«Պայ­քար և hաղ­թա­նակ» ՍՊԸ-ն­ ընդ­դեմ Հա­յաս­տա­նի

Գոր­ծի հա­մա­րը.  21638/03

Վճի­ռը կա­յաց­վել է. 20.12.2007

Ու­ժի մեջ է մտել. 02.06.2008

Պաշ­տո­նա­պես

Հրա­պա­րակ­վել է. ՀՀՊՏ 2009.02.11/8(674)

Փաս­տե­րը

2001թվականի հուն­վա­րի 29-ին Հար­կա­յին պե­տա­կան ծա­ռա­յութ­յու­նը ստու­գում­ներ է կա­տա­րել «Պայքար և hաղ­թա­նակ» ՍՊԸ-ում, ո­րի հի­ման վրա 2001թ.-ի ապ­րի­լի 2-ին ՀՀ ­պե­տա­կան ե­կա­մուտ­նե­րի նախա­րա­րութ­յու­նը կա­տա­րել է գնա­հա­տում, ըստ գնա­հատ­ման` ըն­կե­րութ­յան հար­կա­յին պարտ­քը կազ­մել է 3,797,281 ՀՀ դ­րամ (մոտ 5,400 եվ­րո)` նե­րառ­յալ հա­մա­պա­տաս­խան հար­կա­յին օ­րենք­նե­րով սահ­ման­ված տույժե­րը և տու­գանք­նե­րը: Երևան քա­ղա­քի դա­տա­խա­զութ­յու­նը և Երևա­նի Մյաս­նիկ­յա­նի տա­րած­քա­յին հարկա­յին տես­չութ­յու­նը հայց են ներ­կա­յաց­րել ըն­կե­րութ­յան նշված հար­կա­յին պարտ­քի գու­մա­րը բռնագանձե­լու նպա­տա­կով` պնդե­լով, որ այն ժա­մա­նա­կին և պատ­շաճ ձ­ևով ըն­կե­րութ­յու­նը չի կա­տա­րել իր հար­կա­յին պար­տա­վո­րութ­յուն­նե­րը: 2001թ.-ի հու­լի­սի 13-ին Երևան քա­ղա­քի Կենտ­րոն և Նորք-Մա­րաշ համայնք­նե­րի ա­ռա­ջին ատ­յա­նի դա­տա­րա­նը վճիռ է կա­յաց­րել ըն­կե­րութ­յան դեմ: Ըն­կե­րութ­յու­նը վե­րաքն­նիչ բո­ղոք է ներ­կա­յաց­րել այդ ժա­մա­նակ գոր­ծող ՀՀ տն­տե­սա­կան գոր­ծե­րով վե­րաքն­նիչ դա­տա­րան: Ընկերությունը խնդրել է նաև դա­տա­րա­նի պե­տա­կան տուր­քի վճար­ման ժամ­կե­տը հե­տաձ­գել: 2001թ.-ի օգոստո­սի 31-ին ՀՀ տն­տե­սա­կան գոր­ծե­րով վե­րաքն­նիչ դա­տա­րանը բա­վա­րա­րել է ըն­կե­րութ­յան՝ պե­տա­կան տուր­քի վճար­ման ժամ­կե­տը հե­տաձ­գե­լու միջ­նոր­դութ­յու­նը և վե­րաքն­նիչ բո­ղոքն ըն­դու­նել է վա­րույթ: 2001թ.-ի սեպ­տեմ­բե­րի 11-ին Հա­յաս­տա­նում տե­ղի ու­նե­ցած դա­տա­կան հա­մա­կար­գի բա­րե­փոխ­ման արդ­յուն­քում ստեղծ­վել է ՀՀ տն­տե­սա­կան դա­տա­րա­նը, որ­տեղ էլ քննութ­յան է ու­ղարկ­վել ըն­կե­րութ­յան գոր­ծը: 2001թ.-ի դեկտեմ­բե­րի 24-ին ՀՀ տն­տե­սա­կան դա­տա­րա­նը  դա­տա­խա­զի դի­մու­մի հի­ման վրա ո­րո­շել է հայ­ցի բավարար­ման մի­ջոց կի­րա­ռել` ար­գե­լանք դնե­լով ըն­կե­րութ­յան գույ­քի ու դրա­մա­կան մի­ջոց­նե­րի վրա 3,797,281 ՀՀ դ­րա­մի չա­փով: Ըն­կե­րութ­յու­նը ՀՀ տն­տե­սա­կան դա­տա­րան է ներ­կա­յաց­րել հա­կընդ­դեմ հայց` փոր­ձե­լով ա­նօ­րի­նա­կան ճա­նա­չել 2001թ.