BELILOS kundër ZVICRES

Në lidhje me çështjen Belilos kundër Zvicrës, Gjykata Europiane e të Drejtave të

Njeriut arrin me unanimitet në përfundimin se ka patur shkelje të nenit 6 § 1 të

Konventës për arsye të mungesës, në Kantonin e Vaud, e një mjeti ligjor me

juridiksion të plotë ndaj një gjobe me karakter administrativ. Vendimi paraqet rëndësi

edhe në lidhje me shqyrtimin e vlerës juridike të një deklarate interpretuese të bërë në

lidhje me nenin 6 § 1, nga ana e Zvicrës në bazë të nenit 64 të Konventës.

I. RRETHANAT E ÇËSHTJES

A. Faktet kryesore

1. Znj. Marlene Belilos jeton në Lozanë. Më 29 maj 1981, komisioni i policisë të

bashkisë të këtij qyteti e dënon me një gjobë prej 200 franga zvicerane për shkak se

kishte marrë pjesë në një manifestim të pa-autorizuar në rrugët e qytetit. Më 4 shtator

të po atij viti, komisioni i lartpërmendur e ul gjobën në 120 franga zvicerane. E

dënuara i drejtohet seksionit penal të Kasacionit të Gjykatës rajonale të Vaud, i cili e

hedh poshtë kërkesën e saj më 25 nëntor 1981. Ankimi me karakter të së drejtës

publike që ajo bën kundër këtij vendimi nuk pranohet nga ana e Gjykatës federale më

2 nëntor 1982.

2. Çështja nxjerr në pah në mënyrë të veçantë problemin e vlerës juridike të një

deklarate interpretative të bërë nga ana e Zvicrës gjatë ratifikimit të Konventës. Kjo

deklaratë ishte redaktuar në një mënyrë të tillë: «Për Këshillin Federal zviceran,

garancia e një proçesi të drejtë e cila figuron në Nenin 6, paragrafi 1, të Konventës,

qoftë në lidhje me pretendimet që kanë të bëjnë me të drejta dhe detyrime të karakterit

civil, qoftë në lidhje me themeltësinë e çdo akuze me karakter penal të drejtuar kundër

personit të akuzuar, ka të bëjë vetëm e vetëm me sigurimin e një kontrolli gjyqësor

përfundimtar të akteve dhe të vendimeve të autoriteteve publike të cilat i prekin këto të

drejta ose detyrime, ose me shqyrtimin e themltësisë të një akuze të tillë.»

B. Procedurat përpara Komisionit Europian të të Drejtave të Njeriut

3. Në kërkesën e saj të 24 marsit 1983 drejtuar Komisionit, Znj. Belilos pretendon

se çështja e saj nuk ka qënë gjykuar nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme, në

kuptimin e Nenit 6 § 1 të Konventës, dhe të tillë që të gëzonte një juridiksion të plotë.

Në raportin e tij të 7 majit 1986, Komisioni, me unanimitet, shpreh mendimin se ka

patur një shkelje të Nenit 6 § 1.

II. PËRMBLEDHJE E VENDIMIT TË 29 PRILLIT 1988 (seancë plenare)

(seria A nr. 132)

A. Në lidhje me pretendimet paraprake

4. - Duke shfrytëzuar mundësinë për të paraqitur prapësime paraprake, qeveria

zvicerane pretendonte papajtueshmërinë e kërkesës të Znj. Belilos me angazhimet e

Zvicrës në lidhje me Nenin 6 § 1 të Konventës. Qeveria i referohej në lidhje me këtë

deklaratës interpretuese të bërë në momentin e dorëzimit të instrumentave të

ratifikimit.

