Aadamianis uflebaTa dacvis evropuli sasamarTlo  
Mmeore seqcia  
Ddaianani TurqeTis winaaRmdeg  
(sarCeli # 7377/03)  
ganaCeni  
strasburgi  
2009 wlis 13 oqtomberi  
saboloo  
13/01/2010  
ganaCeni SeiZleba daeqvemdebaros mxolod saredaqcio Sesworebas  
D
1
saqmeze daianani TurqeTis winaaRmdeg,  
adamianis uflebaTa dacvis evrosasamarTlom (meore seqcia), Seikriba erT  
palatad Semdegi mosamarTleebis SemadgenlobiT :  
fransuaz tulkeni(Tavmjdomare),  
ireneu kabral bareto,  
vladimiro zagrebelski,  
dragoliub popoviCi,  
nona woworia,  
isil karakasi,  
kristina pardalosi  
da fransuaz elens-passosi seqciis sasmarTlo mdivnis moadgile  
2009 wlis 22 oqtombers, saTaTbiro palatam ganixila da am dRisaTvis  
daadgina Semdegi :  
Pprocedura  
1. saqmes safuZvlad daedo TurqeTis winaaRmdeg mimarTuli sarCeli #.  
7377/03. am qveynis moqalaqe, batonma seifetin daiananma (« mosarCele »),  
sasamarTlos mimarTa 2003 wlis 8 ianvars adamianis uflebaTa da  
ZiriTadi Tavisuflebebis dacvis konvenciis (« konvencia ») 34-e muxlis  
safuZvelze.  
2. mosarCeles warmoadgens advokati m. ozbekli, romelic saadvokato  
moRvaweobas eweva diiarbakirSi. TurqeTis mTavrobas (« mTavroba »)  
warmoadgens Tavisi moxele.  
3. 2008 wlis 5 marts, meore seqciis Tavmjdomarem gadawyvita sarCelis  
Taobaze mTavrobisaTvis ecnobebina. Kkonvenciis 29-e muxlis §3  
Tanaxmad, aseve gadawyda rom palata amavdroulad gaakeTebda  
gancxadebas sarCelis warmoebaSi miRebasa da arsebiT mxareze.  
Ffaqtobrivi masala  
1. saqmis garemoebani  
4. mosarCele daibada 1975 wels.  
5. 2001 wlis 30 ianvars, ukanonod SeiaraRebuli organizaciis »hezbolah»-is  
(« RmerTis partia ») winaaRmdeg operaciis Catarebisas mosarCele dakavebul  
da moTavsebul iqna winaswari patimrobis qveS.  
2
6. mosarCelem xeli moawera « dakavebul pirTa uflebebis axsna-ganmartebiT  
formulars » da emcno mosalodneli sasjelis Taobaze. Mmas aseve euwya  
Tavisi uflebebi dumilis gamoyenebasa da advokatiT sargeblobaze dakavebis  
periodSi. Ppolicielebma mas kiTxvebi dausves. mosarCelem gamoiyena dumilis  
ufleba.  
7. mosarCeles sacxovrebelSi Catarda Cxreka. policielebma amoiRes  
videokaseta. Kkasetis Canaweris oqmi Semdegi Sinaarsisaa: « kasetis didi  
nawilis mosmena SeuZlebelia. aris qurTul enaze warmoTqmuli gaugebari  
sityvebi. kasetaSi aseve aris simRerebi, romlebSic SegviZlia gavigoT sityva  
« SariaTi », magram frazebi aqac gaugebaria ».  
8. mTeli am periodis ganmavlobaSi, mosarCele iyenebda dumilis uflebas.  
9. 2001 wlis 3 Tebervals, mosarCele moTavsebul iqna droebiT patimrobis  
qveS q. siirtis policiis sasamarTlos nafici mosamarTlis mier.  
10. 2001 wlis 3 Tebervlis sabraldebo aqtis safuZvelze, diiarbakiris  
uSiSroebis saxelmwifo sasamarTloSi, respublikis prokurorma mas (iseve  
rogorc sam sxva pirovnebas) braldebis saxiT warudgina hezbolahis partiis  
wevroba da misi gasamarTleba moiTxova sisxlis samarTlis kodeqsis 168-e  
muxlis §2 safuZvelze.  