-ի ապ­րի­լի 2-ի ո­րո­շու­մը: Դի­մու­մա­տու ըն­կե­րութ­յու­նը դի­մել է պետա­կան տուր­քի վճա­րու­մը նույն հիմ­քով հե­տաձ­գե­լու խնդրան­քով: 2002թ.-ի հուն­վա­րի 18-ին ՀՀ տնտեսական դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րել է պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մը հե­տաձ­գե­լու մա­սին դի­մու­մա­տու ընկե­րութ­յան միջ­նոր­դութ­յու­նը և վա­րույթ է ըն­դու­նել ըն­կե­րութ­յան հա­կընդ­դեմ հայ­ցը: 2003թ.-ի հուն­վա­րի 20-ին ՀՀ տն­տե­սա­կան դա­տա­րա­նը բա­վա­րա­րել է իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի հայ­ցը և մեր­ժել դի­մու­մա­տու ըն­կե­րութ­յան հայ­ցը: 2003թ.-ի փետր­վա­րի 3-ին ըն­կե­րութ­յու­նը ներ­կա­յաց­րել է վճռա­բեկ բո­ղոք, ո­րի հետ մեկ­տեղ միջ­նոր­դել է հե­տաձ­գել պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մը` պնդե­լով, որ ըն­կե­րութ­յունն ու­նի ֆի­նան­սա­կան խնդիր­ներ, մասնավո­րա­պես, որ իր բան­կա­յին հաշ­վին ու­նի միայն 770 ՀՀ դ­րամ: 2003թ.-ի փետր­վա­րի 14-ի նա­մա­կով ՀՀ վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը տե­ղե­կաց­րել է ըն­կե­րութ­յա­նը, որ վեր­ջի­նիս վճռա­բեկ բո­ղո­քը քննութ­յան է առն­վե­լու 2003թ.-ի փետր­վա­րի 28-ին, սա­կայն նա­մա­կում նշվել է, որ բո­ղո­քը կթողն­վի ա­ռանց քննութ­յան, ե­թե մինչև 2003թ.-ի փետր­վա­րի 24-ը ըն­կե­րութ­յու­նը չվճա­րի պե­տա­կան տուր­քը: 2003թ.-ի փետր­վա­րի 27-ի նա­մա­կով ՀՀ վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը վե­րա­դարձ­րել է ըն­կե­րութ­յան վճռա­բեկ բո­ղո­քը պե­տա­կան տուր­քը վճար­ված չլի­նե­լու պատ­ճա­ռա­բա­նութ­յամբ: 2003թ.-ի մար­տի 25-ին կա­տա­րո­ղա­կան վա­րույթ է հա­րուց­վել ըն­կե­րութ­յան նկատմամբ, և վեր­ջի­նիս գույ­քի վրա ար­գե­լանք է դրվել: 2004թ.-ի ապ­րի­լի 22-ին ՀՀ տն­տե­սա­կան դա­տա­րա­նը սնան­կութ­յան    վա­րույթ է հա­րու­ցել՝ Հար­կա­յին ծա­ռա­յութ­յան հայ­ցի հի­ման վրա: 2004թ.-ի մա­յի­սի 20-ին ՀՀ տն­տե­սա­կան դա­տա­րա­նը ո­րո­շում է կա­յաց­րել կա­սեց­նել այդ վա­րույ­թը մինչև դի­մու­մա­տու ըն­կե­րութ­յան կողմից Եվ­րո­պա­կան դա­տա­րան ներ­կա­յաց­ված դի­մու­մի առն­չութ­յամբ ո­րո­շում կա­յաց­վե­լը: Եվ­րո­պա­կան դատա­րա­նի կող­մից վճռի կա­յաց­ման պա­հին սնան­կութ­յան վա­րույ­թը ե­ղել է կա­սեց­ված վի­ճա­կում: Արդարացի փոխ­հա­տուց­ման մա­սով Դա­տա­րա­նը սահ­մա­նել է 1,200 եվ­րո ոչ նյու­թա­կան և 25 եվ­րո դա­տա­կան ծախ­սե­րի ու ծախ­քե­րի դի­մաց:

Դա­տա­րա­նի ո­րո­շու­մը

Պե­տա­կան տուր­քը վճա­րե­լու պար­տա­վո­րութ­յու­նը չի կա­րող դի­տարկ­վել որ­պես դա­տա­րա­նի մատչելիութ­յան ի­րա­վուն­քի սահ­մա­նա­փա­կում ըստ Կոն­վեն­ցիա­յի 6-րդ ­հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սի: Սա­կայն, այդ տուր­քե­րի գու­մա­րը գնա­հա­տե­լը ո­րո­շա­կի գոր­ծի հա­տուկ հան­գա­մանք­նե­րի տե­սանկ­յու­նից, նե­րառ­յալ դրանք վճա­րե­լու դի­մու­մա­տո­ւի ու­նա­կութ­յու­նը և դա­տա­վա­րութ­յան այն փու­լը, ո­րում նման սահ­մա­նա­փա­կու­մը կիրառ­վել է, հան­գա­մանք­ներ են, ո­րոնք էա­կան են ո­րո­շե­լու հա­մար, թե արդ­յոք անձն օժտ­ված է ե­ղել դատարա­նի մատ­չե­լիութ­յան ի­րա­վուն­քով, թե` ոչ: Հետևա­բար, անհ­րա­ժեշտ է քննել, թե արդ­յոք պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մը հե­տաձ­գե­լու մա­սին ըն­կե­րութ­յան դի­մու­մը մեր­ժե­լով` ՀՀ վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հաշ­վի է առել ըն­կե­րութ­յան գոր­ծի հա­տուկ հան­գա­մանք­նե­րը, մաս­նա­վո­րա­պես՝ նրա վճա­րե­լու ու­նա­կութ­յու­նը: Գոր­ծի փաս­տե­րից երևում է, որ ՀՀ վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը չի քննել պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մը հե­տաձ­գե­լու մա­սին դի­մու­մա­տու ըն­կե­րութ­յան միջ­նոր­դութ­յու­նը, ո­րում դի­մու­մա­տու ըն­կե­րութ­յու­նը փաս­տարկ­ներ էր ներկայացրել վճա­րե­լու իր ան­կա­րո­ղութ­յան վե­րա­բեր­յալ: Այդ պատ­ճա­ռով ՀՀ վճ­ռա­բեկ դա­տա­րա­նը հստակ տե­ղեկաց­ված չէր դի­մու­մա­տու ըն­կե­րութ­յան ֆի­նան­սա­կան դրութ­յան մա­սին: Հետևա­բար, խախտ­վել է ընկերութ­յան` Կոն­վեն­ցիա­յի 6-րդ ­հոդ­վա­ծի 1-ին մա­սով սահ­ման­ված դա­տա­րա­նի մատ­չե­լիութ­յան իրավունքը: Իսկ ինչ վե­րա­բեր­ում է ՀՀ ­քա­ղա­քա­ցիա­կան դա­տա­վա­րութ­յան օ­րենսգր­քի 70-րդ ­հոդ­վա­ծի 3-րդ մա­սին, ո­րի վրա էլ հիմն­վել է վճռա­բեկ դա­տա­րա­նը դի­մու­մը մեր­ժե­լիս, ա­պա նշված նոր­մը հստա­կո­րեն արգելում է առևտրա­յին կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ազա­տել պե­տա­կան տուր­քի վճա­րու­մից և այդ ի­մաս­տով Վճռա­բեկ դա­տա­րա­նին լիա­զո­րութ­յուն չէր տա­լիս գնա­հա­տե­լու ըն­կե­րութ­յան վճա­րե­լու ունա­կութ­յու­նը: Նշվածի ա­ռու­մով դա­տա­րանն ար­ձա­նագ­րել է, որ դա ինք­նին խնդիր է ա­ռա­ջաց­նում Կոն­վեն­ցիա­յի 6-րդ հոդվա­ծի 1-ին մա­սի հետ կապ­ված: