanığın verdikleri ifadeleri dikkate almıꢀtır. Mahkeme özellikle

baꢀvuranın PKK adına birçok silahlı saldırıya katıldığının belirlendiğini kaydetmiꢀtir.

Gözaltı sırasında ve sulh ceza mahkemesi hakimi önünde bir tercüman yardımı almaması

konusunda hakimler, ön soruꢀturmada ve Batman Sulh Ceza Mahkemesi önünde ayrıntılı bir

ꢀekilde Türkçe ifade vermesine rağmen, yargılama sürecinde savunma taktiği icabı Türkçe

bildiğini inkâr ettiğini kaydetmiꢀ ve baꢀvuranın aslında yeteri kadar Türkçe konuꢀtuğuna

hükmetmiꢀtir.

Baꢀvuran avukatı aracılığı ile 18 Aralık 2003 tarihli kararı temyize götürmüꢀtür.

29 Nisan 2004 tarihinde, Yargıtay temyiz edilen kararı tüm hükümleriyle birlikte

onamıꢀtır.

4

D. Baꢀvuranın iꢀkence uyguladıkları gerekçesiyle kendisini gözaltına alan polisler

hakkında yaptığı suç duyurusu

Baꢀvuran, 21 Kasım 2003 tarihinde avukatı aracılığı ile iꢀkence gördüğünü iddia etmiꢀ ve

kendisini gözaltına alan polisler hakkında suç duyurusunda bulunmuꢀtur.

31 Aralık 2003 tarihinde, Batman Cumhuriyet Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun 243.

maddesi kapsamında azami beꢀ yıl hapis cezasını gerektiren cürümlerde, aynı yasanın 102.

maddesi gereğince zamanaꢀımı süresinin beꢀ yıl olduğunu hatırlatmıꢀ ve zamanaꢀımı

nedeniyle takipsizlik kararı almıꢀtır.

Baꢀvuran, bu takipsizlik kararına itiraz etmemiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN 3. PARAGRAFININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafı ve 6. maddesinin 2. paragrafına atıfta

bulunmakta ve tutukluluk süresinin uzunluğundan ꢀikâyetçi olmaktadır.

Hükümet, özellikle isnad edilen suçun ciddiyeti ve bu suç için öngörülen cezanın ağırlığına

dikkat çekmekte ve ilgili ꢀahsın tutukluluk süresinin aꢀırı olmadığını savunmaktadır.

AĐHM, baꢀvuranın tutukluluk süresinin uzunluğuna dayalı ꢀikâyetinin yalnızca AĐHS’nin

5. maddesinin 3. paragrafı kapsamına girdiği kanaatindedir. AĐHM, sözkonusu ꢀikâyetin

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını tespit

etmektedir. AĐHM, öte yandan ꢀikâyetin baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını

ve dolayısıyla kabuledilebilir ilan edilmesinin uygun olacağını kaydetmektedir.

Esasa iliꢀkin olarak AĐHM, AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafında belirtilen sürenin bitiꢀ

tarihinin « ilk derece mahkemelerinde suçlamanın esası hakkında karar verildiği gün »

olduğunu hatırlatmaktadır (bakınız Almanya aleyhine Wemhoff davası, 27 Haziran 1968, prg.

9, seri A n^o7, ve Đtalya aleyhine Labita davası [GC], n^o26772/95, prg. 147, CEDH 2000-IV).

Mevcut davada, baꢀvuranın ilk ihtilaflı tutukluluk dönemi, yakalandığı 24 Eylül 1996

tarihinde baꢀlamıꢀ ve mahkûm edildiği 5 Ekim 1999 tarihinde son bulmuꢀtur. Dolayısıyla üç

yıldan fazla sürmüꢀtür. Bu tarihten itibaren baꢀvuran, « yetkili bir adli makam önüne

çıkarılmak için » değil, « yetkili bir mahkeme tarafından mahkûm edilmesinin ardından »

tutuklu kalmıꢀtır (bakınız Fransa aleyhine I.A. davası, 23 Eylül 1998, prg. 98, Karar ve

hükümlerin derlemesi 1998-VII, ve Türkiye aleyhine Baltacı davası, n^o495/02, 18 Temmuz

2006). Yargıtay’ın 5 Ekim 1999 tarihli kararı bozduğu 4 Mayıs 2000 tarihinden itibaren dava

Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde görülmeye devam etmiꢀ ve böylece

AĐHS’nin 5. maddesinin 1c) paragrafı anlamında ikinci bir tutukluluk dönemi baꢀlamıꢀtır. Bu

dönem, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin baꢀvuranı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi

uyarınca mahkûm ettiği 18 Aralık 2003 tarihinde son bulmuꢀtur. Bu ikinci dönem, yaklaꢀık üç

yıl yedi ay sürmüꢀtür. Dolayısıyla, baꢀvuran toplam olarak yaklaꢀık altı yıl yedi ay tutuklu

kalmıꢀtır.