11. saqmis pirveli mosmena Sedga 2001 wlis 10 aprils, diiarbakiris  
saxelmwifo  
uSiSroebis  
sasamarTloSi  
(« saxelmwifo  
uSiSroebis  
sasamarTlo »). mosarCelem, romelsac daxmarebas advokati uwevda, uaryo mis  
winaaRmde wamoyenebuli yvela braldeba. mis sacxovrebelSi amoRebul  
kasetas rac Seexeba, ganacxada rom igi ekuTvnoda dedamiss da arc icoda  
misi Sinaarsi.  
12. 2001 wlis 29 maisis procesze, mosamarTleebma waikiTxes sxva sisxlis  
samarTlis saqmis farglebSi (imave organizaciasTan dakavSirebiT) xuTi  
braldebuli piris Cvenebebi, romlis Tanaxmadac mosarCele saxeldeboda  
organizaciis erTerT pasuxismgebel wevrad. MmosamarTleebma braldebulebs  
aseve warudgines organizciis saqmianobasTan dakavSirebuli dokumentebi.  
mosarCeles mxarem sityva aiRo da ganacxada rom danaSaulis damamtkicebeli  
elementebi Tavmoyrili ar iyo. mosarCeles mxarem aseve ganacxada rom  
mosarCele gasamarTlebuli unda iyos arakanonieri organizaciisaTvis  
daxmarebis gawevis gamo sisxlis samarTlis kodeqsis 169-e muxlis  
safuZvelze da ara am organizaciis wevrobisaTvis. mas mowmeebis mosmena ar  
mouTxovia.  
13. 2001 wlis 17 ivlisis, 11 seqtembris da 6 noembris sasamarTlo sxdomebze,  
mosarCeles advokatma gaimeora adre gamoTqmuli mosazrebebi da moiTxova  
rom mis klients esargebla amnistiis Sesaxeb #. 4616 kanonis debulebebiT.  
14. 2011 wlis 4 dekembers, saqmis mosmenisas mosarCelem warmoTqva dacvis  
sityva. man ganacxada rom aranairi kavSiri ar hqonia danaSaulebriv  
organzaciasTan da moiTxova gaTavisufleba. sityviT aseve gamovida  
3
mosarCeles advokati da kidev erTxel isaubra dacvis detalebze, romlebic  
procesze waradgina Tavis klientze samarTlebrivi devnis Sewyvetis mizniT,  
#. 4616 kanonis safuZvelze.  
15. zemoxsenebuli procesis Semdeg, saxelmwifo uSiSroebis sasamarTlom  
mosarCeles miusaja 12 wliTa da 6 TviT Tavisuflebis aRkveTa sisxlis  
samarTlis kodeqsis 168-e muxlis §2 Tanaxmad.  
16. am gadawyvetilebis miRebisas, sasamarTlom mxedvelobaSi miiRo saqmeSi  
darTuli oqmebi da mtkicebulebani. kerZod ki, mowmeTa Cvenebebi, romlebic  
mosarCeles asaxelebdnen organizaciis erTerT pasuxismgebel pirad. igi  
aseve daeyrdno dokuments, romelSic miTiTebuli iyo mosarCeles funqcia  
organizaciaSi. sasamarTlom dadgenilad CaTvala mosarCeles danaSaulebrivi  
organizaciis aqtiuri wevrobis faqti.  
17. mosarCelem, Tavisi advokatis meSveobiT, sakasacio wesiT gaasaCivra 2001  
wlis 4 dekembris ganaCeni.  
18. 2002 wlis 18 marts, sakasacio sasamarTloSi, generalurma prokurorma  
warmoadgina Tavisi daskvna ganaCenis gasaCivrebis arsebiT mxareze, romlis  
Sinaarsi  
ar  
SeutyobinebiaT  
arc  
mosarCelesaTvis  
da  
arc  
misi  
advokatisaTvis.  
