CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

TUNCE VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 2422/06, 3712/08, 3714/08, 3715/08, 3717/08, 3718/08, 3719/08, 3724/08,

3725/08, 3728/08, 3730/08, 3731/08, 3733/08, 3734/08, 3735/08, 3737/08, 3739/08, 3740/08,

3745/08 ve 3746/08 )

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

13 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

____________________________________________________________________________________________

Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa

Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla

alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (2422/06, 3712/08, 3714/08, 3715/08, 3717/08,

3718/08, 3719/08, 3724/08, 3725/08, 3728/08, 3730/08, 3731/08, 3733/08, 3734/08, 3735/08,

3737/08, 3739/08, 3740/08, 3745/08 ve 3746/08) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀları

Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ, Hasan Süsli, Murat Salur, ꢁahin Yapıcı,

Mustafa Demir, Mehmet Duman, Seyfettin Kinay, Mehmet Ali Eneze, Veysi Ülsen, Sedat

ꢁeran, Kasım Erkan, Remezan Elaltuntaꢀ, Güro Adem, Mehmet Zeki Đnal, Mustafa Sevim,

Sıdık Kurt ve Mahsum Nazli’nın (baꢀvuranlar) 10 Aralık 2005 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi- AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Diyarbakır Barosu

avukatlarından M. Özbekli tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar T.C. vatandaꢀı olup halen Diyarbakır Cezaevi’nde mahkum bulunmaktadır.

2 ve 3 Haziran 1994 tarihlerinde, Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ,

Hasan Süsli ve Murat Salur yasadıꢀı silahlı terör örgütü Hizbullah’a karꢀı yürütülen bir

operasyon kapsamında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır. 30 Haziran 1994 tarihinde hakim

önüne çıkarılan bu kiꢀiler, tutuklanarak cezaevine konmuꢀtur. 19 Temmuz 1994 tarihli

iddianame ile özellikle Türkiye’nin anayasal düzenini silah zoruyla yıkmaya teꢀebbüs etmek,

yasadıꢀı silahlı bir terör örgütüne üye olmak ve bu örgüte yardım ve yataklık etmek

suçlarından bu kiꢀiler hakkında kamu davası açılmıꢀtır. 9 Aralık 1999 tarihinde, Diyarbakır

Devlet Güvenlik Mahkemesi bu kiꢀileri ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Yargıtay,

26 Haziran 2000 tarihinde ilk derece mahkemesinde verilen bu kararı bozmuꢀtur. 22 Haziran

2007 tarihinde, esas hakimleri baꢀvuranları bir kez daha ömür boyu hapis cezasına mahkûm

etmiꢀtir. 10 Nisan 2008 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

8 ve 14 Eylül 1994 tarihleri arasında, Bay ꢁahin Yapıcı, Mustafa Demir, Mehmet Duman,

Seyfettin Kinay, Mehmet Ali Eneze, Veysi Ülsen, Sedat ꢁeran, Kasım Erkan, Remezan

Elaltuntaꢀ, Güro Adem, Mehmet Zeki Đnal, Mustafa Sevim, Sıdık Kurt ve Mahsum Nazli yine

aynı suç örgütüne karꢀı yürütülen bir operasyon kapsamında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.

4 Ekim 1994 tarihinde hakim önüne çıkarılan bu kiꢀiler, tutuklanarak cezaevine konmuꢀtur.

24 Ekim 1994 tarihli iddianame ile bu kiꢀiler hakkında kamu davası açılmıꢀtır. 26 ꢁubat 2007

tarihinde, esas hakimleri baꢀvuranları ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. 16 Nisan

2009 tarihinde, Yargıtay ilk derece mahkemesinin bu kararını onamıꢀtır.

Baꢀvuranların tutuklandıkları tarihten itibaren tekrarladıkları tahliye talepleri adli

makamlar tarafından sürekli olarak reddedilmiꢀ ve her defasında « isnad edilen suçun

niteliği», « delil durumu» ve « dosya içeriği » gibi benzer ifadeler yinelenerek tutukluluk

halinin devamına karar verilmiꢀtir. Dolayısıyla, esas hakimlerinin verdiği mahkûmiyet

kararına kadar bu kiꢀilerin hepsi tutuklu kalmıꢀtır.

