d e ha a ni ni d e r l a nd ebi s wi na a R md eg  
De Haan v. The Netherlands  
st r asbur gi , 26 agvi st o , 1997 wel i  
1997 wl is 26 agvist os, st r asbur gSi de haani nider l andebis winaaRmdeg saqmeze gamot anil  
gadawyvet il ebaSi adamianis uf l ebaTa evr opis sasamar Tl om eqvsi xmiT samis winaaRmdeg  
ganacxada, r om dair Rva adamianis uf l ebaTa evr opis konvenciis me-6 muxl is pir vel i punqt i imis  
gamo, r om momCi vni s saqme ar ganuxi l avs "mi uker Zoebel sasamar Tl os".  
gadawyvet il eba saj ar o sxdomaze gamoacxada sasamar Tl os Tavmj domar em, b-nma r ol f r i sdal ma.  
I. s a qmi s ga r emo ebebi  
A. mT a va r i f a qt ebi  
momCivani nider l andebis moqal aqea da cxovr obs ude pekel aSi.  
q-ni de haani muSaobda qi mwmendaSi . gar kveul i dr oi s ganmavl obaSi , 1989-i dan 1990 wl amde, i gi  
ver akmayof i l ebda samuSaosTvi s var gi si anobi s moTxovnebs. am per i odSi i gi i Rebda avadmyof i s  
daxmar ebas. 1990 wl is 14 maiss, qimiur i mr ewvel obis pr of esiul ma asociaciam daadgina, r om q-n  
de haans SeeZl o muSaobis ganaxl eba. Sesabamisad, man dakar ga avadmyof is daxmar ebis miRebis  
uf l eba.  
q-nma de haanma es dadgenil eba gaasaCivr a saapel acio sasamar Tl oSi. igi Seamowma mudmivmoqmedma  
samedicino eqsper t ma, r omel mac daadgina misi samuSaosaTvis var gisianoba. am daskvnis  
saf uZvel ze, saapel aci o sasamar Tl os moqmedma Tavmj domar em, mosamar Tl e S-ma, ar daakmayof i l a  
mi si saCi var i zepi r i ganxi l vi s gar eSe saqmi s war moebi s gamar t i vebul i wesi T war mar Tvaze.  
q-nma de haanma moqmedi Tavmj domar is gadawyvet il eba gaasaCivr a saapel acio sasamar Tl oSi. amave  
dr os, man moi Txova, r om mosamar Tl e S-s aRar mi eRo monawi l eoba saqmi s Semdgom war moebaSi .  
magr am es moTxovna ar dakmayof il da.  
saqmis Semdgomi war moebis Sedegad, r omel Sic momCivani war modgenil i iyo advokat is mier ,  
saj ar o sxdomi s CaTvl i T, saapel aci o sasamar Tl om, mosamar Tl e S-i s Tavmj domar eobi Ta da or i  
ar apr of esional i mosamar Tl is Semadgenl obiT, aseve ar daakmayof il a q-ni de haani s saCi var i.  
Semdeg, man iCivl a cent r al ur saapel acio sasamar Tl oSi da miuTiTa, inter alia, r om dair Rva  
konvenciis me-6 muxl i s pi r vel i punqt i , vi nai dan mosamar Tl e S-ma j er gadawyvet i l eba mi i Ro  
mi si saCi vr i s Taobaze, xol o Semdeg monawi l eoba mi i Ro am saCi vr i s wi naaRmd eg Set anil i  
saCivr is Taobaze gadawyvet il ebis gamot anaSi. 1993 wl is 26 apr il s misi saCivar i ar  
dakmayof i l da.  
B. s a qmi s wa r mo eba a d a mi a ni s u f l eba T a evr o pi s ko mi s i a S i  
saCivar i, r omel ic Sevida komisiaSi 1993 wl is 5 agvist os, misaRebad gamocxadda 1995 wl is 18  
mai ss.  
saqmis mor igebiT dasr ul ebis uSedego cdis Semdeg, komisiam 1996 wl is 15 maiss Seadgina  
moxseneba, r omel Si c Camoayal i ba f aqt ebi da gamoTqva Tavi si er Tsul ovani mosazr eba, r om  
dair Rva konvenciis me-6 muxl i s pi r vel i punqt i .  
