saqme `naCova da sxvebi bulgareTis winaaRmdeg~  
(NACHOVA AND OTHERS v. BULGARIA)  
(ganacxadi # 43577/98 da 43579/98)  
ganCineba  
strasburgi  
2005 wlis 6 ivlisi  
gadawyvetileba sabolooa, Tumca SeiZleba daeqvemdebaros redaqciul cvlilebebs  
1
saqmeze `naCova da sxvebi bulgareTis winaaRmdeg~  
adamianis uflebaTa evropulma sasamarTlom, Seikriba ra didi palatis saxiT  
Semdeg mosamarTleTa SemadgenlobiT:  
b-ni l. vildhaberi, prezidenti,  
b-no s.l. roJakisi,  
b-ni j.p. kosta,  
ser nokolas bratca,  
b-ni b.m. zupanCiCi,  
b-ni s. birsani,  
b-ni k. iungvierti,  
b-ni j. kasadevoli,  
b-ni hedigani,  
q-ni s. botuCarova,  
b-ni m. ugrexeliZe,  
q-ni a. mularoni,  
q-ni e. fura-sandstromi,  
q-ni a. gilumiani,  
q-ni l. mioviCi,  
b-ni d. speilmani,  
b-ni deivid tor biorginsoni,  
agreTve registratoris moadgile, b-ni t.l. erli,  
imsjela ra ganmartoebiT 2005 wlis 23 Tebervals da 2005 wlis 8 ivniss,  
2005 wlis 8 ivniss gamoitana Semdegi ganaCeni:  
procedura  
1. saqme momdinareobs adamianis uflebaTa evropul komisiaSi (SemdgomSi `komisia~)  
bulgareTis oTxi moqalaqis – q-ni anelina kunCova naCovas, q-ni aksinia xristovas,  
q-ni todorka rangelovas da b-ni rangel petkov rangelovis (SemdgomSi  
`ganmcxadeblebi~) mier adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis  
konvenciis (SemdgomSi `konvencia~) adremoqmedi 25-e muxlis Sesabamisad 1998 wlis  
15 maiss Setanili ori ganacxadidan (43577/98 da 43579/98) bulgareTis respublikis  
winaaRmdeg.  
2. ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom samxedro policiam esrola da mokla maTi  
axlo naTesavebi b-n kunCo angelovi da b-ni kiril petkovi, riTac dairRva  
konvenciis me-2 muxli. garda amisa, movlenis gamoZieba ar iyo efeqturi, riTac  
dairRva konvenciis me-2 da me-13 muxlebi. momCivanebi aseve amtkicebdnen, rom  
mopasuxe saxelmwifom ver Seasrula konvenciis me-2 muxliT masze dakisrebuli  
valdebuleba, kanoniT daecva sicocxle da rom gasaCivrebuli movlenebis  
gamomwvevi mizezi iyo boSuri warmoSobis pirTa mimarT diskriminaciuli  
damokidebuleba, rac arRvevda konvenciis me-14 muxls me-2 muxlTan erTad.  
2
3. sasamarTloSi ganacxadebi wardgenili iqna 1998 wlis 1 noembers, rodesac  
ZalaSi Sevida konvenciis me-11 oqmi (me-11 oqmis me-5 muxlis me-2 punqti), da gadaeca  
Zvel meoTxe seqcias. 2001 wlis 22 marts ganacxadebi SeerTda (wesi 43, punqti 1).  
4. sasamarTlos 2001 wlis 1 noembris gadawyvetilebiT (wesi 25, punqti 1) saqme  
gadaeca axlad Seqmnil pirvel seqcias (wesi 52, punqti 1). 2002 wlis 28 Tebervals  
amave seqciis palatam, romelSic Sediodnen b-ni s.l. roJaksi, prezidenti, b-ni g.  
bonelo, q-ni n. vaJici, q-ni s. botuCarova, b-ni a. kovleri, b-ni v. zagrebelski, q-ni  
e. Steineri, mosamarTleebi, da b-ni nielseni, seqciis registratoris moadgile,  
ganacxadi nawilobriv daSvebulad gamoacxada.  
5. 2004 wlis 26 Tebervals imave seqciis palatam, romelSic Sediodnen b-ni s.l.  
roJakisi, prezidenti, b-ni p. lorenzeni, b-ni j. bonelo, q-ni f. tulkensi, q-ni n.  
vaJici, q-ni s. botuCarova, b-ni v. zegrebelski, mosamarTleebi, da b-ni s. nielseni,  
seqciis registratori, erTxmad gamoitana gadawyvetileba, rom dairRva konvenciis  
me-2 da me-14 muxlebi da konvenciis me-13 muxlidan gancalkevebuli sakiTxi ar  
gamomdinareobda.  
6. 2004 wlis 21 maiss bulgareTis mTavrobam (SemdgomSi `mTavroba~) iTxova, rom  
saqme gadascemoda did palatas konvenciis 43-e muxlisa da sasamarTlos wesebis  
73-e wesis Sesabamisad. didi palatis kolegiam daakmayofila es Txovna 2004 wlis 7  
ivliss.  
7. didi palatis Semadgenloba ganisazRvra konvenciis 27-e muxlis me-2 da me-3  
punqtebisa da sasamarTlos wesebis 24-e wesis Sesabamisad.  
8. did palataSi ganmcxadeblebma, romlebic warmodgenilni iyvnen sofiis  
advokatTa asociaciis wevris i. grozevis mier, da mTavrobam, romelsac  
warmoadgenda Tanawarmomadgeneli q-ni m. dimova iusticiis saministrodan,  
waradgines komentarebi Sesabamisad 2004 wlis 30 noembers da 2004 wlis 29  
noembers. garda amisa, miRebuli iqna mesame mxaris komentarebi sami arasamTavrobo  
organizaciisgan _ `boSaTa uflebebis evropuli centrisgan~, “Interights”-isa da `Ria  
sazogadoeba _ marTlmsajulebis iniciativisagan~, romelTac prezidentma ufleba  
misca, CarTuliyvnen werilobiT proceduraSi (konvenciis 36-e muxlis me-2 punqti  
da 44-e wesis me-2 punqti).  
9. mosmena iyo Ria da Catarda adamianis uflebebis SenobaSi, strasburgi, 2005  
wlis 23 Tebevrals (59-e wesis me-3 punqti).  
sasamarTlis winaSe gamocxaddnen:  
(a) mTavrobis saxeliT:  
q-ni dimova, iusticiis saministro,  
q-ni m. koceva, iusticiis saminitro, Tanawarmomadgeneli.  
(b) ganmcxadebelTa saxeliT:  
b-ni i. grozevi,  
lord lesteri, Q.C., advokati  
sasamarTlom mousmina maT gamosvlebs.  
3
faqtebi  
I. saqmis garemoebebi  
10. saqme Seexeba 1996 wlis 19 ivliss b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvlelobas  
samxedro policiis wevris mier, romelic cdilobda maT dapatimrebas.  
11. yvela ganmcxadebeli aris boSuri warmoSobis bulgareTis moqalaqe.  
12. q-ni anelia kunCova naCova, dabadebuli 1995 wels, aris b-ni angelovis  
qaliSvili. q-ni aqsinia xristova, dabadebuli 1978 wels, aris q-ni naCovas deda.  
orive cxovrobs dobrolevoSi (bulgareTi). q-ni todorka petrova rangelova da b-  
ni rangel petkov rangelovi, dabadebulni 1955 da 1954 wels, cxovroben lomSi  
(bulgareTi) da arian b-ni petkovis mSoblebi.  
a. b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilTan dakavSirebuli garemoebebi  
13. 1996 wels b-ni angelovi da b-ni petkovi, orive 21 wlis, iyvnen axalwveulebi  
samSeneblo ZalebSi. es aris saerTo binebis mSeneblobiTa da sxva samoqalaqo  
proeqtebiT dakavebuli jaris danayofi.  
14. 1996 wlis dasawyisSi b-ni angelovi da b-ni petkovi daakaves, vinaidan maT  
ganmeorebiT datoves danayofi Svebulebis gareSe. 1996 wlis 22 maiss b-n angelovs  
miusajes 9 Tviani patimroba, xolo b-n petkovs _ 5 Tviani patimroba. orive manamde  
msjavrdebuli iyo qurdobisaTvis.  
15. 1996 wlis 15 ivliss isini gaiqcnen mSeneblobidan, sadac muSaobdnen da  
romelic ganlagebuli iyo cixis gareT, da gaemgzavrnen b-ni angelovis bebiasTan  
q-n tonkovasTan sofel lesuraSi. arc erTi maTgani SeiaraRebuli ar yofila.  
16. maTi gaqcevis Sesaxeb cnobili gaxda meore dRes da maTi gvarebi Caweres  
samxedro policiis mier Zebnil pirTa siaSi. 1996 wlis 16 ivliss vracis samxedro  
policiis danayofma miiRo maTi dapatimrebis orderi.  
17. 1996 wlis 19 ivliss daaxloebiT SuadRis 12 saaTze vracis samxedro policiis  
danayofis morige oficerma miiRo anonimuri zari, romelmac amcno, rom b-ni  
angelovi da b-ni petkovi imalebodnen sofel lesuraSi. Svebulebis gareSe  
gaparvis erT-erTi SemTxvevis dros b-ni angelovi swored iq ipoves da  
daapatimres.  
18. xelmZRvanelma oficerma, polkovnikma d.-m, gadawyvita, gaegzavna samxedro  
policiis 4 oficeri maior g.-s meTaurobiT ori piris dasakaveblad. sul cota  
ori oficeri icnobda maTgan erTs an orives. adgilobrivi TviTmmarTvelobis  
mdivnis gancxadebis Tanaxmad, maiori g. icnobda lesuras, vinaidan misi deda iyo  
soflidan (mdivani mogvianebiT dakiTxes mowmed).  
19. polkovnikma d.-m oficrebs uTxra, rom `wesebis Sesabamisad~ maT unda waeRoT  
pistoletebi, avtomaturi iaraRi da javSanJileti. man acnoba oficrebs, rom b-ni  
angelovi da b-ni petkovi iyvnen `kriminalurad aqtiurebi~ – gamoTqma, romelic  
4
aRniSnavs ukve nasamarTlev an samarTaldarRvevaSi eWvmitanil pirebs – da rom  
isini gaiqcnen dakavebis adgilidan. man oficrebs misca miTiTeba, gamoeyenebinaT  
situaciiT nakarnaxebi nebismieri saSualeba maT dasapatimreblad.  
20. oficrebi dauyovnebliv gaemgzavrnen lesuraSi jipiT. or oficers ecva forma,  
xolo ori samoqalaqo tansacmelSi iyo. tyviagaumtari Jileti mxolod maior g.-s  
ecva. igi SeiaraRebuli iyo piradi pistoletiT da 7,62 milimetriani kalibris  
avtomaturi `kalaSnikoviT~. sxva oficrebs Tan hqondaT pistoletebi. sami  
`kalaSnikovi~ manqanis iatakze iyo mTeli operaciis ganmavlobaSi.  
21. maiorma g.-m oficrebs misca zepiri gankargulebebi gzad lesurisaken. serJant  
k.-s unda gadaeketa saxlis aRmosavleTi mxare, maior g.-s – dasavleTi mxare, xolo  
serJanti k. unda Sesuliyo saxlSi. serJanti s., mZRoli, unda darCeniliyo  
manqanaSi da eTvalTvala CrdiloeTi mxarisaTvis.  
22. daaxloebiT SuadRis 1 saaTze oficrebi Cavidnen lesuraSi. maT sTxoves  
qalaqis meriis mdivans da erT-erT soflels b-n t.m.-s, gahyolodnen da eCvenebinaT  
b-ni angelovis bebiis saxli. manqana Sevida lesuris boSur nawilSi.  
23. serJantma n.-m icno saxli, vinaidan b-ni angelovi man daapatimra, rodesac igi  
Svebulebis gareSe pirvelad gaiqca.  
24. rogorc ki jipi miuaxlovda saxls, daaxloebiT dRis pirveli saaTidan oris  
naxevramde, serJantma k.-m icno b-ni angelovi, romelic iyo saxlSi da idga  
fanjris ukan. SeniSnes ra manqana, devnilebma gaqceva scades. policiis oficrebma  
gaiges fanjris minis gatexvis xma. maiori g. da serJantebi k. da n. gadmoxtnen jer  
kidev moZravi manqanidan. maiori g. da serJanti k. Sevidnen baRis WiSkridan;  
pirveli gaeSura saxlis dasavleTi nawilisaken, xolo meore saxlSi Sevida.  
serJanti n. gaemarTa saxlis aRmosavleTi nawilisaken. serJanti s. darCa manqanaSi  
mdivanTan, romelic muSaobda qalaqis meriaSi, da b-n t.m.-sTan erTad.  
25. serJantma n.-m CvenebaSi Tqva, rom rodesac dainaxa, Tu rogor gadmoxtnen  
fanjridan b-ni angelovi da b-ni petkovi da gaiqcnen mezoblis ezosaken, man  
daiyvira: `SeCerdiT, samxedro policia!~ da amoiRo iaraRi, Tumca ar usvria. ori  
mamakaci kvlav garboda. serJanti n. gavarda quCaSi da cdilobda maT daWeras  
ramdenime saxlisaTvis gverdis SemovliT. rodesac garboda, man gaigona maiori g.-  
s yvirili: `SeCerdiT, samxedro policia, SeCerdiT, Torem visvri!~ amis Semdeg  
daiwyo srola.  
26. maiorma misca Semdegi Cveneba:  
`...me gavigone, rogor yviroda serJanti n.: `SeCerdiT, policia~... davinaxe rigiTebi;  
isini morbodnen da gaCerdnen q-ni tonkovasa da misi mezoblis ezoebs Soris  
RobesTan... davinaxe, rom isini cdilobdnen, gadamxtariyvnen Robeze da davuyvire:  
`SeCerdiT, Torem visvri~. me gadavwie damcveli Rilaki da gadavtene avtomaturi  
iaraRi. Semdeg haerSi gavisrole da avtomaturi iaraRi meWira zemoT mimarTuli  
marjvena xelSi, TiTqmis marTi kuTxiT miwasTan ... rigiTebi gadaZvrnen Robeze da  
ganagrZes sirbili, me mivyevi, Semdeg visrole haerSi erTxel, orjer an samjer da  
daviyvire: `SeCerdiT!~ maT ganagrZes sirbili. me kvlav visrole haerSi da  
daviyvire: `SeCerdiT, Torem gesvriT.~ me isini kvlav gavafrTxile, magram  
5
ukanmouxedavad garbodnen. [ori kacidan] marjvenas gafrTxilebis Semdeg vesrole  
avtomatidan; miwas vumiznebdi im imediT, rom es maT gaaCerebda. me kvlav viyvire:  
`SeCerdiT!~, rodesac isini miuaxlovdnen meore saxlis kuTxes, me maT vesrole,  
vinaidan Tvals efarebodnen. me maT fexebSi davumizne. sadac videqi, SedarebiT  
dabal doneze iyo... meore Robezec rom gadamxtariyvnen, maTi SeCerebis sxva  
saSualeba aRar meqneboda. kuTxe cota daxrili iyo, vinaidan SedarebiT dabla  
videqi... meore Robe yvelaze maRla iyo; swored amitom davumizne kuTxisken [or  
kacs], vinaidan CavTvale, rom mezobeli saxlebidan aravin daSavdeboda, xolo  
meored vesrole rigiTebs, Tumca davumizne fexebSi. 45-e wesis Sesabamisad, Cven  
SegviZlia iaraRis gamoyeneba samxedro Zalebis im wevrebis dapatimrebisas,  
romelTac Caidines samarTaldarRveva da romlebic ar Cabardebian gafrTxilebis  
Semdeg; Tumca [amave wesis] me-3 punqtis Sesabamisad, Cven unda davicvaT am pirebis  
sicocxle  
-
swored amitom vesrole fexebSi  
da aviciloT fataluri  
dazianebebi. rodesac bolojer vesrole rigiTebs fexebSi, maTgan 20 metrSi viyavi,  
isini ki iyvnen mezobeli ezos samxreT-aRmosavleT kuTxeSi. srolis Semdeg orive  
daeca... orive mucelze iwva da cocxali iyo, ... kvnesodnen... Semdeg serJanti s.  
gamoCnda, me mas davuZaxe ... da gadaveci Cemi iaraRi...~  
27. sami daqvemdebarebuli oficris Cvenebis Tanaxmad, b-ni angelovi da b-ni petkovi  
iwvnen miwaze Robis win, fexebi im saxlisaken hqondaT miqceuli, saidanac  
gamovidnen, erTi zurgze iwva, meore ki – mucelze.  
28. mezobelma, b-nma z.-m, romelic cxovrobda b-ni angelovis bebiis pirdapir, aseve  
misca Cveneba. daaxloebiT 13.00 sT-ze an 13 saaTsa da 30 wuTze man dainaxa, rom q-ni  
tonkovas saxlis win samxedro jipi gaCerda. Semdeg gaigona, rogor yviroda viRac:  
`ar gaiqce, tyviebs gamoviyeneb.~ Semdeg gaigona gasrolis xma, gadaixeda mezobel  
ezoSi da dainaxa, rom b-ni angelovi, romelsac icnobda, da kidev erTi mamakaci  
gadaxtnen q-n tonkovasa da sxva mezoblis ezoebs Soris Robeze. man ver dainaxa  
kaci, romelic isroda, vinaidan igi efareboda q-ni tonkovas saxls. Semdeg  
dainaxa, rom b-ni angelovi da b-ni petkovi daecnen miwaze da kaci, romelic  
isroda, gamoCnda avtomaturi iaraRiT xelSi. b-ni z.-s TqmiT,  
`uniformaSi gamowyobilma meore mamakacma dauwyo Cxubi [im kacs, romelmac  
isrola, rom ar unda esrola da saerTod ar unda wamosuliyo maTTan erTad.  
jipiT mosulTagan mxolod yvelaze maRali Cinis mqone oficerma isrola... me mas  
danaxviT vicnob, naTesavebi hyavs lesuraSi.~  
29. serJantma s.-m ganacxada, rom saxlTan misvlis Semdeg manqanasTan darCa da  
gaigona, rogor yviroda serJanti n. saxlis samxreT nawilTan: `SeCerdiT,  
policia!~ man aseve gaigona, rogor yviroda maiori g.: `SeCerdiT, policia!~ saxlis  
dasavleT nawilTan. Semdeg maiorma g.-m daiwyo srola avtomatidan da ganagrZobda  
yvirils. Semdeg serJanti s. Sevida ezoSi. man dainaxa, rom maiori g. gadaxrili  
iyo Robeze da yviroda. igi miuaxlovda [maiors], gamoarTva avtomati da dainaxa b-  
ni angelovi da b-ni petkovi, romlebic iwvnen miwaze Robis axlos. isini jer  
cocxlebi iyvnen. am dros serJanti k. gamovida saxlidan. maiori g. wavida  
manqanisaken da radioTi moaxsena momxdari incidentis Sesaxeb. rodesac isini  
dabrundnen, serJanti n. gamoCnda mezobeli quCidan da daexmara maT daWrilebis  
manqanaSi CasmaSi.  