2

HUKUK

I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ

ꢁikâyetlerin olgu ve esas bakımından benzerliğini dikkate alan AĐHM, baꢀvuruların

birleꢀtirilmesine ve tek dava halinde incelenmesine karar vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN 3 VE 4. PARAGRAFLARININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, öncelikle tutuklu kaldıkları sürenin aꢀırı uzunluğundan ꢀikâyetçi olmakta ve

tutukluluğun yasallığına itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolu bulunmadığını

savunmaktadır. Sözkonusu ꢀikâyetlerin dile getiriliꢀ ꢀeklini göz önüne alan AĐHM, bunların

AĐHS’nin 5. maddesinin 3 ve 4. paragrafları kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatine

varmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, baꢀvuranların hiçbir zaman, özet olarak bile, ulusal mahkemeler önünde

tutukluluk süresinin uzunluğundan yakınmadıklarını kaydetmekte ve iç hukuk yollarının

tüketilmediğini ileri sürmektedir. Hükümete göre, ilgili ꢀahısların, ayrıca, ilgili hükümleri 1

Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 141.

maddesinde yinelenen, 466 sayılı Kanun Dıꢀı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere

Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun’a uygun olarak ulusal mahkemeler önünde tazminat

davası açması gerekirdi.

Baꢀvuranlar, bu iddialara karꢀı çıkmakta ve esas hakimlerinden her duruꢀma sonunda

serbest bırakılmayı talep ettiklerini, ancak ilk derece mahkemesinin tekrarlanan bu taleplerini

sistematik olarak reddettiğini hatırlatmaktadır.

Hükümetin ilk argümanıyla ilgili olarak AĐHM, daha önce benzer bir davada konuyu

incelediğini ve bu ön itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır (bakınız Türkiye aleyhine Koꢀti ve

diğerleri davası, n^o74321/01, prg. 16-26, 3 Mayıs 2007). AĐHM, daha önce vardığı

sonuçlardan farklı düꢀünmesini gerektirecek hiçbir gerekçe görmemekte ve Hükümetin bu ön

itirazını reddetmektedir.

Tazminat davası açılmamasıyla ilgili olarak ise AĐHM, mevcut davada incelenen

ꢀikâyetlerin AĐHS’nin 5. maddesinin 3 ve 4. paragraflarına iliꢀkin olduğunu, oysa Hükümetin

dile getirdiği kanun dıꢀı tutuklama için tazminat elde etme hakkının AĐHS’nin 5. maddesinin

5. paragrafı alanına girdiğini gözlemlemektedir (bakınız, Türkiye aleyhine Barıꢀ davası,

n^o26170/03, prg. 17, 31 Mart 2009). Bu nedenle, AĐHM bu ön itirazı da reddetmektedir.

AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça

dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit

etmektedir. Dolayısıyla, kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

B. Esasa iliꢀkin

AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafına dayalı ꢀikâyetle ilgili olarak Hükümet, tutukluluk

hali süresinin özellikle isnat edilen suçların niteliğine, öngörülen cezaların ağırlığına ve

3

baꢀvuranların ciddi suç iꢀleme ihtimaline oranla aꢀırı bulunamayacağını savunmaktadır.

Hükümet, ayrıca mevcut kaçma riskinin, tekrar suç iꢀleme tehlikesinin ve kamu düzenini

koruma gerekliliğinin baꢀvuranların tutukluluk halinin devamı için haklı nedenler

oluꢀturduğunu belirtmiꢀtir.

Dikkate alınacak tutukluluk süresinin belirlenmesiyle ilgili yerleꢀik içtihadı bakımından

AĐHM (bakınız, özellikle, Türkiye aleyhine Solmaz davası, n^o27561/02, prg. 23-37,

CEDH 2007-...(alıntılar), ve Türkiye aleyhine Baltacı davası, n^o495/02, prg. 44-46,

18 Temmuz 2006), mevcut davada Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ,

Hasan Süsli ve Murat Salur’un on iki yıl altı aydan fazla ve diğer baꢀvuranların ise on iki yıl

beꢀ aydan fazla tutuklu kaldıklarını tespit etmektedir. AĐHM, benzer durumları daha önce

incelediğini ve hemen hepsinde AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafının ihlal edildiğine

hükmettiğini hatırlatmaktadır (bakınız, diğer birçoğu arasından, Türkiye aleyhine Dereci

davası, n^o77845/01, prg. 34-41, 24 Mayıs 2005, ve Türkiye aleyhine Taciroğlu davası,

n^o25324/02, prg. 18-24, 2 ꢁubat 2006). Hükümetin farklı bir sonuca varılmasını sağlayacak

herhangi bir olgu ya da argüman ortaya koymadığını tespit eden AĐHM, mevcut davada

