mamatkulovi da askarovi TurqeTis winaaRmdeg  
CASE OF MAMATKULOV AND ASKAROV v. TURKEY  
(ganacxadebi ## 46827/99 da 46951/99)  
ganCineba  
strasburgi  
2005 wlis 4 Tebervali  
ganCineba sabolooa, magram SeiZleba daeqvemdebaros redaqciuli  
xasiaTis Sesworebebs  
saqmeze `mamatkulovi da askarovi TurqeTis winaaRmdeg~  
adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos didma palatam  
Semdegi SemadgenlobiT:  
batoni l. vildhaberi, Tavmjdomare,  
mosamarTleebi:  
batoni s.l. rozakisi,  
batoni J.-p. kosta,  
ser nikolas bratca,  
batoni j. bonelo,  
batoni l. kafliSi,  
qalbatoni e. palmi,  
batoni i. kabral bareto,  
batoni r. turmeni,  
qalbatoni f. tulkensi,  
qalbatoni n. vaJiCi,  
batoni j. hedigani,  
batoni m. pelonpaa,  
qalbatoni m. caca-nikolovska,  
batoni a.b. baka,  
batoni a. kovleri,  
batoni s. pavlovSCi,  
da mdivani: batoni p.j. mahouni,  
2004 wlis 15 martis, 15 seqtembris da 15 dekembris faruli  
msjelobis Sedegad,  
2004 wlis 15 dekembers gamoitana winamdebare ganCineba.  
procedura  
1. saqmes msvleloba mieca ori ganacxadis safuZvelze (##  
46827/99 da 46951/99), romlebic Setanili iqna TurqeTis  
respublikis winaaRmdeg  
adamianis uflebaTa  
da  
ZiriTad  
TavisuflebaTa dacvis konvenciis (SemdgomSi `konvencia~) 34-e  
muxlis Sesabamisad uzbekeTis ori moqalaqis – batoni rustam  
sulTanis Ze mamatkulovisa da batoni zainidin abdurasulis Ze  
askarovis (SemdgomSi `gamcxadeblebi~) mier 1999 wlis 11 da 22  
marts Sesabamisad.  
2. ganmcxadeblebi, romlebsac gaewiaT iuridiuli daxmareba,  
warmodgenilni iyvnen batoni i.S. Carsancaklis, stambolis  
advokaturis wevris mier. TurqeTis mTavroba (SemdgomSi  
`mTavroba~)  
warmodgenili  
iyo  
batoni  
m.  
ozmenis,  
Tanawarmomadgenlis mier.  
3. ganacxadebi Seexeba ganmcxadebelTa eqstradicias uzbekeTis  
respublikaSi. ganmcxadeblebma miuTiTes konvenciis me-2, me-3 da  
me-6 muxlebze da sasamarTlos reglamentis 39-e muxlze.  
4. ganacxadebis ganxilva daekisra sasamarTlos pirvel seqcias  
(sasamarTlos reglamentis 52-e muxlis pirveli punqti). 1999  
wlis 31 agvistos ganacxadebi dasaSvebad iqna miCneuli amave  
ganyofilebis palatis mier, Semdegi SemadgenlobiT: qalbatoni e.  
palmi, batoni j. kasadevali, batoni gaukur iorundsoni, batoni  
r. turmeni, batoni c. birsani, qalbatoni v. Tomaseni da batoni r.  
maruste, ganyofilebis mdivani: batoni m. oboili.  
5. 2003 wlis  
6
Tebervlis ganCinebiT (SemdgomSi `palatis  
ganCineba~) aRniSnulma palatam erTsulovnad daadgina, rom  
adgili ar hqonia me-3 muxlis darRvevas, me-6 muxli ver iqneboda  
gamoyenebuli eqstradiciis samarTalwarmoebis mimarT TurqeTSi  
da konvenciis me-6 muxlis safuZvelze ganmcxadeblebis mier  
dayenebuli saCivridan sxva damatebiTi sakiTxi ar warmoiSoboda.  
aseve, eqvsi xmiT erTis winaaRmdeg, palatam daadgina, rom  
adgili hqonda konvenciis 34-e muxlis darRvevas. da bolos,  
palatam erTsulovnad daadgina, rom darRvevis dadgena, rogorc  
aseTi, TavisTavad warmoadgenda samarTlian dakmayofilebas  
ganmcxadeblebisTvis  
sanacvlod. batoni  
miyenebuli  
turmenis  
aramaterialuri  
nawilobriv gansxvavebuli  
zianis  
mosazreba danarTis saxiT daerTo ganCinebas.  
6. 2003 wlis 28 aprils mTavrobam moiTxova saqmis didi  
palatisTvis gadacema (konvenciis 43-e muxli).  
7. 2003 wlis 21 maiss didi palatis kolegiam daakmayofila  
Txovna misTvis saqmis gadacemis Taobaze (reglamentis 73-e  
muxli).  
8. didi palatis Semadgenloba ganisazRvra konvenciis 27-e  
muxlis me-2-me-3 punqtebisa da sasamarTlos reglamentis 24-e  
muxlis Sesabamisad.  
9. ganmcxadeblebmac da mTavrobamac warmoadgines TavianTi  
mimoxilvebi.  
saerTaSoriso  
aseve  
miRebuli  
iqna  
da  
mosazrebebi  
adamianis  
iuristTa  
uflebaTa  
komisiidan  
organizaciebidan, “Human Rights Watch”-dan da “AIRE Centre”-dan,  
romelTac Tavmjdomaris mier miecaT werilobiTi proceduris  
dros azris gamoTqmis ufleba (konvenciis 36-e muxlis me-2  
punqti da reglamentis 44-e muxlis me-2 punqti).  
10. ganxilva gaimarTa sajaro wesiT q. strasburgSi, adamianis  
uflebaTa SenobaSi, 2004 wlis 17 marts (reglamentis 59-e muxlis  
me-3 punqti).  
sasamarTlos winaSe wardgnen:  
(a)  
mTavrobis saxeliT:  
batoni m. ozmeni, Tanawarmomadgeneli  
mrCevlebi:  
qalbatoni m. giulseni  
qalbatoni v. sirmeni  
qalbatoni h. sari  
(b)  
ganmcxadeblebis saxeliT:  
batoni i.S. Carsancakli, advokati  
batono l. qorquTi, mrCeveli.  
sasamarTlom moismina batoni Carsancaklis, batoni qorquTis,  
batoni ozmenis da qalbatoni sirmenis gancxadebebi.  
faqtebi  
I. saqmis garemoebebi  
11. ganmcxadeblebi, dabadebulni, Sesabamisad, 1959 wels da 1971  
wels, amJamad dakavebulebi arian uzbekeTis respublikaSi. isini  
arian uzbekeTis opoziciuri partia “Erk”-is (Tavisufleba)  
wevrebi.  
A. pirveli ganmcxadebeli, batoni mamatkulovi  
12. 1999 wlis 3 marts pirveli ganmcxadebeli turistuli viziT  
alma-atidan (yazaxeTi) Cavida stambolSi. aTaTurqis aeroportSi  
(stamboli) igi dakavebuli iqna TurqeTis policiis mier  
saerTaSoriso dapatimrebis orderis safuZvelze da ayvanili  
iqna policiis patimrobaSi. is eWvmitanili iyo mkvlelobaSi,  
sxva adamianebis sxeulis dazianebebis gamowvevaSi uzbekeTSi  
bombis  
afeTqebis  
Sedegad  
da  
uzbekeTis  
prezidentze  
teroristuli aqtis ganxorcielebis mcdelobaSi.  
13. uzbekeTis respublikam TurqeTTan arsebuli ormxrivi  
xelSekrulebis safuZvelze moiTxova ganmcxadeblis misTvis  
gadacema.  
14. 1999 wlis 5 marts baqirqois raionulma prokurorma mimarTa  
gamomZiebel  
mosamarTles  
SuamdgomlobiT  
pirveli  
ganmcxadeblisTvis winaswari patimrobis Sefardebis Taobaze.  
pirveli ganmcxadebeli, romelsac daxmarebas uwevda misi  
advokati, wardgenili iqna mosamarTlis winaSe imave dRes da mas  
Seefarda 45 dRiani winaswari patimroba, Tanaxmad sisxlis  
samarTlis  
saqmeebze  
urTierTdaxmarebis  
Sesaxeb  
evropis  
konvenciisa.  
15. 1999 wlis 11 marts pirveli ganmcxadebeli daikiTxa baqirqois  
sisxlis samarTlis sasamarTlos mosamarTlis mier.  
gamartivebuli ganxilvis proceduriT gamotanil brZanebaSi  
mosamarTlem miuTiTa pirveli ganmcxadeblis mimarT wayenebul  
braldebebze da ganacxada, rom aRniSnuli danaSaulebi iyo ara  
politikuri an samxedro xasiaTis, aramed Cveulebrivi sisxlis  
samarTlis danaSaulebi. mosamarTlem aseve daadgina misTvis  
winaswari  
patimrobis  
Sefardeba  
eqstradiciamde.  
pirvelma  
ganmcxadebelma, romelsac daxmarebas uwevdnen advokati da  
Tarjimani, uaryo braldebebi da ganacxada, rom udanaSaulo iyo.  
16. 1999 wlis 11 martis sxdomaze Setanil werilobiT saCivarSi  
pirveli ganmcxadeblis warmomadgeneli acxadebda, rom misi  
klienti muSaobda sakuTari qveynis demokratizaciis sakiTxebze  
da rom uzbekeTSi politikur disidentebs xelisufleba  
apatimrebda da Semdeg cixeebSi awamebda, rom saqmisTvis  
mniSvnelovan dros pirveli ganmcxadebeli imyofeboda yazaxeTSi  
da  
man  
TurqeTis  
xelisuflebisgan  
vinaidan misi sicocxle  
gancxadebiT, misi  
devna xorcieldeboda  
iTxova  
safrTxeSi  
klintis  
politikuri  
TavSesafari,  
warmomadgenlis  
sisxlissamarTlebrivi  
iyo.  
mimarT  
politikuri  
xasiaTis danaSaulis gamo. warmomadgeneli, miuTiTebda ra  
TurqeTis sisxlis samarTlis kodeqsis me-9 muxlis me-2 punqtze,  
sisxlis samarTlis sasamarTlosgan iTxovda eqstradiciis  
Sesaxeb uzbekeTis Txovnaze uaris Tqmas.  
17. 1999 wlis 15 marts pirvelma ganmcxadebelma saapelacio  
saCivari Seitana baqirqois asizTa sasamarTloSi da gaasaCivra  
1999 wlis 11 marts saqmis ganxilvis gamartivebuli proceduriT  
gamotanili brZaneba. saqmis garemoebaTa Seswavlis Semdeg asizTa  
sasamarTlom  
1999  
wlis  
19 marts  
uari  
uTxra  
pirvel  
ganmcxadebels saapelacio moTxovnis dakmayofilebaze.  
B. meore ganmcxadebeli, batoni askarovi  
18. meore ganmcxadebeli 1998 wlis 13 dekembers yalbi pasportiT  
gadavida  
eqstradiciis  
TurqeTis  
Sesaxeb  
teritoriaze.  
uzbekeTis  
1999  
respublikis  
wlis  
5
marts,  
Txovnis  
safuZvelze, igi dakavebuli iqna TurqeTis policiis mier da  
gadayvanili iqna policiis patimrobaSi. is eWvmitanili iyo  
mkvlelobaSi, sxva adamianebis sxeulis dazianebebis gamowvevaSi  
uzbekeTSi bombis afeTqebis Sedegad da uzbekeTis prezidentze  
teroristuli aqtis ganxorcielebis mcdelobaSi.  
