COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ABA/TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 7638/02 ve 24146/04)

KARAR

STRAZBURG

3 Mart 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

____________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa

Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

USULĐ ĐꢀLEMLER

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 7638/02 ve 24146/04 no’lu davanın

nedeni T.C. vatandaꢀı Sakine Aba’nın (“baꢀvuran”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne

sırasıyla 12 Eylül 2001 ve 5 Mayıs 2004 tarihlerinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel

Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından A.A. Talipoğlu tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuran, 1965 doğumludur ve Đstanbul’da yaꢀamaktadır. Yasadıꢀı bir örgüte üye

olduğu ꢀüphesiyle yakalanmıꢀ ve polis tarafından gözaltına alınmıꢀtır. Gözaltında tutulduğu

süre boyunca avukat yardımı almadan sırasıyla polis, Cumhuriyet Savcısı ve sorgu hakimi

tarafından sorgulanmıꢀtır. Verdiği ifadeler, müteakiben birinci derece mahkemesi tarafından

mahkum edilmesi için kullanılmıꢀtır.

Baꢀvuruna iliꢀkin bilgiler, aꢀağıda kaydedilen tabloda görülmektedir:

Gözaltına alınma

tarihi

Polis tarafından

sorgulanma tarihi

Cumhuriyet Savcısı Yargıtay nihai

ve sorgu hakimine

ifade verme tarihi

kararının tarihi

(Arama, yakalama ve 3 Nisan 2001

el koyma tutanağına

7 Nisan 2001

15 Aralık 2003

göre) 2 Nisan 2001 –

Nisan

2001

(tutuklanma tarihi)

HUKUK

Baꢀvuran, AĐHS’nin 5/3 maddesine dayanarak polis tarafından gözaltında tutulma

süresinin, makul süre kuralına uygun olmadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ayrıca AĐHS’nin 5/5

maddesine dayanarak, polis tarafından gözaltında tutulduğu sürenin telafisini talep

edebileceği bir iç hukuk yolunun mevcut olmadığını ileri sürmüꢀtür. Son olarak, AĐHS’nin 6.

maddesinin 3. paragrafının (c) fıkrasına dayanarak aynı süre içerisinde avukat yardımı

alamadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvuranın ꢀikayetlerinin

dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da

ꢀikayetlerin kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit eder. Bu nedenle, kabuledilebilir

niteliktedirler.

AĐHM, AĐHS’nin 5/3 maddesi kapsamında yapılan ꢀikayet hususunda baꢀvuranın

polis tarafından 5 gün süreyle gözaltına alındığını kaydeder. Brogan ve Diğerleri/Đngiltere

davasında (29 Kasım 1988, 62. paragraf, A Serisi no. 145-B) adli kontrol olmaksızın dört gün

altı saat süren gözaltının, esas olarak toplumu terörizme karꢀı koruma amacını gütse dahi,

AĐHS’nin 5/3 maddesi bağlamındaki katı zaman sınırlamalarına uymadığına hükmettiğini

hatırlatır. AĐHM, mevcut davada, baꢀvuranı bir hakim ya da adli yetki sahibi bir baꢀka

makam önüne çıkarmaksızın 5 gün süreyle gözaltında altında tutmanın gerekli olduğunu

kabul etmemektedir. Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Baꢀvuranın, AĐHS’nin 5/5 maddesi uyarınca telafi arayabileceği bir iç hukuk yolunun

olmaması yönündeki ꢀikayeti konusunda, AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve bu husustaki

yerleꢀik içtihadından ayrılmasını gerektirecek özel koꢀullar tespit etmemiꢀtir (bkz., Saraçoğlu

ve Diğerleri/Türkiye, no. 4489/02, paragraflar 50-53, 29 Kasım 2007; Sinan Tanrıkulu ve

Diğerleri/Türkiye, no. 50086/99, 50. paragraf, 3 Mayıs 2007; Medeni Kavak/Türkiye, no.

13723/02, 34. paragraf, 3 Mayıs 2007). Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/5 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Son olarak, baꢀvuranın polis tarafından gözaltında tutulduğu sırada avukat yardımı

alamamasına iliꢀkin ꢀikayeti hususunda AĐHM, Salduz/Türkiye davasında benzer bir ꢀikayeti

incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte 6. maddesinin 3. paragrafının (c) fıkrasının

ihlal edildiğini tespit etmiꢀ olduğunu gözlemler ([BD], no. 36391/02, paragraflar 56-62, 27

Kasım 2008). Mevcut davada, yukarıda kaydedilen Salduz kararında vardığı sonuçtan farklı

bir sonuca varmasına neden olacak özel koꢀullar bulunmamaktadır. Bu nedenle, AĐHS’nin 6.

maddesinin 3. paragrafının (c) fıkrası ile birlikte 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Baꢀvuran, adil tatmin hususunda, 423 Euro tutarında maddi tazminat ve 50,000 Euro

tutarında manevi tazminat talep etmiꢀtir. Ayrıca, Đstanbul Barosu’nun avukatlık ücret

çizelgesini dayanak göstererek kendi avukatının ücreti için 4,772 Euro ve yargılama masraf ve

giderleri için 583 Euro talep etmiꢀtir.

Tespit edilen ihlal ve talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığı

sonucuna varan AĐHM, talebi reddeder. Ancak, hakkaniyet temelinde, manevi tazminat olarak

baꢀvurana 3,000 Euro ödenmesine karar verir.

AĐHM ayrıca en uygun telafi yolunun, talep etmesi halinde baꢀvuranın AĐHS’nin 6/1

maddesinin gereklerine uygun olarak yeniden yargılanması olacağı kanaatindedir (bkz.,

mutatis mutandis, Gençel/Türkiye, no. 53431/99, 27. paragraf, 23 Ekim 2003, ve Salduz, 72.

paragraf).

Đlgili içtihadına göre ve kendisine sunulan belgeler ıꢀığında AĐHM, baꢀvurana

yargılama masraf ve giderleri için Avrupa Konseyi’nden alınan 850 Euro’luk adli yardım

düꢀülmek üzere 1,500 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

AĐHM son olarak gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi

kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık artıꢀ eklenerek belirlenmesi gerektiği

kanaatindedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvuruların kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 5/5 maddesinin ihlal edildiğine;

4. Baꢀvuranın polis tarafından gözaltında tutulduğu sırada avukat yardımı alamaması

hususunda AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte 6. maddesinin 3. paragrafının (c) fıkrasının ihlal

edildiğine;

5. (a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Sorumlu

Devlet tarafından baꢀvurana, aꢀağıda kaydedilen meblağların ödenmesine;

(i) Manevi tazminat olarak 3,000 Euro (üç bin Euro) ve uygulanabilecek her tür vergi;

(ii)Yargılama masraf ve giderleri için Avrupa Konseyi’nden alınan 850 Euro’luk adli

yardım düꢀülmek üzere 1,500 Euro ve uygulanabilecek her tür vergi;

(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına

kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının

üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları gereğince 3 Mart 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.