C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KESĐKKULAK - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 7263/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

8 Ocak 2009

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

_______________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak

belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve

İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

T.C. vatandaꢀı Ahmet Kesikkulak (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 13

Ocak 2004 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan 7263/04 numaralı

baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.

Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul barosu avukatlarından

M.A. Kırdök ve M. Kırdök tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Baꢀvuran 1972 doğumlu olup Gebze’de ikamet etmektedir.

Bu baꢀvuru baꢀvuranın tutukluluk süresinin uzunluğu hakkındadır. Baꢀvuran 5 ꢁubat 1997

tarihinde yakalanmıꢀ, 19 ꢁubat 1997’de tutuklanmıꢀ ve hakkında TCK’nın 146/1 maddesi

uyarınca anayasal rejimi yıkma suçundan dolayı ölüm cezasına çarptırılma istemiyle Đstanbul

Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde dava açılmıꢀtır.

Baꢀvuranı 8 ꢁubat 2002 tarihli karar ile üzerine atılı suçtan hüküm giymiꢀ, karar Yargıtay

tarafından usul bakımından 15 Ekim 2002 tarihinde bozulmuꢀtur. Dava halen bidayet

mahkemesinde derdesttir; bir sonraki duruꢀma için 24 Aralık 2008 tarihi saptanmıꢀtır.

ꢁu ana dek otuz dokuz duruꢀma gerçekleꢀtirilmiꢀ, her duruꢀmada «suçun niteliği», «kanıtların

durumu», «tutukluluk süresi ve geçen süre», «dosyanın durumu», «tutukluluk halini

gerektiren gerekçelerin devam etmesi», «öngörülen cezanın tavanı» ve «firar riski» gibi

gerekçelerle baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar verilmiꢀtir.

Ekte sunulan ve olayların kronolojik geliꢀimini sunan belge bu kararın ayrılmaz parçasıdır.

HUKUK

Baꢀvuran tutukluluk süresinin uzunluğunun halihazırda AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlaline yol

açtığını ileri sürmektedir.

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkarak alınan bu tedbirin ciddi suçlarla itham edilen baꢀvuranın

baꢀka suçlar iꢀlemesini engellemek, kanıtların yok edilmesini önlemek ve firar riskini ortadan

kaldırmak amacını taꢀıdığını savunmaktadır. Hükümet ayrıca alınan kararların yeterince

gerekçelendirildiğini ve «özel önem» atfedilen davanın bir bütün olarak gidiꢀatı ile ilgili

hakimlere yöneltilebilecek herhangi bir eleꢀtirinin sözkonusu olamayacağını vurgulamaktadır.

AĐHM, AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvurunun herhangi bir kabuledilemezlik

gerekçesiyle karꢀı karꢀıya bulunmadığını tespit eder. Baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esas ile ilgili olarak AĐHM, mahkumiyet süreleri çıkarılarak yapılan çoklu tutukluluk

sürelerinin hesaplanması yöntemine atıfta bulunmakta (Bkz. Solmaz-Türkiye kararı, no:

27561/02) ve bu davaya konu tutukluluk süresinin uzunluğunun halihazırda yaklaꢀık on bir

yılı bulduğunu gözlemlemektedir.

AĐHM, AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edilip edilmediğini belirlemek için baꢀvuran tarafından

tahliye istemiyle yapılan baꢀvurularda yer alan tartıꢀmasız verileri ve hakimlerin bu taleplerle

ilgili kararlarında yeralan gerekçeleri dikkate alacaktır. (Bkz. Assenov vd.-Bulgaristan kararı,

28 Ekim 1998).

Bu bağlamda, her duruꢀma bitiminde esas hakimlerinin gerekçelendirmeden ve çoğunlukla

dosyanın ve/veya kanıtların durumuna atıfta bulunarak basmakalıp ifadelerle baꢀvuranın

tutukluluk halinin devamına karar verdiği görülmektedir. Bu tür unsurların suçluluğa iliꢀkin

ciddi ve devam eden belirtilerin varlığına iꢀaret ettiği kabul edilmekle birlikte, bunlar tek

baꢀlarına, bu derece uzun süren ve halen devam etmekte olan tutukluluk süresini haklı

göstermeye yetmez (Bkz. Ali Hıdır Polat kararı no: 61446/00, 5 Nisan 2005).

AĐHM esas hakimlerince kullanılan gerekçelerinin «alakalı» ve «yeterli» sayılamayacağı kanısına

varmakta; baꢀvuran hakkındaki davanın ivedilikle tamamlanması için gerekli özenin gösterilip

gösterilmediğini ayrıca incelemeye gerek görmemektedir (sözü edilen Ali Hıdır Polat kararı).

Bu nedenle AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hakkında baꢀvuran 15.000 Euro manevi tazminat ve

AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama giderleri için 4.000 YTL (yaklaꢀık 2.100 Euro) talep

etmektedir. Baꢀvuran bu yönde 27 saatlik avukatlık hizmetini ve avukatına ödemenin

yapıldığını gösterir 1 ꢁubat 2008 tarihli dekontu sunmaktadır. Baꢀvuran ayrıca tercüme ve

fotokopi giderleri için 210 YTL (yaklaꢀık 110 Euro) talep etmektedir.

Hükümet belgelerle kanıtlanmamıꢀ bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM ilk olarak baꢀvuranın durumunun halen devam ettiğini hatırlatır. AĐHM, tespit edilen

ihlale son vermek için uygun yolun adaletin tecellisinin gereklerini yerine getirmek için

davanın biran önce sonuçlandırılması veya AĐHS’nin 5/3 maddesinde öngörüldüğü gibi

baꢀvuranın tahliye edilmesi olduğunun altını çizer (Bkz. Yakıꢀan-Türkiye kararı no:

11339/03, 6 Mart 2007).

Bu husustan ayrı olarak AĐHM hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 9.000 Euro manevi

tazminat ve 2.000 Euro yargılama gideri ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır. AĐHM Avrupa

Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir

artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden ulusal para birimine çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana:

manevi tazminat olarak 9.000 (dokuz bin) Euro ödenmesine;

ii.

yargılama masraf ve giderleri için 2.100 (iki bin yüz) Euro ödenmesine;