1
II. ga d a wyvet i l ebi s S i na a r s i  
A. ko nvenc i i s me-6 mu xl i s pi r vel i pu nqt i  
miuTiTa r a f el dbr ugi nider l andebis winaaRmdeg saqmeze 1986 wl is  
29  
maisis  
gadawyvet il ebaze, r omel ic Seexeboda ar sebiTad imave kanonmdebl obasa da saqmis war moebas,  
sasamar Tl om daadgina me-6 muxl i s pi r vel i punqt i s gamoyenebis dasaSvebad miCneva.  
sasamar Tl om gamoar kvia am saqmesTan dakavSir ebiT gamar Tul i gamar t ivebul i war moebis Semdegi  
maxasi aTebl ebi :  
pir vel i  
-
gadawyvet i l ebi s mi Rebi s pasuxi smgebl oba eki sr eboda saapel aci o kol egi i s  
Tavmj domar es (anu moqmed Tavmj domar es), miuxedavad imisa, r om aRniSnul saqmeSi mas r aime sxva  
saxiT monawil eoba ar miuRia, gar da samedicino eqsper t is daskvnis kanonier i Zal is  
dadast ur ebi sa.  
meor e - sasamar Tl om mi uTi Ta, r om gansxvaveba ar sebobda am saqmi s war moebasa da in absentia  
si sxl i s samar Tl i s war moebas Sor i s, sadac br al debul i ar c eswr eboda da ar c war modgeni l i  
iyo, r is Taobazec sasamar Tl os, Tavisi wina gadawyvet il ebiT (1996 wl is 10 ivniss gamot anil i  
gadawyvet i l eba, saqmeze: Tomani Svei car i i s wi naaRmdeg Repor t s 1996-III), ar daudgeni a  
mi uker Zoebl obi s moTxovni s dar Rveva. aRni Snul  
saqmeze Cat ar ebul i pr ocedur a moi cavda  
momCivnis samedicino Semowmebas. mas hqonda iseTi SeniSvnebis gamoTqmis SesaZl ebl oba, r asac  
saWir od miiCnevda, magr am eqsper t is da ar a mosamar Tl is mimar T. amdenad, igi aqt iur ad  
monawi l eobda eqsper t i s daskvni s gamot anaSi , r ac moqmedi Tavmj domar i s mi er gadawyvet i l ebi s  
gamot anis saf uZvel i unda yof il iyo.  
miuTiTa r a Tavisi sasamar Tl o pr aqt ikaze, sasamar Tl om aRniSna, r om me-6 muxl i s pi r vel i  
punqt i s mi znebi saTvi s sasamar Tl os mi uker Zoebl obis dadgenisas, mxedvel obaSi unda mieRoT ar a  
mar t o aRniSnul saqmeze konkr et ul i mosamar Tl is Sinagani r wmena da moqmedeba - subi eqt ur i  
mxar e, ar amed i si c, es mosamar Tl e uzr unvel yof da Tu ar a sakmar i s gar ant i ebs am saki TxSi  
kanoni er i eWvi s gasabaTi l ebl ad.  
war modgenil i ar yof il a r aime var audi mosamar Tl e S-i s mxr i dan wi naswar uar yof i Ti  
mosazr ebi s an mi ker Zoebi s Sesaxeb. ami t om saWi r o i yo mxol od obi eqt ur i t est i s gamoyeneba.  
sasamar Tl os azr iT, saqmisaTvis gadamwyvet i gar emoeba iyo is, r om mosamar Tl e S-i  
Tavmj domar eobda im sasamar Tl os, r omel sac gadawyvet il eba unda gamoet ana im saCivr is  
winaaRmdeg, r omel ic mimar Tul i iyo mis mier gamot anil gadawyvet il ebaze. aseve aRsaniSnavia,  
r om sasamar Tl o Sedgeboda er Ti pr of esi onal i mosamar Tl i sagan, r omel sac daxmar ebas uwevda  
or i mosamar Tl e. uf r o maRal or ganos r aime gadawyvet il eba ar miuRia.  
winamdebar e saqme, Tavisi Sinaar siT, gar kveul wil ad, uaxl ovdeba ober Sl ikis saqmes (ober Sl iki  
avst r i i s wi naaRmdeg saqmeze (# 1) 1991 wl i s 23 mai si s gadawyvet i l eba, A ser i i s # 204),  
sadac mosamar Tl e, r omel mac monawil eoba miiRo pir vel inst anciaSi gadawyvet il ebis gamot anaSi,  
aseve monawil eobda amave gadawyvet il ebis winaaRmdeg Set anil i saCivr is saapel acio wesiT  
ganxi l vaSi . Sesabami sad, sasamar Tl om daadgi na, r om momCi vni s var audi , aRni Snul saki TxTan  
dakavSir ebiT, obieqt ur ad dasabuTebul i iyo.  