6
30. vracis samxedro policiis danayofis xelmZRvanels da sxva oficrebs  
momxdaris Sesaxeb daaxloebiT 1.30 sT-ze Seatyobines.  
31. serJantma k.-m Cvenebis micemisas ganacxada, rom igi Sevida saxlSi da  
esaubreboda b-ni angelovis bebias da sxva qals, rodesac gaigona, rogor  
uyviroda maiori g. b-n angelovsa da b-n petkovs, rom SeCerebuliyvnen. saxlSi man  
SeamCnia, rom im fanjris mina, romelic gadahyurebda ezos, gatexili iyo. is ukve  
saxlidan gamosvlas apirebda, rodesac gaigona gasrolis xma saxlis ukana  
mxridan. ezosaken mimavali Sexvda maior g.-s, romelmac uTxra, rom devnilebi  
daiWrnen. serJanti gadaZvra Robeze da miuaxlovda daWrilebs, romlebic jer  
cocxlebi iyvnen da kvnesodnen. mas axsovs, rom eWira avtomati, Tumca ar axsovs,  
saidan hqonda. man gaxsna mWide da naxa, rom SigniT ar iyo tyviebi. mxolod erTi  
tyvia iyo CarCenili lulaSi.  
32. gasrolis Semdeg umal mogrovda xalxi samezoblodan. serJantma s.-m da  
serJantma k.-m waiyvanes daWrilebi vracis saavadmyofoSi, xolo maiori g. da  
serJanti n. adgilze darCnen.  
33. b-ni angelovi da b-ni petkovi vracisken mimaval gzaze gardaicvalnen.  
saavadmyofoSi misvlisTanave isini gardacvlilebad gamoacxades.  
34. b-ni angelovis bebiam, q-nma tonkovam,movlenebi Semdegi TanamimdevrobiT aRwera:  
misi SviliSvili da b-ni petkovi saxlSi iyvnen, rodesac dainaxes jipis  
moaxloveba. TviTon gareT gavida da dainaxa uniformiani oTxi mamakaci. yvela  
maTgani ezoSi Sevida. erT-erTma saxls Semouara da isroda Zalian didi xnis  
ganmavlobaSi. danarCeni sami mamakacic SeiaraRebuli iyo, Tumca arc erT maTgans  
ar usvria. igi ezoSi iyo da evedreboda kacs, romelic isroda, Seewyvita srola.  
kaci saxlis ukana nawilisaken wavida. Semdeg q-nma tonkovam gaigona gasrolis xma  
ukana ezoSi, iqiT wavida da dainaxa daWrili SviliSvili da b-ni petkovi,  
romlebic mezoblis ezoSi iwvnen.  
35. sxva mezoblis, b-ni m.m.-is Cvenebis Tanaxmad, samive policieli isroda. orma  
maTganma haerSi isrola, xolo mesame oficerma, romelic saxlis dasavleTiT  
imyofeboda (maiori g.), viRacas daumizna. b-n m.m.-m gaigona daaxloebiT 15 an 20  
gasrola, SesaZloa metic. Semdeg dainaxa, rom samxedro policielebi wavidnen  
mezobel ezoSi, sadac b-ni angelovi da b-ni petkovi daecnen. is ezo ekuTvnoda b-n  
m.m.-s da mis qaliSvils. dainaxa ra Tavisi SviliSvili, axalgazrda biWi, b-nma m.m.-m  
sTxova maior g.-s nebarTva, miaxloebuliyo da waeyvana [SviliSvili]. maiorma  
iaraRi miuSvira da uxeSad Seuracxyofa miayena: `Se dawyevlilo boSa!~  
B. sikvdilis garemoebaTa gamoZieba  
36. 1996 wlis 19 ivlisis SemTxvevaSi monawile yvela oficerma waradgina  
damoukidebeli angariSi vracis samxedro policiis danayofSi. arc erTi  
maTganisTvis ar CautarebiaT testi alkoholze.  
37. imave dRes daiwyo sisxlissamarTlebrivi gamoZieba sicocxlis mospobis faqtze  
da 16-16.30 sT-s Soris sisxlis samarTlis gamomZiebelma daaTvaliera SemTxvevis  
adgili. angariSSi man aRwera SemTxvevis adgili, maT Soris q-ni tonkovas saxlis,  
7
pirveli Robis, masrebisa da sisxlis kvalis mdebareoba. man aRniSna, rom pirveli  
Robis struqtura dazianebuli iyo, xolo Robe gaxeuli iyo erT adgilas.  
38. gamomZiebelma angariSs Tan daurTo sqematuri ruka, romelzec asaxuli iyo q-ni  
tonkovas ezo da mezobeli ezos, sadac daecnen b-ni angelovi da b-ni petkovi.  
sqematuri ruka da angariSi asaxavda ezos mxolod nawils. kuTxe da garemo, aseve  
garemomcveli teritoria ar iyo aRwerili.  
39. amoiRes 9 carieli masra. erTi masra iyo quCaSi, q-ni tonkovas saxlis win  
(gaCerebuli jipis axlos). oTxi masra ipoves q-ni tonkovas ezoSi, saxlis ukan, im  
Robis axlos, romelic yofs mis ezos mezoblis ezosagan. sami masra ipoves  
mezoblis (b-ni m.m.-is) ezoSi im adgilTan axlos, sadac sisxlis kvali aRmoaCines.  
mecxre masra mogvianebiT ipova da gadasca samxedro policies b-ni angelovis  
biZam. ar arsebobs Canaweri imis Taobaze, Tu sad iqna es tyvia napovni.  
40. sisxlis kvali erT metrze iyo. sqematur rukaze kvali datanili iyo pirveli  
Robidan 9 metris moSorebiT. manZili sisxlis kvalsa da meore Robes Soris,  
romlis ukanac cdilobdnen mimalvas b-ni angelovi da b-ni petkovi, ar iyo  
miTiTebuli. gamomZiebelma aiRo sisxlis kvalis nimuSebi.  
41. 1996 wlis 21 ivniss paTologma Caatara gakveTa.  
gakveTis #139/96 oqmis Sesabamisad, b-ni petkovis sikvdilis mizezi iyo `mkerdSi  
Wriloba~, romlis mimarTulebac iyo uknidan win. Wriloba Semdegnairad iyo  
aRwerili:  
`mkerdSi Wriloba iyo ovaluri, 2,5sm x 1sm, terfidan 144 sm-iT dacilebuli,  
ganadgurebulia qsovilebi da marcxena mxris areSi araTanabari napirebi hqonda.  
zurgSi aris samsantimetriani Wriloba infraskapuluri xazis marcxniv terfidan  
123 sm-is daSorebiT; Wrilobis napirebi araTanabari iyo, dafleTili napirebi  
zemoT iyo amoweuli da qsovilebi ganadgurebuli iyo~.  
42. rac Seexeba b-n angelovs, angariSis Tanaxmad, misi sikvdilis mizezi iyo  
`iaraRidan miyenebuli Wriloba, romelmac daaziana mTavari sisxlZarRvi~;  
nasrolis mimarTuleba iyo `uknidan win~. angariSSi aseve ewera:  
`marcxena  
dundulze  
aRiniSneba  
mrgvali  
Wriloba  
terfidan  
90  
sm-ze...  
ganadgurebulia qsovilebi, kedlebi da napirebi araTanabaria, diametri  
daaxloebiT 0,8 sm... sxeulze hqonda 2,1 sm-iani Wriloba dazianebuli da  
amobrunebuli napirebiT, qsovili aRar iyo; Wriloba hqonda [muclis] qveda da  
Sua mesamedSi, terfidan 95 sm-ze, Wipidan odnav marcxniv.~  
43. angariSis Tanaxmad, dazianebebi miyenebuli iyo avtomaturi iaraRidan Soridan  
srolis Sedegad.  
44. 1996 wlis 22, 23 da 24 ivliss gamomZiebelma dakiTxa policiis oTxi oficeri,  
ori mezobeli (m.m. da k.), mdivani, romelic muSaobda qalaqis municipalitetSi, da  
b-ni angelovis biZa. mogvianebiT aseve dakiTxes b-ni petkovis deda.  
8
45. 1996 wlis 1 agvistos maior g.-s avtomats, mis lulaSi napovn tyvias da  
SemTxvevis adgilze aRmoCenil 9 masras Cautarda eqspertiza vracis Sinagan  
saqmeTa regionuli direqtoratis balistikuri eqspertebis mier. angariSis  
Tanaxmad, avtomaturi iaraRi xmarebisaTvis gamosadegi iyo da cxrave amoRebuli  
masra am iaraRidan iyo gasrolili; tyvia, romelic lulidan amoiRes, aseve  
gamosadegi iyo xmarebisaTvis.  
46. 1996 wlis 29 agvistos sasamarTlo-samedicino eqspertizis daskvnis Tanaxmad, b-  
ni petkovis sisxlSi aRmoaCines 0,55 gr/l, xolo b-ni angelovis sisxlSi _ 0,75  
gr/l alkoholi (bulgareTis kanonmdeblobis Sesabamisad, administraciuli  
samarTaldarRvevaa manqanis marTva, Tu sisxlSi alkoholis Semcveloba 0,5 gr/l-  
ze metia).  
47. 1996 wlis 20 seqtembers Sinagan saqmeTa vracis regionuli direqtoratis  
eqspertma  
sasamarTlo-samedicino  
eqspertiza  
Cautara  
SemTxvevis  
adgilze  
aRmoCenil sisxlis kvals da daadgina, rom is Seesabameboda msxverplTa sisxlis  
jgufebs.  
48. 1997 wlis 20 ianvarsa da 13 Tebervals daikiTxnen sxva mezobeli (b-ni t.m.) da  
q-ni xristova (momCivanTagan erT-erTi). 1997 wlis 26 marts dakiTxes b-ni angelovis  
bebia da mezobeli z.  
49. 1997 wlis 7 ianvars b-ni angelovisa da b-ni petkovis ojaxebi dauSves  
sagamoZiebo masalebTan. maT iTxoves, rom daekiTxaT kidev sami mowme: t.m., q-ni  
tonkova da z.h. gamomZiebelma mowmeebi dakiTxa 1997 wlis 20 ianvarsa da 26 marts.  
momCivanebs ar uTxoviaT damatebiTi mtkicebulebebis mopoveba.  
50. 1997 wlis 31 marts gamomZiebelma daasrula winaswari gamoZieba da Seadgina  
saboloo angariSi. man aRniSna, rom b-ni angelovi da b-ni petkovi gaiqcnen  
dakavebis  
adgilidan,  
sadac  
ixdidnen  
sasjels,  
da,  
amrigad,  
Caidines  
samarTaldarRveva. maiorma g.-m SesaZleblobis farglebSi gaakeTa yvelaferi maTi  
sicocxlis gadasarCenad. maiorma ubrZana maT, gaCerebuliyvnen, Cabarebodnen da  
gamafrTxilebeli gasrolac gaakeTa. maiorma maT mxolod mas Semdeg daumizna,  
rac dainaxa, rom kvlav garbodnen da SeiZleboda gaqceuliyvnen. mas ar surda  
sicocxlisTvis saSiSi Wrilobebis miyeneba. gamomZiebelma daaskvna, rom maiori g.  
iqceoda samxedro policiis reglamentis 45-e wesis Sesabamisad da misca  
rekomendacia plevenis regionul prokuraturas, rom gamoZieba damTavrebuliyo,  
vinaidan maior g.-s ar Caudenia samarTaldarRveva.  
51. 1997 wlis 8 aprils plevenis samxedro prokurorma gaiziara gamomZieblis  
rekomendacia da daasrula winaswari gamoZieba sicocxlis mospobis faqtze. man  
daaskvna, rom maiori g. moqmedebda samxedro policiis reglamentis 45-e wesis  
Sesabamisad. maiorma ramdenjerme gaafrTxila ori mamakaci da gaakeTa  
gamafrTxilebeli gasrola haerSi. maiorma maT mxolod imitom esrola, rom isini  
ar Cabardnen da arsebobda maTi gaqcevis albaToba. maiori Seecada, Tavidan  
aecilebina fataluri zianis miyeneba. sxva aravin dazaralebula.  
52. rodesac aRwerda msxverplTa pirad garemoebebs, maTi ojaxebis Sesaxeb  
detalebis CaTvliT, gamomZiebelma miuTiTa, rom orive mamakaci warmoSobiT  
9
`erovnuli umciresobis ojaxidan~ iyo; es termini gamoiyeneba ZiriTadad boSuri  
umciresobis aRsaniSnavad.  
53. 1997 wlis 11 ivnisis brZanebiT SeiaraRebuli Zalebis prokurorma uari uTxra  
momCivanebs gasaCivrebaze im motiviT, rom b-nma angelovma da b-nma petkovma  
gamoiwvies srola, radgan gaqcevas cdilobdnen da rom maiorma g.-m gadadga aseT  
situaciaSi kanoniT gaTvaliswinebuli nabijebi. amitom iaraRis gamoyeneba  
kanonieri iyo samxedro policiis reglamentis 45-e wesis Sesabamisad.  
54. 1997 wlis 19 noembers SeiaraRebuli Zalebis prokuraturis gamoZiebis  
gadasinjvis departamentis prokurorma kvlav ar daakmayofila Semdegi gasaCivreba  
imave safuZvlebiT, rasac sxva prokurorebi daeyrdnen.  
II. saerTaSoriso organizaciebis angariSebi boSaTa savaraudo diskriminaciis  
Sesaxeb  
55. ukanaskneli wlebis angariSebSi rasizmisa da Seuwynareblobis sawinaaRmdego  
evropulma komisiam (SemdgomSi `rasizmis sawinaaRmdego komisia~) gamoxata  
SeSfoTeba policiis rasizmiT motivirebuli Zaladobis gamo, gansakuTrebiT  
boSebis winaaRmdeg zogierT evropul saxelmwifoSi, maT Soris bulgareTSi,  
CexeTis respublikaSi, safrangeTSi, saberZneTSi, ungreTSi, poloneTSi, rumineTsa  
da slovakeTSi.  
56. evrokavSirsa da mis wevr saxelmwifoebSi ZiriTadi uflebebis mdgomareobis  
Sesaxeb 2002 wlis angariSSi, romelic moamzada evrokavSiris damoukidebel  
eqspertTa qselma evrokomisiis TxovniT, naTqvami iyo, rom evrokavSiris zogierT  
saxelmwifoSi, magaliTad, avstriaSi, safrangeTSi, saberZneTSi, irlandiaSi,  
italiasa da portugaliaSi, dadasturda policiis Zaladoba boSebisa da msgavsi  
jgufebis mimarT, maT Soris fizikuri Zaladoba da gadametebuli Zalis  
gamoyeneba.  
57. bulgareTis Sesaxeb 2000 wlis martis meore angariSSi rasizmis sawinaaRmdego  
komisiam ganacxada, inter alia:  
`gansakuTrebul SeSfoTebas iwvevs policiis mxridan boSaTa diskriminacia da maT  
mimarT cudad mopyroba... adamianis uflebebis proeqtis dokumentebSi 1998 wlis  
angariSSi dafiqsirebulia boSaTa mimarT policiis uamravi arasaTanado mopyroba.  
angariSis Tanaxmad, arasaTanado mopyrobis yvelaze gavrcelebuli formebia:  
gadametebuli Zalis gamoyeneba dakavebisas mtkicebulebaTa mopovebis mizniT;  
cecxlsasroli iaraRis gaumarTlebeli gamoyeneba... muqara im pirTa piradi  
usafrTxoebis mimarT, romelTac saCivari Seitanes kompetentur organoSi  
policiis winaaRmdeg... adamianis uflebebis proeqtSi aRniSnulia, ... rom  
arasamTavrobo organizaciebis mier Setanili saCivrebi boSa msxverplTa mimarT  
policiis Zaladobis Sesaxeb xelisuflebas ar gamouZiebia ... msxverpli, rogorc  
wesi, ar aris mondomebuli, Seitanos saCivari, gansakuTrebiT maSin, rodesac is  
sasamarTlo ganaCenis molodinSia ... xelisuflebac [aSkarad] ar aris maincdamainc  
mowadinebuli, aRiaros, rom arsebobs problemebi policiis arasaTanado qmedebis  
TvalsazrisiT ...  
10  
rasizmis sawinaaRmdego komisia [kidev erTxel imeorebs Tavis rekomendacias], rom  
unda Seiqmnas damoukidebeli organo, romelic imoqmedebs centralur da  
adgilobriv doneebze da gamoiZiebs policiis, sagamoZiebo da penitenciur  
praqtikas, raTa gamoaaSkaraos rasobrivi diskriminaciis aSkara da SeniRbuli  
SemTxvevebi da uzrunvelyos nebismieri saxis diskriminaciis mkacrad dasja...  
rasizmis sawinaaRmdego komisia SeSfoTebulia bulgareTSi boSaTa sazogadoebis  
mimarT diskriminaciis farTod gavrcelebiT ... arsebobs cnobebi, rom adgilobrivi  
xelisufleba zogjer CarTulia boSebis winaaRmdeg samarTalwarmoebis ukanonod  
ganxorcielebaSi, rac xSirad adgilobrivi policiis qmedebebze mdumare  
TanxmobiT gamoixateba.~  
58. 2004 wlis ianvarSi momzadebul angariSSi bulgareTis Sesaxeb rasizmis  
sawinaaRmdego komisiam ganacxada, inter alia:  
`[rasizmis sawinaaRmdego komisiis meore angariSis Semdeg] sisxlis samarTlis  
kodeqsSi ar Sesula cvlilebebi, [romelTa meSveobiTac SesaZlebeli iqneboda  
rasistuli motivi yovelTvis yofiliyo mxedvelobaSi miRebuli] ... rasizmis  
sawinaaRmdego komisia rekomendacias iZleva, rom bulgareTis xelisuflebam  
sisxlis  
samarTlis  
kodeqsSi  
daamatos  
debuleba,  
romelic  
naTlad  
gaiTvaliswinebs, rom rasistuli motivacia nebismieri samarTaldarRvevisTvis  
damamZimebeli garemoebaa ...  
rasizmis sawinaaRmdego komisia SeSfoTebulia policiis mier cecxlsasroli  
iaraRis gamoyenebis SemTxvevebiT, romelTagan zogierTma gamoiwvia boSaTa  
sikvdili ... rasizmis sawinaaRmdego komisia daJinebiT uwevs rekomendacias  
bulgareTis  
xelisuflebas,  
gadadgas  
saTanado  
nabijebi  
samarTaldamcavi  
organoebis mier cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis mxolod im SemTxvevebamde  
SezRudvis mizniT, rodesac misi gamoyeneba namdvilad aucilebelia. gansakuTrebiT  
igi mouwodebs bulgareTis xelisuflebas, rom am mizniT cvlilebebi Seitanos  
kanonSi da uzrunvelyos am sferoSi moqmedi saerTaSoriso standartebis  
praqtikuli ganxorcieleba.  
rasizmis sawinaaRmdego komisia gansakuTrebiT SeSfoTebulia imiT, rom boSuri  
warmoSobis im adamianTa raodenoba, romelTa mimarTac policiis dawesebulebebSi  
fizikuri Zala gamoiyenes, samjer aRemateba bulgaruli warmoSobis pirTa  
raodenobas ... jerjerobiT bulgareTis xelisuflebas ar Seuqmnia damoukidebeli  
organo policiis TanamSromlebis mxridan diskriminaciis an cudad mopyrobis  
gamoZiebis mizniT...  
rasizmis sawinaaRmdego komisia siamovnebiT aRniSnavs, rom 2000 wlis agvistoSi  
policiis erovnul departamentSi adamianis uflebaTa specialuri komiteti  
Seiqmna ... araerTi sqema amoqmedda adamianis uflebebis sakiTxebSi policiis  
TanamSromelTa momzadebis mizniT ...  