5. Problemi i parë që duhej zgjidhur kishte të bënte me natyrën e deklaratës.

Gjykata shqyrtoi elementët e ndryshëm të cilëve u referohej qeveria në mbështetje të

tezës së saj, sipas së cilës kjo deklaratë përbënte në fakt një rezervë. Argumenti i

nxjerrë nga qëllimi i deklaratës konfirmon argumentin që bazohet edhe në punimet

përgatitore, çështje kjo që do të trajtohet në vazhdim. Përsa i përket tekstit të

deklaratës, Gjykata pranon se hartimi origjinal në frëngjisht, megjithëse nuk ofron një

qartësi të plotë, mund të kuptohet si një rezervë. Përputhja e bërjes së deklaratave me

karakter interpretues me bërjen e rezervave është një gjë që haset në praktikën

normale. Mungesa e uniformitetit në praktikën e ndjekur nga ana e Zvicrës si dhe në

sistemin e Konventës nuk e lejon, atë të vetme, që ta cilësojë si rezervë deklaratën

objekt të mosmarrëveshjes. Përsa i përket heshtjes së depozituesit të instrumentave të

ratifikimit - sekretari i përgjithshëm i Këshillit të Europës - si dhe të shteteve anëtare,

kjo nuk i privon organet e Konventës nga kompetencat e tyre të vlerësimit. Duke

ngelur në punimet përgatitore. Gjykata njeh nga ana e saj nevojën për të kërkuar se

cili ishte qëllimi i autorit të deklaratës. Në lidhje me këtë qeveria zvicerane ka shfaqur

gjithmonë një shqetësim: të shmangë pasojat e një konceptimi të mënyrë të gjërë të së

drejtës për t'iu drejtuar gjykatave në lidhje me organizimin administrativ dhe gjyqësor

të kantonave; duke patur parasysh pikërisht këtë shkak ajo ka paraqitur tekstin e

deklaratës si një prej kushteve për të patur pëlqimin e Zvicrës për të qënë e lidhur nga

Konventa.

Kjo e fundit përmend veçse rezervat, por shumë shtete kanë bërë gjithashtu, ose

vetëm deklarata me karakter interpretues pa përcaktuar në të gjitha rastet një dallim të

qartë ndërmjet njërit dhe tjetrit koncept. Për të nxjerrë në pah natyrën juridike të një

«deklarate», duhet parë përtej emërtimit si të tillë dhe duhet thelluar në zbërthimin e

përmbajtjes materiale. Në rastin në fjalë, del në pah se Zvicra synonte që të linte

jashtë veprimit të Nenit 6 § 1 disa kategori mosmarrëveshjesh dhe të ishte e mbrojtur

ndaj një interpretimi, sipas konceptimit të saj tepër të zgjeruar, të këtij Neni. Tashmë

Gjykata duhet të ketë kujdes që detyrimet që rrjedhin nga Konventa të mos pësojnë

kufizime të papajtueshme me kërkesat e Nenit 64, i cili ka të bëjë me rezervat.

6. Asaj i duhet pra që të shqyrtojë vlefshmërinë e deklaratës, që do të thotë të

sigurojë respektimin nga ana e saj të Nenit 64. Kompetenca e Gjykatës për të çmuar

në lidhje me Nenin 64 vlefshmërinë e një rezerve ose, si në rastin në fjalë, të një

deklarate me karakter interpretues nuk ka qënë objekt kundërshtimesh. Ajo del qartë

në pah si nga Nenet 19, 45 dhe 49 të Konventës ashtu edhe nga jurisprudenca e

Gjykatës.

Deklarata zvicerane paraqet, të paktën nga pikpamja e proçedurës penale, një vlerë

të përgjithshme dhe të pakufizuar. Me anë të termit «rezervë të karakterit të

përgjithshëm», Neni 64 nënkupton në mënyrë të veçantë një rezervë të hartuar në

terma tepër të vagët dhe të përgjithshëm, të tillë që të mos mund të vlerësohet kuptimi

ose fusha e zbatimit të tyre. Në rastin tonë, gjuha e deklaratës objekt i

mosmarrëveshjes nuk lejon që të matet si duhet masa e angazhimit të Zvicrës, në

veçanti përsa u përket kategorive të mosmarrëveshjeve që ajo mbulon si dhe përsa i

përket çështjes në se «kontrolli gjyqësor përfundimtar» ushtrohet apo jo duke marrë

parasysh edhe faktet e një çështjeje të caktuar. Jemi pra, përpara interpretimeve të

ndryshme ndërkohë që Neni 64 § 1 kërkon saktësi dhe qartësi.