19. 1999 wlis  
7
marts baqirqois raionulma prokurorma  
gamomZiebel  
mosamarTles mimarTa SuamdgomlobiT meore  
ganmcxadeblisTvis winaswari patimrobis Sefardebis Taobaze.  
meore ganmcxadebeli imave dRes iqna wardgenili mosamarTlis  
winaSe, romelmac mas winaswari patimroba Seufarda.  
20. 1999 wlis 12 marts fatihis raionulma prokurorma weriliT  
mimarTa fatihis sisxlis samarTlis sasamarTlos TxovniT meore  
ganmcxadeblis moqalaqeobis dadgenisa da bralad Seracxuli  
danaSaulis xasiaTis garkvevis Sesaxeb.  
21. 1999 wlis 15 martis gadawyvetilebiT, ganmcxadeblis mosmenis  
Semdeg,  
moqalaqeoba  
sisxlis  
da  
samarTlis  
danaSaulis  
sasamarTlom  
xasiaTi TurqeTis  
daadgina  
misi  
sisxlis  
samarTlis kodeqsis me-9 muxlis safuZvelze. sasamarTlom  
aRniSna, rom bralad Seracxuli danaSaulebi ar iyo arc  
politikuri  
da  
arc  
samxedro  
xasiaTis,  
aramed  
isini  
warmoadgenda `Cveulebriv sisxlis samarTlis~ danaSaulebs.  
sasamarTlom gasca brZaneba ganmcxadeblis winaswar patimrobaSi  
ayvanis Sesaxeb mis eqstradiciamde.  
22. 1999 wlis 11 martis sxdomaze meore ganmcxadeblis  
warmomadgenelma ganacxada, rom misi klientisTvis bralad  
Seracxuli danaSauli politikuri xasiaTis iyo da rom  
uzbekeTSi politikur disidentebs apatimrebdnen da cixeebSi  
awamebdnen. man aseve aRniSna, rom saqmisTvis mniSvnelovan dros  
meore ganmcxadebeli imyofeboda TurqeTSi yalbi pasportiT.  
23. 1999 wlis 18 marts meore ganmcxadebelma gaasaCivra  
stambolis  
asizTa  
sasamarTlos  
1999  
wlis  
26  
martis  
gadawyvetileba. saqmis masalebis Seswavlis Semdeg asizTa  
sasamarTlom 1999 wlis 26 marts ar daakmayofila saapelacio  
saCivari.  
C. ganmcxadebelTa eqstradicia da Semdgomi movlenebi  
24. 1999 wlis 18 marts sasamarTlos Sesabamisi palatis  
Tavmjdomarem miiRo gadawyvetileba, mieTiTebina mTavrobisTvis,  
sasamarTlos reglamentis 39-e muxlis safuZvelze, rom mxareTa  
interesebisa  
warmarTvis  
da  
mizniT  
sasamarTloSi  
sasurveli  
warmoebis  
iyo, ar  
normalurad  
momxdariyo  
ganmcxadeblebis eqstradicia uzbekeTSi manam, sanam Sesabamisi  
palatis sxdoma Catardeboda 1999 wlis 23 marts.  
25. 1999 wlis 19 marts TurqeTis mTavrobam gamosca gankarguleba  
ganmcxadebelTa eqstradiciis Sesaxeb.  
26. 1999 wlis 23 marts palatam miiRo gadawyvetileba  
reglamentis 39-e muxliT gaTvaliswinebuli droebiTi  
RonisZiebis ganusazRvreli vadiT gagrZelebis Sesaxeb.  
27. 1999 wlis 27 marts ganmcxadeblebi gadaecnen uzbekeTis  
xelisuflebas.  
28. 1999 wlis 19 aprilis weriliT mTavrobam sasamarTlos  
acnoba, rom man uzbekeTis xelisuflebisgan miiRo Semdegi  
rwmunebebi ganmcxadeblebTan dakavSirebiT: ankaraSi arsebulma  
uzbekeTis saelCom TurqeTis xelisuflebas 1999 wlis 9 marts  
da 10 aprils gadasca Tavisi qveynis sagareo saqmeTa saministros  
ori nota, romlebsac darTuli hqonda uzbekeTis respublikis  
prokuroris ori werili. am werilebSi naTqvami iyo:  
`ganmcxadeblebis qoneba ar daeqvemdebareba konfiskacias da  
ganmcxadeblebi ar daeqvemdebarebian wamebas an sikvdiliT  
dasjas.  
uzbekeTis respublika monawilea gaero-s wamebis sawinaaRmdego  
konvenciisa; is iRebs da kvlav adasturebs valdebulebas,  
Seasrulos  
TurqeTTan,  
mimarTebaSi.~  
aRniSnuli  
ise mTel  
konvenciis  
saerTaSoriso  
moTxovnebi  
sazogadoebriobasTan  
rogorc  
29. 1999 wlis 11 ivniss mTavrobam sasamarTlos gadasca 1999 wlis  
8 ivnisiT daTariRebuli diplomatiuri nota uzbekeTis sagareo  
saqmeTa saministrosgan, romelSic aRniSnuli iyo:  
`uzbekeTis  
sasamarTlo  
xelisuflebis  
mier  
Catarebuli  
gamoZiebidan Cans, rom batonma mamatkulovma da batonma  
askarovma aqtiuri roli Seasrules teroristuli aqtebis  
dagegmvasa  
da  
organizebaSi  
uzbekeTis  
respublikis  
xelmZRvanelobisa da xalxis winaaRmdeg 1997 wlis maisidan  
moyolebuli, rogorc kriminaluri organizaciis wevrebma,  
romlebsac xelmZRvaneloben s.h. da t.i. – cnobili religiuri  
eqstremistebi.  
ucxo qveynebis sadazvervo samsaxurebTan TanamSromlobis  
Sedegad miRebuli informaciidan Cans, rom batonma mamatkulovma  
da batonma askarovma danaSaulebi Caidines yazaxeTSi da  
yirgizeTSi.  