19. 2002 wlis 27 maisis procesze, sakasacio sasamarTlom ucvlelad datova  
mosarCeles mier gasaCivrebuli ganaCenis yvela punqti. Ggadawyvetileba  
warmoTqmul iqna 2002 wlis 29 maiss, mosarCeles da misi warmomadgenlis  
dauswreblad.  
20. 2002 wlis 19 avistos, sakasacio sasamarTlos gadawyvetilebis sruli  
teqsti daerTo saqmes, romelic daido diiarbakiris saxelmwifo uSiSroebis  
sasamarTlos kancelariaSi da amgvarad mxareebs SeeZloT misi naxva.  
II Sida samarTali da sasamarTlo praqtika  
21.  
TurqeTis  
samarTlis  
ZiriTadi  
debulebani  
aseve  
figurirebs  
gadawyvetilebebSi Salduz c.Turquie ([GC]), #.3639/02, §§27-31, 2008 wlis 27 noemberi)  
da Göç c. Turquie ([GC]), #. 36590/97, §34, 2002 wlis 11 ivlisi).  
saqmis samarTlebrivi mxare  
22. mosarCeles mohyavs konvenciis 6-e muxlis §1 da §3 da acxadebs rom  
winaswari patimrobis qveS yofnisas, ar usargeblia advokatis daxmarebiT,  
aseve misTvis ar gadauciaT sakasacio sasamarTloSi generaluri prokuroris  
mier warmodgenili daskvna.  
4
23. mTavroba eqvsTviani vadis darRvevas gamarTlebisas eyrdnoba Sida  
saboloo gadawyvetilebis TariRs, kerZod ki 2002 wlis 29 maiss da aseve  
sarCelis Setanis TariRs, 2003 wlis  
8
ianvars. Mmetic, misi azriT,  
mosarCeles ar amouwuravs, rogorc amas konvenciis 35-e muxlis §1  
iTvaliswinebs, gasaCivrebis Sida instanciebi, 6-e muxlis §1 da §3 c)  
safuZvelze, sarCelis ar aRZvris gamo erovnuli marTlmsajulebis  
organoebis winaSe.  
24 rac Seexeba wess eqvsi Tvis Taobaze, evrosasamarTlo Seaxsenebs sakuTar  
samarTalwarmoebis praqtikas, ris mixedviTac mosarCeles oficialurad  
ufleba aqvs gadaeces saboloo Sida gadawyvetilebis asli ; konvenciis 35-e  
muxlis §1 Tanaxmad, eqvsTviani vadis aTvla iwyeba gadawyvetilebis aslis  
gadacemis dRidan. (Worm c. Autriche, 29/08/1997, §33, 1997-V wlis ganaCenebisa da  
gadawyvetilebebis krebuli). samagierod, rodesac Sida samarTali gadacemas  
ar iTvaliswinebs, evrosasamarTlo Tvlis rom mxedvelobaSi misaRebia  
gadawyvetilebis gankargulebaSi gadacemis TariRi, ra dRidanac mxareebs  
SeuZliaT realurad gaecvnen mis Sinaars (ix. Mutatis mutandis, Papachelas c. Grèce  
[GC], n. 31423/96, § 30, CEDH 1999-II, da Seher Karataşc. Turquie (déc.), n 33179/96, 9/07/2002).  
25.  
mimdinareobisas, sisxlis samarTlis saqmeebSi, sakasacio sasamarTlos mier  
gamotanili gadawyvetilebebi mxareebs ar gadaecemodaT. isini  
mocemul  
SemTxvevaSi,  
evrosasamrTlo  
SeniSnavs,  
rom  
faqtebis  
informirebulni iyvnen, mxolod da mxolod gadawyvetilebis pirveli  
instanciis sasamarTlos kancelariaSi dadebis da/an gamotanili sasjelis  
aRsrulebaSi mosayvanad aqtis gagzavnis Semdeg.  
