C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
AYGÜL - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 43550/04)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
16 Haziran 2009  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009 Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel  
Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak  
belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve  
İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
T.C. vatandaꢀı Galip Aygül (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 15 Ekim  
2004 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin  
(Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan 43550/04 numaralı  
baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir  
Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından  
E. Kanar tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1970 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
29 Eylül 1992 tarihinde, güvenlik güçlerinin teröristlere karꢀı düzenlediği bir operasyonda  
baꢀvuran polisle çatıꢀmaya girmiꢀtir. Baꢀvuran Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle  
Mücadele ꢁubesi ekipleri tarafından yaralı olarak ele geçirilmiꢀ ve 19 Ekim 1992 tarihinde  
tutuklanmıꢀtır.  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı 8 Ocak 1993 tarihinde  
aralarında baꢀvuranın da yer aldığı on yedi kiꢀi hakkında yasadıꢀı bir örgütün mensubu olmak  
ve Devletin Anayasal düzenini yıkmaya teꢀebbüs etmek suçlarından dava açmıꢀtır. Savcı  
sanıkları 1989 ve 1992 yılları arasında meydana gelen ve bunlar arasında silahlı saldırı, polis  
karakollarına ve araçlarına roketle saldırı ve silahlı soygun suçlarının da yer aldığı yetmiꢀ altı  
eylemi iꢀlemekle itham etmiꢀtir. Bu dava daha sonra çeꢀitli mahkemelerde görülen ondan  
fazla ceza davası dosyası ile birleꢀtirilmiꢀtir. Bu çerçevede birçok tanık dinlenmiꢀ, özellikle  
balistik ve grafoloji olmak üzere çok sayıda bilirkiꢀi incelemesi yapılmıꢀtır.  
Yargı süreci boyunca bazı sanıklar beraat etmiꢀ, bazıları ise tutuksuz yargılanmak üzere  
serbest bırakılmıꢀtır.  
DGM’ler 30 Haziran 2004 tarihinde feshedilmiꢀtir. Dava Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nde  
görülmeye devam edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran tarafından yargı süreci boyunca DGM nezdinde olduğu kadar ağır ceza mahkemesi  
önünde yapılan birçok serbest bırakılma talebi adli makamlar tarafından reddedilmiꢀtir. Ağır  
ceza mahkemesi bilhassa isnat edilen suçların ağırlığı, kanıtların durumu ve suçun tekrarı  
unsurları ıꢀığında baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuranın itirazlarını inceleyen mahkeme duruꢀma yapılmasına gerek olmadığına karar  
vermiꢀtir.  
Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 2 Mayıs 2005 tarihinde baꢀvuranı müebbet hapis cezasına  
çarptırmıꢀtır. Yargıtay 11 Temmuz 2006 tarihinde yaptığı açık duruꢀmada ağır ceza  
mahkemesinin yüz üç sayfalık kararının hakimler tarafından imzalanmadığı ve bunun  
CMUK’un 232/4 maddesine çeliꢀkili bir durumu oluꢀturduğu gerekçesiyle bu kararı  
bozmuꢀtur.  
Ağır ceza mahkemesi 2 Mayıs 2007 tarihli duruꢀmada tutukluluk süresini göz önünde  
bulundurarak baꢀvuranın serbest bırakılmasına karar vermiꢀtir. Dava dosyasında yer alan  
unsurlara göre yargılama halen derdesttir.  
2
HUKUK  
AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, 1992 yılında tutuklandığını belirterek  
tutukluluk süresinin uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadır.  
Baꢀvuran ayrıca tutukluluğuna karꢀı yapmıꢀ olduğu itirazla ilgili olarak duruꢀma  
yapılmamasının AĐHS’nin 6/3 maddesinin b) ve c) fıkralarının ihlaline yol açtığından  
ꢀikayetçi olmaktadır.  
Baꢀvuran ayrıca yargılamanın halen devam ettiğinden ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 6/1  
maddesinin özü itibariyle ihlal edildiğini öne sürmektedir.  
Hükümet baꢀvuranın hiçbir ꢀekilde tutukluluk süresinin uzunluğu, yargı süreci hakkında  
ꢀikayetçi olmadığını ve kanun dıꢀı yakalanan kiꢀilere tazminat verilmesini öngören 466 sayılı  
Kanun gereğince herhangi bir tazminat baꢀvurusunda bulunmadığını belirterek iç hukuk  
yollarının tüketilmediğini savunmaktadır. Esas ile ilgili olarak ise, Hükümet karmaꢀık bir  
yapısı bulunan davanın çok tanıklı duruꢀma yapılmasını zorunlu kıldığını ve birçok bilirkiꢀi  
incelemesini gerektirdiğini ifade etmektedir.  
AĐHM gözaltı süresinin uzunluğu hakkındaki ꢀikayete iliꢀkin, gözaltı süresinin 19 Ekim 1992  
tarihinde sona erdiğini ve iç hukukta herhangi bir hukuki sürecin baꢀlatılmaması çerçevesinde  
gecikmeli olarak yapıldığını gözlemlemektedir (Bkz. diğerleri arasında, Arslan-Türkiye  
kararı, no: 36747/02). AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragraflarına uygun olarak  
bu ꢀikayeti reddetmektedir.  
AĐHM Hükümetin ön itirazı ile ilgili, Hükümetin ne uygulanabilir iç hukuk yolları hakkında  
ayrıntılı bilgi verdiğini ne benzer ꢀikayetlere iliꢀkin iç hukuk kararı örnekleri sunduğunu tespit  
eder. AĐHM ayrıca baꢀvuranın tutukluluk süresinin uzunluğuna karꢀı birçok kez itirazda  
bulunduğunu not etmektedir. Kaldı ki 466 sayılı Kanun baꢀvuranın durumuna uygun bir telafi  
yolu sağlayacak gibi görünmemektedir. Bu kanun AĐHM’nin daha önce de dile getirdiği  
üzere, sonuç itibarıyla Türk Hukuku’nun cezai yargılama sürecinin uzunluğuna karꢀı makul  
bir baꢀvuru yolu sunmamaktadır (Bkz. Tendik vd.-Türkiye kararı no: 23188/02, 22 Aralık  
2005).  
AĐHM Hükümetin itirazını her açıdan reddetmektedir. AĐHS’nin 35. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak baꢀvurunun kalanına dair herhangi bir kabuledilemezlik  
gerekçesinin yer almadığını kaydeden AĐHM, baꢀvuruyu kabuledilebilir ilan etmektedir.  
Bu baꢀvuruda tutukluluğa iliꢀkin dikkate alınması gereken birinci dönem baꢀvuranın  
tutuklandığı 29 Eylül 1992 tarihinde baꢀlayıp ilk tutukluluk döneminin sona erdiği 2 Mayıs  
2005 tarihinde sona ermekte (Bkz. Rüzgar-Türkiye kararı no: 28489/04, 27 Mayıs 2008) ve  
ikinci dönem Yargıtay’ın bozma kararını müteakip 11 Temmuz 2006’da baꢀlamakta ve 2  
Mayıs 2007’de tamamlanmaktadır (Bkz. Solmaz-Türkiye kararı no: 27561/02). Sözkonusu  
tutukluluk süresi toplamda yaklaꢀık on üç yıl beꢀ aydır.  
AĐHM benzer sorunları ortaya koyan birçok davayı incelemiꢀ ve tutukluluk süresinin bu denli  
uzun olmasının AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlaline yol açtığı sonucuna varmıꢀtır (Bkz. örneğin  
Dereci-Türkiye kararı, no: 77845/01, 24 Mayıs 2005 ve Taciroğlu-Türkiye kararı, no:  
25324/02, 2 ꢁubat 2006).  
3
Baꢀvurana isnat edilen suçların ciddiyetini ve davanın karmaꢀık bir yapısı olduğunu kabul  
etmekle birlikte AĐHM, yine de yerleꢀik içtihadı ıꢀığında aynı hükmün ihlal edildiği sonucuna  
varmaktadır.  