maTi sabraldebo daskvna, romelic Sedgenili iqna adre  
mopovebuli  
braldebebs: kriminaluri organizaciis Seqmna, terorizmi,  
prezidentis winaaRmdeg mimarTuli teroristuli aqti,  
Zalauflebis xelSi Cagdeba Zalis gamoyenebiT an konstituciuri  
mtkicebulebebis  
safuZvelze,  
Seicavs  
rig  
wyobilebis  
damxobis  
gziT,  
cecxlis  
wakideba,  
yalbi  
dokumentebis damzadeba da ganzrax mkvleloba.  
yvela sagamoZiebo moqmedeba Catarda ganmcxadebelTa advokatebis  
monawileobiT.  
monawileoba  
braldebulebma  
kriminaluri organizaciis  
nebayoflobiT  
aRiares  
da  
saqmianobaSi  
sakuTari roli am organizaciaSi. es informacia dadasturda  
sxva mtkicebulebebiTac.  
uzbekeTis respublikis prokuroris mier gakeTebuli rwmunebebi  
mamatkulovTan da askarovTan dakavSirebiT Seesabameba uzbekeTis  
valdebulebebs, romlebic mas nakisri aqvs wamebis da sxva  
sastiki, araadamianuri an damamcirebeli mopyrobis Tu dasjis  
winaaRmdeg gaero-s 1984 wlis 10 dekembris konvenciiT.  
braldebulebi da maTi warmomadgenlebi gaecnen braldebis  
mxaris mtkicebulebebs gamoZiebasa da samarTalwarmoebasTan  
dakavSirebiT da maT CabardaT uzenaes sasamarTloSi gagzavnili  
sabraldebo daskvnis asli.  
braldebulis  
usafrTxoebis  
uzrunvelyofis  
RonisZiebebi  
gamoZiebisa da sasamarTlo ganxilvis ganmavlobaSi miRebuli  
iqna usafrTxo adgilsamyofelis gamoyofis saxiT (sadac saknebi  
specialurad  
am  
miznebis  
gaTvaliswinebiTaa  
aRWurvili).  
miRebuli iqna zomebi maTze Tavdasxmis Tavidan acilebis mizniT.  
braldebulTa sasamarTlo procesi cota xnis win daiwyo  
uzenaes sasamarTloSi, sajaro ganxilvis wesiT. sxdomebs  
eswrebian adgilobrivi da ucxouri presis warmomadgenlebi,  
aseve diplomatiuri misiebisa da warmomadgenlobebis, adamianis  
uflebaTa organizaciebis warmomadgenlebi.  
daswrebis ufleba aqvT aseve TurqeTis respublikis saelCos  
Tanamdebobis pirebs.~  
30. 1999 wlis 8 ivlisis weriliT mTavrobam sasamarTlos acnoba,  
rom 1999 wlis 28 ivnisis sasamarTlo gadawyvetilebiT uzbekeTis  
respublikis  
uzenaesma  
sasamarTlom  
ganmcxadeblebi  
damnaSaveebad cno bralad Seracxul danaSaulebSi da miusaja  
Tavisuflebis aRkveTa.  
31.  
1999  
wlis  
15  
seqtembris  
werilSi  
ganmcxadeblebis  
warmomadgenlebma ganacxades, rom ar eZleodaT maTi dacvis qveS  
myof pirebTan dakavSirebis saSualeba, rom uzbekeTis cixeebSi  
pirobebi gausaZlisi iyo da rom patimrebs awamebdnen. sxva  
gancxadebebs Soris, maT aRniSnes:  
`...  
ganmcxadeblebs ar hqoniaT samarTliani sasamarTlo uzbekeTSi.  
ar Sesrulda sasamarTlo sxdomebis sajaroobis moTxovna.  
informacias ganmcxadebelTa sasamarTlo ganxilvis Sesaxeb Cven  
mxolod uzbekeTis xelisuflebisgan vgebulobT.  
1999 wlis 25 ivniss werilobiT mivmarTeT uzbekeTis saelCos  
ankaraSi TxovniT, rom Cven, rogorc advokatebi, daveSviT  
sasamarTlo sxdomebze damkvirveblebad, magram pasuxi ar  
migviRia.  
rac Seexeba imis mtkicebas, rom ganmcxadeblebis sasamarTlo  
sxdomebs eswrebodnen `adgilobrivi da ucxouri presisa da  
arasamTavrobo organizaciebis warmomadgenlebi~, uzbekeTSi  
moqmedi arasamTavrobo organizaciebidan mxolod erTs – “Human  
Rights Watch”-s SeeZlo daswreba. marTalia, Cven ramdenjerme  
garkveviT vTxoveT am organizacias, magram raime detaluri  
informacia sxdomebis da iq mimdinare movlenebis Sesaxeb misgan  
ar migviRia.  
eqstradiciis Semdeg Cven ver SevZeliT ganmcxadeblebTan  
dakavSireba verc weriliT da verc telefoniT. Cven dResac ar  
SegviZlia maTTan dakavSireba. es garemoebebi adasturebs Cvens  
eWvs, rom ganmcxadeblebi ar imyofebian cixis saTanado  
pirobebSi.  
sasamarTlos 1999 wlis  
9
ivlisis werilis da presaSi  
gamoqveynebuli informaciis Tanaxmad, baton mamatkulovs miesaja  
oci wliT Tavisuflebis aRkveTa. es yvelaze mZime sasjelia, rac  
uzbekeTis sisxlis samarTlis kodeqsis mixedviT SeiZleba  
yofiliyo Sefardebuli. garda amisa, Tu gaviTvaliswinebT  
patimrobis  
pirobebs  
uzbekeTis  
cixeebSi,  
kerZod  
wamebis  
gamoyenebas, patimrebisTvis Zalze Znelia sasjels moxda. aseve,  
saerTo Sexedulebis mixedviT, zogierT patimars, gansakuTrebiT  
maT, vinc gamoxatvis TavisuflebasTan dakavSirebul danaSaulSi  
iqna msjavrdebuli, damatebiTi sasjelebis moxda uwevs.~  
32. 2001 wlis 15 oqtombers uzbekeTis sagareo saqmeTa  
saministrom TurqeTis saelCos taSkentSi gaugzavna Semdegi  
informacia:  
`1999  
wlis  
28  
ivniss  
uzbekeTis  
respublikis  
uzenaesma  
sasamarTlom r. mamatkulovi da z. askarovi damnaSaveebad cno  
qvemoT CamoTvlil danaSaulebSi da miusaja Tavisuflebis  
Sesabamisad oci wliT da TerTmeti wliT aRkveTa.  