26. mosarCeles SemTxvevaSi, 2002 wlis 29 maisis ganaCeni, romelic sakasacio  
sasamarTlom gamoitana da romelic warmoadgens Sida marTlmsajulebis  
saboloo gadawyvetilebas, ar gadaeca dainteresebul pirs an mis damcvels.  
2002 wlis 19 agvistos, ganaCenis teqsti daerTo saqmes, romelic dadebuli  
iyo diiarbakiris saxelmwifo uSiSroebis sasamarTlos kancelariaSi, sadac  
mxareebs SeeZloT misi gacnoba. Aamis Semdeg, eqvs Tviani vadis aTvla daiwyo  
2002 wlis 19 agvistos. sarCeli Setanili iqna am TariRis gasvlidan eqvs  
Tveze nakleb vadaSi ; mosazreba mTavrobis mier daSvebul gamonaklisze,  
mocemul SemTxvevaSi, ar iqna gaziarebuli.  
27.  
Sida  
gasaCivrebis  
saSualebebis  
ar  
amowurvas  
rac  
Seexeba,  
evrosasamarTlo miiCnevs rom mosarCeles ufleba esargebla advokatis  
daxarebiT, SeizRuda misi winaswari patimrobis qveS yofnisas, # 3842 kanonis  
31-e muxlis Tanaxmad im motiviT rom mas bralad edeboda danaSauli romlis  
ganxilvis uflebamosileba gaaCndaT saxelmwifo uSiSroebis sasamarTloebs.  
amas garda, evrosasamarTlo aRniSnavs rom generaluri prokuroris daskvnis  
ar  
gadacemis  
arsebuli  
praqtika  
aseve  
eqvemdebareboda  
moqmed  
kanonmdeblobas. aqedan gamomdinare, SeuZlebelia imis Tqma rom mTavrobam es  
gamonaklisis saxiT gaakeTa.  
5
28. evrosasamarTlo adgens rom mosarCeles sabraldebo punqtebi, romlebic  
emyareba konvenciis 6 muxliss §1 da §3 c) ar aris safuZvels moklebuli  
konvenciis 35-e muxlis §3 TvalsazrisiT. Ekonvenciis am muxlebis punqtebi  
arafriT ar ewinaaRmdeeba erTmaneTs mocemuli saqmis warmoebaSi miRebasTan  
dakavSirebiT. maSasadame, maTi gaziareba da miReba savsebiT mizanSewonilia.  
29 saqmis arsebiT mxares rac Seexeba, mTavroba miuTiTebs rom mosarCelem  
gamoiyena dumilis ufleba dakavebis dros, ise rom advokatis iq aryofnas,  
misi uflebebis dacvis TvalsazrisiT, aranairi seriozuli incidenti ar  
gamouwvevia. rac Seexeba braldebis punqts mosarCelesaTvis generaluri  
prokuroris daskvnis ar gadacemis Taobaze sakasacio sasamarTloSi,  
mTavroba eyrdnoba Tavis SeniSvnebs zemoxsenebul saqmeSi Göç c. Turquie, § 54.  
30.  
rac  
Seexeba  
advokatis  
aryofnis  
faqts  
dakavebis  
momentSi,  
evrosasamarTlo Seaxsenebs rom yvela braldebulis uflebaa efeqturad  
iyos daculi advokatis mier, romelic saWiroebis SemTxvevaSi iniSneba  
saxazino wesiT. es ufleba figurirebs samarTliani procesis fundamentalur  
elementebs Soris (Salduz, zemoxsenebuli §51, Poitrimol c. France, 23/11/1993, §34,  
seria A N. 277-A, da Demebukov c. Bulgarie, N. 68020/01, §50, 28/02/2008).  
31.  
evrosasamarTlo  
Tvlis  
rom  
sisxlis  
samarTlis  
proceduris  
samarTlianoba, zogadad, konvenciis 6-e muxlis Sesabamisad, gulisxmobs  
Semdegs : eWvmitanils saSualeba unda hqondes isargeblos advokatis  
daxmarebiT misi dakavebis an winaswar patimrobaSi moTavsebis momentidan.  
