CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ABAY -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:19332/04)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
1 Aralık 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
_____________________________________________________________________________________________  
© T.C. Dıꢀ i ꢀ l e r i B a k a n l ı ğ ı , 2 0 0 9 . B u g a y r ı r e s m i ö z e t ç e v i r i D ı ꢀ i ꢀ l e r i B a k a n l ı ğ ı A v r u p a K o n s e y i v e Đ n s a n H a k l a r ı G e n e l  
Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak  
belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi  
ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (19332/04) no’lu davanın nedeni (T.C.  
vatandaꢀı) Necati Abay’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 Mart 2004  
tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa  
Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Gazeteci olan baꢀvuran, 1956 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
13 Nisan 2003 tarihinde saat 14’e doğru, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi  
Baꢀkanlığı’nca aynı gün çıkarılan arama emri uyarınca polis baꢀvuranın evinde arama  
yapmıꢀtır. Baꢀvuranın imzalamayı reddettiği yakalama, arama ve el koyma tutanaklarına göre,  
baꢀvuranın adı, yasadıꢀı silahlı bir örgüte karꢀı düzenlenen operasyonlar çerçevesinde  
yakalanan bir ꢀüpheli tarafından verilmiꢀ ve baꢀvuranın sözkonusu örgütün üç gizli yerinin  
yöneticisi olduğundan ꢀüphelenilmiꢀtir. Aramanın bitiminde, polis memurları, el koyma ve  
yakalama tutanakları düzenlemiꢀlerdir.  
Gözaltı sürecinin baꢀından itibaren avukat yardımı alan baꢀvuran, sorgulaması sırasında,  
sessiz kalmayı tercih etmiꢀtir.  
Gözaltı sürecinin baꢀında baꢀvuranın geçirildiği sağlık muayenesi sırasında, baꢀvuran, diyabet  
hastası olduğunu ve yorgunluk, baꢀ dönmesi ve ağız kuruluğu gibi ꢀikayetleri bulunduğunu  
belirtmiꢀtir.  
14 Nisan 2003 tarihinde, baꢀvuran, baꢀ dönmesi mide bulantısı ve yorgunluk ꢀikayetleri ile  
baꢀvuruda bulunduğu Haseki Hastanesi’nde sağlık kontrolünden geçirilmiꢀtir.  
17 Nisan 2003 tarihinde, saat 10.00’a doğru, gözaltının bitiminde, baꢀvuran, adli tabip  
tarafından sağlık muayenesinden geçirilmiꢀtir. Sözkonusu sağlık muayenesinin sonunda  
düzenlenen sağlık raporunun sadece ilk sayfası dosyada yer almakta muayene sonuçlarını  
içeren diğer sayfalar dosyada yer almamaktadır. Sözkonusu muayene sırasında, baꢀvuran,  
gözaltı süresince hakarete uğramaktan ve uykusuz bırakılmaktan ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Baꢀvuran, dayak yemediğini ifade etmiꢀ ancak bilinçli olarak sol elinin üzerine sıcak çay  
bardağı konduğunu sözlerine eklemiꢀtir.  
Bilahare, Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından baꢀvuranın ifadesi  
alınmıꢀtır. Baꢀvuran, kendisine atılı olayları inkar etmiꢀ ve polisin komplosunun mağduru  
olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, gözaltı sırasında fiziksel baskıya uğramadığını ancak tehdit  
edilip psikolojik baskıya maruz kaldığını beyan etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi karꢀısına çıkarılmıꢀtır. Nöbetçi hakim  
karꢀısında, baꢀvuran, fiziksel baskı görmediğini yinelemiꢀ ancak polis memurlarının kendisini  
ꢀu sözlerle tehdit ettiğini belirtmiꢀtir: “Gazetede çalıꢀmaya devam edersen sıkıntıların seni  
bırakmayacak”. Duruꢀmanın bitiminde, hakim baꢀvuranın serbest bırakılmasına hükmetmiꢀtir.  
2
Aynı gün, Cumhuriyet Savcısı’nın itirazı üzerine, Devlet Güvenlik Mahkemesi, atılı suçun  
niteliği ve kanıtların durumunu göz önüne alarak, heyet kararıyla, baꢀvuranın tutuklanmasına  
karar vermiꢀtir.  
Yine aynı gün, baꢀvuran yeniden yakalanmıꢀ ve saat 23.00’a doğru yeni bir sağlık  
kontrolünden geçirilmiꢀtir. Doktor, baꢀvuranın sol elinde, 0,5 cm’lik bir kızarıklık tespit  
etmiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu izin, gözaltının ikinci günü sıcak bir çay bardağı ile meydana  
geldiğini ifade etmiꢀtir.  