r. mamatkulovi  
(a) Tvrameti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis samarTlis kodeqsis 28-e da 97-e muxlebiT (mkvleloba  
damamZimebel garemoebebSi), kerZod:  
(i)  
ori an meti piris mkvleloba;  
(ii)  
Tanamdebobis piris an misi axlo naTesavis mkvleloba;  
(iii) sxvaTa sicocxlisTvis saSiSi saSualebiT;  
(iv)  
(v)  
(vi)  
sisastikiT;  
danaSauli, Cadenili braldebulis piradi interesebiT;  
danaSauli, Cadenili religiuri mrwamsiT;  
(vii) danaSauli, Cadenili sxva danaSaulis dafarvis an sxva  
danaSaulis Cadenis gaadvilebis mizniT;  
(viii) danaSauli, Cadenili pirTa jgufis an kriminaluri  
organizaciis mier, am organizaciis interesebSi;  
(ix)  
araerTgzis Cadenili danaSauli;  
(b) Tvrameti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis samarTlis kodeqsis 155-e muxlis me-3 punqtis (a) da (b)  
qvepunqtebiT (terorizmi);  
(c) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 156-e muxlis me-2 punqtis (d) qvepunqtiT  
(siZulvilis an SuRlisken mowodeba, rac iwvevs diskriminacias  
rasisa da religiis motiviT);  
(d) Tvrameti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis samarTlis kodeqsis 158-e muxlis pirveli punqtiT  
(uzbekeTis respublikis prezidentze teroristuli Tavdasxmis  
mcdeloba);  
(e) Tvrameti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis samarTlis kodeqsis 159-e muxlis me-4 punqtiT  
(uzbekeTis respublikis konstituciuri wyobilebis damxobis  
mcdeloba, SeTqmuleba Zalauflebis xelSi Casagdebad an  
uzbekeTis respublikis konstituciuri wyobilebis dasamxobad);  
(f) TxuTmeti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis  
janmrTelobis dazianebis mcdeloba, masobrivi areulobis  
mowyoba, Cadenili saxelmwifo xelisuflebis organoebis  
samarTlis  
kodeqsis  
161-e  
muxliT  
(qonebis  
an  
saqmianobisTvis xelis SeSlis an socialuri, politikuri da  
ekonomikuri stabilurobis Seryevis mizniT);  
(g) Tormeti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis samarTlis kodeqsis 168-e muxlis me-4 punqtis (a) da (b)  
qvepunqtebiT (TaRliToba, sxvaTa qonebis daufleba TaRliTobiT  
an motyuebiT pirTa jgufis mier an mis interesebSi);  
(h) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 223-e muxlis me-3 punqtiT (yalbi  
dokumentebis, beWdis, Stampis an satitulo furclis damzadeba,  
gamoyeneba da gasaReba);  
(i)  
ori  
wliT  
sazogadoebisTvis  
sasargeblo  
Sroma,  
gaTvaliswinebuli 228-e muxlis me-3 punqtiT (yalbi dokumentebis,  
beWdis, Stampis an satitulo furclis damzadeba, gamoyeneba da  
gasaReba);  
(j) Tvrameti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli 242-e  
muxlis pirveli punqtiT (SeiaraRebuli jgufis an bandis Seqmna  
danaSaulebis Casadenad, aseT jgufSi an bandaSi Zalauflebis an  
gansakuTrebuli mdgomareobis qona);  
isjeba Tavisuflebis aRkveTiT vadiT oc wlamde, sisxlis  
samarTlis  
erToblioba  
kodeqsis  
ramdenime  
59-e  
muxlis  
danaSaulisTvis),  
Sesabamisad  
mkacri  
(sasjelTa  
reJimis  
sasjelaRsrulebis dawesebulebaSi moxdiT.  
amJamad mamatkulovi sasjels ixdis zarafSanis cixeSi, romelic  
aris navois provinciis Sinagan saqmeTa ganyofilebis uwyebriv  
daqvemdebarebaSi. misi janmrTeloba damakmayofilebelia; mas aqvs  
axlo naTesavebTan paemanis ufleba. mas ar Sexebia 2001 wlis 22  
agvistos gankargulebiT gamocxadebuli amnistia.  