32.  
sayovelTaod  
aRiarebuli  
Tavisi samarTalwarmoebis  
dakavebis momentisTanave unda  
saerTaSoriso  
normebis  
Tanaxmad,  
evrosasamarTlo,  
braldebulma  
CarCoebSi,  
aRiarebs  
rom  
isargeblos  
advokatis  
daxmarebiT da es im dakiTxvebis miuxedavad romlebic mas utardeba.  
(saerTaSoriso samarTlis teqstebs rac Seexeba am mimarTulebiT, ix.  
zemoxsenebuli Salduz-is saqme, §§37-44). realurad, proceduris samarTlianoba  
moiTxovs rom braldebuls SeeZlos isargeblos mis dacvasTan da  
konsultaciebTan  
dakavSirebuli  
daxmarebebis  
farTo  
speqtriT.  
Aam  
TvalsazrisiT, saqmis ganxilva, dacvis organizeba, braldebulisaTvis  
sasargeblo mtkicebulebebis moZieba, dakiTxvebis momzadeba, depresiaSi  
myofi braldebulis mxardaWera da patimrobis pirobebis kontroli dacvis  
ZiriTadi elementebia, romlis aRsrulebac advokats Tavisuflad unda  
SeeZlos.  
33. mocemul SemTxvevaSi, aravin uaryofs rom mosarCeles ar usargeblia  
advokatis daxmarebiT, imdroindeli moqmedi kanonmdeblobidan gamomdinare  
(zemoxsenebuli Salduzi-is saqme, §§ 27, 28). TavisTavad, moqmedi sakanonmdeblo  
debulebebis safuZvelze arsebuli aseTi saxis sistematuri SezRudvebi  
sakmarisia imisaTvis, raTa davaskvnaT konvenciis 6-e muxlis moTxovnilebebis  
Seusrulebloba. Amiuxedavad imisa rom mosarCelem gamoiyena dumilis  
ufleba dakavebis dros.  
6
34. aqedan gamomdinare, sasamarTlo askvnis rom dairRva konvenciis 6-e  
muxlis §3 c) da masTan erTad M6-e muxlis §1.  
35.  
rac Seexeba mosarCelesaTvis sakasacio sasamarTloSi generaluri  
prokuroris mier gakeTebuli daskvnis ar gadacemas, evrosasamarTlo  
Seaxsenebs rom mosarCeles msgavsi saqme ukve ganixila da dadgina rom  
adgili hqonda konvenciis 6-e muxlis §1 darRvevas im faqtidan  
gamomdinare rom gadacemuli ar iqna sakasacio sasamarTloSi  
generaluri prokuroris mier warmodgenili daskvna. ris gamoc,  
gansasjels ar mieca werilobiT pasuxis gacemis saSualeba (Göç c.  
Turquie [GC], N. 36590/97, §55, CEDH 2002-V). winamdebare saqmisa da orive  
mxaris  
evrosasamarTlo miiCnevs, rom mocemul SemTxvevaSi, mTavrobas aranairi  
sarwmuno faqti an argumenti ar mouwodebia imisaTvis rom  
evrosasamarTlos gansxvavebuli daskvna gamoetana.  
mier  
warmodgenili  
mosazrebebis  
ganxilvis  
Semdeg,  
36. yovelive amis safuZelze, sasamarTlo miiCnevs rom mosarCeles ufleba  
samarTlian procesze darRveul iqna. maSasadame, dairRva konvenciis 6-e  
muxli, §1.  
37.  
mosarCele aseve acxadebs rom informirebuli ar yofila dakavebis  
mizezebsa da mis winaaRmdeg wayenebul braldebaze. igi aseve aRniSnavs  
rom dacvis mosamzadeblad, ar usargeblia (6-e muxli, §3-b) aranairi  
aucilebeli meqanizmiT da saSualeba ar hqonda SekiTxvebi daesva  
braldebis mowmeebisaTvis (6-e muxli, §3-d). amis garda is Civis imis  
Taobaze, rom braleulobis mtkicebulebad gamoyenebul iqna policiis  
mier mis sacxovrebelSi amoRebuli kasetis Canaweris transkripcia ise  
rom aranairi damoukidebeli eqpertiza ar Catarebula egreTwodebuli  
mtkicebulebis namdvilobaze.  