5

AĐHM, mevcut davada esas hakimlerinin yeterli gerekçe sunmayan birbirine benzer

ifadelerle ilgili ꢀahsın tutukluluk halinin devamına karar verdiklerini gözlemlemektedir.

Ayrıca, AĐHM’nin yerleꢀik içtihadında (bakınız Bulgaristan aleyhine Assenov ve diğerleri

davası, 28 Ekim 1998, prg. 154, Derleme 1998-VIII, Türkiye aleyhine Mansur davası, 8

Haziran 1995, prg. 52, seri A n^o319-B, Türkiye aleyhine Ali Hıdır Polat davası, n^o61446/00,

prg. 26, 5 Nisan 2005, ve Baltacı, ilgili bölüm, prg. 48), kullanılan formüllerde dile getirilen

unsurlar suçluluğun ciddi belirtilerinin var olduğu ve var olmaya devam ettiği ꢀeklinde

değerlendirilse de, bu kadar uzun bir süre baꢀvuranın tutuklu kalmaya devam etmesini tek

baꢀına haklı gösteremez.

Baꢀvuranın uzun tutukluluk süresini dikkate alan AĐHM, mevcut davada AĐHS’nin 5.

maddesinin 3. paragrafının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN 4. PARAGRAFININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafına atıfta bulunan baꢀvuran, tutukluluğunun yasallığına

itiraz edebileceği bir hukuk yolunun bulunmamasından ꢀikâyetçi olmaktadır.

Hükümet, ısrarla baꢀvuranın olayın meydana geldiği dönemde yürürlükte olan eski Türk

Ceza Kanunu’nun ilgili hükümlerinde öngörüldüğü ꢀekilde tutukluluk halinin devamına itiraz

etmediğini hatırlatmaktadır.

AĐHM, bu sorunun baꢀvuranın AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafına dayalı olarak dile

getirdiği ꢀikâyetin özüyle yakından bağlantılı olduğu kanaatine varmakta ve esasla

birleꢀtirilmesi gerektiğine hükmetmektedir (bakınız Türkiye aleyhine Doğan Yalçın davası, n^o

15041/03, prg. 29, 19 ꢁubat 2008). AĐHM, bu ꢀikâyetin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı

anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi

bulunmadığını tespit etmektedir.

Esasa iliꢀkin olarak, konuyla ilgili içtihadına atıfta bulunan AĐHM (bakınız Türkiye

aleyhine Temel ve Taꢀkın davası (karar), n^o40159/98, 14 Kasım 2002, Türkiye aleyhine

Acunbay davası, n^o61442/00 ve 61445/00, prg. 48, 31 Mayıs 2005, ve Türkiye aleyhine

Çobanoğlu ve Budak davası, n^o45977/99, prg. 37-39, 30 Ocak 2007), ulusal mahkemelerin

iddiaya göre aꢀırı olan tutukluluk haline son verme ve bu suretle baꢀvuranların iddia ettikleri

ihlalleri önleme ya da düzeltme imkânına sahip olduğu kanaatine varmaktadır.

Özellikle Hükümetin atıfta bulunduğu itiraz yolunu daha önce benzer davalarda

incelediğini belirten AĐHM, bir yandan uygulamada makul bir baꢀarı ꢀansı sunmadığı

(bakınız, diğerleri arasından, Türkiye aleyhine Koꢀti ve diğerleri davası, n^o74321/01, prg. 22,

3 Mayıs 2007) ve diğer yandan yargı organının hukuki nitelikli olması ve usule iliꢀkin

teminatları sunması zorunluluğuna ve özellikle yargının çeliꢀik olması ve taraflar arasında

silahların eꢀitliği gibi ilkelere uyulmaması dolayısıyla (bu bağlamda, bakınız Türkiye aleyhine

Bağrıyanık davası, n^o43256/04, prg. 51, 5 Haziran 2007) bu itiraz yolunun etkisiz kaldığına

hükmettiğini hatırlatmaktadır.