2
me-6 muxl i s pi r vel i punqt i ar dai r Rveoda i m SemTxvevaSi , Tuki saapel aci o sasamar Tl os  
gadawyvet il eba iqneboda iseTi sasamar Tl o or ganos Semdgomi kont r ol is qvemdebar e, r omel sac  
sr ul i i ur i sdi qci a eqneboda da uzr unvel yof da me-6 muxl iT dawesebul gar ant iebs.  
cent r al ur i saapel acio sasamar Tl os gadasinj vis mocul oba sakmar isi ar iyo saapel acio  
sasamar Tl oSi gamar Tul i pr ocesi s danakl i sebi s aRmosaf xvr el ad. ker Zod, cent r al ur ma  
saapel aci o sasamar Tl om ver SeZl o samedi ci no mt ki cebul ebis xel axal i Sef aseba da sadavo  
saki Txi s sakuTr i v Tvi Ton gadawyvet a.  
meor e mxr iv, cent r al ur i saapel acio sasamar Tl o uf l ebamosil i iyo gaeuqmebina gasaCivr ebul i  
gadawyvet i l eba i m saf uZvl i T, r om saapel aci o sasamar Tl os Semadgenl oba ar i yo i mgvar i , r om  
uzr unvel eyo sakuTar i mi uker Zoebl oba da, saWi r oebi s SemTxvevaSi , ukan daebr unebi na saqme  
saapel aci o sasamar Tl oSi xel axal i ganxi l vi saTvi s. magr am i gi ase ar moi qca da Sedegad, ver  
gamoaswor a aRniSnul i nakl i.  
aqedan gamomdinar e, dair Rva konvenciis me-6 muxl i s pi r vel i punqt i.  
(i x. gad awyvet i l ebi s 43-55-e punqt ebi s d a o per at i ul i d ebul ebebi s pi r vel i nawi l i )  
B. ko nvenc i i s 50-e mu xl i  
momCivanma moiTxova mat er ial ur i da ar amat er ial ur i xasiaTis zianis, agr eTve, xar j ebisa da  
danaxar j ebis anazRaur eba.  
sasamar Tl om ver daadgina mizezobr i vi kavSi r i momCi vni s mi er moTxovni l mat er i al ur i xasi aTi s  
ziansa da dar Rvevas Sor is da, Sesabamisad, ar daakmayof il a misi moTxovna am nawil Si. gar da  
ami sa, war modgeni l i ar yof i l a ar amat er i al ur i xasi aTi s zi ani s anazRaur ebi s saf uZvl ebi da,  
Sesabami sad, sasamar Tl om daadgi na, r om dar Rvevi s aRi ar eba ukve Tavi sTavad am saki TxSi  
samar Tl ian anazRaur ebas war moadgenda.  
momCi vni s moTxovna mi si xar j ebi sa da danaxar j ebi s anazRaur ebi s Taobaze dakmayof i l da sr ul i  
mocul obiT.  
(i x. gad awyvet i l ebi s 56-63-e punqt ebi d a o per at i ul i d ebul ebebi s meo r e d a mesame nawi l ebi )  
sasamar Tl om gadawyvet il eba gamoit ana pl enar ul sxdomaze Semdegi Semadgenl obiT;  
Tavmj domar e: b-ni r i sdal i (nor vegi a). mosamar Tl eebi : b-ni f . mat Ser i (avst r i a), b-ni J. de  
meier i (bel gia), b-ni i. f uagel i (dania), b-ni a.n. l uazu (kvipr osi), b-ni a.b. baka (ungr eTi), b-ni  
a. l opes r oCa (por t ugal i a), b-ni d. goCevi (bul gar eTi ) da b-ni p. van dei ki (ni der l andi ),  
aseve, bat onebi m.a. ai seni (mdi vani ) da h. pet zol di (mdi vni s moadgi l e).  
samma mosamar Tl em gamoTqva gansxvavebul i azr i, r oml ebic mocemul ia gadawyvet il ebis danar TSi.  
3