z. abdurasulis Ze askarovi  
(a) Tvrameti wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli  
sisxlis samarTlis kodeqsis 28-e da 97-e muxlebiT (mkvleloba  
damamZimebel garemoebebSi), kerZod:  
(x)  
ori an meti piris mkvleloba;  
(xi)  
Tanamdebobis piris an misi axlo naTesavis mkvleloba;  
(xii) sxvaTa sicocxlisTvis saSiSi saSualebiT;  
(xiii) sisastikiT;  
(xiv) danaSauli, Cadenili braldebulis piradi interesebiT;  
(xv) danaSauli, Cadenili religiuri mrwamsiT;  
(xvi) danaSauli, Cadenili sxva danaSaulis dafarvis an sxva  
danaSaulis Cadenis gaadvilebis mizniT;  
(xvii) danaSauli, Cadenili pirTa jgufis an kriminaluri  
organizaciis mier, am organizaciis interesebSi;  
(xviii) araerTgzis Cadenili danaSauli;  
(b) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 155-e muxlis me-2 punqtis (a) da (b)  
qvepunqtebiT (terorizmi, ramac sxvisi sicocxlis mospoba  
gamoiwvia);  
(c) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 156-e muxlis me-2 punqtis (d) qvepunqtiT  
(siZulvilis an SuRlisken mowodeba, rac iwvevs diskriminacias  
rasisa da religiis motiviT);  
(d) cxra wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 158-e muxlis pirveli punqtiT (uzbekeTis  
respublikis prezidentze teroristuli Tavdasxmis mcdeloba);  
(e) cxra wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 159-e muxlis me-4 punqtiT (uzbekeTis  
respublikis konstituciuri wyobilebis damxobis mcdeloba,  
SeTqmuleba Zalauflebis xelSi Casagdebad an uzbekeTis  
respublikis konstituciuri wyobilebis dasamxobad);  
(f) cxra wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 161-e muxliT (qonebis an janmrTelobis  
dazianebis mcdeloba, masobrivi areuloba, Cadenili saxelmwifo  
xelisuflebis organoebis saqmianobisTvis xelis SeSlis an  
socialuri, politikuri da ekonomikuri stabilurobis Seryevis  
mizniT);  
(g) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli sisxlis  
samarTlis kodeqsis 173-e muxlis me-3 punqtis (b) qvepunqtiT  
(sxvaTa qonebis ganadgureba an ganzrax dazianeba pirTa jgufis  
mier an mis interesebSi);  
(h) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli 223-e  
muxlis me-2 punqtis (b) qvepunqtiT (uzbekeTis teritoriaze  
Sesvla an uzbekeTis teritoriis datoveba ukanonod, winaswari  
ganzraxviT);  
(i)  
ori  
wliT  
sazogadoebisTvis  
sasargeblo  
Sroma,  
gaTvaliswinebuli 228-e muxlis me-3 punqtiT (yalbi dokumentebis,  
beWdis, Stampis an satitulo furclis damzadeba, gamoyeneba da  
gasaReba);  
(j) aTi wliT Tavisuflebis aRkveTa, gaTvaliswinebuli 242-e  
muxlis pirveli punqtiT (SeiaraRebuli jgufis an bandis Seqmna  
danaSaulebis Casadenad, aseT jgufSi an bandaSi Zalauflebis an  
gansakuTrebuli mdgomareobis qona);  
isjeba Tavisuflebis aRkveTiT vadiT oc wlamde, sisxlis  
samarTlis  
erToblioba  
kodeqsis  
ramdenime  
59-e  
muxlis  
danaSaulisTvis),  
Sesabamisad  
mkacri  
(sasjelTa  
reJimis  
sasjelaRsrulebis dawesebulebaSi moxdiT.  
amJamad z. askarovi sasjels ixdis Saihalis cixeSi, romelic  
aris kaSkadarias provinciis Sinagan saqmeTa ganyofilebis  
uwyebriv  
damakmayofilebelia; mas aqvs axlo naTesavebTan paemanis ufleba.  
mas ar Sexebia 2001 wlis 22 agvistos gankargulebiT  
gamocxadebuli amnistia.~  
daqvemdebarebaSi.  
misi  
janmrTeloba  
33. 2001 wlis 23 oqtombris sxdomaze mTavrobam sasamarTlos  
acnoba, rom 2001 wlis 19 oqtombers taSkentSi TurqeTis saelCos  
orma warmomadgenelma moinaxula ganmcxadeblebi zarafSanis da  
Saihalis cixeebSi, romlebic Sesabamisad 750 da 560 kilometriT  
aris  
daSorebuli  
taSkentidan.  
saelCos  
warmomadgenlebis  
gancxadebiT, ganmcxadebelTa janmrTeloba damakmayofilebeli  
iyo da maT saCivari cixis pirobebTan dakavSirebiT ar  
gamouTqvamT.  
34. 2001 wlis 3 dekembers uzbekeTis xelisuflebam mTavrobas  
gadasca samedicino cnobebi, romlebic Sedgenili iyo samxedro  
eqimebis mier im cixeebSi, sadac ganmcxadeblebi ixdian sasjels.  
eqimebma daaskvnes:  
`... batoni mamatkulovi sasjelaRsrulebis dawesebulebaSi  
moTavsebuli  
iqna  
2000  
wlis  
9
dekembers.  
Semoyvanisas  
janmrTelobas ar uCioda. 2000 wlis 14 dekembris da 2001 wlis 2  
aprilis gamokvlevebiT, mas raime paTologiuri simptomebi ar  
aReniSneboda.  
2001 wlis 19 noembers patimarma mimarTa cixis samedicino punqts  
saerTo sisustis da xSiri xvelebis CiviliT. ... gamokvlevis  
Sedegad mas daesva mwvave bronqitis diagnozi da daeniSna  
medikamenti...~  
`... batoni askarovi abdurasulovis Ze sasjelaRsrulebis  
dawesebulebaSi moTavsebuli iqna 2001 wlis 21 ivliss.  
Semoyvanisas janmrTelobas ar uCioda. 2001 wlis 25 ivlisis, 30  
agvistos da 23 oqtombris gamokvlevebiT, mas raime paTologiuri  
simptomebi ar aReniSneboda...~  
35. uzbekeTis xelisuflebis mier miwodebuli siebis safuZvelze  
mTavrobam sasamarTlos 2004 wlis 16 aprils acnoba, rom  
ganmcxadeblebs ramdenjerme hqondaT paemani TavianT axlo  
naTesavebTan 2002 wlis ianvarsa da 2004 wels Soris periodSi.  
36. dReis mdgomareobiT ganmcxadebleblis warmomadgenlebma  
maTTan dakavSireba ver SeZles.  