CarCo-programa bulgarul sazogadoebaSi boSaTa Tanaswori integrirebisTvis  
miCneulia, maT Soris boSaTa mierac, kargad organizebul da namdvilad  
yovlismomcvel organizaciad ... Tumca boSaTa da arasamTavrobo organizaciaTa  
Soris arsebobs erTsulovani mosazreba, rom, angariSSi aRniSnuli ramdenime  
iniciativis garda, programa furclad darCa ... zogierTi Tvlis, rom mTavrobas  
11  
aklia politikuri gambedaoba, ganaxorcielos aseTi programa ... rasizmis  
sawinaaRmdego komisia friad SeSfoTebulia imis gagebiT, rom CarCo-programis  
miRebidan 4 wlis Semdeg misi Sesruleba kvlav dawyebiT stadiazea...~  
59. arasamTavrobo organizaciebma, rogoricaa `adamianis uflebaTa proeqti~ da  
`amnesTi inTerneSnel~, angariSi waradgines boSaTa winaaRmdeg rasobrivi  
diskriminaciis uamravi savaraudo SemTxvevis Sesaxeb bulgareTSi, maT Soris  
samarTaldamcavTa mier.  
III. Sesabamisi Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdebloba da praqtika  
A. samxedro policiis gamouqveynebeli reglamenti, romelic gamosca Tavdacvis  
saministrom 1994 wlis 21 dekembers  
60. reglamentis 45-e muxli (wesi 45), romelic ZalaSi iyo gansaxilvel dros,  
iTvaliswinebs:  
`(1) samxedro policiis oficrebs SeuZliaT Zalis gamoyeneba ... Semdeg  
garemoebebSi ...  
2.  
jarSi  
myofi  
adamianis  
dapatimrebisas,  
romelmac  
Caidina  
an  
Cadis  
sajarosamarTlebrivi devnis samarTaldarRvevas da romelic ar Cabardeba  
gafrTxilebis Semdeg ...  
(2) Zalis gamoyenebas win unda uZRodes sityvieri gafrTxileba da gasrola  
haerSi...  
(3) rodesac movaleobis Sesrulebisas samxedro policieli iyenebs cecxlsasrol  
iaraRs, SesaZleblobis farglebSi igi unda Seecados im piris sicocxlis dacvas,  
romlis winaaRmdegac gamoiyeneba Zala, da daexmaros daWrils...  
(5) rodesac gamoiyeneba cecxlsasroli iaraRi, unda momzaddes angariSi,  
romelSic aRwerili iqneba iaraRis gamoyenebis gamomwvevi garemoebebi; [angariSi]  
unda waredginos im oficris zemdgoms, vinc iaraRi gamoiyena.~  
61. 2000 wlis dekemberSi 45-e wesi Seicvala 2000 wlis 6 dekembris #7 dekretiT  
samxedro policiis mier Zalisa da cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb  
(gamoqveynda saxelmwifo gazeTSi #102/2000, cvlileba Sevida 2001 wels). dekretis  
21-e muxlis Sesabamisad, cecxlsasroli iaraRi SeiZleba gamoyenebuli iqnes, inter  
alia, nebismieri iseTi piris dapatimrebisas, romelmac Caidina sajarosamarTlebrivi  
devnis samarTaldarRveva. am kategoriaSi xvdeba sisxlis samarTlis kodeqsiT  
gaTvaliswinebul danaSaulTa umravlesoba, maT Soris, wvrilmani qurdoba.  
dekretis me-2, me-4(1) da 21-e muxlebis Sesabamisad, mxedvelobaSi unda iqnes  
miRebuli  
winaaRmdegac  
samarTaldamrRvevis xasiaTi.  
im  
piris  
gamoiyeneba  
mier  
Cadenili  
Zala da  
samarTaldarRvevis  
cecxlsasroli iaraRi,  
xasiaTi,  
da  
romlis  
Tavad  
B. sxva Sesabamisi samarTali da praqtika dakavebisas Zalis gamoyenebasTan  
dakavSirebiT  
12  
62. sisxlis samarTlis kodeqsis me-12 muxli aregulirebs Tavdacvis SemTxvevaSi  
Zalis gamoyenebis xarisxs. am muxlis Tanaxmad qmedeba, romelic mimarTulia  
Tavdacvis an sxva adamianis dacvisaken, proporciulad unda Seesabamebodes  
Tavdasxmis xasiaTsa da intensivobas da gonivruli unda iyos mocemul  
situaciaSi. es debuleba ar aregulirebs SemTxvevebs, rodesac Zalas iyenebs  
policiis oficeri an sxva piri dapatimrebis gansaxorcieleblad im SemTxvevebSi,  
rodesac dapatimrebis mwarmoebel oficerze an mesame pirze ar momxdara  
Tavdasxma. 1997 wlamde ar arsebobda sxva debuleba, romelic daaregulirebda am  
sakiTxs. sasamarTloebi zogierT SemTxvevaSi iyenebdnen me-12 muxls dapatimrebisas  
gamoyenebul ZalasTan dakavSirebuli saqmeebis ganxilvisas.  
63. am xarvezis gamosworebis mizniT 1973 wels #12 ganmartebiT direqtivaSi  
uzenaesma sasamarTlom ganacxada yovelgvari Semdgomi axsnis gareSe, rom zianis  
miyeneba dapatimrebis mizniT ar SeiZleba idevnebodes, Tu gamoyenebuli ar iqna  
imaze meti Zala, vidre saWiro iyo (12-1973-PPVS).  
64. 1995 wlis 17 martis #15 gadawyvetilebaSi uzenaesma sasamarTlom aRniSna, rom  
dapatimrebis ganxorcielebisas gamoyenebuli Zalis sakiTxs ar aregulirebda  
kanonmdebloba, rac problemebs warmoSobda sasamarTloebisaTvis, da miiCnia, rom  
am sakiTxis ganxilvisas unda gamoiyenon samarTlebrivi komentatorebis mier  
dadgenili principebi. zianis miyeneba SeiZleba gamarTlebulad CaiTvalos  
mxolod maSin, rodesac arsebobda dasabuTebuli eWvi, rom dasapatimrebeli piri  
Caidenda danaSauls da ar arsebobda dapatimrebis sxva saSualeba. uzenaesma  
sasamarTlom aseve ganacxada:  
`... [damnaSavisaTvis zianis miyeneba dapatimrebisas] aris ukanaskneli saSualeba. Tu  
damnaSave ar cdilobs gaqcevas an ... cdilobs gaqcevas ukve cnobil dasamal  
adgilas, zianis miyeneba ar iqneba gamarTlebuli....  
miyenebuli ziani unda iyos danaSaulis proporciuli. Tu damnaSavem Caidina  
danaSauli, romelic umniSvnelo safrTxes uqmnis sazogadoebas, mis sicocxles ar  
SeiZleba daemuqros safrTxe. sicocxlisaTvis an janmrTelobisaTvis safrTxis  
Seqmna SeiZleba gamarTlebulad CaiTvalos, Tu piri mimalvaSia seriozuli  
danaSaulis (rogoricaa mkvleloba, gaupatiureba, yaCaRoba) Cadenis Semdeg.  
dapatimrebisas gamoyenebuli saSualebebi (da miyenebuli ziani) unda iyos  
gamarTlebuli arsebul garemoebebSi. es aris yvelaze mniSvnelovani piroba  
kanonierebisaTvis...  
rodesac miyenebuli ziani aRemateba aucilebels..., anu igi ar Seesabameba  
danaSaulis simZimes da dapatimrebis garemoebebs, ... zianis mimyenebel pirs  
ekisreba pasuxismgebloba...~  
65. 1997 wels parlamentma gamoaswora arsebuli xarvezi da sisxlis samarTlis  
kodeqss daamata axali muxli 12a. muxli iTvaliswinebs, rom danaSaulisaTvis  
piris dapatimrebisas misTvis zianis miyeneba ar iqneba dasjadi, Tu dapatimrebis  
sxva saSualeba ar arsebobda da gamoyenebuli Zala aucilebeli da kanonieri iyo.  
gamoyenebuli Zala ar CaiTvleba `aucileblad~, rodesac igi aSkarad Seusabamoa  
Cadenili  
danaSaulis  
simZimesTan  
an  
TavisTavad  
gadaWarbebuli  
da  
13  
araaucilebelia. mxolod ramdenime sasamarTlo gadawyvetilebaSi ganimarta  
muxli 12a.  
C. sisxlis samarTlos saproceso kodeqsi  
66. 192-e muxlis Sesabamisad, sajarosamarTlebrivi devnis saqmeebi SeiZleba  
daiwyos mxolod prokurorma an gamomZiebelma saCivris safuZvelze an ex officio. 2000  
wlis 1 ianvris redaqciiT 237-e muxlis me-6 punqtis Sesabamisad, msxverpls aqvs  
ufleba, gaasaCivros zemdgom prokurorTan gadawyvetileba, rom ar gagrZeldes  
sisxlis samarTalwarmoeba. msxverpls ara aqvs sxva saSualeba gamoZiebaze uaris  
Tqmis gasaCivrebisaTvis.  
67. rodesac samxedro sasamarTlos aqvs saqmis mosmenis iurisdiqcia, magaliTad,  
saqme exeba samxedro policiis oficers, gamoZiebas awarmoebs samxedro  
gamomZiebeli an prokurori, romelTa gadawyvetilebebi SeiZleba gasaCivrdes  
mTavar prokurorTan.  
68. 63-e muxli iTvaliswinebs danaSaulis msxverplTa uflebas, SeuerTdnen saqmis  
warmoebas da amasTan dakavSirebiT moiTxovon zianis anazRaureba, Seiswavlon  
saqmis masalebi da gadaiRon saTanado dokumentebis aslebi. maT agerTve aqvT  
ufleba, waradginon mtkicebulebebi, gaakeTon gancxadebebi da gaasaCivron  
gamoZiebis an prokuraturis gadawyvetilebebi.  
D. diskriminaciisagan dacvis aqti  
69. diskriminaciisagan dacvis aqti miRebuli iqna 2003 wlis seqtemberSi da ZalaSi  
Sevida 2004 wlis 1 ianvars. es aris sakanonmdeblo aqti, romelic qmnis ukanono  
diskriminaciisagan  
dacvis  
meqanizms.  
igi  
gamoiyeneba  
ZiriTadad  
SromiT  
urTierTobebSi, saxelmwifo administraciasa da momsaxurebis sferoSi.  
70. aqtis me-9 punqti iTvaliswinebs diskriminaciis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTis  
Secvlas. am punqtis Sesabamisad, Tu momCivani daamtkicebs iseTi faqtebis  
arsebobas, romlebidanac SeiZleba gamomdinareobdes diskriminacia, mopasuxes  
akisria valdebuleba, amtkicos, rom ar darRveula ufleba Tanabar mopyrobaze.  
aqti agreTve iTvaliswinebs diskriminaciisagan dacvis komisiis Seqmnas, romelsac  
eqneba kerZo saCivrebis ganxilvis iurisdiqcia.  
IV. Sesabamisi saerTaSoriso da SedarebiTi samarTali  
A. gaero-s principebi Zalis gamoyenebasTan dakavSirebiT  
71. gaero-s ZiriTadi principebi samarTaldamcavi organoebis mier Zalisa da  
cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb miRebuli iqna 1990 wlis 7 seqtembers  
danaSaulis prevenciisa da damnaSaveTa mimarT mopyrobis Sesaxeb gaero-s merve  
kongresis mier.  
72. principebis me-9 punqti iTvaliswinebs:  
`samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebi ar gamoiyeneben cecxlsasrol  
iaraRs garda sikvdilis an seriozuli dazianebis aSkara safrTxisagan Tavdacvis  
14  
an sxva pirTa dacvis mizniT, iseTi gansakuTrebiT saSiSi danaSaulis aRsakveTad,  
romelsac SeiZleba mohyves seriozuli safrTxe sicocxlisTvis, iseTi piris  
dasapatimreblad, romelic amgvar safrTxes warmoadgens da winaaRmdegobas uwevs  
maT, aseTi piris gaqcevis aRsakveTad da mxolod maSin, Tu naklebad mkacri  
RonisZiebebi ar aris sakmarisi am miznebis misaRwevad. nebismier SemTxvevaSi  
cecxlsasroli iaraRis gamoyeneba ganzrax letaluri miznebisaTvis SeiZleba  
mxolod maSin, rodesac es sruliad gardauvalia sicocxlis dacvis mizniT.~  
73. principebis sxva debulebebis Sesabamisad, samarTaldamcavi pirebi `imoqmedeben  
danaSaulis simZimisa da misaRwevi legitimuri miznis Sesabamisad~ (punqti 5). aseve,  
`mTavrobebi uzrunvelyofen, rom samarTaldamcavi pirebis mier cecxlsasroli  
iaraRis gaumarTlebeli da borotad gamoyeneba dasjadi danaSauli iyos~ (punqti  
7). erovnuli wesebi da reglamentebi cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb  
unda `uzrunvelyofdes, rom cecxlsasroli iaraRi gamoiyenebodes mxolod  
saTanado garemoebebSi da imgvarad, rom Seamciros gaumarTlebeli zianis  
miyenebis SesaZlebloba.~  
74. principebis 23-e punqti iTvaliswinebs, rom msxverplT da maT ojaxebs unda  
hqondeT SesaZlebloba, mimarTon damoukidebel process, `sasamarTlo procesis  
CaTvliT.~ 24-e punqtis Tanaxmad:  
`mTavrobam da samarTaldamcavma organoebma unda uzrunvelyon zemdgomi  
oficrebis pasuxismgeblobis sakiTxis dadgoma, Tu am oficrebma ician an unda  
icodnen, rom maT daqvemdebarebaSi myofi pirebi iyeneben an gamoiyenes ukanono  
Zala an cecxlsasroli iaraRi da ar miiRes saTanado zomebi uflebamosilebis  
farglebSi aseTi gamoyenebis aRsakveTad an SesaCereblad.~  
75. gaero-s principebi araiuridiuli, TviTneburi da daCqarebuli aRsrulebis  
efeqturi prevenciisa da gamoZiebis Sesaxeb, romlebic miRebulia 1989 wlis 24  
maiss ekonomikuri da socialuri sabWos 1989/65 rezoluciiT, iTvaliswinebs, rom  
araiuridiuli, TviTneburi da daCqarebuli aRsrulebisas unda Catardes  
safuZvliani, miukerZoebeli da swrafi gamoZieba da gamoZiebis mizani unda iyos,  
inter alia, sikvdilis gamomwvevi `nebismieri modelis an praqtikis~ dadgena. me-11  
punqtis Tanaxmad:  
`im saqmeebSi, sadac Catarebuli sagamoZiebo moqmedebebi ar aris sakmarisi  
miukerZoeblobis an kompetenciis naklebobis gamo, saqmis mniSvnelobis an  
Zalauflebis borotad gamoyenebis gamo, da saqmeebSi, rodesac msxverplis ojaxis  
wevrebi asaCivreben aseT Seusabamobas an sxva arsebiT mizezebs, mTavrobam unda  
wamoiwyos gamoZieba damoukidebeli sagamoZiebo komisiis an msgavsi komisiis  
meSveobiT. aseTi komisiis wevrebi unda airCnen maTi sayovelTaod cnobili  
miukerZoeblobis,  
kompetenturobisa  
da  
damoukideblobis  
safuZvelze.  
gansakuTrebiT mniSvnelovania, rom isini damoukidebelni iyvnen nebismieri  
dawesebulebisgan, uwyebisa Tu pirisagan, romlis mimarTac xorcieldeba  
gamokvleva. komisias unda hqondes uflebamosileba, miiRos mTeli aucilebeli  
informacia gamokvlevisaTvis da unda Caataros gamokvleva am principebis  
Sesabamisad.~  
me-17 punqtis Tanaxmad:  
15  
`aseTi gamoZiebis meTodebisa da daskvnebis Sesaxeb werilobiTi angariSi unda  
momzaddes gonivrul vadaSi. angariSi dauyovnebliv sajaro unda gaxdes da masSi  
miTiTebuli unda iyos gamokvlevis farglebi, procedurebi, mtkicebulebaTa  
Sefasebisas gamoyenebuli meTodebi, aseve daskvnebi da rekomendaciebi faqtebis  
Sesaxeb mopovebuli informaciisa da samarTlis safuZvelze...~  
B. saerTaSoriso dokumentebi da SedarebiTi samarTali rasistul Zaladobaze  
76. rasobrivi diskriminaciis yvela formis aRmofxvris Sesaxeb konvenciis  
ratificireba bulgareTma moaxdina 1966 wels, konvencia misTvis ZalaSia 1969  
wlidan, xolo oficialur saxelmwifo gazeTSi 1992 wels gamoqveynda. konvenciis  
me-4 muxli iTvaliswinebs:  
`wevri saxelmwifoebi kisruloben valdebulebas, dauyovnebliv ganaxorcielon  
pozitiuri RonisZiebebi, raTa aRmoifxvras [rasobrivi] diskriminaciis waqezeba an  
ganxorcieleba da am mizniT...  
(a) unda gamoacxadon kanoniT dasjadad ... yvela aseTi qmedeba an aseTi qmedebebis  
waqezeba nebismieri eris an sxva feris Tu eTnikuri warmomavlobis pirTa jgufis  
mimarT...’’  
77. 1993 wlis 16 martis #4/91 SetyobinebaSi saqmeze L.K. v. the Netherlands, romelic  
Seexeboda kerZo pirebis mier b-ni l.k.-s misamarTiT rasobrivi xasiaTis muqaras da  
xelisuflebis organoebis mier msxverplis saCivarze arasakmaris reaqcias,  
rasobrivi diskriminaciis yvela formis aRmofxvris komitetma ganacxada, inter alia,  
rom  
gamoeZiebina  
ZaladobaSi braldebas.  
saxelmwifos  
ekisreboda  
valdebuleba,  
gulmodgined  
rasobriv diskriminaciasa  
da  
droulad  
saqmeebi,  
romlebic  
Seexeboda  
da  
78. erovnuli umciresobebis dacvis Sesaxeb evropis sabWos CarCo-konvencia  
bulgareTisaTvis ZalaSia 1999 wlidan. misi me-6 muxlis Tanaxmad:  
`saxelmwifoebi kisruloben valdebulebas, miiRon nebismieri zoma im pirTa  
dasacavad,  
romelTac  
SeiZleba  
emuqrebodnen  
an  
romlebic  
SeiZleba  
eqvemdebarebodnen diskriminacias, mtrul ganwyobas an Zaladobas maTi erovnuli,  
kulturuli, lingvisturi an religiuri warmomavlobis gamo.~  
79. 2002 wlis 21 noembris gadawyvetilebaSi gaero-s wamebis sawinaaRmdego  
komitetma, romelic ixilavda hajrizi dzemalis da sxvebis mier iugoslaviis  
winaaRmdeg Setanil #161/2000 saCivars, daadgina, rom 1995 wlis 14 aprils  
araboSuri warmomavlobis agresiuli brbos qmedeba, romelmac daangria boSaTa  
dasaxleba policiis oficrebis TandaswrebiT, `Cadenili iqna rasobrivi  
motivaciis safuZvelze~. es faqti amZimebda gaero-s wamebisa da sxva sastiki,  
damamcirebeli mopyrobisa Tu dasjis Sesaxeb konvenciis me-16 muxlis pirveli  
punqtis darRvevas. mtkicebulebis Sefasebisas komitetma aRniSna, rom mas ar  
miuRia werilobiTi axsna-ganmarteba saxelmwifosagan da gadawyvita, dayrdnoboda  
`momCivanebis mier wardgenil detalur informacias~.  