AĐHS’nin 5. maddesinin 3. paragrafının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafına dayalı ꢀikâyetle ilgili olarak Hükümet, tutukluluk

halinin yasallığını denetlemek amacıyla öngörülen itiraz yolunun etkin olduğunu

yinelemektedir. Bu konuyla ilgili olarak AĐHM, geçmiꢀte buna benzer birçok davada ceza

mahkemelerinin – mevcut davada olduğu gibi - basmakalıp gerekçelerle bir baꢀvuranın

tutukluluk halinin devamına karar vermesinin, hem 5. maddenin 3. paragrafının ihlal edildiği

sonucuna varılmasına neden olan en önemli unsurlardan birini teꢀkil ettiğini ve hem de bu

gerekçelere karꢀı çıkmak için öngörülen itiraz yolunun düꢀük baꢀarı ihtimali vaat ettiğini

açıkça gösterdiğini hatırlatmaktadır (Koꢀti ve diğerleri, ilgili bölüm). Ayrıca AĐHM, birçok

defa, hukuki nitelikten yoksun ve özgürlükten mahrum bırakmada usule iliꢀkin teminatları

sunmayan böylesi bir yargılamanın 5. maddenin 4. paragrafındaki gereksinimleri yerine

getirmediğine hükmetmiꢀtir. AĐHM, özellikle bu yargılamanın hem çeliꢀik olması ve hem de

her durumda iddia makamı ile tutuklu arasında « silahların eꢀitliği»’ni garanti etmesi

gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, ilgili ꢀahsın bizzat veya avukatı aracılığı ile kamuya açık

bir duruꢀmada bu yargılamaya katılması sağlanmalıydı (bakınız, Türkiye aleyhine Bağrıyanık

davası, n^o43256/04, prg. 51, 5 Haziran 2007, bu sorunun tüm sistemi etkileyen niteliğiyle

ilgili olarak bakınız Türkiye aleyhine Cahit Demirel davası, n^o18623/03, prg. 44-48, 7

Temmuz 2009). Mevcut davada farklı sonuca varmayı gerektirecek hiçbir unsur göremeyen

AĐHM, AĐHS’nin 5. maddesinin 4. paragrafının ihlal edildiğine hükmetmektedir.

III. AĐHS’NĐN 6 VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, davalarının makul süre içerisinde sonuçlandırılmadığından ve aynı zamanda

haklarında yürütülen ceza yargılaması süresine itiraz edebilecekleri etkili bir hukuk yolunun

bulunmadığından ꢀikâyetçi olmakta ve bu baꢀlık altında AĐHS’nin 6 ve 13. maddelerine atıfta

bulunmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, baꢀvuranların hiçbir zaman, özet olarak bile, ulusal mahkemeler önünde söz

konusu yargılama süresinin uzunluğundan yakınmadıklarını kaydetmekte ve iç hukuk

yollarının tüketilmediğini iddia etmektedir. Hükümete göre, ilgili ꢀahıslar, Adalet Bakanlığı

4

aleyhine tam yargı davası açmalı ve yeni Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 141 ve 142.

maddeleri uyarınca bu yönde tazminat talep etmeliydi.

AĐHM, 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren yeni Ceza Muhakemeleri Usulü

Kanunu’nun 141 ve 142. maddelerine atıfla yapılan itiraz dıꢀında Hükümet tarafından dile

getirilen benzer ön itirazları daha önce de reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM, aslında Türk

hukuk sisteminin yeni Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden önce

davacılara AĐHS’nin 13. maddesi anlamında aꢀırı uzun yargılama süresine itiraz etme imkânı

veren etkili bir hukuk yolu sunmadığını daha önce de tespit etmiꢀtir (Türkiye aleyhine Tendik

ve diğerleri davası, n^o23188/02, prg. 36, 22 Aralık 2005).

Hükümetin yeni Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 141 ve 142. maddelerine atıfla

yaptığı itirazla ilgili olarak AĐHM, konunun baꢀvuranların AĐHS’nin 13. maddesi kapsamında

dile getirdikleri ꢀikâyetin özüyle yakından bağlantılı olduğunu düꢀünmekte ve esasla

birleꢀtirilerek incelenmesine karar vermektedir.

Söz konusu ꢀikâyetlerin baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit eden

AĐHM, bu ꢀikâyetleri kabuledilebilir ilan etmektedir.

B. Esasa iliꢀkin

1. AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı

Hükümet, davanın karmaꢀıklığına, dosyaların büyüklüğüne, baꢀvuranlara isnat edilen

suçların niteliğine, iꢀlenen suçların çokluğuna, davaya dahil edilen sanık, tanık, davalı ve

mağdurların sayısına bakıldığında ve özellikle organize suçlarla ilgili yargılamaların önündeki

zorluklar dikkate alındığında ihtilaflı yargılama süresinin makul olmadığının

söylenemeyeceğini ve ayrıca ulusal mahkemelerin söz konusu yargılamaları yürütürken çabuk

davranmadığının iddia edilemeyeceğini savunmaktadır.

Baꢀvuranlar, bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, dikkate alınacak dönemin Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ,

Hasan Süsli ve Murat Salur için tutuklandıkları 2 ve 3 Haziran 1994 tarihlerinde, Bay ꢁahin

Yapıcı, Mustafa Demir, Mehmet Duman, Seyfettin Kinay, Mehmet Ali Eneze, Veysi Ülsen,

Sedat ꢁeran, Kasım Erkan, Remezan Elaltuntaꢀ, Güro Adem, Mehmet Zeki Đnal, Mustafa

Sevim, Sıdık Kurt ve Mahsum Nazli için ise 8 ila 14 Eylül 1994 tarihlerinde baꢀladığını tespit

etmektedir. AĐHM, söz konusu yargılamaların sırasıyla 10 Nisan 2008 ve 16 Nisan 2009

tarihlerinde Yargıtay’ın ilk derece mahkemelerinin baꢀvuranları ömür boyu hapis cezasına

mahkûm eden kararlarını onaylamasıyla son bulduğunu not etmektedir. Dolayısıyla

Bay Mesut Tunce, Naꢀit Tutar, Đhsan Baran, Asif Güneꢀ, Hasan Süsli ve Murat Salur

hakkında yürütülen ceza davası iki dereceli yargılama için on üç yıl on aydan fazla sürerken,

diğer baꢀvuranlar hakkında yürütülen ceza davası da yine iki dereceli yargılama için on dört

yıl yedi aydan fazla sürmüꢀtür.

AĐHM bir yargılama süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve baꢀta

davanın karmaꢀıklığı olmak üzere, AĐHM tarafından benimsenen kıstaslar ile baꢀvuran ve

yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bakınız,

diğer birçoğu arasından, Fransa aleyhine Pélissier ve Sassi davası [GC], n^o25444/94, prg. 67,

CEDH 1999-II).

5

Öte yandan AĐHM, yargı makamlarının – adaletin en kısa zamanda tecelli etmesiyle

yükümlü olduğu bir konumda – baꢀvuranları bütün yargılama süreci boyunca tutuklu

bulundurduklarını gözlemlemektedir (bakınız, diğerleri arasından, Rusya aleyhine

Kalachnikov davası, n^o47095/99, prg. 132, CEDH 2002-VI ve Türkiye aleyhine Gezici ve

Đpek davası, n^o71517/01, prg. 54, 10 Kasım 2005).

AĐHM, organize suçlarla ilgili bu yargılamaların özellikle davaya dahil olan sanık, tanık,

davacı sayısı ile sanıklara isnat edilen suçların çokluğu ve dosyaların büyüklüğü nedeniyle

bazı karmaꢀıklıklar içerdiğini kabul etmektedir. Bununla birlikte, bu karmaꢀıklık tek baꢀına

bir yargılamanın on üç yıl on aydan fazla ya da on dört yıl yedi aydan fazla sürmesini haklı

gösteremez.

Konuyla ilgili yerleꢀik içtihadını (bakınız, diğer birçoğu arasından, Pélissier ve Sassi, ilgili

bölüm, ve Türkiye aleyhine A. Yılmaz davası, n^o10512/02, prg. 46-53, 22 Temmuz 2008) ve

mevcut dava koꢀullarını dikkate alan AĐHM, ihtilaflı yargılamaların aꢀırı uzun sürdüğü ve

dolayısıyla « makul bir sürede yargılanma hakkı » gereksinimine cevap vermediği kanaatine

varmaktadır.

Bu itibarla, söz konusu ꢀikâyetle ilgili olarak AĐHS’nin 6. maddenin 1. paragrafı ihlal

edilmiꢀtir.