7. Përsa i përket Nenit 64 § 2, ai u drejtohet të gjitha shteteve palë, qoftë unitare

qoftë federale, të pajisuara apo jo me një të drejtë proçedurale të unifikuar. “Paraqitja

e shkurtër e ligjit në fjalë” që parashikohet nga paragrafi në fjalë, përbën si një

element prove ashtu edhe një faktor sigurie juridike, prandaj edhe mungesa e tij nuk

do të mund të justifikohej, edhe për shkak të vështirësive praktike të një rëndësie të

madhe. Nga ana tjetër deklarata objekt vlerësimi nuk shoqërohet nga një paraqitje e

tillë - dhe këtë gjë e pranon edhe qeveria zvicerane.

8. Si përfundim, Gjykata gjykon se deklarata është e pavlefshme. Pra, dhe për

këtë nuk ngelet pikë dyshimi, Zvicra është dhe çmohet e lidhur nga Konventa

pavarësisht nga vlefshmëria e deklaratës. Përjashtimi paraprak hidhet pra poshtë (me

unanimitet).

B. Në lidhje me themelin

9. Znj. Belilos ankohej se nuk kishte qënë gjykuar nga ana e një gjykate të pavarur

dhe të paanshme, sipas kuptimit të Nenit 6 § 1, dhe e cila të gëzonte juridiksion të

plotë.

10. Komisioni i policisë të bashkisë së Lozanës është cilësuar si një «autoritet

lokal» nga ana e ligjit të rajonit të Vaud dhe si «autoritet administrativ» nga ana e

Gjykatës federale. Sipas Gjykatës, edhe pse shprehje të tilla mund të mos dukeshin

përcaktuese, ato ofronin një tregues të rëndësishëm në lidhje me natyrën e organit në

fjalë.

Ky i fundit ka një rol gjykimor dhe një proçedurë të cilat i lejojnë të interesuarit që

të paraqesë mjete mbrojtjeje. Anëtari i vetëm i tij është i emëruar nga ana e lokalitetit,

por kjo gjë nuk mjafton që të hidhet ndonjë dyshim në lidhje me pavarësinë dhe me

paanësinë e tij. Megjithëse ka cilësinë e një funksionari lokal, ai vepron në cilësi

individuale, nuk ndodhet në një varësi hierarkike, bën një betim të ndryshëm nga ai i

policëve dhe nuk mund t'i nënshtrohet në parim largimit gjatë periudhës së mandatit të

tij. Për këtë pasojë, paanësia e tij personale nuk ka qënë vënë në dyshim në rastin në

fjalë.

Megjithatë - kujton Gjykata – elementet e karakterit funksional dhe organik hyjnë

gjithashtu në lojë; edhe vetë dukjet e jashtme mund të paraqesin rëndësi. Në Lozanë,

bëhet fjalë për një funksionar të lartë të dalë nga drejtoria e policisë dhe që mund të

thirret përsëri prej saj që të përmbushë përsëri detyra të tjera. Të akuzuarit do të kishin

prirjet që të shihnin tek ai një anëtar të të trupave të policisë, të integruar nga

pikpamja hierarkike dhe me qëndrime që përputheshin me kolegët e tyre. Pra,

kërkuesja do të mund të ngrinte me plot të drejtë dyshime në lidhje me pavarësinë e

tyre dhe me paanësinë strukturore të komisionit të policisë, i cili nuk do të mund tu

përgjigjej në këtë pikë kërkesave të parashikuara nga ana e Nenit 6 § 1.

