TYRER kundër BRITANISË SË MADHE

Në vendimin që dha më datë ___________, në Strasburg, në lidhje me çështjen

Tyrer kundër Mbretërisë së Madhe, Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut

ishte e mendimit se një trajtim i caktuar, megjithëse i konsideruar efikas nga

popullsia e një vendi të caktuar për ruajtjen e rendit dhe pavarësisht se mund të

mos përbëjë torturë ose trajtim çnjerëzor, mund të përbëjë shkelje të nenit 3 të

Konventës. Kjo në rast se trajtimi ka karakter degradues dhe nuk justifikohet si i

nevojshëm për arsye të rendit publik. Për këtë arsye Gjykata vendosi se në këtë

rast kemi patur shkelje të nenit 3 të Konventës.

I. RRETHANAT E ÇËSHTJES

A. Faktet Kryesore

1. Anthony Tyrer, shtetas britanik, resident në Casteltown, në ishullin e Manit.

Më 7 mars 1972, në moshën pesëmbëdhjetë vjeç dhe deri atëherë me një sjellje të

mirë, ai është dënuar nga një gjykatë vendore për adoleshentë, sipas ligjit të

zbatueshëm në ishull, me tre të rrahura me litar për rrahje jo të provokuar që kishte

shkaktuar tek viktima dëme trupore (i shoqëruar me tre djem, ai kishte plagosur

një nxënës të shkollës së tij më të madh në moshë se ai). Ai apelon kundër këtij

ndëshkimi përpara Gjykatës së Lartë të Drejtësisë të ishullit të Manit. Ajo e dëgjon

çështjen e tij dhe e hedh poshtë apelin më 28 prill 1972. Dënimi ekzekutohet të

njëjtën ditë në një rajon policie, në prani të të atit dhe të një mjeku. I dënuari duhet

të ulte pantallonat dhe të mbathurat dhe të përkulej mbi një tavolinë.

2. Të hequr në Angli, në Uells dhe në Skoci në 1948 dhe në Irlandën e Veriut

në 1968, ndëshkimet gjyqësore trupore janë mbajtur për disa shkelje nga

legjislacioni i Manit. Ata janë të zbatueshëm mbi individëd meshkuj me moshë

nga dhjetë deri në njëzetenjë vjeç, numri i rrahjeve të përcaktuara nga gjykata nuk

duhet të tejkalojë gjashtë për një fëmijë (nga dhjetë deri në trembëdhjetë vjeç) dhe

dymbëdhjetë për një të ri. Përdorimi i tyre - i rrallë - duket të ketë qënë i kufizuar,

që prej 1969-s, vetëm për ushtrimin e dhunës kundër personave.

3. Ishulli i Manit nuk bën pjesë në Mbretërinë e Bashkuar por është në varësi

të Kurorës; ai ka një qeveri, një asamble legjislative dhe gjykatat e tij. Qeveria

britanike e konsideron si një territor të cilit ajo i siguron mardhëniet

ndërkombëtare, dhe ajo ka deklaruar duke u bazuar në Nenet 63 paragrafet 1 dhe 4

të Konventës, se kjo e fundit zbatohet edhe në këtë ishull.

B. Procedurat përpara Komisionit Europian të të Drejtave të Njeriut

4. Në kërkesën e tij të paraqitur më 21 shtator 1972 përpara Komisionit,

Anthony Tyrer pretendon kryesisht se ndëshkimi trupor me të cilin ai u dënua

shkel Nenin 3 të Konventës. Por, në janar të vitit 1976, ai bën të ditur se dëshiron

ta tërheqë kërkesën. Komisioni e refuzon në mars të vitit 1976 këtë kërkesë, sepse

çështja ngre probleme të karakterit të përgjithshëm që nuk respektojnë Konventën

dhe kërkojnë një shqyrtim më të thellë.

6. Në raportin e 14 dhjetorit 1976, Komisioni shpreh mendimin se ndëshkimi

gjyqësor trupor i kërkuesit shkelte Nenin 3 për shkak të karakterit degradues

(katërmbëdhjetë vota kundër një).

II. PËRMBLEDHJE E VENDIMIT

7. Së pari, Gjykata duhet të shqyrtojë një problem paraprak. Në fakt,

Prokurori i Përgjithshëm i ishullit të Manit, e ftonte Gjykatën, ta fshinte çështjen

nga lista e saj, duke dhënë dy argumenta: pasi kishte arritur shumicën, Anthony

Tyrer kishte shprehur dëshirën të tërhiqte kërkesën e tij; Parlamentit të ishullit të

Manit i qe paraqitur një projekt-ligj, i cili kishte për qëllim të hiqte dënimin

gjyqësor trupor si ndëshkim penal për shkeljen ligjore për të cilën qe fajtor Tyrer.

