KRUSLIN kundër FRANCËS

HUVIG kundër FRANCËS

Në dy vendime që dha në lidhje me çështjet Kruslin kundër Francës dhe Huvig kundër

Francës, Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut vendosi se përgjimet telefonike të

bëra nga oficerë të policisë gjyqësore, të ngarkuar me këtë detyrë nga gjykatësi i

hetimeve paraprake përbëjnë shkelje të nenit 8 të Konventës përderisa nuk

parashikohen në mënyrë të qartë dhe të hollësishme nga e ligji francez, dhe duke mos

përmbushur kështu një nga kushtet e justifikueshmërisë së masës së kërkuar nga

paragrafi 2 i nenit 8. Ky vendim është i rëndësishëm sidomos në lidhje me

përcaktimin e termave “siguri dhe qartësi juridike” dhe “ligj” sipas kuptimit të

Konventës Europiane.

I. RRETHANAT E ÇËSHTJES

A. Faktet kryesore

1. Në prill 1985, dhoma e akuzimit e Gjykatës së Apelit të Tuluzës, e dërgon Z.

Jean Kruslin përpara Gjykatës Penale të Garonës së Sipërme, për tu përgjigjur si

bashkëpunëtor i një vrasjeje me qëllim, i një vjedhje në rrethana rënduese dhe i një

tentative për vjedhje në rrethana rënduese. Një nga elementet e dosjes ishte

regjistrimi i një bisede telefonike të bërë nga kërkuesi më 17 qershor 1982, me një

linjë që i përkiste një personi tjetër. Ky regjistrim ishte bërë me kërkesën e një

gjyqtari të hetimeve paraprake të Saint-Gaudens në kuadrin e një proçedure tjetër.

Gjykata e Kasacionit hedh poshtë kërkesën e bërë nga i interesuari.

2. Z. Jacques Huvig, i cili drejton një shoqëri tregtare me ndihmën e gruas së tij,

Janine, është bërë subjekt i një ankese për një mashtrim fiskal, mosmbyllje të

llogarive tregtare dhe mbyllje të pasakta të llogarive. Në kuadrin e një hetimi të hapur

nga gjykatësi i hetimeve paraprake të Shomon, ky i fundit ngarkon policinë e Langres

për të përgjuar dhe transkriptuarn të gjitha bisedat telefonike tregtare dhe private të

të interesuarëve. Përgjimet janë bërë për rreth 28 orë me rradhë gjatë muajit prill

1974.

3. Të akuzuarit, Zoti dhe Zonja Huvig u dënuan në mars 1982 nga gjykata e

Shkallës së Parë të Shomon për pothuajse të gjitha shkeljet për të cilat ata duhet të

përgjigjeshin. Në mars të vitit 1983, Gjykata e Apelit të Dizhonit e konfirmon këtë

gjykim por i rëndon dënimet e shpallura. Gjykata e Kasacionit e hedh poshtë, në prill

1984, kërkesën ankimore të ankuesve.

B. Procedurat përpara Komisionit Europian të të Drejtave të Njeriut

4. Përpara Komisionit, i cili u mblodh më 16 tetor dhe 1985 dhe 9 gusht 1984, Z.

Kruslin dhe bashkëshortët Huvig denoncuan vënien nën përgjim të telefonave të tyre

si dhe dëgjimin e bisedave të tyre, në shkelje të Nenit 8 të Konventës.

5. Në opinionet e tij të 14 dhjetorit 1988, Komisioni formulon mendimin sipas të

cilit ka patur shkelje të Nenit 8 (dhjetë vota kundër dy).

II. PËRMBLEDHJE E VENDIMEVE TË 24 PRILLIT 1990

(dhomë) (seria A nr. 176-A dhe B)

A. Në lidhje me nenin 8 të Konventës

6. Duke konstatuar që përgjimet e ankimuara në çështjen në fjalë përbënin

ndërhyrje të autoritetit publik në ushtrimin e të drejtës të të interesuarve për

respektimin e paprekshmërisë të korrespondencës dhe të jetës së tyre private, Gjykata

kërkon nga ana tjetër në se ndërhyrje të tilla mund të justifikoheshin në bazë të

paragratit të 2 të Nenit 8.