II.Sesabamisi Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdebloba  
A.sisxlis samarTali  
37.sisxlis samarTlis kodeqsis me-9 muxlSi naTqvamia:  
`TurqeTis saxelmwifo ar daakmayofilebs ucxo qveynis Txovnas  
ucxoelis gadacemis Sesaxeb im danaSaulebis gamo, romlebic  
politikuri xasiaTisaa an politikasTan aris dakavSirebuli.  
ucxoelis gadacemis Sesaxeb ucxo qveynis Txovnis ganxilvisas  
Sesabamisi piris adgilsamyofelis mixedviT gansjadobis mqone  
sisxlis samarTlis sasamarTlom unda daadginos aRniSnuli  
piris moqalaqeoba da danaSaulis xasiaTi.  
Txovna gadacemis Sesaxeb ar dakmayofildeba, Tu sisxlis  
samarTlis sasamarTlo daadgens, rom Sesabamisi piri aris  
TurqeTis moqalaqe an rom Cadenili danaSauli aris politikuri  
an samxedro xasiaTis an dakavSirebulia aseT danaSaulTan.  
Tu sisxlis samarTlis sasamarTlo daadgens, rom Sesabamisi  
piri aris ucxo qveynis moqalaqe da Cadenili danaSauli  
Cveulebrivi sisxlis samarTlis danaSaulia, mTavrobam SeiZleba  
daakmayofilos Txovna gadacemis Sesaxeb...~  
B.eqstradicia  
38. TurqeTsa da uzbekeTs Soris eqstradiciis sakiTxebs  
aregulirebs  
uzbekeTis respublikas Soris samoqalaqo, komerciul da  
sisxlis samarTlis sakiTxebze samarTlebrivi  
`xelSekruleba  
TurqeTis  
respublikasa  
da  
urTierTdaxmarebis Sesaxeb~, romelic ZalaSi Sevida 1997 wlis  
18 dekembers. am xelSekrulebis Sesabamisi debulebis Tanaxmad:  
`TiToeuli xelSemkvreli saxelmwifo iRebs valdebulebas, am  
xelSekrulebiT gansazRvrul SemTxvevebSi da wesiT, gadasces  
meore mxares mis teritoriaze myofi nebismieri piri, romelsac  
brali waeyena an romelic msjavrdebuli iqna meore mxaris  
iurisdiqciaSi Semaval danaSaulSi~.  
III. Sesabamisi saerTaSoriso samarTali da praqtika  
A.1969 wlis venis konvencia saxelSekrulebo samarTlis Sesaxeb  
39. 1969 wlis venis konvenciis 31-e muxlis (romlis saTauria  
`ganmartebis zogadi wesi~) Tanaxmad:  
`1.  
xelSekruleba  
unda  
ganimartos  
keTilsindisierad,  
xelSekrulebis debulebaTa Cveulebrivi mniSvnelobiT, maT  
konteqstSi,  
da  
xelSekrulebis  
obieqtisa  
da  
miznis  
gaTvaliswinebiT.  
2. xelSekrulebis ganmartebis miznebisTvis konteqsti, teqstTan  
erTad, preambulis da danarTebis CaTvliT, moicavs:  
(a) xelSekrulebasTan dakavSirebul nebismier SeTanxmebas,  
romelsac adgili hqonda yvela mxares Soris xelSekrulebis  
dadebasTan dakavSirebiT;  
(b) nebismier dokuments, romelic Sedgenili iqna erTi an meti  
mxaris mier xelSekrulebis dadebasTan dakavSirebiT da  
romelic  
sxva  
mxareebis  
mier  
miRebuli  
iyo,  
rogorc  
xelSekrulebasTan dakavSirebuli dokumenti.  
3. konteqstTan erTad, mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli:  
(a) nebismieri Semdgomi SeTanxmeba mxareTa Soris xelSekrulebis  
ganmartebasTan an misi debulebebis gamoyenebasTan dakavSirebiT;  
(b) nebismieri Semdgomi praqtika xelSekrulebis gamoyenebisa,  
romelic  
adgens  
mxareTa  
SeTanxmebas  
mis  
ganmartebasTan  
dakavSirebiT;  
(c) nebismieri Sesabamisi norma saerTaSoriso samarTlisa,  
romelic gamoiyeneba mxareTa Soris urTierTobebSi.  
4. debulebas unda mieniWos gansakuTrebuli mniSvneloba, Tu  
dadgindeba, rom mxareebs hqondaT aseTi ganzraxva.~  
B. adamianis uflebaTa dacvis sayovelTao sistemebi  
1. gaero-s adamianis uflebaTa komiteti  
40. gaero-s adamianis uflebaTa komitetis reglamentis 86-e  
muxli adgens:  
`SetyobinebasTan dakavSirebiT Tavisi mosazrebebis monawile  
saxelmwifosTvis gaziarebamde komitets SeuZlia acnobos am  
saxelmwifos Tavisi mosazreba, sasurvelia Tu ara droebiTi  
RonisZiebis gamoyeneba savaraudo darRveviT dazaralebulisTvis  
gamousworebeli zianis miyenebis Tavidan asacileblad. am  
SemTxvevaSi  
komiteti  
valdebulia,  
monawile  
saxelmwifos  
acnobos, rom misi aRniSnuli mosazreba droebiT RonisZiebebTan  
dakavSirebiT ar gulisxmobs, rom komitets miRebuli aqvs  
gadawyvetileba  
Sesaxeb.~  
Setyobinebis  
Sinaarsis  
arsebiTi  
nawilis  
41. 1994 wlis 26 ivlisis gadawyvetilebaSi (saqmeze Glen Ashby v.  
Trinidad and Tobago) komitets pirvelad mouwia im viTarebis  
Sefaseba, rodesac saxelmwifom uari Tqva droebiTi RonisZiebis  
Sesrulebaze, romelic gamoixateboda am saxelmwifosadmi  
TxovniT, SeeCerebina sikvdiliT dasjis sisruleSi moyvana.  
komitetma aRniSna, rom fakultaturi oqmis ratificirebis  
Sedegad  
monawile  
saxelmwifom  
ikisra  
valdebuleba,  
eTanamSromla komitetTan oqmiT gaTvaliswinebul saqmeebze;  
komitetma ganacxada, rom mocemulma saxelmwifom ar Seasrula  
masze fakultaturi oqmiT da paqtiT dakisrebuli valdebuleba  
(adamianis uflebaTa komitetis angariSi, tomi I).  