Mevcut davayı inceleyen AĐHM, Hükümetin burada farklı bir sonuca varmak için

inandırıcı herhangi bir olgu ve argüman sunmadığı kanaatine varmaktadır.

6

Dolayısıyla AĐHM, mevcut koꢀullarda Hükümetin dile getirdiği itiraz yolunun etkili bir

hukuk yolu oluꢀturmadığı sonucuna varmakta ve Hükümetin itirazını reddederek, AĐHS’nin 5.

maddesinin 4. paragrafının ihlal edildiğine hükmetmektedir.

III. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN 1. PARAGRAFININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, yargılama süresinin AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafında öngörülen makul

süre ilkesine aykırılık teꢀkil ettiğini ileri sürmektedir.

Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini savunmaktadır.

AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. paragrafındaki hükümlerde tüketilmesi istenen

yolların iddia edilen ihlallere iliꢀkin, mevcut ve aynı zamanda uygun bir yol olması

gerektiğini hatırlatmaktadır. Bu tür iç hukuk yollarının mevcudiyeti sadece teorik olarak değil,

uygulamada da yeterince kesinlik kazanmıꢀ olması gerekir. Aksi takdirde istenen

eriꢀilebilirliğe ve etkinliğe sahip olamazlar. Bu koꢀulların bir arada bulunduğunu ispatlamak

Savunmacı Devlet’e aittir (bakınız, özellikle, Fransa aleyhine Vernillo davası, 20 ꢁubat 1991,

prg. 27, seri A n^o198, Türkiye aleyhine Akdıvar ve diğerleri davası, 16 Eylül 1996, prg. 66,

Derleme 1996-IV, Fransa aleyhine Dalia davası, 19 ꢁubat 1998, prg. 38, Derleme 1998-I, ve

Fransa aleyhine Selmouni davası [GC], n^o25803/94, prg. 75, CEDH 1999-V). Oysa,

Hükümet Türk hukuk sisteminde davacıların yargılama süresinin uzunluğunu ꢀikâyet

edebileceği etkili bir itiraz yolunun mevcut olduğunu kanıtlayamamıꢀtır (bakınız yine aynı

yönde, Türkiye aleyhine Tendik ve diğerleri davası, n^o23188/02, prg. 36, 22 Aralık 2005).

Dolayısıyla, Hükümetin itirazı kabul edilemez. Ayrıca, AĐHM ꢀikâyetin AĐHS’nin 35.

maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir

kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit etmektedir. Bu itibarla, sözkonusu

baꢀvurunun kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

Esasa iliꢀkin olarak Hükümet, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvurana isnad edilen

suçların ciddiyeti ve bu suçlar için öngörülen cezanın ağırlığı dikkate alındığında, sözkonusu

yargılama süresinin aꢀırı olmadığını savunmaktadır.

AĐHM, dikkate alınması gereken dönemin baꢀvuranın yakalandığı 24 Eylül 1996 tarihinde

baꢀladığını ve Yargıtay’ın ilgili ꢀahsın mahkûmiyetini onadığı 29 Nisan 2004 tarihinde sona

erdiğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla, yargılama herbirinin iki kez incelendiği iki dereceli

mahkemeler önünde yaklaꢀık yedi yıl yedi ay sürmüꢀtür. Öte yandan, AĐHM tüm yargılama

süreci boyunca baꢀvuranın tutuklu kaldığını tespit etmektedir. Bu durum davaya bakmakla

görevli mahkemelerin adaleti en kısa sürede tesis etmelerini gerektirir (bakınız Rusya aleyhine

Kalachnikov davası, n^o47095/99, prg. 132, CEDH 2002-VI).

AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunların tartıꢀıldığı çok sayıda davaya baktığını ve

içtihadında yeralan kıstaslar ıꢀığında “makul süre” zorunluluğunun yerine getirilmediğine

hükmettiğini hatırlatmaktadır (bakınız, diğer bir çoğu arasından, Fransa aleyhine Pélissier ve

Sassi davası [GC], n^o25444/94, prg. 67, CEDH 1999-II, Türkiye aleyhine Temel ve Taꢀkın

davası, n^o40159/98, prg. 75, 30 Haziran 2005, ve Türkiye aleyhine Mahmut Yaman davası, n^o

33631/04, prg. 21, 20 Ocak 2009). Hükümetin bu davada farklı bir sonuca varmaya yetecek

nitelikte inandırıcı hiçbir delil veya argüman sunmadığını tespit eden AĐHM, aynı

gerekçelerle, AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

7

IV. AĐHS’NĐN DĐĞER MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunarak, gözaltı sırasında iꢀkence gördüğünü

iddia etmektedir.