7. Në radhë të parë, a ishin ato «të parashikuara nga ligji»? Këto terma të fundit

kërkojnë para së gjithash që masa ndaj së cilës ngrihet akuza të ketë një bazë në të

drejtën e brendshme, por ato kanë të bëjnë gjithashtu me cilësinë e ligjit në fjalë: ato

kërkojnë mundësinë e personit përkatës që t'i njohë ato, i cili për më tepër duhet të

ketë mundësi të parashikojë pasojat për atë vetë, dhe se sa pajtohet ai me parimin e

përparësisë të së drejtës.

8. Pyetja për të kuptuar në se kushti i parë ishte përmbushur i la vend një debati.

Ankuesit iu përgjigjën asaj në mënyrë negative. Sipas mendimit të qeverisë franceze,

me «ligj» duhet kuptuar «e drejta në fuqi në një sistem juridik të dhënë», dhe si

rrjedhim tërësia e përbërë nga e drejta e shkruar - kryesisht Nenet 81, 151 dhe 152 të

Kodit të Proçedurës Penale - dhe nga jurisprudenca që i interpreton ato. Përsa i përket

referentit të caktuar nga Komisioni, ai deklaronte që në rastin e vendeve

«kontinentale», ndër të cilët bën pjesë edhe Franca, veçse një teskt normativ me efekt

të përgjithshëm - i votuar ose jo nga Parlamenti - mund të konsiderohet si një «ligj»

në kuptimin e Nenit 8 § 2 të Konventës.

9. Gjykata kujton se u takon së pari autoriteteve kombëtare, dhe në mënyrë të

veçantë gjykatave, që të interpretojnë dhe të zbatojnë të drejtën e brendshme. Nuk i

përket pra asaj që të shprehë një opinion të kundërt me atë të tyren në lidhje me

pajtueshmërinë e përgjimeve gjyqësore me Nenin 368 të Kodit Penal. Tashmë, qysh

prej disa vjetësh, një seri gjykimesh dhe vendimesh, dhe në veçanti të Gjykatës së

Kasacionit, ka konsideruar se Nenet 81, 151 dhe 152 të Kodit të Proçedurës Penale

përbënin bazën ligjore të përgjimeve të vëna në jetë nga një oficer i policisë gjyqësore

i ngarkuar me këtë detyrë posaçërisht nga një gjyqtar të hetimeve paraprake. Ajo

çmon se nuk mund të bëjë abstraksion të një jurisprudence të tillë, të qartësuar në këtë

drejtim tashmë. Në fushën e paragrafit 2 të Nenit 8 të Konventës dhe të klauzolave të

tjera analoge me të, ajo e ka shtrirë gjithmonë kuptimin e termit «ligj», në një

konceptim të tijin material dhe jo formal, duke përfshirë në të edhe tekste të rangut

nënligjor, si dhe të drejtën e pashkruar. Si përfundim, ndërhyrjet që ishin bazë e

gjykimit kishin një bazë ligjore në të drejtën franceze.

10. Kërkesa e dytë që del në pah nga kuptimi i shprehjes «i parashikuar nga ligji»,

mundësia për tu njohur me këtë të fundit pra, nuk nxjerr asnjë problem.

11. Nuk mund të thuhet e njëjta gjë në lidhje me të tretën, «mundësia e

parashikimit» të ligjit përsa i përket kuptimit dhe natyrës së masave të zbatueshme.

Përgjimet si dhe format e tjera të ndërhyrjes në bisedat telefonike përfaqësojnë një

cënim të rëndë ndaj respektimit të jetës private dhe të korrespondencës. Për këtë

arsye, ato do të duhej të bazoheshin në një «ligj» të një saktësie të veçantë. Ekzistenca

e rregullave të qarta dhe të detajuara në këtë fushë duket e domosdoshme, duke patur

parasysh që edhe proçedurat teknike që përdoren, nuk rreshtin së përfeksionuari nga

ana e tyre.

12. Qeveria pohonte se Gjykata nuk duhet të gjykonte në parim në lidhje me

pajtueshmërisë e legjislacionit francez me Konventën, ashtu sikur të vendoste de lege

ferenda¹. Ajo parashtronte një listë prej shtatëmbëdhjetë garancish që do të gjenin

zbatim në këtë rast sipas së drejtës së brendshme. Këto garanci kishin të bënin si me

realizimin e përgjimeve, si me përdorimin e rezultatit të nxjerrë prej tyre, ashtu, së

fundi, edhe me mjetet për të arritur vënien në vend të parregullsive të mundshme;

ankuesit nuk kanë qënë privuar nga asnjëra prej tyre.