80. evrokavSiris sabWos 2000 wlis 29 ivnisis direqtiva # 2000/43/CE, romelic  
Seexeba adamianebis mimarT Tanabar mopyrobas miuxedavad rasobrivi da eTnikuri  
16  
warmoSobisa, da sabWos 2000 wlis 27 noembris direqtiva # 2000/78/CE, romelic  
awesebs zogad farglebs dasaqmebisas da saqmianobisas Tanabari mopyrobisaTvis,  
Sesabamisad, me-8 da me-10 muxlebSi iTvaliswineben:  
`1. wevri saxelmwifoebi miiReben iseT zomebs, romlebic aucilebelia maTi  
samarTlebrivi sistemebis Sesabamisad, raTa uzrunvelyon, rom, rodesac  
adamianebi, romlebic Tavs miiCneven msxverplad Tanaswori mopyrobis principis  
maT mimarT gamouyeneblobis gamo, warmoadgenen sasamarTlos an sxva kompetenturi  
organos winaSe faqtebs, romlebidanac pirdapir an arapirdapir SeiZleba  
gamomdinareobdes pirdapiri an arapirdapiri diskriminacia, mopasuxem daamtkicos,  
rom ar darRveula Tanaswori mopyrobis principi.  
2. pirveli punqti ar ukrZalavs wevr saxelmwifoebs, SemoiRon mtkicebulebebis  
Sesaxeb wesebi, romlebic ufro xelsayrelia momCivanTaTvis.  
3. pirveli punqti ar gamoiyeneba sisxlis samarTlis procesSi.  
...  
5. wevri saxelmwifo ar aris valdebuli, gamoiyenos pirveli punqti im procesebSi,  
sadac saqmis faqtobrivi garemoebebi sasamarTlom an sxva kompetenturma organom  
unda gamoiZios.~  
81. 2002 wels evrokomisiam gamoaqveyna rasizmisa da qsenofobiis winaaRmdeg  
brZolis sabWos CarCo-gadawyvetilebis winadadeba. gadawyvetilebis me-8 punqti  
iTvaliswinebs, rom am sferoSi saxelmwifoebma unda gaataron saTanado  
RonisZiebebi, raTa sisxlis samarTalSi rasobrivi diskriminacia mxedvelobaSi  
iqnes miRebuli, rogorc damamZimebeli garemoeba.  
82. 2005 wlis aprilSi rasizmisa da qsenofobiis monitoringis evropulma centrma  
gamoaqveyna SedarebiTi mimoxilva rasobrivi Zaladobisa da masze sapasuxo  
qmedebebis Sesaxeb evrokavSiris 15 wevr saxelmwifoSi. dokumentSi, inter alia,  
aRniSnuli iyo, rom Seswavlil iurisdiqciebSi rasobrivi Zaladoba ar iyo  
gaTvaliswinebuli sisxlis samarTliT, vinaidan yuradReba ar iyo gamaxvilebuli  
Zaladobis motivze. Tumca es tradicia nel-nela icvleboda, vinaidan kanonebSi  
Cndeboda `rasobrivad motivirebuli~ danaSaulis cneba. kerZod, zogierT wevr  
saxelmwifoSi  
garemoebad  
sasjelis  
iTvleboda.  
gansazRvrisas  
Sesabamisi kanonmdebloba  
rasobrivi  
motivacia  
Semdeg  
damamZimebel  
saxelmwifoebSi  
iTvaliswinebda aseT SesaZleblobas: avstria, belgia, dania, fineTi, safrangeTi,  
italia, portugalia, espaneTi, SvedeTi da gaerTianebuli samefo. safrangeTis  
sisxlis samarTlis kodeqsma (miRebuli iqna 2003 wels) 132-76 muxlis me-2 punqtSi  
SemoiRo rasizmis `obieqturi~ ganmarteba, rogorc sasjelis damamZimebeli  
garemoebisa:  
`danaSaulisaTvis sasjeli gaizrdeba, Tu danaSauli Cadenilia msxverplis ama Tu  
im eTnikuri jgufis, eris, rasisa Tu religiuri jgufisadmi kuTvnilebis gamo.  
pirvel abzacSi gansazRvruli damamZimebeli garemoeba saxezea, rodesac  
danaSauls win uswrebda, misi Tanamdevi iyo an mohyva werilobiTi an zepiri  
gancxadebebi, suraTebi, obieqtebi an qmedebebi, romlebic laxavs msxverplis an im  
17  
jgufis, romelsac igi ekuTvnis, Rirsebas an Sexedulebas ama Tu im eTnikuri  
jgufis, eris, rasisa Tu religiuri jgufisadmi kuTvnilebis gamo.~  
samarTali  
I.saqmis farglebi  
83. didi palatisaTvis saqmis gadacemis Txovnasa da werilobiT mosazrebebSi  
mTavrobam sTxova did palatas, xelaxla Seeswavla konvenciis me-14 muxlis  
Sesabamisad dasmuli sakiTxebi. sasamarTlos winaSe mosmenaze mTavrobis  
warmomadgenelma ganacxada, rom mTavroba eTanxmeboda palatis daskvnebs  
konvenciis me-2 da me-13 muxlebis safuZvelze.  
84. ganmcxadeblebma sTxoves sasamarTlos, calke ganexila me-14 muxlidan  
gamomdinare sakiTxebi, vinaidan palatis daskvnebi me-2 da me-13 muxlebis  
safuZvelze ar iyo sadavo.  
85. sasamarTlom ganacxada, rom kolegiis mier ganxilvis Txovnis miReba niSnavda,  
rom mTliani saqme gadaeca did palatas axali gadawyvetilebis saSualebiT  
xelaxla gadasawyvetad. didi palatisaTvis gadacemuli `saqme~ aucileblad  
moicavs palatis mier ganxiluli ganacxadis yvela aspeqts da ara mxolod  
seriozul `kiTxvebs~ an `sakiTxebs~, romlebic aRniSnuli iyo gadacemis Sesaxeb  
TxovnaSi (K. and T. v. Finland [GC], no. 25702/94, ECHR 2001–VII, punqtebi 139-141).  
86. miuxedavad mxareTa survilisa, rom xelaxali ganxilva Semoifarglos  
konvenciis me-14 muxlTan dakavSirebiT saqmidan gamomdinare sakiTxebiT, didma  
palatam unda ganixilos konvenciis me-2 da me-13 muxlebidan gamomdinare  
sakiTxebic.  
II. konvenciis me-2 muxlis savaraudo darRveva  
87. ganmcxadeblebi acxadebdnen, rom b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvleloba  
arRvevda konvenciis me-2 muxls. isini amtkicebdnen, rom sikvdili gamoiwvia  
Sidasaxelmwifoebrivma samarTlma d praqtikam, vinaidan es ukanasknelni konvenciis  
moTxovnebis gaTvaliswinebiT ar aregulirebdnen saxelmwifo moxeleTa mier  
cecxlsasroli iaraRis gamoyenebas. faqtobrivad, saxelmwifo moxeleebs SeeZloT  
mocemul SemTxvevaSi letaluri Zalis gamoyeneba maSin, rodesac misi gamoyeneba  
ar iyo absoluturad aucilebeli. es faqti arRvevda konvenciis me-2 muxls.  
ganmcxadeblebi aseve acxadebdnen, rom xelisuflebam ver SeZlo Caetarebina  
efeqturi gamoZieba.  
88. konvenciis me-2 muxli iTvaliswinebs:  
`1. yoveli adamianis sicocxlis ufleba kanoniT aris daculi. aravis SeiZleba  
waerTvas sicocxle ganzrax. sicocxlis warTmeva dasaSvebia mxolod sasikvdilo  
ganaCenis aRsrulebis Sedegad, rac sasamarTlos ganaCeniT Seefarda mocemul pirs  
iseTi danaSaulis CadenisaTvis, romlisTvisac kanoni iTvaliswinebs am sasjels.  
18  
2. sicocxlis warTmeva ar CaiTvleba am muxlis sawinaaRmdegod Cadenil qmedebad,  
Tu is Sedegad mohyva Zalis gamoyenebis absolutur aucileblobas:  
a) nebismieri piris dasacavad aramarTlzomieri Zaladobisagan;  
b) kanonieri dakavebis an kanonierad dapatimrebuli piris gaqcevis aRsakveTad;  
c) kanonier RonisZiebaTa ganxorcielebisas ajanyebis an amboxebis CasaxSobad~.  
A. palatis gadawyvetileba:  
89. palatam daadgina, rom me-2 muxli krZalavda cecxlsasroli iaraRis  
gamoyenebas b-ni angelovisa da b-ni petkovis msgavsi pirebis dakavebisas, rodesac  
maT ar hqondaT Cadenili Zaladobrivi samarTaldarRveva, ar iyvnen SeiaraRebulni  
da ar warmoadgendnen safrTxes dapatimrebis ganmaxorcielebeli oficrebisaTvis  
an sxva adamianebisaTvis. Sesabamisad, mopasuxe saxelmwifo pasuxismgebeli iyo  
mocemul saqmeSi konvenciis me-2 muxlis darRveviT sicocxlis mospobaze, vinaidan  
b-ni angelovisa da b-ni petkovis dasapatimreblad letaluri Zala iqna  
gamoyenebuli. me-2 muxlis darRvevas amZimebda isic, rom gamoyenebuli iyo  
gadametebuli Zala da xelisuflebam ver dagegma da ver gaakontrola  
dapatimrebis operacia me-2 muxlis Sesabamisad.  
90. palatam aseve daadgina, rom mopasuxe saxelmwifom daarRvia konvenciis me-2  
muxlis pirveli punqtiT dakisrebuli valdebuleba, efeqturad gamoeZiebina b-ni  
angelovisa da b-ni petkovis sikvdili. kerZod, gamoZiebis dros adgili hqonda  
seriozul auxsnel gadacdomebsa da Seusabamobebs da mxedvelobaSi iqna miRebuli  
Sidasaxelmwifoebrivi standarti, romelic ar Seesabameboda konvenciis me-2  
muxlis me-2 punqtis `absoluturi aucileblobis~ moTxovnas.  
91. rac Seexeba ganmcxadebelTa mtkicebas, rom mopasuxe saxelmwifom ar Seasrula  
masze dakisrebuli sicocxlis dacvis valdebuleba, palatam miiCnia, rom es  
sakiTxi Seexeboda saqmis yvela aspeqts da ar iyo aucilebeli misi damoukideblad  
ganxilva.  
B. mxareTa argumentacia  
92. mTavrobam da ganmcxadeblebma didi palatis winaSe ganacxades, rom isini  
iziarebdnen palatis daskvnebs konvenciis me-2 muxlTan dakavSirebiT.  
C. sasamarTlos Sefaseba  
1. warmoadgenda Tu ara b-ni angelovisa da b-ni petkovis sicocxlis mospoba  
konvenciis me-2 muxlis darRvevas  
(a) zogadi principebi  
93. me-2 muxli, romelic icavs sicocxlis uflebas, warmoadgens konvenciis erT-  
erT ZiriTad debulebas da evropis sabWos SemadgenlobaSi myofi demokratiuli  
sazogadoebebis erT-erT umTavres Rirebulebas gamoxatavs. am debulebis  
19  
savaraudo darRvevebi sasamarTlom gansakuTrebuli yuradRebiT unda ganixilos.  
rodesac saqme Seexeba saxelmwifo moxeleebis mier Zalis gamoyenebas,  
mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli ara marto im saxelmwifo moxeleTa qmedebebi,  
romelTac uSualod gamoiyenes Zala, aramed saqmesTan dakavSirebuli  
garemoebebic, maT Soris saTanado samarTlebrivi da maregulirebeli CarCoebi da  
gamosakvlevi qmedebebis dagegmva da kontroli (ix. McCann and Others v. the United  
Kingdom, 1995 wlis 27 seqtembris gadawyvetleba, Series A no. 324, gv. 46, punqti 150, da  
Makaratzis v. Greece [GC], no. 50385/99, punqtebi 57-59, 2004 wlis 20 dekemberi).  
94. rogorc me-2 muxlis me-2 punqtidan Cans, letaluri Zalis gamoyeneba SeiZleba  
gamarTlebuli iyos zogierT garemoebaSi. Tumca Zalis gamoyeneba unda iyos  
`absoluturad aucilebeli~ anu mkacrad proporciuli arsebul garemoebebSi.  
sicocxlis uflebis gansakuTrebuli xasiaTis gaTvaliswinebiT garemoebebi,  
romlebSic sicocxlis mospoba SeiZleba gamarTlebuli iqnes, Zalian mkacrad  
unda ganimartos (ix. Andronicou and Constantinou v. Cyprus, 1997 wlis 9 oqtombris  
gadawyvetileba, Reports of Judgments and Decisions 1997-VI, gv. 2097-98, punqti 171, gv. 2102,  
punqti 181,gv. 2104, punqti 186, gv. 2107, punqti 192, da gv. 2108, punqti 193;daMcKerr v. the  
United Kingdom, no. 28883/95, punqtebi 108et seq., ECHR 2001-III).  
95. Sesabamisad da konvenciis me-2 muxlis me-2 punqtidan gamomdinare, kanonieri  
dapatimrebis legitimurma mizanma adamianis sicocxlis safrTxis qveS dayeneba  
mxolod absoluturi aucileblobisas SeiZleba gaamarTlos. sasamarTlos miaCnia,  
rom principSi aseTi aucilebloba ar SeiZleba arsebobdes, rodesac cnobilia,  
rom dasakavebel pirs ar gaaCnia sicocxlisTvis an janmrTelobisTvis safrTxis  
miyenebis saSualeba da ar aris eWvmitanili Zaladobriv samarTaldarRvevaSi,  
Tundac letaluri Zalis gamouyeneblobas Sedegad mohyves Zebnilis dakavebis  
SesaZleblobis dakargva (ix. sasamarTlos pozicia zemoxsenebul saqmeSi McCann  
and Others, gv. 45-46, punqtebi 146-50, da gv. 56-62, punqtebi 192-214, aseve zemoxsenebul  
Makaratzis-is saqmeSi, punqtebi 64-66; aseve ixileT sasamarTlos mier gakeTebuli  
gancxadeba  
cecxlsasroli  
iaraRis  
dagmobis  
Sesaxeb  
SeuiaraRebeli  
da  
aramoZalade pirebis winaaRmdeg, romlebic cdilobdnen yofili germaniis  
demokratiuli respublikis datovebas saqmeSi Streletz, Kessler and Krenz v. Germany [GC],  
nos. 34044/96, 35532/97 da44801/98, punqtebi 87, 96da97,ECHR 2001-II).  
96. me-2 muxli ara marto gansazRvravs im SemTxvevebs, rodesac gamarTlebulia  
sicocxlis mospoba, aramed ayalibebs saxelmwifoTa ZiriTad valdebulebas,  
daicvan sicocxlis ufleba da am mizniT SemoiRon saTanado samarTlebrivi da  
administraciuli  
CarCo,  
romelic  
gansazRvravs,  
Tu  
rodis  
SeuZliaT  
samarTaldamcav organoebs cecxlsasroli iaraRis gamoyeneba saerTaSoriso  
standartebis Sesabamisad (ix. Makaratzis-is saqme, punqtebi 57-59, da samarTaldamcavi  
organoebis mier Zalisa da cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb gaero-s  
ZiriTadi principebi, ix. zemoT, punqtebi 71-74). me-2 muxliT gaTvaliswinebuli  
mkacri proporciulobis principTan erTad (ix. McCann and Others, gv. 46, punqti 149)  
dapatimrebis operaciebis maregulirebeli erovnuli samarTlebrivi CarCo unda  
miuTiTebdes  
cecxlsasroli  
iaraRis  
gamoyenebaze  
arsebuli  
garemoebebis  
yuradRebiT Sefasebaze dayrdnobiT, kerZod ki Cadenili danaSaulis xasiaTisa da  
devnilis mier safrTxis gamowvevis Sefasebis gaTvaliswinebiT.  
20  
97. garda amisa, policiis mier gansaxorcielebel RonisZiebaTa maregulirebeli  
erovnuli kanonmdebloba unda qmnides garantiebis qmediT da saTanado sistemas  
Zalis gaumarTlebeli da borotad gamoyenebis winaaRmdeg da TviT Tavidan  
acilebadi SemTxvevebis winaaRmdeg (ix. zemoxsenebuli Makaratzis-is same, punqti 58).  
kerZod,samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebma unda gaiaron momzadeba, raTa  
SeeZloT  
Sefaseba  
imisa,  
arsebobs  
Tu  
ara  
absoluturi  
aucilebloba  
cecxlsasroli iaraRis gamoyenebisaTvis ara marto samarTlebrivi debulebebis  
safuZvelze, aramed imis gaTvaliswinebiTac, rom sicocxlis ufleba erT-erTi  
umniSvnelovanesi faseulobaa (ix. sasamarTlos kritika jariskacebisaTvis  
micemuli brZanebisa `esroleT sasikvdilod~ saqmeSi McCann and Others, gv. 61-62,  
punqtebi 211-214).  
(b) am principebis gamoyeneba mocemul saqmeSi  
98. b-n angelovsa da b-n petkovs esrola da mokla samxedro policiis oficerma,  
romelic cdilobda maT dakavebas patimrobis adgilidan gaqcevis Semdeg.  
Sesabamisad, saqme ganxiluli unda iqnes konvenciis me-2 muxlis me-2 punqtis `b~  
qvepunqtTan mimarTebiT.  
(i) Sesabamisi kanonmdebloba  
99. sasamarTlo aRniSnavs, rom gansakuTrebul SeSfoTebas iwvevs is garemoeba, rom  
reglamenti samxedro policiis mier cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb  
samxedro Zalebis wevrebis dapatimrebisas letaluri Zalis gamoyenebis nebas  
rTavda maSinac, rodesac maT mcire danaSauli aqvT Cadenili. reglamenti ar  
gamoqveynebula da igi ar Seicavda mkafio garantiebs sicocxlis TviTneburad  
warTmevis Tavidan acilebis mizniT. reglamentis Tanaxmad, kanonieri iyo  
devnilisaTvis srola, Tu igi ar Cabardeboda sityvieri gafrTxilebisa da haerSi  
gamafrTxilebeli gasrolis Semdeg (ix. zemoT, punqti 60). cecxlsasroli iaraRis  
gamoyenebis Sesaxeb debulebebisa da letaluri Zalis gamoyenebis mimarT  
tolerantuli damokidebulebis naklovanebebi naTlad gamoCnda b-ni angelovisa  
da b-ni petkovis sasikvdilod daWris faqtiT, aseve sagamoZiebo organoebis mier  
Catarebul qmedebebSi. sasamarTlo am sakiTxs mogvianebiT daubrundeba.  