21 Nisan 2003 tarihinde, baꢀvuran, avukatı aracılığıyla, tutukluluk halinin devamına itiraz  
etmiꢀtir. 22 Nisan 2003 tarihinde, dosyayı inceleyen Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranın  
talebini reddetmiꢀtir.  
Bilahare, Devlet Güvenlik Mahkemesi, 3 Haziran, 14 Temmuz ve 19 Ağustos 2003 olmak  
üzere üç kez baꢀvuranın tutukluluk halinin devamı hususunu incelemiꢀtir. Devlet Güvenlik  
Mahkemesi, “atılı suçun niteliği”, “soruꢀturmanın durumu”, “kanıtların durumu” ve “firar  
riskini” göz önüne alarak, baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiꢀtir.  
23 Temmuz 2003 tarihinde sunulan iddianamede, Savcı, (dava konusu diğer dokuz kiꢀi ile  
birlikte) baꢀvuranı, yasadıꢀı silahlı örgüte yardım ve yataklık suçu ile suçlamıꢀtır.  
3 Ekim 2003 tarihli ilk duruꢀmada, Devlet Güvenlik Mahkemesi, olayların hukuki  
değerlendirmesinin yeniden yapılması imkanını, kanıtların durumunu, baꢀvuranın  
savunmasının alınmasını göz önüne alarak, baꢀvuranın serbest bırakılmasına karar vermiꢀtir.  
Sözkonusu duruꢀma sırasında baꢀvuranın beyanları göz önüne alındığında, baꢀvuran, göz altı  
ile ilgili hiçbir ꢀikayetini dile getirmemiꢀtir.  
Dosya unsurlarına göre, ulusal mahkemeler önünde dava halen derdesttir.  
Baꢀvuran, tutuklu olduğu dönemde kendisi tarafından avukatına iletilen ve cezaevi yönetimi  
hakkındaki “görüꢀünü” belirttiği 19 Ağustos 2003 tarihli bir mektup sunmuꢀtur.  
HUKUK  
AĐHS’nin 5/4 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, tutukluluk süresine itiraz etmek için  
etkili baꢀvuru yolundan faydalanamadığını ileri sürmektedir.  
Hükümet, baꢀvuranın itiraz yoluna sahip olduğunu savunmaktadır.  
Koꢀti ve diğerleri-Türkiye (baꢀvuru no: 74321/01, 3 Mayıs 2007) ve Bağrıyanık-Türkiye  
(baꢀvuru no: 43256/04, 5 Haziran 2007) kararlarında, AĐHM, tutukluluk halinin yasallığının  
denetimini yaptırmak için iç hukukla öngörülen itiraz yolunun AĐHS’nin 5/4 maddesinin  
gereklerini karꢀılamadığı değerlendirmesinde bulunmuꢀtur. AĐHM, iꢀbu dava çerçevesinde,  
sözkonusu sonuçtan sapmak için hiçbir neden görememektedir.  
Dolayısıyla, baꢀvuranın, tutukluluk halinin yasallığının incelemesini yaptırtmak için  
AĐHS’nin 5/4 maddesi uyarınca etkili baꢀvuru yoluna sahip olduğu düꢀünülemez.  
3
Bu itibarla sözkonusu hüküm ihlal edilmiꢀtir.  
Ayrıca baꢀvuran, AĐHS’nin 3, 6, 8, 13 ve 14. maddelerinin ihlalinden ꢀikayetçi olmakta ve  
AĐHS’nin 5. maddesi kapsamında baꢀka ꢀikayetler sunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulduğu ꢀekli ile ꢀikayetlerin tamamını incelemiꢀtir. Sahip  
olduğu unsurların tamamını göz önüne alarak ve düzenlenen ꢀikayetleri değerlendirmede  
yetkili kiꢀi olduğundan AĐHM, AĐHS tarafından güvence altına alınan hak ve özgürlüklere  
iliꢀkin hiçbir ihlal tespit edememiꢀtir. AĐHS’nin 35/4 maddesi uyarınca baꢀvurunun  
sözkonusu kısmının reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaꢀılmaktadır.  
AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuran, 60.000 Euro manevi  
tazminat ve 4.535 Euro yargılama masraf ve gideri ödenmesini talep etmektedir. Baꢀvuran,  
belge olarak avukatlık ücret tarifesini sunmaktadır.  
Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.  
AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi  
kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir atıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi ile  
birlikte 1.000 Euro manevi tazminat ve 1.000 Euro yargılama masraf ve gideri ödenmesi  
gerektiği değerlendirmesinde bulunmaktadır.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun AĐHS’nin 5/4 maddesi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkinin kısmının  
kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden  
muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin Euro) manevi  
tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) yargılama masraf ve gideri ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 1 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
4