2. AĐHS’nin 13. maddesi

AĐHM, bu maddedeki hükmün, bireyin, 6. maddenin 1. paragrafında getirilen, davanın

makul bir süre içerisinde görülmesi zorunluluğuna uyulmaması gibi ꢀikayetlerini ulusal bir

mahkeme önünde dile getirebileceği etkin bir baꢀvuru yapma hakkını garanti altına aldığını

hatırlatmaktadır (bakınız Polonya aleyhine Kudła davası [GC], n^o30210/96, prg. 156, CEDH

2000-XI).

ꢁüphesiz, yalnızca tazminat elde etmeye yönelik bir itiraz yolunun görülmekte olan bir

yargılamayı hızlandıramayacağı gerçeği, tek baꢀına belirleyici bir unsur olamaz. AĐHM, bu

konuyla ilgili olarak, bir baꢀvuranın iç hukukta yargılama süresinin uzunluğundan ꢀikayet

etmek amacıyla kullanabileceği itiraz yollarının AĐHS’nin 13. maddesi anlamında « etkili »

olması için, «iddia edilen ihlalin ortaya çıkmasını veya devam etmesini engellemesi veya

gerçekleꢀmiꢀ tüm ihlaller için elveriꢀli bir düzeltme yapması» gerektiğini hatırlatmaktadır

(bakınız Çek Cumhuriyeti aleyhine Hartman davası, n^o53341/99, prg. 81, CEDH 2003–VIII

(alıntılar)). O halde, 13. madde konuyla ilgili bir seçimlik ꢀart sunmaktadır: bir baꢀvuru yolu

ya daha ziyade baꢀvurulan mercilerin kararlarını ivedilikle açıklamasını sağlayarak ya da ilgili

kiꢀiye, tespit edilen gecikmeler için elveriꢀli bir tazmin imkanı sağladığı zaman « etkin »

olarak nitelendirilebilir (Kudla, ilgili bölüm, prg. 159). AĐHM’ne göre, AĐHS’nin 13 ve 35/1.

maddelerindeki (bakınız Kudla, prg. 152) « yakın benzerlikler » göz önüne alındığında, aynı

durum bu ikinci maddede yer alan « etkin » baꢀvuru kavramı için de kaçınılmaz olarak

geçerlidir (Fransa aleyhine Mifsud davası (karar), n^o57220/00, CEDH 2002–VIII).

AĐHM, yeni Türk Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 142. maddesinin, hızlı

yürütülmeyen bir ceza yargılamasında ancak karar kesinleꢀtikten sonra ilgili ꢀahıslara yetkili

mercilerden tazminat talep etme imkânı sunduğunu not etmektedir (iç hukukta ilgili

hükümlere bakınız ve Mifsud kararının ilgili bölümüyle karꢀılaꢀtırınız). Bu hüküm, her türlü

itiraz baꢀvurusu için kesin karar olmasını öngördüğünden, makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine inanan kimselere dava devam ettiği sürece iddia edilen ihlalin engellenmesini

sağlamak ya da elveriꢀli bir düzeltme elde etmek amacıyla dava açma imkanı sunmamaktadır.

6

AĐHM, baꢀvuranlar hakkında yürütülen ceza yargılamalarının bu baꢀvurunun sunulduğu 10

Aralık 2005 tarihinde görülmeye devam etmesi dolayısıyla, iç hukuk sisteminin, mevcut

davada yargılama süreleri makul süreyi çoktan geçmiꢀ olmasına rağmen, baꢀvuranlara böyle

bir itiraz yolu sunmadığını kaydetmektedir.

Diğer taraftan Hükümet, atıfta bulunulan itiraz yolunun baꢀvuranlara isnat edilen suçlarla

ilgili kararı hızlandırabileceğini ya da baꢀvuranlara gecikmeden dolayı tazminat elde etme

imkanı sunabileceğini iddia etmemektedir. Üstelik, Hükümet iç hukukta baꢀvuranların söz

konusu itiraz yolunu kullanarak böylesi bir tazminat elde ettiklerini kanıtlayan bir karar

örneği gösterememektedir (Kudła, ilgili bölüm, prg. 159).

AĐHM’nin gözünde hem hukuken ve hem de uygulamada etkili olması gereken bu itiraz

yolunun, mevcut davada, 13. maddede öngörülen « etkinlik » kıstasını yerine getirmediği

anlaꢀılmaktadır.

Dolayısıyla, mevcut davada Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki ön

itirazı kabul edilemez. Bu durumda, AĐHM, baꢀvuranların davalarının, AĐHS’nin 6.

maddesinin 1. paragrafında belirtildiği ꢀekilde, makul bir süre zarfında çözüme ulaꢀtırılması

haklarını kullanabilmelerine olanak tanıyan bir baꢀvuru yolunun iç hukukta bulunmamasından

dolayı AĐHS’nin 13.maddesinin ihlal edildiği kanaatine varmaktadır.