100. aseTi samarTlebrivi CarCo aSkarad arasakmarisia da sicocxlis uflebas ar  
icavs  
demokratiul  
`kanoniT~,  
rogorc  
amas  
moiTxovs  
(ix. zemoT,  
konvencia  
punqtebi  
dRevandeli  
evropis  
sazogadoebebSi  
94-97, romlebSic  
Camoyalibebulia principebi, romlebsac unda efuZnebodes samarTlebrivi CarCo).  
101. aRsaniSnavia uzenaesi sasamarTlos gancxadeba, rom proporciulobis principi  
Sidasaxelmwifoebrivi sisxlis samarTlis ganuyofeli nawilia. Tumca uzenaesi  
sasamarTlos ganmarteba mocemul saqmeSi ar iqna gamoyenebuli (ix. zemoT,  
punqtebi 50-54 da 60).  
102. Sesabamisad, sasamarTlo miiCnevs, rom saxelmwifom ver Seasrula konvenciis  
me-2 muxliT dakisrebuli valdebuleba, daecva sicocxlis ufleba samxedro  
policiis mier Zalisa da cecxlsasroli iaraRis gamoyenebasTan dakavSirebiT  
saTanado samarTlebrivi da administraciuli CarCos SemoRebiT.  
(ii) operaciis dagegmva da kontroli  
21  
103. palatam calke ganixila, Tu rogor daigegma dapatimrebis operacia. didi  
palata eTanxmeba palatis daskvnas, rom xelisuflebam ver Seasrula masze  
dakisrebuli valdebuleba, Seemcirebina sicocxlis mospobis riski, vinaidan  
dapatimrebis ganmaxorcielebel oficrebs miecaT miTiTeba, gamoeyenebinaT yvela  
saSualeba b-ni angelovisa da b-ni petkovis dasapatimreblad im faqtis  
gauTvaliswineblad,  
warmoadgendnen safrTxes  
rom  
gaqceulebs  
sicocxlisa  
ar  
hqondaT  
Tu janmrTelobisaTvis.  
iaraRi  
da  
isini  
ar  
palatam  
marTebulad aRniSna (punqti 110):  
`dapatimrebis operaciis dagegmvisas aucilebeli elementi ... unda iyos arsebuli  
garemoebebis Sesaxeb informaciis analizi; absoluturi minimumia dasapatimrebeli  
piris mier Cadenili danaSaulis xasiaTis da am piris mier safrTxis gamowvevis  
SesaZleblobis Seswavla. Tu rodis da ra pirobebSi SeiZleba cecxlsasroli  
iaraRis gamoyeneba, Tu dasapatimrebeli piri cdilobs gaqcevas, winaswar unda  
ganisazRvros samarTlebrivi safuZvlebis gaTvaliswinebiT, oficerTa saTanado  
momzadebiTa da arsebuli informaciis SeswavliT~.  
104. didi palata, Tavis mxriv, kidev erTxel aRniSnavs, rom ar arsebobda mkafio  
samarTlebrivi da maregulirebeli CarCo, romelic gansazRvravda, Tu ra  
garemoebebSi SeuZlia samxedro policias sikvdilis gamomwvevi Zalis gamoyeneba  
(ix. zemoT, punqtebi 99-102). didi palata eTanxmeba palatis daskvnebs (punqti 112),  
rom Sesabamisi reglamenti:  
`... ar iTvaliswinebda cecxlsasroli iaraRis gamoyenebas arsebuli garemoebebis  
Seswavlis safuZvelze, ufro metic, ar moiTxovda devnilis mier Cadenili  
danaSaulisa da mis mier gamowveuli safrTxis Sefasebas~.  
105. mocemul SemTxvevaSi kargad SeiaraRebuli oficrebis jgufi gaemgzavra ori  
adamianis dasapatimreblad ise, rom ar ganuxilavT, warmoadgendnen Tu ara es  
pirebi raime safrTxes; aseve, oficrebi ar gaufrTxilebiaT, rom SeemcirebinaT  
sicocxlisaTvis riski. mokled, operaciis dagegmvisa da kontrolis zomebi  
aaSkaravebs  
sicocxlis  
uflebis  
umTavresi  
Rirebulebis  
samwuxaro  
ugulebelyofas.  
(iii) dapatimrebis ganmaxorcielebeli pirebis qmedebebi  
106. ar iyo sadavo, rom b-ni angelovi da b-ni petkovi msaxurobdnen samSeneblo  
ZalebSi, armiis specialur danayofSi, sadac axalwveulTa movaleobaa mSenebloba  
arasamxedro adgilebSi. maT miusajes moklevadiani patimroba araZaladobrivi  
samarTaldarRvevis CadenisaTvis. isini gaiqcnen Zalis gamouyeneblad, ubralod  
datoves samuSao adgili, romelic dapatimrebis adgilis gareT iyo (ix. zemoT,  
punqtebi 13-15). arc erTi maTgani ar iyo SeiaraRebuli da ar warmoadgenda  
safrTxes oficrebisaTvis an mesame pirebisaTvis; es unda scodnodaT dapatimrebis  
ganmaxorcielebel oficrebs maTTvis xelmisawvdomi faqtebis safuZvelze.  
nebismier SemTxvevaSi, sofel lesuraSi Sexvedrisas oficrebma, yovel SemTxvevaSi  
maiorma g.-m, SeamCnies, rom isini ar iyvnen SeiaraRebulni da arc safrTxis  
gamomwvevi qmedebis niSnebi SeimCneoda (ix. zemoT, punqtebi 15-16).  
22  
107. zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo miiCnevs, rom arsebul  
garemoebebSi potenciurad letaluri Zalis gamoyeneba akrZaluli iyo konvenciis  
me-2 muxliT, Tundac b-ni angelovi da b-ni petkovi gaqceuliyvnen. rogorc ukve  
aRiniSna, sikvdilis gamomwvevi Zalis gamoyeneba ar SeiZleba CaiTvalos  
`absoluturad aucileblad~, rodesac cnobilia, rom dasapatimrebeli piri ar  
warmoadgens sicocxlisaTvis an janmrTelobisaTvis safrTxes da ar aris  
braldebuli Zaladobrivi danaSaulis CadenaSi.  
108. garda amisa, maior g.-s qmedeba, samxedro policielisa, romelmac esrola  
msxverplT, seriozul kritikas iwvevs, vinaidan man gamoiyena aSkarad Zalze  
gadametebuli Zala:  
(i) rogorc Cans, arsebobda dapatimrebis sxva saSualebebi: oficrebs hyavdaT jipi,  
dapatimreba xorcieldeboda patara sofelSi dRisiT da b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis qmedebis ganWvreta SesaZlebeli iyo, vinaidan wina gaqcevis Semdeg b-ni  
angelovi ipoves imave misamarTze (ix. zemoT, punqtebi 17, 18, 23 da 24).  
(ii) maiorma g.-m gamoiyena avtomaturi iaraRi da CarTo igi avtomatur reJimze,  
Tumca aseve Tan hqonda pistoleti (ix. zemoT, punqti 26). avtomaturi iaraRiT mas  
ar SeeZlo kargad damizneba;  
(iii) b-ni petkovi daWrili iyo mkerdSi, risi gamamarTlebeli sabuTebi ar yofila  
warmodgenili (ix. zemoT, punqtebi 41 da 50-54). aseTi ganmartebis ararsebobisas ar  
SeiZleba gamoiricxos, rom ukanasknel momentSi b-ni angelovi mobrunda  
Casabareblad, magram mas mainc esroles.  
(iv) sasamarTlos daskvna  
109. sasamarTlo askvnis rom saxelmwifom ver Seasrula konvenciis me-2 muxliT  
dakisrebuli valdebuleba, vinaidan Zalis gamoyenebis Sesaxeb samarTlebriv  
CarCoSi iyo xarvezebi da b-ni angelovi da b-ni petkovi mokles im pirobebSi,  
sadac nebismieri Zalis gamoyeneba maT dasapatimreblad konvenciis me-2 muxlis  
darRveva iqneboda. amasTan, aSkarad gadaWarbebuli Zala iqna gamoyenebuli. amitom  
b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilTan dakavSirebiT dairRva konvenciis me-2  
muxli.  
2. iyo Tu ara b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilis gamoZieba efeqturi,  
rogorc amas konvenciis me-2 muxli moiTxovs  
(a) zogadi principebi  
110. sicocxlis uflebis dacvis valdebuleba, romelsac iTvaliswinebs konvenciis  
me-2 muxli, konvenciis pirvel muxlTan erTad aRebuli, romelic ayalibebs  
saxelmwifoTa  
zogad  
valdebulebas,  
`TavianTi  
iurisdiqciis  
farglebSi  
uzrunvelyon am konvenciis I TavSi gansazRvruli uflebebi da Tavisuflebebi,~  
gulisxmobs, rom unda ganxorcieldes efeqturi oficialuri gamoZieba, rodesac  
adamiani mokles Zalis gamoyenebis Sedegad (ix. Çakici v. Turkey [GC], no. 23657/94, punqti  
86, ECHR 1999-IV). aseTi gamoZiebis ZiriTadi mizani unda iyos sicocxlis  
uflebasTan dakavSirebuli erovnuli kanonmdeblobis efeqturi ganxorcieleba,  
xolo im SemTxvevebSi, rodesac saqme Seexeba saxelmwifo organoebs an moxeleebs,  
23  
am pirTaTvis angariSvaldebulebis dakisrebis uzrunvelyofa, Tu sikvdilze  
pasuxismgebloba maT ekisrebaT (ix. Anguelova v. Bulgaria, no. 38361/97, punqti 137, ECHR  
2002-IV).  
111. xelisuflebam unda imoqmedos sakuTari iniciativiT, rodesac saqme mis  
yuramde miva. xelisufleba ar unda daelodos uaxloesi naTesavis mier saCivris  
Setanas an Txovnas mokvlevis an gamoZiebis Catarebis Sesaxeb (ix. mutatis mutandis,  
İlhan v. Turkey [GC], no. 22277/93, punqti 63,ECHR 2000-VII).  
112. imisaTvis, rom saxelmwifo moxeleebis mier savaraudo ukanono mkvlelobebis  
gamoZieba efeqturi iyos, gamomZieblebi unda iyvnen damoukidebelni da  
miukerZoebelni samarTlebrivad da praqtikaSi (ix. Güleç v. Turkey, 1998 wlis 27  
ivlisis gadawyvetileba, gv. 1733, punqtebi 81-82;Öğur v. Turkey [GC], no. 21954/93, punqtebi  
91-92, ECHR 1999-III; da Ergı v. Turkey, 1998 wlis 28 ivlisis gadawyvetileba, Reports 1998-  
IV, gv.1778-79,punqtebi 83-84).  
113. gamoZieba aseve efeqturi unda iyos im kuTxiT, rom unda daadginos, iyo Tu ara  
gamoyenebuli Zala gamarTlebuli arsebul garemoebebSi da daadginos da dasajos  
aseT qmedebaze pasuxismgebeli pirebi (ix. Oğur v. Turkey, punqti 88). xelisuflebas  
unda mieRo mis xelT arsebuli yvela zoma, raTa daecva incidentTan  
dakavSirebuli  
sasamarTlo-samedicino  
mtkicebulebebi,  
maT  
Soris  
daskvnebi.  
TviTmxilvelTa  
Cvenebebi  
daskvnebi  
da  
unda  
eqspertizis  
gamoZiebis  
emyarebodes yvela Sesabamisi elementis amomwurav, obieqtur da miukerZoebel  
analizs da unda gamoiyenos konvenciis me-2 muxlis me-2 punqtiT dadgenili  
`absoluturad aucilebelis~ kriteriumi. gamoZiebisas daSvebuli nebismieri  
Secdoma, romelic Zirs uTxris gamoZiebis SesaZleblobas, dadgindes saqmis  
garemoebebi an pasuxismgebeli piri, pirdapir winaaRmdegobaSi modis efeqturobis  
moTxovnasTan (ix. Kelly and Others v. the United Kingdom, no. 30054/96, punqtebi 96-97, 2001  
wlis 4 maisi; daAnguelova v. Bulgaria, punqtebi 139 da 144).  
(b) am principebis gamoyeneba mocemul saqmeSi  
114. didi palata ver xedavs mizezs, rom gadauxvios palatis daskvnas. igi palatis  
msgavsad acxadebs, rom gamoZiebam b-ni angelovisa da da b-ni petkovis sikvdilis  
gamomwvevi oficris qmedeba Seafasa saTanado reglamentebis gaTvaliswinebiT. is  
faqti, rom gamoZiebam gaamarTla Zalis gamoyeneba arsebul garemoebebSi, mxolod  
adasturebs am debulebebis xarvezs da sicocxlis uflebis ugulebelyofas.  
daeyrdnen ra mxolod reglamentis debulebebs, sagamoZiebo organoebma ar  
Seiswavles Sesabamisi sakiTxebi, magaliTad, informacia imis Taobaze, rom  
msxverplni ar iyvnen SeiaraRebulni da ar warmoadgendnen safrTxes sxva  
adamianebisaTvis, aseve iyo Tu ara gamarTlebuli kargad SeiaraRebul oficerTa  
jgufis gagzavna ori piris dasakaveblad, romelTa erTaderTi danaSauli iyo  
jaridan Svebulebis gareSe gaparva. mokled, arsebuli garemoebebi ar Seswavlila  
detalurad (ix. zemoT, punqtebi 50-54).  
115. garda imisa, rom arsebobda sakmaod viwro samarTlebrivi CarCo, romlis  
farglebSic mimdinareobda gamoZieba, aseve unda aRiniSnos, rom ar Catarebula  
mTeli rigi aucilebeli sagamoZiebo moqmedebebisa. kerZod, sqematuri ruka,  
romelsac daeyrdno sagamoZiebo organo, ar Seicavda garemos daxasiaTebas, ar  
24  
ganxorcielebula saTanado azomvebi, ar momxdara movlenis rekonstruqcia.  
mxolod am gziT miRebuli informaciis saSualebiT iyo SesaZlebeli oficerTa  
mier micemuli Cvenebis namdvilobis Semowmeba (ix. zemoT, punqtebi 36-54).  
116. ufro metic, gamomZieblebma da prokurorebma yuradReba ar miaqcies metad  
mniSvnelovan faqtebs, kerZod im faqts, rom b-ni petkovi daWrili iyo mkerdSi,  
rom gasrolili masra ipoves m.m.-is ezoSi, im adgilidan ramdenime metris  
moSorebiT, sadac b-ni angelovi da b-ni petkovi daecnen, da rom maiorma g.-m  
gamoiyena aSkarad gadametebuli Zala, CarTo ra iaraRi avtomatur reJimSi.  
xelisuflebam ar miaqcia yuradReba am mniSvnelovan faqtebs, ar miucia maTTvis  
raime axsna-ganmarteba, daujera maior g.-s gancxadebebs da Sewyvita gamoZieba. am  
gziT gamoZiebam da prokuraturam daicves maiori g. samarTlebrivi devnisagan.  
117. didi palata iziarebs palatis mosazrebas, rom aseTi qmedeba xelisuflebis  
mxridan – romelic ukve aRiniSna sasamarTlos mier bulgareTis winaaRmdeg  
ramdenime saqmeSi (ix. Velikova v. Bulgaria, no. 41488/98, ECHR 2000-VI da Anguelova) – iwvevs  
seriozul SeSfoTebas, vinaidan badebs seriozul eWvs gamomZiebelTa da  
prokurorTa miukerZoeblobasa da obieqturobaSi.  
118. amasTan dakavSirebiT sasamarTlo acxadebs, rom Zalian mniSvnelovania  
xelisuflebis swrafi da qmediTi pasuxi letaluri Zalis faqtebis gamoZiebisas,  
raTa sazogadoebas SeunarCundes rwmena, rom xelisufleba icavs kanonis  
uzenaesobas da ar gaCndes mosazreba, TiTqos xelisufleba mxars uWers ukanono  
qmedebebs (ix. zemoxsenebuli saqme McKerr v. the United Kingdom, punqtebi 111-15).  
119. mocemul saqmeSi mopasuxe saxelmwifom daarRvia masze konvenciis me-2 muxlis  
pirveli punqtiT dakisrebuli valdebuleba, efeqturad gamoeZiebina sicocxlis  
mospoba.  
III. konvenciis me-13 muxlis savaraudo darRveva  
120. konvenciis me-13 muxli iTvaliswinebs:  
`yvelas,  
visac  
daerRva  
am  
konvenciiT  
gaTvaliswinebuli  
uflebebi  
da  
Tavisuflebebi, unda hqondes samarTlebrivi dacvis efeqtiani saSualeba erovnuli  
xelisuflebisagan, Tundac es darRveva Caidinos pirma, romelic samsaxurebriv  
uflebamosilebas axorcielebda.~  
121. konvenciis me-2 muxlTan dakavSirebuli daskvnebis gaTvaliswinebiT palatam  
daadgina, rom konvenciis me-13 muxlis safuZvelze calke sakiTxi ar wamoiWreboda.  
122. didi palatis winaSe mTavrobam ar daafiqsira Tavisi pozicia konvenciis me-13  
muxlis safuZvelze wamoWrili sakiTxebisadmi. ganmcxadeblebma ganacxades, rom  
isini iziareben palatis daskvnebs.  
123. me-2 muxlis proceduruli aspeqtebis darRvevis dadgenis safuZvlebis  
gaTvaliswinebiT didi palata, palatis msgavsad, miiCnevs, rom konvenciis me-13  
muxlis safuZvelze ar wamoiWreba calke sakiTxi.  
IV. konvenciis me-14 muxlis darRveva me-2 muxlTan erTobliobaSi  
25  
124. ganmcxadeblebi amtkicebdnen konvenciis me-14 muxlis darRvevas, vinaidan b-ni  
petkovisa da b-ni angelovis sikvdilis mizezi iyo boSuri warmoSobis pirTa  
mimarT mtruli damokidebuleba. isini aseve amtkicebdnen, rom xelisuflebam ver  
Seasrula masze dakisrebuli valdebuleba, gamoeZiebina SesaZlo rasistuli  
motivebi. mTavroba ar eTanxmeboda ganmcxadebelTa braldebas.  