Gjykata mund ta fshijë një çështje nga lista e saj vetëm në qoftë se ajo merr një

njoftim, për shembull, të një “fakti me një natyrë të atillë që i jep një zgjidhje

problemit” (Neni 47 paragrafi 2 i rregullores së saj). Megjithatë, ajo vendos të mos

e miratojë kërkesën e heqjes nga lista, duke vlerësuar që as deklarata e Anthony

Tyrer, as projekt-ligji nuk mund të konsiderohen si një fakt i tillë (unanimisht).

8. Duke kaluar tek trajtimi në themel i çështjes, Gjykata së pari çmon se

ndëshkimi i Anthony Tyrer nuk përbën as “torturë” as një “trajtim çnjerëzor” sipas

kuptimit të Nenit 3, meqënëse vuajtja e shkaktuar nuk ka arritur shkallën e duhur

që implikojnë këto nocione. Atëherë, pyetja e vetme që lind është të dish nëse

ndëshkimi ishtë “degradues”.

9. Për Gjykatën, që një ndëshkim të jetë “degradues” dhe në kundërshtim me

Nenin 3 , përbuzja ose poshtërimi që rrjedhin prej tij duhet të arrijnë një shkallë të

veçantë, që të ndryshojë nga elementët e zakonshëm të poshtërimit që përmbajnë

pothuajse në mënyrë të paevitueshme dënimet gjyqësore. Vlerësimi për këtë është

relativ; ai varet kryesisht nga natyra e kontekstit të dënimit si edhe nga mënyrat e

ekzekutimit të tij.

Gjykata vuri re se legjislacioni i ishullit të Manit ofron disa garanci. Por, duke

analizuar të gjitha rrethanat e ngjarjes, ajo vlerëson se ndëshkimi i dhënë personit

në fjalë përbënte një dënim degradues. Gjykata nënvizon disa elemente. Dënimet

gjyqësore trupore kanë një natyrë të tillë që shtyjnë një njeri të ushtrojë dhunë

fizike mbi një njeri tjetër; për më tepër bëhet fjalë për një dhunë të

institucionalizuar, karakteri i së cilës kombinohet me të gjithë procedurën zyrtare

që rrethon këtë dënim dhe me faktin se ekzekutuesit janë të gjithë të huaj për

shkelësin. Megjithëse Anthony Tyrer nuk kishte plagë fizike të rënda ose të

zgjatura, dënimi i tij që, konsistonte në trajtimin e një objekti nga duart e pushtetit

publik, shkelte dinjitetin dhe integritetin e tij fizik; gjithashtu ai ka jetuar me ankth

pritjen e dhunës së cilës ai do t'i nënshtrohej. Së fundi, turpi i ushtrimit të dhunës

mbi të ndenjurat ka rënduar më tepër karakterin degradues të dënimit, por ai nuk

ka qënë faktori i vetëm ose përcaktues i këtij të fundit.Tesës sipas së cilës një pjesë

e madhe e popullatës së Manit e konsideron të rrahurën me shkop si një mjet

kërcënues efikas, Gjykata i përgjigjet se përdorimi i dënimeve në kundërshtim me

parimet e nenit 3 është i papranueshëm, pavarësisht nga efekti i tyre kërcënues.

10.Gjykata shqyrtoi më pas nëse ky konkluzion ndryshohet nga disa

argumenta të dhëna në terrenin e Nenit 63: Prokurori i Përgjithshëm i ishullit të

Manit pretendonte se duke parë nevojat vendore ekzistuese në ishull, ndëshkimi i

Anthony Tyrer nuk e shkelte Konventën.

Gjykata e hodhi poshtë këtë argument me unanimitet. Së pari ajo vërejti se

opinioni publik vendor nuk mund të konsiderohej si një provë sipas së cilës

dënimet gjyqësore trupore janë të nevojshëm në ishullin e Manit si një armë

frenimi për ruajtjen e rendit publik. Ajo njoftoi më pas se asgjë nuk e bind se rendi

publik në ishull nuk mund të ruhet pa përdorur ato ndëshkime. Së treti, praktika

aktuale në shumicën e shteteve anëtare të Këshillit të Europës të bën të dyshosh se

mbajtja e rregullit në një vend europian kërkon zbatimin e dënimeve të tilla; por

ishulli i Manit është një shoqëri moderne që gëzon kushte politike, sociale dhe

kulturore shumë të zhvilluara dhe ai ka qënë gjithmonë i pranishëm në familjen e

kombeve europiane. Mbi të gjitha, asnjë nevojë vendore e lidhur me ruajtjen e

rendit publik nuk mund të autorizonte një shtet palë të Konventës, në emër të

Nenit 63 paragrafi 3 të përdorte një dënim në kundërshtim të Nenit 3.

11.Si rrjedhim, Gjykata vendos se ndëshkimi i vuajtur nga kërkuesi ka shkelur

Nenin 3 (gjashtë vota kundër një).¹

Kryetari i Gjykatës të Manit me këtë vendim i ka tërhequr vëmendjen juridiksioneve të gatshme për të

dhënë një ndëshkim trupror.