11. Gjykata në vazhdim kërkon të shqyrtojë nëse mjetet e mëtejshme ligjore të

disponueshme ishin të tilla që të lejonin mbushjen e boshllëqeve të konstatuara në

shkallë të parë.

12. Qeveria pretendonte se Znj. Belilos nuk kishte ushtruar një ankim për rishikim

përpara seksionit penal të Kasacionit të Gjykatës të Kantonit të Vaud. Gjykata çmon,

në të kundërt, se kjo e fundit nuk mund të merret në konsideratë sepse nuk përputhet

me natyrën e ankesave të kërkueses. Përsa i përket padisë për anullimin, ajo

shoqërohet me një proçedurë që përmban debate gojore dhe administrim provash dhe

e tillë që nuk lejon një rishikim të lirë të fakteve. Gjykata penale e Kasacionit nuk

kishte pra në rastin në fjalë një kompetencë të mjaftueshme.

13. Sipas mendimit të Gjykatës, Gjykata Federale nuk ka korigjuar nga ana e saj

shkeljen e vënë re në nivelin e komisionit të policisë. Me anë të rrugës së padisë sipas

së drejtës publike, e vetmja rrugë e hapur në këtë rast, ajo nuk mund të rimerrte në

shqyrtim çështjet e lidhura me faktet dhe me ligjshmërinë, pasi kompetenca e

vlerësimit nga ana e saj kufizohej vetëm në kontrollin e mungesës të arbitraritetit. Ka

patur pra në këtë rast një shkelje të Nenit 6 § 1 (me unanimitet).

C. Në lidhje me nenin 50 të Konventës

14. Duke u bazuar në Nenin 50, Znj. Belilos pretendonte anullimin dhe

rimbursimin e gjobës që i ishte vënë asaj nga ana e komisionit të policisë. Gjykata

konstaton se Konventa nuk i jep asaj kompetencën për t'i kërkuar shtetit zviceran

anullimin e dënimit të dhënë kundër të interesuarës. Ajo (Gjykata) shton se nuk mund

të spekulonte nga ana e saj mbi rezultatin në të cilin proçedura gjyqësore do të kishte

çuar, sikur nuk do të kishte patur një shkelje të Konventës. Për këtë arsye ajo e hedh

poshtë këtë kërkesë (me unanimitet).

Kërkuesja pretendonte gjithashtu ndryshimin e ligjit të Kantonit të Vaud të 17

nëntorit 1969 në lidhje me vendimet lokale. Gjykata vë në dukje që Konventa nuk i

jep kompetencën që të ftojë Zvicrën që të modifikojë legjislacionin e saj, dhe për këtë

arsye hedh poshtë këtë kërkesë (me unanimitet).

Së fundi, e interesuara reklamonte rimbursimin e shpenzimeve dhe të harxhimeve.

Përsa i përket proçedurës të ndjekur përpara juridiksioneve të brendshme, Gjykata i

akordon asaj 3250 FS; ndërsa përsa i përket proçedurave europiane, ajo i akordon asaj

8000 FS për shpenzimet dhe për honoraret e avokatit - përveç 8822 FF të paguara në

lidhje me ndihmën gjyqësore - dhe 500 FS për shpenzime personale (me unanimitet).¹

¹Qeveria zvicerane këtë vendim të Gjykatës ua bën të njohura kantoneve, dhe ai i Vaud ka modifikuar

ligjin e 17 nëntorit 1969 në lidhje me vendimet bashkiake, me anë të një ligji të 1 marsit 1989, i cili

duke filluar që nga 2 maji 1989 krijon një proçedurë apeli pranë tribunalit të policisë ndaj çdo vendimi

lokal. Ajo i ka paraqitur gjithashtu sekretarit të përgjithshëm të Këshillit të Europës, më 16 maj 1988,

një version të ri të deklaratës me karakter interpretues të vitit 1974. Nga ana tjetër, ajo i ka botuar

paragrafet kryesore të vendimit në revistën Jurisprudenca e autoriteteve administrative të

Konfederatës.