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, uğradıkları manevi zarar karꢀılığında her biri için 50 000 Euro (EUR) talep

etmektedir. Baꢀvuranlar ayrıca, ziyarete gelen aile fertlerinin yol giderleri ve kendilerinin

tutukluluk süresince yaptıkları masraflar karꢀılığında rakam belirtmeksizin maddi tazminat

talep etmektedir. Baꢀvuranlar, yine rakam belirtmeksizin ve hiçbir kanıt belgesi sunmaksızın

ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki yargılama gider ve masrafları için ayrıca bir tazminat

talep etmektedir.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.

Maddi tazminat ve yargılama gider ve masraflarıyla ilgili olarak AĐHM, baꢀvuranların

taleplerinin Tüzük’ün 60. maddesine uygun olarak dile getirilmediğini ve dolayısıyla bu

baꢀlık altında tazminat ödenmesine yer olmadığını gözlemlemektedir. Buna karꢀın, AĐHM

manevi tazminat olarak baꢀvuranların her birine 14 000 Euro ödenmesinin hakkaniyete uygun

olacağı kanaatindedir.

AĐHM, Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirleneceğini ifade etmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;

2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. AĐHS’nin 5/3 ve 4. maddesinin ihlal edildiğine;

7

4. AĐHS’nin 6/1 ve 13. maddesinin ihlal edildiğine;

5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden

muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranların her birine 14.000 (on dört bin)

Euro manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 13 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

8

Ek

Baꢀvuranların Listesi

1. 1976 doğumlu baꢀvuran Mesut Tunce tarafından yapılan 2422/06 numaralı baꢀvuru.

2. 1971 doğumlu baꢀvuran Naꢀit Tutar tarafından yapılan 3712/08 numaralı baꢀvuru.

3. 1974 doğumlu baꢀvuran Đhsan Baran tarafından yapılan 3714/08 numaralı baꢀvuru.

4. 1973 doğumlu baꢀvuran Asıf Güneꢀ tarafından yapılan 3715/08 numaralı baꢀvuru.

5. 1974 doğumlu baꢀvuran Hasan Süsli tarafından yapılan 3717/08 numaralı baꢀvuru.

6. 1975 doğumlu baꢀvuran Murat Salur tarafından yapılan 3718/08 numaralı baꢀvuru.

7. 1975 doğumlu baꢀvuran ꢁahin Yapıcı tarafından yapılan 3719/08 numaralı baꢀvuru.

8. 1973 doğumlu baꢀvuran Mustafa Demir tarafından yapılan 3724/08 numaralı baꢀvuru.

9. 1975 doğumlu baꢀvuran Mehmet Duman tarafından yapılan 3725/08 numaralı baꢀvuru.

10. 1970 doğumlu baꢀvuran Seyfettin Kinay tarafından yapılan 3728/08 numaralı baꢀvuru.

11. 1974 doğumlu baꢀvuran Mehmet Ali Eneze tarafından yapılan 3730/08 numaralı baꢀvuru.

12. 1968 doğumlu baꢀvuran Veysi Ülsen tarafından yapılan 3731/08 numaralı baꢀvuru.

13. 1974 doğumlu baꢀvuran Sedat ꢁeran tarafından yapılan 3733/08 numaralı baꢀvuru.

14. 1974 doğumlu baꢀvuran Kasım Erkan tarafından yapılan 3734/08 numaralı baꢀvuru.

15. 1970 doğumlu baꢀvuran Remezan Elaltuntaꢀ tarafından yapılan 3735/08 numaralı baꢀvuru.

16. 1972 doğumlu baꢀvuran Güro Adem tarafından yapılan 3737/08 numaralı baꢀvuru.

17. 1974 doğumlu baꢀvuran Mehmet Zeki Đnal tarafından yapılan 3739/08 numaralı baꢀvuru.

18. 1972 doğumlu baꢀvuran Mustafa Sevim tarafından yapılan 3740/08 numaralı baꢀvuru.

19. 1976 doğumlu baꢀvuran Sıdık Kurt tarafından yapılan 3745/08 numaralı baꢀvuru.

20. 1974 doğumlu baꢀvuran Mahsum Nazli tarafından yapılan 3746/08 numaralı baꢀvuru.

9