125. konvenciis me-14 muxli iTvaliswinebs:  
`am konvenciiT gaTvaliswinebuli uflebebiTa da TavisuflebebiT sargebloba  
uzrunvelyofilia yovelgvari diskriminaciis gareSe sqesis, rasis, kanis feris,  
enis, religiis, politikuri Tu sxva Sexedulebebis, erovnuli Tu socialuri  
warmoSobis, erovnuli umciresobisadmi kuTvnilebis, qonebrivi mdgomareobis,  
dabadebisa Tu sxva statusis ganurCevlad.~  
A. palatis gadawyvetileba  
126. palatam aRniSna, rom sicocxlis mospobis SemTxvevebSi me-2 da me-14 muxlebi  
erTad akisrebda saxelmwifos xelisuflebis organoebs movaleobas, CaetarebinaT  
efeqturi gamoZieba miuxedavad msxverplis rasobrivi an eTnikuri kuTvnilebisa.  
palatam aseve miiCnia, rom xelisuflebas ekisreboda damatebiTi valdebuleba,  
ganexorcielebina yvela gonivruli RonisZieba, raTa gamoevlina nebismieri  
rasobrivi motivi im SemTxvevebSi, romlebic dakavSirebulia samarTaldamcavi  
organoebis mier Zalis gamoyenebasTan.  
127. mocemul saqmeSi, miuxedavad m.m.-is gancxadebisa sityvieri rasobrivi  
Seuracxyofis Sesaxeb da sxva mtkicebulebebisa, romlebsac xelisufalTaTvis  
unda mieniSnebinaT SesaZlo rasistuli motivebis Sesaxeb, maT ar CautarebiaT  
gamoZieba aRniSnuli mimarTulebiT. Sesabamisad, xelisuflebam ar Seasrula masze  
dakisrebuli valdebuleba, romelic gamomdinareobda erTad aRebuli konvenciis  
me-14 da me-2 muxlidan.  
128. vinaidan arsebobs garkveuli mtkicebulebiTi sirTuleebi diskriminaciis  
arsebobis dasamtkiceblad, palatam miiCnia, rom mtkicebulebaTa sakiTxi sagangebo  
midgomas saWiroebs: rodesac xelisfuleba bolomde ar gamoiZiebs faqtebs,  
saidanac aSkarad Cans saxelmwifo moxeleTa mier Zalis gamoyeneba, da ar miaqcevs  
yuradRebas SesaZlo diskriminaciis Taobaze mtkicebulebebs, sasamarTlom  
SesaZloa uaryofiTi daskvnebi gaakeTos an mtkicebis tvirTi daakisros mopasuxe  
saxelmwifos  
ganxilvisas.  
konvenciis  
me-14  
muxlis  
Sesabamisad  
Setanili  
ganacxadis  
129. saqmeze arsebul faqtebTan dakavSirebiT palatam miiCnia, rom sagamoZiebo  
organoebis qmedebebma – kerZod, im faqtma, rom maT ar ganuxilavT, Tu ratom  
gamoiyena maiorma g.-m aSkarad gadametebuli Zala, ar ganuxilavT arc  
mtkicebuleba imis Taobaze, rom igi rasistul gancxadebebs akeTebda – gamoiwvia  
mtkicebis  
tvirTis  
Secvla.  
amrigad,  
mopasuxe  
saxelmwifos  
ekisreboda  
valdebuleba, damatebiTi mtkicebulebis an damarwmunebeli axsna-ganmartebis  
meSveobiT daerwmunebina sasamarTlo, rom gasaCivrebuli movlenebi ar iyo  
ganpirobebuli saxelmwifo moxeleTa rasistuli ganwyobiT.  
26  
130. vinaidan mTavrobam ver warmoadgina damarwmunebeli axsna-ganmarteba da imis  
gaTvaliswinebiT, rom sxva saqmeebSi sasamarTlom daadgina, rom bulgareTSi  
samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebs boSebis mimarT gamouyenebiaT Zala,  
rasac Sedegad mohyolia sikvdili, palatam daaskvna, rom dairRva me-14 muxlis  
arsobrivi aspeqtebi konvenciis me-2 muxlTan erTobliobaSi.  
B. mxareTa argumentaciebi  
1. mTavroba  
131. mTavroba ar daeTanxma palatis daskvnebs me-14 muxlis darRvevasTan  
dakavSirebiT, acxadebda ra, rom palata daeyrdno zogad informacias, romelic  
scdeboda saqmis farglebs, da or SemTxveviT faqts – b-ni m.m.-is Cvenebas  
Seuracxmyofeli wamoZaxilebis Sesaxeb, romlebic savaraudod maiorma g.-m  
gamoTqva mis [b-ni m.m.-is] da ara msxverplTa mimarT, da im faqts, rom gansaxilveli  
SemTxveva boSaTa dasaxlebaSi moxda. mTavrobis azriT, aRniSnulma msjelobam ar  
SeiZleba daadasturos, rom cecxlsasroli iaraRis gamoyeneba moxda rasistuli  
motivis gamo.  
132. mTavrobam xazgasmiT aRniSna, rom sasamarTlo yovelTvis moiTxovda  
`mtkicebulebas gonivrul eWvs miRma~. mtkicebis tvirTi SeiZleba Seicvalos  
mxolod maSin, rodesac xelisuflebam yvelaferi an TiTqmis yvelaferi icis  
gansaxilveli movlenebis Sesaxeb, rogorc es xdeba dapatimrebis dros  
sikvdilisas. magram aseT SemTxvevas mocemul saqmeSi adgili ar hqonia.  
133. vinaidan gansaxilvel SemTxvevasTan mimarTebiT ar arsebobda rasobrivi  
elementi, erovnuli xelisuflebis mier damatebiTi gamoZebis Catareba araviTar  
Sedegs ar moitanda. mTavroba iziarebda, rom rasobrivi motiviT Cadenili  
Zaladoba ufro mkacrad unda daisajos, vidre Zaladoba, romelic ar aris  
dakavSirebuli  
rasobriv  
SuRlTan.  
magram  
ar  
SeiZleba  
saxelmwifoebs  
moeTxovebodeT SesaZlo rasistuli motivebis gamoZieba, rodesac ar arsebobs  
sakmarisi mtkicebuleba rasistuli motivebis arsebobis Sesaxeb. mTavroba miiCnevs,  
rom palatis aseTi midgoma gamoiwvevs saxelmwifoTa pasuxismgeblobis sakiTxis  
wamoWras  
yovel  
konkretul  
SemTxvevaSi,  
rodesac  
gakeTdeba  
gancxadeba  
diskriminaciis Sesaxeb, Tundac is ar dadasturdes.  
134.  
ufro  
metic,  
palatis  
midgoma  
ar  
iyo  
sakmarisad  
naTeli  
da  
winaswarganWvretadi. kerZod, winaaRmdegobrivi iyo palatis gancxadeba, rom  
sasamarTlos ar SeeZlo konvenciis me-2 muxlis konteqstSi ganzraxvisa da  
gonebrivi mdgomareobis Seswavla da Semdeg daskvnis gamotana, rom arsebiTad  
dairRva me-14 muxli me-2 muxlTan erTad, vinaidan b-ni angelovisa da b-ni petkovis  
sikvdili rasobrivad motivirebuli qmedebis Sedegi iyo.  
135. mTavrobam werilobiT da zepir argumentaciebSi detalurad mimoixila  
kanonmdebloba, socialuri programebi da sxva RonisZiebebi, romlebic miiRes  
bulgareTSi ukanasknel wlebSi rasobrivi diskriminaciisa da Seuwynareblobis  
winaaRmdeg brZolisa da sazogadoebaSi boSaTa integraciis xelSewyobis mizniT.  
2. ganmcxadeblebi  
27  
136. werilobiT argumentaciebSi ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom konvenciam ver  
moaxerxa rasobrivi diskriminaciisagan efeqturad dacva da mouwodes did  
palatas, mieRo me-14 muxlis axali redaqcia. ganmcxadeblebma gaiziares palatis  
mosazreba, rom xelSemkvrel saxelmwifos akisria valdebuleba, gamoiZios  
Zaladobis SemTxvevebSi SesaZlo rasistuli motivebi da rom mtkicebis tvirTi  
SeiZleba daekisros mopasuxe saxelmwifos. werilobiT argumentaciebSi maT  
ganacxades, rom diskriminaciasTan dakavSirebul saqmeebSi mtkicebis tvirTi ar  
unda iyos `gonivrul eWvs miRma~ da iseT saqmeebSi, rogoric es saqmea, mtkicebis  
tvirTi yovelTvis mopasuxe saxelmwifos unda daekisros, Tu prima facie  
dadasturdeba  
diskriminaciasTan  
dakavSirebuli  
saqmis  
arseboba.  
zepir  
argumentaciebSi mosmenis dros ganmcxadebelTa warmomadgenelma mouwoda  
sasamarTlos palatis poziciis gaziareba.  
137. rac Seexeba saqmis garemoebebs, ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom arsebiTad  
dairRva me-14 muxli, vinaidan prima facie warmodgenili iyo saqme diskriminaciasTan  
dakavSirebiT da mTavrobam ver warmoadgina sawinaaRmdegos damadasturebeli  
mtkicebulebebi. dapatimrebis ganmaxorcielebeli oficrebisaTvis cnobili iyo b-  
ni angelovisa da b-ni petkovis eTnikuri warmomavloba. maiorma g.-m rasobrivad  
Seuracxmyofeli gamonaTqvamebiT mimarTa iqve mdgomebs imis gamo, rom isini  
boSuri warmomavlobis iyvnen. mniSvnelovani daskvnebi unda gakeTebuliyo im  
faqtidanac, rom maiorma g.-m cecxlsasroli iaraRiT aSkarad gadaWarbebuli Zala  
gamoiyena dasaxlebul adgilas, kerZod ki boSebiT dasaxlebul sofelSi.  
aRniSnuli faqtebi unda gaanalizdes imis gaTvaliswinebiT, rom bulgareTSi  
samarTaldamcavi organoebi sistematurad axorcieleben boSaTa diskriminacias.  
garda amisa, xelisuflebas unda gamoeZiebina, xom ar iyo b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis sikvdili gamowveuli rasobrivi motiviT, is ki ase ar moiqca.  
3. mesame mxareebi  
(a) boSaTa uflebebis evropuli centri  
138. centrma aRniSna, rom ukanasknel wlebSi araerTma saerTaSoriso da  
arasamTavrobo organizaciam miuTiTa boSaTa mimarT samarTaldamcavi organoebis  
an bulgaruli warmoSobis kerZo pirebis mxridan cudad mopyrobis an maTi  
mkvlelobis uamrav SemTxvevaze. sayovelTaod aRiarebuli iyo, rom rasobrivi  
SuRliT ganpirobebuli Zaladoba boSaTa winaRmdeg seriozuli problemaa  
bulgareTSi. boSaTa sazogadoeba gamoTiSuli iyo socialur cxovrebas da  
siRatakiT, gaunaTleblobiTa da umuSevrobiT itanjeboda.  
139. miuxedavad rasobrivi SuRliT gamowveuli Zaladobis maRali xarisxisa,  
saerTaSoriso organizaciebis, maT Soris gaero-s wamebis sawinaaRmdego komitetis,  
moTxovnebi, Seqmniliyo `efeqturi, sando da damoukidebeli gasaCivrebis sistema~  
da saTanadod gamoZiebuliyo policiis mxridan Zalauflebis borotad gamoyeneba,  
xelisuflebam es ar gaakeTa. bulgareTis sisxlis samarTlis kanonmdebloba ar  
cnobda rasobriv SuRls Zaladobrivi danaSaulebis damamZimebel garemoebad. 1999  
wels bulgareTis xelisuflebam aRiara cvlilebis aucilebloba, Tumca aseTi  
cvlileba ar ganxorcielebula. amasTan, sisxlis samarTlis kodeqsis 162-e muxli,  
romelic dasjadad acxadebs rasobriv Zaladobas, ufro msubuq sasjels  
iTvaliswinebs, vidre Cveulebrivi sxeulis dazianebis Sesaxeb muxli. Sesabamisad,  
162-e muxli arasdros gamoiyeneboda da braldebis wayeneba xdeboda, Tu saerTod  
28  
xdeboda, sxeulis dazianebis zogadi debulebebis an mkvlelobis muxliT,  
Tavdasxmis rasobrivi motivebi ki damaluli rCeboda. rogorc sasamarTlom  
velikovasa da angelovas saqmeebze miRebul gadawyvetilebebSi aRniSna, [qveyanaSi]  
dausjelobis sindromi iyo gamefebuli.  
(b) “Interights”  
140. organizacia “Interights” akritikebda sasamarTlos standarts `gonivrul eWvs  
miRma~, vinaidan is qmnida gadaulaxav winaaRmdegobas diskriminaciis faqtis  
dasadgenad. “Interights”-is poziciis Tanaxmad, diskriminaciisagan ukeTesi dacva  
xdeboda saerTo samarTlis iurisdiqciis qveynebSi, sadac gamoiyeneboda  
`SesaZleblobebis  
balansis~  
standarti  
mtkicebulebebisaTvis.  
samoqalaqo  
samarTlis qveynebSi mosamarTleebs aqvT faqtebis dadgenis funqcia da,  
Sesabamisad, maT Teoriulad mainc SeeZloT moeTxovaT mtkicebulebis ufro  
maRali xarisxi. aqedan gamomdinare, saerTo samarTlis qveynebSi disriminaciisagan  
sasamarTlo dacva ukeT xorcieldeboda. “Interights”-is poziciis Tanaxmad,  
sasamarTlom praqtikaSi daamkvidra Sualeduri standarti, vinaidan igi ar  
moiTxovda mtkicebulebis iseT maRal xarisxs, rogorc sisxlis samarTlis  
saqmeebSi, Tumca misi midgoma ar iyo sakmarisad naTeli da winaswarganWvretadi.  
141. “Interights” aseve acxadebda, rom saerTaSoriso praqtika mxars uWers  
diskriminaciis saqmeebSi mtkicebis tvirTis dakisrebas mopasuxisTvis, Tu momCivani  
daadasturebda rom prima facie arsebobda saqme. aseT midgomas iziarebda  
evrokavSiris ramdenime direqtiva, evropul gaerTianebaTa marTlmsajulebis  
sasamarTlo, gaero-s adamianis uflebaTa komiteti da erovnuli sasamarTloebi  
zogierT evropul saxelmwifoSi da amerikis SeerTebul StatebSi, kanadasa da  
sxva saxelmwifoebSi.  
142. “Interights”-ma aseve moiyvana ramdenime magaliTi imisa, Tu ra saxis  
mtkicebulebebs SeuZlia erovnul iurisdiqciaSi prima facie diskriminaciis saqmis  
dadastureba: es aris arasaxarbielo mdgomareobaSi yofnis `zogadi suraTis~  
mtkicebuleba, diskriminaciis Sesaxeb `zogadi codna~, faqtebi `cxovrebidan~,  
sayovelTaod cnobili faqtebi da garemoebasTan dakavSirebuli mtkicebulebebi.  
motivis gaTvaliswinebac saerTo midgoma iyo.  
(c) `Ria sazogadoeba marTlmsajulebis iniciativa~ (OSJI)  
143. `Ria  
sazogadoeba  
marTlmsajulebis  
iniciativam~  
komentari  
gaakeTa  
saerTaSoriso  
da SedarebiTi  
samarTlis  
safuZvelze  
saxelmwifoTa  
valdebulebaze, gamoiZion rasobrivi diskriminaciisa da Zaladobis SemTxvevebi. am  
organizaciis mosazrebiT, sayovelTaod miRebuli prinicipi, rom ar SeiZleba  
materialuri uflebis dacva saTanado proceduruli garantiebis gaerSe,  
gamoiyeneboda diskriminaciis saqmeebTan mimarTebiTac. amitom konvenciis me-14  
muxlidan gamomdinareobda proceduruli valdebulebac. garda amisa, evropuli da  
saerTaSoriso praqtikis Sesabamisad, rasobrivi motivacia iTvleboda damamZimebel  
garemoebad sisxlis samarTlis saqmeebSi da, Sesabamisad, eqvemdebareboda  
gamoZiebas. es iyo saxelmwifoTa ex officio valdebuleba da moqmedebas iwyebda  
yovelTvis, rodesac arsebobda seriozuli eWvi, rom Cadenili iyo rasobrivi  
SuRliT ganpirobebuli qmedeba.  
29  
C. sasamarTlos Sefaseba  
1. pasuxismgebelia Tu ara mopasuxe saxelmwifo msxverplTa sicocxlis mospobaze  
maTi rasobrivi an eTnikuri warmomavlobis safuZvelze  
144. sasamarTlom zemoT daadgina, rom mopasuxe saxelmwifos moxeleebma ukanonod  
mokles b-ni angelovi da b-ni petkovi da amiT daarRvies konvenciis me-2 muxli.  
ganmcxadeblebi aseve amtkicebdnen, rom dairRva konvenciis me-14 muxli, vinaidan  
rasobrivma SuRlma mniSvnelovani roli Seasrula b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis sikvdilSi.  
145. diskriminacia aris erT mdgomareobaSi myof pirTa mimarT gansxvavebuli  
mopyroba obieqturi da gonivruli mizezis gareSe (ix. Willis v. the United Kingdom, no.  
36042/97, punqti 48, ECHR 2002-IV). rasobrivi diskriminacia aris adamianis Rirsebis  
gansakuTrebuli Seuracxyofa da, misi seriozuli Sedegebis gaTvaliswinebiT,  
moiTxovs  
xelisuflebisagan  
gansakuTrebul  
sifrTxilesa  
da  
gadamWrel  
reagirebas. swored am mizezis gamo xelisuflebam unda gamoiyenos mis xelT  
arsebuli yvela saSualeba rasizmisa da rasistuli SuRliT gamowveuli  
Zaladobis winaaRmdeg sabrZolvelad, amasTan, unda ganaviTaros midgoma, rom  
demokratiul sazogadoebaSi gansxvavebuloba safrTxes ki ar warmoadgens, aramed  
simdidris wyaroa. sasamarTlo am sakiTxs mogvianebiT miubrundeba.  
146. vinaidan ganmcxadeblebi Ciodnen me-14 muxlis darRvevis Sesaxeb, sasamarTlos  
movaleobaa, daadginos, hqonda Tu ara b-ni angelovisa da b-ni petkovis  
sasikvdilod daWrasTan mizezobrivi kavSiri rasizms da, Sesabamisad, dairRva Tu  
ara konvenciis me-14 muxli me-2 muxlTan erTobliobaSi.  