AĐHM baꢀvuranın ilk derece mahkemesinde tutukluluk süresinin uzunluğu hakkındaki  
itirazlarına karꢀı bir duruꢀma gerçekleꢀtirilmediği ꢀikayetini ise AĐHS’nin 5/4 maddesi  
çerçevesinde inceleyecektir. AĐHM bu bağlamda, Bağrıyanık-Türkiye (no: 43256/04, 5  
Haziran 2007) kararına atıfta bulunmakta ve aynı gerekçelere dayalı olarak sözü edilen  
hükmün ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.  
AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği iddiası ile ilgili, AĐHM kaydedilmesi gereken  
dönemin 29 Eylül 1992 tarihinde baꢀladığını ifade etmektedir. AĐHM dava dosyasında yer  
alan unsurlara göre davanın iç hukuktaki mahkemeler nezdinde halen sürdüğünü, iki dereceli  
mahkemede görülen dava sürecinin hâlihazırda yaklaꢀık on altı yıl sekiz aylık bir süreye  
uzandığını not etmektedir.  
AĐHM bu baꢀvurudaki benzer ꢀikayetleri ortaya koyan baꢀvuruları daha önce de incelediğini,  
bu konudaki yerleꢀik içtihadından ileri gelen kıstaslar ıꢀığında «makul süre» ilkesinin ihlal  
edildiği sonucuna vardığını hatırlatır (Bkz. diğer birçokları arasında Pelissier ve Sassi-Fransa  
kararı no: 25444/94).  
Örgütlü olarak iꢀlenen suçun karmaꢀık bir yapısı olduğunu göz önünde bulunduran AĐHM,  
mevcut baꢀvuruda yine de farklı bir sonuca varılmasını gerektirecek herhangi bir durumun  
sözkonusu olmadığı kanaatindedir. AĐHM, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca makul süre  
koꢀulunun ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.  
AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması konusunda baꢀvuran maddi tazminat olarak 75.000  
YTL (bu kararın kabul edildiği tarihte yaklaꢀık 37.500 Euro) ve manevi tazminat olarak ise  
100.000 YTL. (yaklaꢀık 50.000 Euro) talep etmektedir. Baꢀvuran yargılama masraf ve  
giderleri için (tutukluyken ailesinin kendisini ziyaret etmek için yapmıꢀ olduğu masraflar,  
fotokopi, posta giderleri, duruꢀmalara gidiꢀ geliꢀ masrafları ve avukatlık ücreti) 229.990.000  
YTL (yaklaꢀık 1.150.000 Euro) talep etmektedir.  
Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM öne sürülen maddi tazminat ile tespit edilen ihlaller arasında herhangi bir illiyet bağı  
kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. Manevi tazminata iliꢀkin, AĐHM davayı bir bütün  
olarak değerlendirmekte, bilhassa yargılama boyunca bazı sanıkların beraat ettiklerini,  
baꢀvuranın silahlı bir çatıꢀma neticesinde yakalandığını, isnat edilen suçların ağırlığını, çok  
sayıda sanığın yer aldığı karmaꢀık bir davanın sözkonusu olduğunu ve davanın birçok bilirkiꢀi  
incelemesini gerektirdiği gibi ayrıntıları dikkate almaktadır (mutatis mutandis A.vd.-Birleꢀik  
Krallık no: 3455/05, 19 ꢁubat 2009). AĐHM buna karꢀılık Avrupa Merkez Bankası’nın  
marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenmek suretiyle  
baꢀvurana 5.000 Euro manevi tazminat ödenmesini uygun görmektedir.  
AĐHM yargılama masraf ve giderleri konusunda baꢀvuranın herhangi bir kanıtlayıcı belge  
sunmadığını gözlemlemektedir. AĐHM sonuç olarak bu yöndeki talepleri reddetmektedir.  
4
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Gözaltı süresinin uzunluğu hakkındaki ꢀikayetin kabuledilemez, bunun dıꢀında kalanların  
kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 5. maddesinin 3. ve 4. paragraflarının ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
4. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru  
üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana manevi tazminat  
olarak 5.000 (beꢀ bin) Euro ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 16 Haziran 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5