Gjykata nuk minimizon aspak vlerën e shumë prej tyre. Ajo konstaton nga ana

tjetër që vetëm disa prej tyre dalin në pah nga kuptimi i vetë termave të Neneve 81,

151 dhe 152 të Kodit të Proçedurës Penale. Të tjerat dalin në pah nga gjykimet dhe

vendimet e shprehura gjatë rrjedhës së viteve, në mënyrë të pjesshme, dhe, në

shumicën e tyre dërrmuese, pas përgjimeve për të cilat ankohen pala ankuese. Në këtë

kuptim nuk e ka sanksionuar qartë as jurisprudenca deri tani. Mbi të gjitha, sistemi

nuk ofron ende për momentin një mbikqyrje të përshtatshme kundër abuzimeve të

ndryshme për të cilat mund të dyshohet. Për shembull, asgjë nuk i përcakton

kategoritë e personave të cilët mund të vihen nën përgjim gjyqësor, as natyrën e

shkeljeve që mund të gjejnë vend aty; asgjë nuk e kufizon gjyqtarin në lidhje me

caktimin e një kufiri të kohëzgjatjes së vënies në zbatim të këtyre masave; asgjë për

më tepër nuk saktëson kushtet e krijimit të proçes-verbaleve të përmbledhura të

bisedave që kanë qënë përgjuar, as masat parandaluese që duhen marrë me qëllim që

të komunikohen të paprekura dhe të plota regjistrimet e realizuara, për qëllimet e një

kontrolli eventual nga ana e gjyqtarit - i cili nuk do të kishte aspak mundësi që të

shkonte në vend për të verifikuar vetë numrin si dhe gjatësinë e shiritave magnetikë

origjinalë - dhe nga ana e mbrojtjes gjithashtu, e së fundi asgjë nuk përcakton as

rrethanat në të cilat do të mundej ose të të duhej të proçedohej me fshirjen ose me

eleminimin e shiritave të përmendur në sipër, kjo sidomos në rast pabazueshmërie ose

pafajësie. Udhëzimet e dhëna nga ana e qeverisë në lidhje me këto pika nxjerrin më

mirë në pah ekzistencën e një praktike, të zhveshur nga një forcë detyruese në

mungesë të një teksti normativ ose të jurisprudencës.

Si përmbledhje, e drejta franceze, e shkruar ose jo e shkruar, nuk parashikon me

një qartësi të mjaftueshme shtrirjen dhe mënyrat e ushtrimit të pushtetit të vlerësimit

nga ana e autoriteteve në fushën e marrë në konsideratë. Kjo gjë mund të thuhet edhe

më me forcë në lidhje me kohën kur kanë ndodhur faktet e të dy çështjeve, për shkak

se ankuesit nuk kanë gëzuar asnjë shkallë minimale të mbrojtjes të kërkuar nga parimi

i përparësisë të së drejtës në një shoqëri domokratike. Ka patur pra një shkelje të

Nenit 8 të Konventës (në unanimitet).

13. Ky përfundim e shkarkon Gjykatën nga kontrolli në lidhje me respektimin e

kërkesave të tjera të parashikuara nga paragrafi 2 i Nenit 8, domethënë qëllimi dhe

nevoja e vënies në jetë të ndërhyrjes së lartpërmendur.

B. Në lidhje me nenin 50 të Konventës

14. Duke u mbështetur në Nenin 50, Z. Kruslin pretendonte një shpërblim prej

1 000 000 Franga Franceze për shkak të dënimit të tij me pesëmbëdhjetë vjet heqje

lirie, si dhe rimbursimin e 70 000 Franga Franceze të shpenzuara për pagesa dhe

honorare avokatie gjatë proçedurave të brendshme nacionale.

Gjykata hodhi poshtë kërkesën e tij të parë sepse konstatimi i shkeljes i ofron

kërkuesit një shpërblimi mjaftueshmërisht të barazvlefshme me dëmin e ankuar. (në

unanimitet). Ajo, nga ana tjetër, pranon pjesërisht kërkesën e dytë, duke e ngarkuar

¹De lege ferenda - nga latinishtja që do të thotë "bëj ligj", "ligjëroj". Në këtë rast është përdorur si

“hartoj dispozita ligjore” (shën. i përkth.)