Baꢀvuran, ayrıca AĐHS’nin 6. maddesine atıfta bulunmakta ve davasına bakan Devlet

Güvenlik Mahkemesi’nin 1999 Haziran ayına kadar bünyesinde bir askeri yargıç

bulundurması dolayısıyla bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olamadığını savunmaktadır.

Baꢀvuran, bir yandan Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından yürütülmesi ve diğer yandan

da gözaltı sırasında ve sulh ceza mahkemesi önünde tercüman yardımı alma talebinin gerekçe

gösterilmeden reddedilmesi dolayısıyla davasının adil bir ꢀekilde yargılanmadığından

ꢀikâyetçi olmaktadır.

Baꢀvuran, ayrıca savcının Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin karar alma duruꢀması dahil

tüm duruꢀmalara katıldığını iddia etmektedir.

AĐHS’nin 3. maddesine dayalı ꢀikâyetle ilgili olarak, dile getirilen olaylar ile suç duyurusu

arasında geçen zamanı ve bu uzun zaman içerisinde baꢀvuranın özensiz tutumunu dikkate alan

AĐHM, bu ꢀikâyetin gecikmeli olduğuna kanaat getirmekte ve altı aylık süre kuralına

uymadığı gerekçesiyle AĐHS’nin 35. maddesinin 1 ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi

gerektiğine hükmetmektedir (bakınız Türkiye aleyhine Akyaz davası, n^o6178/04, prg. 40, 7

Temmuz 2009, mutatis mutandis, Türkiye aleyhine Hasan Aksakal davası, n^o70285/01, 11

Ekim 2007, Türkiye aleyhine Aydın ve diğerleri davası, n^o46231/99, 26 Mayıs 2005, Kıniꢀ

(karar), n^o13635/04, 28 Haziran 2005, ve Türkiye aleyhine Üçak ve Kargılı davası (karar), n^o

75527/01 ve 11837/02, 28 Mart 2006).

Baꢀvuranın AĐHS’nin 6. maddesine dayalı ꢀikâyetiyle ilgili olarak, elindeki tüm unsurları

dikkate alan AĐHM, mevcut davada AĐHS tarafından garanti altına alınan hak ve

özgürlüklerden hiçbirinin ihlal edilmediğini kaydetmektedir. Dolayısıyla, bu ꢀikâyetler açıkça

dayanaktan yoksundur ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3 ve 4. paragrafları uyarınca

reddedilmelidir.

V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuran, maddi zarar karꢀılığı olarak 20 000 Euro ve manevi tazminat olarak da

20 000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran ayrıca, yargılama masraf ve giderleri için 1 000 Euro

talep etmekte, ancak bu talep için herhangi bir kanıt belgesi sunmamaktadır.

Öte yandan ilgili ꢀahıs, AĐHM’nin yargılama sürecinde AĐHS’nin 6. maddesi anlamında

haksızlık yapıldığı yönünde karar vermesi durumunda, davanın ulusal mahkemeler önünde

yeniden görülmesini istemektedir.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.

AĐHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında illiyet bağı bulunmadığına

hükmederek, bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, AĐHM baꢀvurana manevi tazminat olarak

5 000 Euro ödenmesinin hakkaniyete uygun olacağı kanaatindedir. Yargılama masraf ve

giderleri için talep edilen tutarla ilgili elinde herhangi bir kanıt belgesi bulunmamasını dikkate

alan AĐHM, bu talebi reddetmektedir.

8

Baꢀvuranın önerdiği kiꢀisel tedbir konusunda, yukarıda vardığı sonuçları dikkate alan

AĐHM, bu talebi de reddetmektedir.

AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun tutukluluk süresinin uzunluğuna (AĐHS’nin 5/3 maddesi), tutukluluk süresinin

uzunluğuna karꢀı etkili bir baꢀvuru yolunun bulunmadığına (AĐHS’nin 5/4 maddesi) ve

yargılama süresinin uzunluğuna (AĐHS’nin 6/1 maddesi) yönelik ꢀikayetlerin kabuledilebilir

olduğuna;

2. Kalan diğer ꢀikayetlerin kabuledilemez olduğuna;

3. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;

5. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 5.000 (beꢀ bin)

Euro manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 26 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

9