147. amaTan dakavSirebiT sasamarTlo aRniSnavs, rom mtkicebulebaTa Sefasebisas  
gamoiyena mtkicebulebis standarti `gonivrul eWvs miRma~. sasamarTlos funqcia  
ar aris, gadawyvetileba gamoitanos sisxlissamarTlebriv braleulobaze an  
samoqalaqo pasuxismgeblobaze, man unda ganixilos xelSemkvreli saxelmwifoebis  
konvenciidan gamomdinare valdebulebani. konvenciis me-19 muxlis Tanaxmad,  
sasamarTlos funqciaa `maRali xelSemkvreli mxareebis mier konvenciiTa da misi  
oqmebiT nakisr valdebulebaTa Sesrulebis uzrunvelyofa.~ swored am funqciis  
gamo unda ganixilos sasamarTlom mticebulebebisa da mtkicebis sakiTxebi.  
sasamarTlos winaSe ganxilvis dros ar arsebobs proceduruli barierebi  
mtkicebulebaTa misaRebad an winaswar dadgenili formula maT Sesafaseblad.  
sasamarTlos gamoaqvs daskvnebi, romlebic, misi azriT, emyareba mtkicebulebis  
Tavisufal Sefasebas, aseve nebismier daskvnas, rac SeiZleba gamomdinareobdes  
faqtebidan  
da  
mxareTa  
axsna-ganmartebebidan.  
sasamarTlos  
precedentuli  
samarTlis Sesabamisad, mtkicebuleba SeiZleba gamomdinareobdes faqtebis Sesaxeb  
sakmarisad Zlieri, naTeli da Tanmimdevruli an gaubaTilebeli prezumfciebis  
erTobliobidan. ufro metic, sarwmunoobis xarisxi da mtkicebis tvirTis  
gadanawileba uSualodaa dakavSirebuli faqtebTan, braldebis xasiaTTan da Tavad  
konvenciasTan. sasamarTlo aseve yuradRebiT ekideba seriozulobas, romelic  
eniWeba xelSemkvreli saxelmwifoebis mier ZiriTadi uflebebis darRvevis  
dadgenas (ix. Semdegi gadawyvetilebebi: Ireland v. the United Kingdom, 1978 wlis 18  
ianvris gadawyvetileba, Series A no. 25, punqti 161; Ribitsch v. Austria, 1995 wlis 4  
dekembris gadawyvetileba, Series A no. 336, gv. 24, punqti 32;Akdivar and Others v. Turkey, 1996  
wlis 16 seqtembris gadawyvetileba, Reports 1996-IV, gv. 1211, punqti 68;Tanli v. Turkey, no.  
30  
26129/95, punqti 111, ECHR 2001-III; da Ilaşcu and Others v. Moldova and Russia [GC], no. 48787/99,  
punqti 26,2004 wlis 8 ivlisi).  
148. ganmcxadeblebma moiyvanes ramdenime damoukidebeli faqti da amtkicebdnen,  
rom maTgan rasistuli qmedeba SeiZleba gamomdinareobdes.  
149. pirvel rogSi ganmcxadeblebi [rasizmis] gamovlinebad im faqts ganixilavdnen,  
rom maiorma g.-m avtomaturi iaraRi isrola dasaxlebul adgilas da ugulebelyo  
sazogadoebis usafrTxoeba. vinaidan ar arsebobda aseTi qmdebebis racionaluri  
axsna, ganmcxadeblebi miiCnevdnen, rom mxolod rasobrivi SuRli SeiZleba iyos  
damarwmunebeli ganmarteba da rom [maiori g.] ase ar moiqceoda araboSur  
dasaxlebaSi.  
150. sasamarTlo aRniSnavs, rom, samwuxarod, erovnuli kanonmdebloba ar  
krZalavda aseT garemoebebSi cecxlsasroli iaraRis gamoyenebas, rac TavisTavad  
iyo gaumarTlebeli naklovaneba da sasamarTlom ukve dagmo igi (ix. zemoT, punqti  
99). samxedro policiis oficrebs hqondaT cecxlsasroli iaraRi `kanonis  
Sesabamisad~ da maT misces miTiTeba, rom gamoeyenebinaT yvela saSualeba  
dapatimrebis mizniT (ix. zemoT, punqtebi 18 da 60). Sesabamisad, imis SesaZlebloba,  
rom maiori g. mxolod asrulebda reglaments da aseve moiqceoda msgavs  
SemTxvevaSi miuxedavad devnilTa eTnikuri warmomavlobisa, ar SeiZleba  
gamoiricxos. imis gaTvaliswinebiT, rom reglamenti ar aris srulyofili da ver  
akmayofilebs konvenciis moTxovnas sicocxlis uflebis dacvasTan dakavSirebiT,  
ar arsebobs imis safuZveli, vifiqroT, rom maiori g. ar gamoiyenebda iaraRs  
araboSur dasaxlebaSi.  
151. marTalia, rom maiori g.-s qmedeba seriozuli kritikis obieqtia, vinaidan,  
rogorc sasamarTlom daadgina, gamoyenebuli Zala aSkarad gadametebuli iyo (ix.  
punqti 108). miuxedavad amisa, ar SeiZleba gamoiricxos, rom misi reaqcia  
ganpirobebuli iyo cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb samarTlebrivi  
CarCos araadekvaturobiT da im faqtiT, rom misi momzadeba moxda am  
samarTlebrivi CarCos farglebSi (ix. zemoT, punqtebi 60 da 99-105).  
152. ganmcxadeblebma aseve ganacxades, rom samxedro policiis oficrebis  
qmedebaze gavlena moaxdina imis codnam, rom gaqceulebi boSuri warmomavlobis  
iyvnen. Tumca SeuZlebelia davadginoT, moaxdina Tu ara b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis boSurma warmoSobam gavlena [oficrebis] qmedebebze. garda amisa,  
mtkicebulebebidan gamomdinareobs, rom erTi an meti policieli piradad icnobda  
msxverplT (ix. zemoT, punqti 18).  
153. ganmcxadeblebi eyrdnobodnen b-ni m.m.-s mier micemul Cvenebas, romelmac  
ganacxada, rom maiorma g.-m srolisTanave daiZaxa `Tqve dawyevlilo boSebo!~.  
rasobrivi gancxadebebis Sesaxeb Cvenebis SemTxvevaSi xelisuflebas unda  
Seeswavla b-ni m.m.-s Cvenebis simarTle, Tumca Tavad aseTi gancxadeba ar aris  
sakmarisi safuZveli imisaTvis, rom mopasuxe saxelmwifo pasuxismgeblad vcnoT  
rasobrivi motiviT mkvlelobaSi.  
154. da bolos, ganmcxadeblebi eyrdnobodnen uamrav SemTxvevas, rodesac  
bulgareTis samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebma gamoiyenes Zala boSaTa  
mimarT da aseT qmedebebze pasuxismgebeli pirebi ar dausjiaT.  
31  
155. marTalia, rom araerTma saerTaSoriso, maT Soris arasamTavrobo organizaciam  
gamoTqva SeSfoTeba aseTi faqtebis gamo (ix. zemoT, punqtebi 55-59). Tumca  
sasamarTlo ver daiviwyebs, rom misi funqciaa, daadginos, motivirebuli iyo Tu  
ara rasizmiT b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvleloba.  
156. gadawyvetilebaSi palatam mopasuxe saxelmwifos daakisra mtkicebis tvirTi,  
vinaidan man ver moaxerxa, Caetarebina efeqturi gamoZieba savaraudo rasobrivi  
motiviT Cadenil mkvlelobasTan dakavSirebiT. palatam daadgina, rom arsebiTad  
dairRva konvenciis me-14 muxli me-2 muxlTan erTobliobaSi, vinaidan mTavrobam  
ver daarwmuna palata, rom gasaCivrebuli movlenebi ar gamoiwvia rasobrivma  
SuRlma.  
157. didi palata imeorebs, rom zogierT garemoebaSi, rodesac xelisuflebam  
yvelaferi an TiTqmis yvelaferi icis gansaxilveli movlenebis Sesaxeb,  
rogoricaa, magaliTad, xelisuflebis patimrobaSi myofi piris sikvdilis  
SemTxveva, xelisuflebas ekisreba mtkicebis tvirTi, rom warmoadginos sakmarisi  
da damarwmunebeli ganmarteba dakavebuli piris sikvdilis Sesaxeb (ix. Salman v.  
Turkey [GC], no. 21986/93, punqti 100, ECHR 2000-VII). didi palata ar gamoricxavs, rom  
diskriminaciis braldebis saqmeebSi mas SeuZlia mosTxovos mopasuxe saxelmwifos,  
gaabaTilos sadavo braldeba diskriminaciaSi da Tu xelisufleba amas ver  
gaakeTebs, maSin didi palata daaskvnis konvenciis me-14 muxlis darRvevas amis  
safuZvelze. rodesac am saqmis msgavsad amtkiceben, rom Zaladobrivi aqti  
motivirebuli iyo rasobrivi SuRliT, aRniSnuli midgoma niSnavs, rom mopasuxe  
saxelmwifom unda daamtkicos, rom pirs ar amoZravebda subieqturi midgoma. bevri  
saxelmwifos  
samarTlebriv  
sistemaSi  
politikis  
an  
gadawyvetilebis  
diskriminaciuli xasiaTis mtkicebulebas ar esaWiroeba imis damtkiceba, rom  
arsebobda diskriminaciis ganzraxva dasaqmebisas an momsaxurebis gawevisas;  
rTulia am midgomis gamoyeneba im SemTxvevebSic, rodesac Zaladoba Cadenili iqna  
rasobrivi motiviT. didi palata, palatisagan gansxvavebiT, ar miiCnevs, rom  
xelisuflebis mier rasobrivi motivis arsebobis arasaTanado gamoZieba adamianis  
sicocxlis mospobis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTs daakisrebs mopasuxe mTavrobas  
konvenciis me-14 muxlis me-2 muxlis arsebiT nawilTan erTad savaraudo darRvevis  
SemTxvevaSi. xelisuflebis mier proceduruli valdebulebis Sesruleba calke  
sakiTxia, romelsac sasamarTlo mogvianebiT ganixilavs.  
158. da bolos, Seiswavla ra yvela elementi, sasamarTlo ar miiCnevs, rom b-ni  
angelovisa da b-ni petkovis sikvdili rasistulma motivma ganapiroba.  
159. Sesabamisad, sasamarTlo miiCnevs, rom ar darRveula konvenciis me-14 muxli  
arsobrivad me-2 muxlTan erTobliobaSi.  
2. proceduruli mxare: Seasrula Tu ara mopasuxe saxelmwifom masze dakisrebuli  
valdebuleba, gamoeZiebina SesaZlo rasistuli motivebi  
(a) zogadi principebi  
160. didi palata iziarebs palatis analizs am saqmeSi, rom mopasuxe saxelmwifos  
ekisra proceduruli valdebuleba, gamoeZiebina SesaZlo rasistuli motivebi  
Zaladobis aqtebTan mimarTebiT. palatam aRniSna(punqtebi156-159):  
32  
`... konvenciis me-2 muxlis safuZvelze saxelmwifoebs akisriaT zogadi  
valdebuleba, efeqturad gamoiZion sicocxlis mospobis saqmeebi.  
... es valdebuleba unda ganxorcieldes diskriminaciis gareSe, rogorc amas  
moiTxovs konvenciis me-14 muxli... rodesac arsebobs eWvi, rom rasobrivma  
mosazrebebma gamoiwvia Zaladoba, gansakuTrebiT mniSvnelovania, rom oficialuri  
gamoZieba Catardes kanonierad da miukerZoeblad; aseve sazoagdoebaSi mudmivad  
unda igmobodes rasobrivi da eTnikuri mtroba da SenarCunebuli iqnes  
umciresobebis ndoba, rom xelisuflebas aqvs unari, daicvas isini rasobrivi  
Zaladobisagan. konvenciis me-2 muxlidan gamomdinare pozitiuri valdebulebis  
Sesruleba niSnavs, rom Sidasaxelmwifoebrivi samarTlebrivi sistemis sisxlis  
samarTali gamoiyeneba yvelas mimarT, vinc Caidina mkvleloba, miuxedavad  
msxverplis rasobrivi da eTnikuri warmoSobisa (ix. Menson and Others v. the United  
Kingdom (dec.), no. 47916/99, ECHR 2003-V)...  
... rodesac gamoZieba exeba saxelmwifo moxeleebis mier Cadenil Zaladobas an  
sicocxlis mospobas, saxelmwifo xelisuflebas akisria damatebiTi valdebuleba,  
gamoaaSkaraos nebismieri rasobrivi motivi da daadginos, xom ar Seasrula  
rasobrivma an eTnikurma siZulvilma raime roli movlenebis ganviTarebaSi.  
rasobrivi motivaciiT gamowveuli Zaladobisa da sisastikis iseve ganxilva,  
rogorc saqmeebisa, romelTac ar dahkravT rasobrivi elferi, hgavs Tavis  
dabrmavebas im faqtebTan mimarTebaSi, romlebic gansakuTrebiT laxavs ZiriTad  
uflebebs. Tu situacia moiTxovs gansakuTrebul mopyrobas, magram aseTi  
gansxvavebuli midgoma ar gamoiyeneba, SeiZleba es mopyroba ar Seesabamebodes  
konvenciis me-14 muxls (ix. mutatis mutandis, Thlimmenos v. Greece [GC], no. 34369/97, punqti  
44, ECHR 2000-IV). imisaTvis, rom SenarCunebuli iqnes sazogadoebis ndoba  
samarTaldamcavi  
uzrunvelyos, rom Zalis gamoyenebasTan dakavSirebuli saqmeebis gamoZiebisas  
samarTlebriv sistemaSic da praqtikaSic gansxvavebuli midgoma iyos  
meqanizmis  
mimarT,  
xelSemkvrelma  
saxelmwifom  
unda  
gadametebuli Zalis gamoyenebisa da rasistuli mkvlelobebis Sesaxeb saqmeebis  
mimarT.  
aRsaniSnavia, rom praqtikaSi Zalian rTulia rasobrivi motivis damtkiceba.  
mopasuxe saxelmwifos valdebuleba, gamoiZios SesaZlo rasobrivi elferi  
Zaladobis saqmeebSi aris valdebuleba, rom man gamoiyenos mis xelT arsebuli  
saSualebebi da ara absoluturi saSualebebi (ix. mutatis mutandis, Shanaghan v. the  
United Kingdom, no. 37715/97, punqti 90, ECHR 2001-III, romelic awesebs imave standarts  
gamoZiebis  
zogad  
valdebulebasTan  
mimarTebiT).  
xelisuflebam  
unda  
ganaxorcielos keTilgonivruli qmedebebi mtkicebulebebis Segrovebisa da dacvis  
mizniT, gamoiyenos yvela praqtikuli saSualeba simarTlis dasadgenad, gamoitanos  
sruliad dasabuTebuli, miukerZoebeli da obieqturi gadawyvetilebebi da ar  
datovos ganuxilvelad saeWvo faqtebi, romlebic SeiZleba adasturebdes  
Zaladobis rasobriv motivs.  
161. didi palata damatebiT aRniSnavs, rom xelisuflebis valdebuleba, gamoiZios  
rasistul motivsa da Zaladobis aqts Soris SesaZlo kavSiris arseboba  
konvenciis me-2 muxlidan gamomdinare proceduruli valdebulebaa, Tumca  
SeiZleba igulisxmebodes konvenciis me-14 muxlidan gamomdinare valdebulebaSic,  
Tu mas [me-14 muxls] ganvixilavT me-2 muxlTan erTad, romelic iTvaliswinebs  
33  
sicocxlis uflebiT diskriminaciis gareSe sargeblobis uzrunvelyofas. ori  
debulebis urTierTkavSiris Sedegad sakiTxebi, rogoric mocemul saqmeSia,  
SeiZleba moxvdes mxolod oridan erTi debulebis moqmedebis sferoSi an SeiZleba  
aucilebeli gaxdes maTi Seswavla orive debulebis Sesabamisad. es unda gadawydes  
yoveli konkretuli saqmis da savaraudo darRvevebis xasiaTis gaTvaliswinebiT.  
(b) aRniSnuli principebis gamoyeneba winamdebare saqmeSi  
162. sasamarTlom ukve daadgina, rom bulgareTis xelisuflebam daarRvia  
konvenciis me-2 muxli, vinaidan ar gamoiZia efeqturad b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis sikvdili (ix. zemoT, punqtebi 114-119). sasamarTlos miaCnia, rom mocemul  
saqmeSi man calke unda Seiswavlos saCivari imis Taobaze, rom gamoZiebam ver  
daadgina SesaZlo mizezobrivi kavSiri savaraudo rasobriv damokidebulebasa da  
ori kacis mkvlelobas Soris.  
163. b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilis gamomZieblebis xelT iyo  
msxverplis mezoblis b-ni m.m.-is gancxadeba, rom maiorma g.-m iyvira: `Tqve  
dawyevlilo boSebo!~ da miuSvira iaraRi gasrolis Semdeg (ix. zemoT, punqti 35).  
bulgareTSi boSebis winaaRmdeg arsebuli mtruli ganwyobilebis Sesaxeb araerTi  
angariSis gaTvaliswinebiT aRniSnuli Cveneba unda Semowmebuliyo.  
164. palatis msgavsad didi palata miiCnevs, rom eTnikuri an sxva umciresobebis  
warmomadgenelTa winaaRmdeg Zalis gamoyenebis SemTxvevasTan dakavSirebiT  
samarTaldamcavi organoebis TanamSromelTa mier zepiri Seuracxyofis miyenebis  
Sesaxeb nesmieri Cveneba metad mniSvnelovania imis dasadgenad, namdvilad Cadenili  
iyo Tu ara ukanono, siZulviliT gamowveuli Zaladoba. rodesac gamoZiebisas  
aseTi mtkicebuleba gamoaSkaravdeba, igi unda Semowmdes da Tu dadasturdeba,  
guldasmiT unda iqnes Seswavlili yvela faqti SesaZlo rasobrivi motivis  
gamosavlenad.  
165. garda amisa, is faqti, rom maiorma g.-m gamoiyena aSkarad gadametebuli Zala  
ori SeuiaraRebeli da aramoZalade kacis winaaRmdeg, TavisTavad saguldagulo  
gamoZiebas moiTxovda.  
166. da bolos, am saqmis gamomZieblebsa da prokurorebs gaaCndaT sakmarisi  
informacia, rom SeSfoTebuliyvnen da mieRoT zomebi, raTa daedginaT, arsebobda  
Tu ara rasobrivi motivi, Sedegis Sesabamisad ki gaegrZelebinaT gamoZieba imisa,  
xom ar iyo ori kacis sikvdili gamowveuli rasizmiT.  
167. magram xelisuflebam araferi gaakeTa, raTa Seemowmebina b-ni m.m.-s gancxadeba.  
ar daukiTxavT mowmeebi am sakiTxze. maiori g.-sTvis ar ukiTxavT, Tu ratom miiCnia  
man mizanSewonilad aseTi Zalis gamoyeneba. xelisuflebas ar ucdia, Seemowmebina  
maiori g.-s istoria da Seeswavla, warsulSi xom ar yofila Careuli msgavs  
incidentebSi an xom ar yofila eWvmitanili antiboSuri gancxadebebis gamoTqmaSi.  
aRniSnuls isic daemata, rom gamomZieblebma da prokurorebma, rogorc es  
sasamarTlom ukve daadgina, yuradReba ar miaqcies Sesabamis faqtebs da Sewyvites  
gamoZieba, riTac maior g.-s aaciles sisxlissamarTlebrivi pasuxismgebloba (ix.  
zemoT, punqtebi 36-54 da 115-117).  
34  
168. amrigad, sasamarTlo miiCnevs, rom xelisuflebam ver Seasrula konvenciis me-2  
muxlTan erTad aRebuli me-14 muxlidan gamomdinare valdebuleba, mieRo yvela  
SesaZlo zoma imis dasadgenad, Seasrula Tu ara diskriminaciam raime roli  
gansaxilvel movlenebSi. aRniSnulidan gamomdinareobs, rom dairRva konvenciis  
me-14 muxli me-2 muxlTan erTobliobaSi proceduruli aspeqtiT.  
V. konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba  
169. konvenciis 41-e muxli iTvaliswinebs:  
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi, xolo Sesabamisi  
maRali xelSemkvreli mxaris Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod  
nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi,  
sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas miakuTvnebs~.  
A. ziani  
170. didi palatis winaSe ganmcxadeblebma wamoayenes igive moTxovnebi materialuri  
da aramaterialuri zianis anazRaurebasTan dakavSirebiT. mTavrobas komentari ar  
gaukeTebia.  
171. palatis gadawyvetilebis Sesabamisi nawilis Tanaxmad(punqtebi 177-184):  
`q-ni naCova, b-ni angelovis qaliSvili, da q-ni xristova, misi partniori da q-ni  
naCovas deda, erTad iTxovdnen 25 000 evros b-ni angelovis sikvdilis gamo da  
konvenciis darRvevasTan dakavSirebiT. es Tanxa moicavda 20 000 evros  
aramaterialuri zianisaTvis da 5 000 evros materialuri zaralisaTvis. q-ni  
rangelova da b-ni rangelovi erTad iTxovdnen imave Tanxas maTi vaJis, kiril  
petkovis, sikvdilTan dakavSirebiT da konvenciis darRvevis gamo.  
aramaterialur zianTan dakavSirebiT sasamarTlo maT mTel moTxovnil Tanxas  
aniWebs.  
materialur zianTan dakavSirebiT ganmcxadeblebi moiTxovdnen b-ni angelovisa da  
b-ni  
petkovis  
sikvdilis  
gamo  
dakarguli  
Semosavlis  
anazRaurebas.  
ganmcxadeblebma ver warmoadgines mtkicebuleba, Tumca acxadebdnen, rom  
msxverplni finansurad inaxavdnen ojaxebs da gaagrZelebdnen amis gakeTebas,  
cocxlebi rom yofiliyvnen. mTavrobam ganacxada, rom moTxovna gadametebuli iyo  
bulgareTis cxovrebis standartis gaTvaliswinebiT.  
sasamarTlom aRniSna, rom mTavrobas ar gauprotestebia ganmcxadebelTa  
gancxadeba imis Taobaze, rom maT dakarges finansuri Semosavali b-ni angelovisa  
da b-ni petkovis sikvdilis gamo da rom es ukanasknelni ojaxebs finansurad  
uzrunvelyofdnen, cocxlebi rom yofiliyvnen. sasamarTlo ver xedavs mizezs, rom  
sxvagvari daskvna gaakeTos.  
zogierT saqmeSi, maT Soris am saqmeSic, ganmcxadebelTa materialuri zaralis  
sruli reparaciisaTvis (restitutio in integrum) saWiro Tanxis zusti gamoTvla SeiZleba  
garTuldes darRvevidan gamomdinare zaralis bundovani xasiaTis gamo. Tanxa  
SeiZleba mainc gadaeces miuxedavad momavalSi miRebuli danakargis gamoTvlis  
35  
sirTuleebisa. aseT saqmeebSi unda gairkves, Tu ra aris samarTliani  
dakmayofileba sasamarTlos diskreciuli gadawyvetilebiT imis safuZvelze, Tu  
ra aris samarTliani (ix. Z and Others v. the United Kingdom [GC], no. 29392/95, punqti 120,  
ECHR 2001-V).  
am saqmeSi mxareTa poziciebisa da yvela saTanado faqtoris, msxverplTa da  
ganmcxadebelTa asakis gaTvaliswinebiT, aseve imis gaTvaliswinebiT, Tu ramdenad  
iyvnen isini erTmaneTTan dakavSirebulni, sasamarTlo miiCnevs, rom marTebulia q-  
ni naCovasa da q-ni xristovasaTvis erTad 5 000 evros miniWeba b-ni angelovis  
sikvdiliT gamowveuli materialuri zianis asanazRaureblad da 2 000 evrosi – q-  
ni rangelovasa da b-ni rangelovisTvis erTad b-ni petkovis sikvdilis Sedegad  
dakarguli Semosavlis asanazRaureblad.~  
172. didma palatam gaiziara palatis analizi. igi miiCnevs, rom ganmcxadebelTa  
moTxovna Seexeba konvenciis me-2 da me-14 muxlebidan gamomdinare materialur da  
aramaterialur zians; marTalia, didma palatam palatisgan gansxvavebiT daadgina,  
rom konvenciis me-14 muxli dairRva me-2 muxlis mxolod procedurul aspeqtTan  
erTobliobaSi, igi ar miiCnevs, rom amis safuZvelze unda Semcirdes Tanxis  
odenoba. Sesabamisad, didi palata aniWebs q-n naCovasa da q-n xristovas erTad 25  
000 evros materialuri da aramaterialuri zianisaTvis da q-n rangelovasa da b-n  
rangelovs – 22 000 evros materialuri da aramaterialuri zianisaTvis.  
B. xarjebi da danaxarjebi  
173. palatam srulad gaiziara ganmcxadebelTa moTxovna xarjebTan dakavSirebiT  
da mianiWa maT 3 740 evro xarjebisa da danaxarjebisaTvis.  
174. didi palatis winaSe ganmcxadeblebma gaimeores TavianTi Tavdapirveli  
gancxadebebi da moiTxoves didi palatis winaSe gamarTuli procesis dros  
gaweuli damatebiTi xarjebis anazRaureba. kerZod, maT moiTxoves 7 931 girvanqa  
sterlingi  
samarTlebrivi momsaxurebis asanazRaureblad da 1 920 evro b-ni grozevis mier 48  
saaTiani muSaobisaTvis didi palatis winaSe werilobiT procedurebSi  
(daaxloebiT  
11  
630  
evro)  
lordi  
lesteris  
mier  
gaweuli  
monawileobisas. ganmcxadeblebma waradgines kontraqtebis da namuSevari drois  
amsaxveli dokumentebis aslebi. ganmcxadeblebma ganacxades, rom isini ar  
moiTxovdnen anazRaurebas b-ni grozevis zepir mosmenaSi monawileobisaTvis,  
vinaidan es Tanxa dafara evropis sabWos iuridiulma daxmarebam (1 906,50 evro).  
mTlianad ganmcxadeblebi iTxovdnen 5 660 evros b-ni grozevis saqmianobisaTvis da  
11 630 evros ekvivalentur Tanxas lordi lesteris monawileobisaTvis didi  
palatis procesSi. ganmcxadeblebma iTxoves, rom xarjebisa da danaxarjebisaTvis  
miniWebuli Tanxa pirdapir advokatebs gadaricxvodaT. mTavrobam komentari ar  
gaakeTa.  
175. sasamarTlos miaCnia, rom Tanxebi xarjebisa da danaxarjebisaTvis namdvilad  
da miznobrivad daixarja da dakavSirebuli iyo dadgenil darRvevebaTan (ix.  
Beyeler v. Italy (just satisfaction) [GC], no. 33202/96, punqti 27,2002 wlis 28 maisi). rac Seexeba  
Tanxebs, zepir mosmenasTan dakavSirebuli moTxovnebi gadaWarbebulia. yvela  
saTanado  
garemoebis  
gaTvaliswinebiT  
sasamarTlo  
aniWebs  
erTad  
yvela  
ganmcxadebels 11 000 evros xarjebisa da danaxarjebisaTvis (5 500 evro b-ni  
grozevisaTvis da 5 500 evro lordi lesterisaTvis).  
36  
C. sauravi  
176. sasamarTlos miaCnia, rom sajarimo procenti unda efuZnebodes evropis  
centraluri bankis zRvrul sasesxo ganakveTs, romelsac unda daematos sami  
procenti.  
am mizezTa gamo sasamarTlo  
1. adgens erTxmad, rom dairRva konvenciis me-2 muxli b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis sikvdilTan dakavSirebiT;  
2. adgens erTxmad, rom dairRva konvenciis me-2 muxli, vinaidan xelisuflebam ar  
Caatara efeqturi gamoZieba b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilTan  
dakavSirebiT;  
3. adgens erTxmad, rom me-13 muxlis safuZvelze ar wamoWrila calke sakiTxi;  
4. adgens 11 xmiT eqvsis winaaRmdeg, rom ar darRveula konvenciis me-14 muxli me-2  
muxlTan erTobliobaSi im mtkicebasTan dakavSirebiT, rom b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis sikvdilis gamomwvevi movlenebi rasobriv Zaladobas warmoadgenda;  
5. adgens erTxmad, rom dairRva konvenciis me-14 muxli me-2 muxlTan  
erTobliobaSi, vinaidan xelisuflebam ar gamoiZia b-ni angelovisa da b-ni  
petkovis sikvdilis gamomwvevi movlenebis SesaZlo rasistuli motivebi;  
6. adgens erTxmad  
(a) rom mopasuxe saxelmwifom ganmcxadeblebs unda gadauxados qvemoT miTiTebuli  
Tanxebi sami Tvis ganmavlobaSi, aseve nebismieri gadasaxadi, romelic SeiZleba  
daericxos am Tanxebs:  
(i) q-n naCovasa da q-n xristovas erTad 25 000 (ocdaxuTi aTasi) evro materialur  
da aramaterialur zianTan dakavSirebiT; es Tanxa gadayvanili iqneba erovnul  
valutaSi gadaricxvis dros arsebuli saxelmwifo kursis Sesabamisad;  
(ii) q-n rangelovasa da b-n rangelovs erTad 22 000 (ocdaori aTasi) evro  
materialur da aramaterialur zianTan dakavSirebiT; es Tanxa gadayvanili iqneba  
erovnul valutaSi gadaricxvis dros arsebuli saxelmwifo kursis Sesabamisad;  
(iii) erTad yvela ganmcxadebels 11 000 (TerTmeti aTasi) evro yvela xarjisa da  
danaxarjis dasafaravad: 5 500 evro gadairicxos erovnul valutaSi gadaricxvis  
dRes arsebuli saxelmwifo kursis Sesabamisad b-ni grozevis sabanko angariSze  
bulgareTSi da 5 500 evro lordi lesteris sabanko angariSze gaerTianebul  
samefoSi;  
(b) zemoxsenebuli samTviani vadis amowurvidan gadaxdamde unda dawesdes sauravis  
saxiT gadasaxdeli Tanxa evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo ganakveTis  
toli odenobiT, romelsac daemateba sami procenti;  
37  
7. ar akmayofilebs samarTlian dakmayofilebasTan dakavSirebiT ganmcxadebelTa  
pretenziis darCenil nawils.  
Sesrulebulia inglisur da frangul enebze, gacxadebulia sajaro mosmenaze  
mosamarTle kostas, vice-prezidentis, mier adamianis uflebaTa SenobaSi,  
strasburgSi, 2005 wlis 6 ivliss.  
lucius vildhaberi,  
Tavmjdomare  
T. l. erli,  
registratoris moadgile  
konvenciis 45-e muxlis me-2 punqtisa da sasamarTlos reglamentis 74-e wesis me-2  
punqtis Sesabamiasd, am gadawyvetilebas Tan erTvis Semdegi gancalkevebuli  
mosazrebani:  
(a) mosamarTle ser nikolas bratcas Tanmxvedri mosazreba;  
(b) mosamarTleebis  
kasadevalis,  
hediganis,  
mularonis,  
fura-sandstromis,  
gulumianisa da spielmanis erTiani nawilobriv gansxvavebuli mosazreba.  
l.v.  
T.l.e.  
mosamarTle ser nikolas bratcas Tanmxvedri mosazreba  
me sruliad veTanxmebi sasamarTlos umravlesobas saqmis yvela aspeqtTan  
mimarTebiT, garda erTi abzacisa konvenciis me-2 muxlTan erTobliobaSi me-14  
muxlis arsebiT sakiTxebze dasabuTebasTan dakavSirebiT.  
ganCinebis 157-e punqtSi naTqvamia, rom zogierT SemTxvevaSi ar SeiZleba  
gamoiricxos, rom mopasuxe saxelmwifos moeTxovos diskriminaciaSi braldebis  
gabaTileba; Tu saxelmwifo amas ver moaxerxebs, es SeiZleba niSnavdes me-14  
muxlis darRvevas. ganCinebaSi aseve naTqvamia, rom rodesac am saqmis msgavsad  
amtkiceben, rom Zaladobrivi qmedeba motivirebuli iyo rasobrivi SuRliT,  
aRniSnuli midgoma niSnavs, rom mopasuxe saxelmwifom unda daamtkicos, rom pirs  
ar amoZravebda subieqturi damokidebuleba. am punqtis Sedegi SeiZleba iyos is,  
rom saxelmwifos winaSe arsebuli mtkicebulebiTi sirTuleebis gamo iSviaTad an  
TiTqmis arasdros iqneba mizanSewonili mtkicebis tvirTis Secvla da mopasuxe  
saxelmwifosaTvis imis moTxovna, rom uaryos, rom sicocxlis mospoba  
ganpirobebuli iyo rasobrivi motiviT.  
Tu es aris am punqtis swori interpretacia, maSin ver daveTanxmebi mas. me advilad  
SemiZlia ganvWvrito saqmeebi, sadac saxelmwifo moxelis mier mkvlelobis Cadenis  
SemTxvevaSi sasamarTlosaTvis wardgenili mtkicebulebebis gaTvaliswinebiT imis  
mtkicebis tvirTi, rom mkvleloba ar yofila Cadenili rasistuli motiviT,  
daekisreba mopasuxe saxelmwifos. aseTi magaliTi iqneba, rodesac mtkicebulebebis  
38  
Tanaxmad romelime eTnikuri jgufis wevrebis dakavebis mcdelobis Sedegad  
daiRupebian aseTi pirebi maSin, rodesac sxva eTnikuri jgufebis warmomadgenelTa  
dakavebisas aseTi ram iSviaTad an saerTod ar xdeba. magaliTi iqneba iseTi  
SemTxveva, rodesac dakavebis operaciis dagegmvisas, romlis mizani iyo romelime  
eTnikuri jgufis wevrebis dakaveba, dakavebis ganmaxorcielebel danayofs misces  
da neba darTes, gamoeyenebina cecxlsasroli iaraRi. me mimaCnia, rom aseT  
SemTxvevaSi mTavrobam unda daarwmunos sasamarTlo, rom gansxvavebuli mopyroba  
gamarTlebuli iyo obieqturi garemoebebiT da konkretuli msxverplis sikvdilSi  
mis eTnikur warmomavlobas arsebiTi roli ar uTamaSia.  
Tumca mocemul saqmeSi sasamarTlosaTvis wardgenili mtkicebulebebidan da  
ganCinebaSi  
warmodgenili masalebi iseTi iyo, rom gaemarTlebina mopasuxe saxelmwifoze  
mtkicebis tvirTis dakisreba an mtkicebulebis aucilebeli standartis  
moyvanili  
msjelobidan  
ar  
mimaCnia,  
rom  
sasamarTlosTvis  
Sesabamisad imis dadgena, rom b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvleloba, garda  
imisa, rom sruliad gaumarTlebeli iyo, rasobrivad motivirebulic iyo.  
mosamarTleebis kasadevalis, hediganis, muralonis, fura-sandstromis,  
giulumianisa da spielmanis erToblivi gansxvavebuli mosazreba  
(Targmani)  
1. Cven xmas vaZlevT daskvniTi debulebebis me-4 punqtis winaaRmdeg Semdegi  
mizezebis gamo:  
2. ar SegviZlia daveTanxmoT sasamarTlos axal midgomaSi, rom me-14 muxli  
SesaZloa dakavSirebuli iyos cal-calke me-2 muxlis arsebiT da procedurul  
aspeqtebTan. erTiani midgoma ufro sasurveli iqneboda, vinaidan aseTi gziT ukeT  
aisaxeboda me-14 muxlis gansakuTrebuli xasiaTi, romelic ar arsebobs  
damoukideblad. Cven miviCnevT, rom arsebiT da procedurul aspeqtebs Soris  
gansxvaveba xelovnuri da usargebloa, vinaidan am saqmeSi sasamarTlom me-2  
muxlis orive aspeqtis darRveva daadgina. aseve problemaa isic, rom metismetad  
adrea imis Sefaseba, Tu ra gavlena moaxdina am axalma midgomam konvenciis me-12  
oqmis gamoyenebasa da ganmartebaze, romelic sul axlaxans Sevida ZalaSi im  
saxelmwifoebisaTvis, romelTac misi ratificireba moaxdines.  
3. ganasxvava ra erTmaneTisagan arsebiTi da proceduruli aspeqtebi, umravlesobam  
daadgina konvenciis me-2 muxlTan erTobliobaSi me-14 muxlis darRveva mxolod  
imis safuZvelze, rom xelisuflebam ar gamoikvlia, iyo Tu ara rasobrivad  
motivirebuli b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilis gamomwvevi movlenebi.  
4. Cven veTanxmebiT am daskvnas. Tumca aseTi proceduruli gadawyvetilebis  
miuxedavad migvaCnia, rom erTad aRebuli sxva faqtobrivi elementebi aaSkaravebs  
konvenciis me-14 muxlis darRvevas me-2 muxlTan erTobliobaSi.  
5. zemoxsenebul elementebs Soris aris is faqti, rom gasrola moxda dasaxlebul  
adgilas  
soflis boSur ubanSi  
mosaxleobis usafrTxoebis dacvis  
gauTvaliswineblad; samxedro policielebma icodnen orive msxverplis boSuri  
warmomavlobis da imis Sesaxeb, rom isini arc SeiaraRebulni iyvnen da arc  
39  
saSiSni;  
bulgareTSi  
boSaTa  
mimarT  
mtruli  
damokidebulebis  
Sesaxeb  
gamoqveynebuli angariSebi; es ar aris pirveli saqme bulgareTis winaaRmdeg,  
romelSic sasamarTlom daadgina, rom samarTaldamcavebma an saxelmwifos sxva  
warmomadgenlebma sasikvdili ziani miayenes boSebs; b-ni m.m.-is Cvenebis Tanaxmad,  
maiorma g.-m Seuracxyofa miayena mas rasobrivi SeZaxiliT: `Se dawyevlilo boSa~;  
da bolos, xelisuflebam ar imoqmeda saTanadod da daSvebuli iyo mZime  
saproceduro xarvezebi, ramac xeli SeuSala simarTlis dadgenas.  
6. marTalia, rom saproceduro darRvevebi warmoadgens mniSvnelovan faqtors,  
romelsac saTanado yuradReba unda daeTmos. maT gadamwyveti roli ekisrebaT imis  
dadgenisas, Tu vis unda daekisros mtkicebis tvirTi, vinaidan erovnulma  
xelisuflebam unda miiRos qmediTi zomebi, raTa naTeli mohfinos faqtebs da am  
proceduris darRveva namdvilad moaxdens zegavlenas problemis arsebiT  
mxaresTan dakavSirebiT misaReb gadawyvetilebaze.  
7. sasamarTlos umravlesobam, SezRuda ra gadawyvetileba mxolod proceduruli  
aspeqtebis darRveviT, ar miaqcia saTanado yuradReba sakmarisad Zlier, naTel da  
calsaxa prezumfciebs, romlebic gamomdinareobda faqtobrivi mtkicebulebebidan  
da romlebidanac gamomdinareobs daskvna, rom dairRva konvenciis me-14 muxli me-2  
muxlTan erTobliobaSi.  
40