38. evrosasamarTlom ganixila braldebis punqtebi im formiT ra formiTac  
warmodgenili iyo mosarCeles mier (§37) da mxedvelobaSi iqna miRebuli  
mis  
gankargulebaSi  
arsebuli  
elementebis  
erToblioba.  
evrosasamarTlos ar gamouvlenia konvenciiT garantirebuli adamianis  
uflebebisa da Tavisuflebebis darRveva. Ebraldebis es puqtebi  
aSkarad usafuZvloa da ukugdebuli iqneba konvenciis 35-e muxlis §3  
da §4 safyZvelze.  
39. rCeba konvenciis 41-muxlis gamoyenebis sakiTxi. mosarCele moiTxovs 20000  
evros miyenebuli moraluri da materialuri zianis gamo.  
40. mTavroba aprotestebs am moTxovnas.  
41.  
evrosasamarTlo ver xedavs mizez-Sedegobriv kavSirs gaprotestebul  
darRvevevbsa da materialur zians Soris da ar eTanxmeba am moTxovnas.  
7
42. samagierod, samarTlianobis princips rac Seexeba, sasamarTlo 1000 evros  
gadaricxvas moiTxovs mosarCelesaTvis miyenebuli moraluri zianis  
gamo.  
43. sasamarTlos miaCnia, rom sauravi unda dadgindes evropis centraluri  
bankis zRvruli sasesxo ganakveTis mixedviT, rasac daemateba sami  
procentuli punqti.  
Yyovelive zemoxsenebulis safuZvelze, sasamarTlo erTxmad  
1.  
acxadebs rom sarCeli SeiZleba miRebul iqnas warmoebaSi im punqtebTan  
mimarTebaSi romlebic exeba advokatis ar yofnas winaswari patimrobis  
Sefardebisas da sakasacio sasamarTloSi generaluri prokuroris  
daskvnis ar gadacemas ; amave dros warmoebaSi ar miiReba sxva  
punqtebi ;  
2. acxadebs, rom mTlianobaSi dairRva konvenciis 6-muxlis §3 c) 6-e  
muxlis §1 im faqtidan gamomdinare rom mosarCeles ar usargeblia  
advokatis momsaxurebiT winaswari patimrobis dros;  
3. aseve acxadebs, rom dairRva konvenciis 6-e muxlis §1, vinaidan  
mosarCeles  
sakasacio  
sasamarTloSi  
ar  
gadaeca  
generaluri  
prokuroris daskvna ;  
4. acxadebs,  
a) rom mopasuxe saxelmwifom mosarCeles unda gadauricxos 1000 evro  
saboloo ganaCenis gamotanis dRidan sami Tvis vadaSi konvenciis 44-  
e muxlis §2 Tanaxmad, miyenebuli moraluri zianisaTvis. es Tanxa,  
romelic  
konvertirebuli  
iqneba  
Turqul  
liraze  
Tanxis  
gadaricxvis dRes arsebuli kursiT SeiZleba daqvemdebaros  
dabegvras.  
b) zemoxsenebuli  
vadis  
gasvlisTanave  
da  
saboloo  
angariSsworebamde, Tanxas daemateba evropis centraluri bankis  
zRvruli sasesxo ganakveTis toli ganakveTiT, rasac daemateba sami  
procentuli punqti.  
5. ukuagdebs samarTliani dakmayofilebis moTxovnas danarCen punqtebTan  
mimarTebaSi.  
Ggadawyvetileba Sedgenilia frangul enaze, werilobiTi komunike Sedgenilia  
2009 wlis 13 oqtombers, reglamentis 77-e muxlis §2 da §3 mixedviT.  
Ffransuaz elens-paso  
fransuaz tulkeni  
Tavmjdomare  
KsasamarTlo mdivnis moadgile  
8
9