42. 2000 wlis 19 oqtombris gadawyvetilebaSi (saqmeze Dante  
Piandiong, Jesus Morallos and Archie Bulan v. the Philippines) komitetma  
ganacxada:  
`fakultatur oqmze mierTebiT paqtis monawile saxelmwifo  
aRiarebs adamianis uflebaTa komitetis uflebamosilebas,  
miiRos da ganixilos im fizikur pirTa Setyobinebebi, romlebic  
Tavs paqtiT gaTvaliswinebuli romelime uflebis darRveviT  
dazaralebulad miiCneven (preambula da muxli pirveli).  
saxelmwifos oqmze mierTeba gulisxmobs saxelmwifos mier  
valdebulebis  
komitetTan da misces komitets ufleba da saSualeba, ganixilos  
aRniSnuli Setyobinebebi, xolo ganxilvis Semdeg misi  
aRebas,  
keTilsindisierad  
iTanamSromlos  
mosazrebebi Seatyobinos monawile saxelmwifos da Sesabamis  
fizikur pirs (me-5 muxlis pirveli da me-4 punqtebi). am  
valdebulebebis  
Seusruleblobaa,  
rodesac  
monawile  
saxelmwifo axorcielebs iseT qmedebas, romelic xels uSlis an  
imeds ucruebs komitets mis mier Setyobinebis ganxilvasa da  
gamokvlevaSi, aseve mis mosazrebaTa gamoTqmaSi.  
garda paqtis darRvevebisa, romlebSic Setyobinebis avtori  
brals sdebs xolme monawile saxelmwifos, saxelmwifo Cadis  
fakultaturi oqmiT masze dakisrebuli valdebulebebis mZime  
darRvevas, Tu Tavisi qmedebiT xels uSlis an imeds ucruebs  
komitets paqtis savaraudo darRvevis ganxilvaSi, an eWvqveS  
ayenebs komitetis ganxilvis Sedegebs, anda komitetis mier mis  
mosazrebaTa gamoTqmas uSedego da arafrismomcem elfers  
aZlevs. ...  
komitetis mier misi reglamentis 86-e muxlis Sesabamisad da  
paqtis 39-e muxlis safuZvelze miRebuli droebiTi RonisZiebebi  
arsebiTia komitetis rolis mniSvnelobisTvis. reglamentis  
Seusrulebloba, gansakuTrebiT iseTi Seuqcevadi qmedebebiT,  
rogoricaa  
sisruleSi moyvana an misi qveynidan deportacia, Zirs uTxris  
paqtiT gaTvaliswinebuli uflebebis uzrunvelyofas  
fakultaturi oqmis meSveobiT.~  
savaraudo  
dazaralebulis  
mimarT  
sasjelis  
komitetma  
es  
principi  
gaimeora  
2003  
wlis  
15  
maisis  
gadawyvetilebaSic (saqmeze Sholam Weiss v. Austria).  
2. gaero-s wamebis sawinaaRmdego komiteti  
43. gaero-s wamebis sawinaaRmdego komitetis reglamentis 108-e  
muxlis me-9 punqti uSvebs droebiTi RonisZiebebis gamoyenebis  
SesaZleblobas saqmis warmoebaSi, romelic aRZrulia fizikuri  
piris mier wamebisa da sxva sastiki, araadamianuri Tu  
damamcirebeli  
mopyrobis  
an  
dasjis  
Sesaxeb  
konvenciis  
savaraudo darRvevis safuZvelze. am muxlSi naTqvamia:  
`Setyobinebis dasaSvebobis sakiTxis ganxilvisas komitets an 106-  
e muxlis me-3 punqtis Sesabamisad daniSnul samuSao jgufs an  
sagangebo warmomadgenels SeuZlia monawile saxelmwifos  
mosTxovos  
dazaralebulisTvis  
SesaZleblobis  
garkveuli  
zomebis  
miReba  
zianis  
mizniT.  
savaraudo  
miyenebis  
monawile  
gamousworebeli  
Tavidan  
acilebis  
saxelmwifosadmi aRniSnuli Txovna ar gulisxmobs, rom raime  
gadawyvetileba iqna miRebuli Setyobinebis dasaSvebobaze.~  
44. saqmeSi, romelSic venesuelaSi mcxovrebi perus moqalaqe  
eqstradirebuli  
iqna,  
miuxedavad  
imisa,  
rom  
arsebobda  
venesuelisadmi komitetis Txovna droebiTi RonisZiebis saxiT am  
piris eqstradiciis SeCerebisa (Cecilia Rosana Núñez Chipana v.  
Venezuela, 1998 wlis 10 noemberi), wamebis sawinaaRmdego komitetma  
ganacxada, rom aRniSnulma saxelmwifom `ar gaiTvaliswina  
konvenciis suliskveTeba~. kerZod, komitetma aRniSna:  
`... konvenciis ratificirebiT da 22-e muxlis mixedviT komitetis  
uflebamisilebis nebayoflobiT aRiarebis Sedegad monawile  
saxelmwifom  
eTanamSromla komitetTan procedurebis SesrulebaSi. komitetis  
mier moTxovnili droebiTi RonisZiebebis Sesruleba im  
ikisra  
valdebuleba,  
keTilsindisierad  
SemTxvevebSi, rodesac komiteti amas saWirod miiCnevs, arsebiTi  
mniSvnelobisaa Sesabamisi piris dacvisaTvis gamousworebeli  
zianisgan, romlis dadgomamac SeiZleba uSedego gaxados  
komitetis winaSe warmoebis saboloo Sedegi.~  
45. kidev erT gadawyvetilebaSi, romelic Seexeboda kanadaSi  
mcxovrebi indoeTis moqalaqis eqstradicias indoeTSi (T.P.S. v.  
Canada, 2000 wlis 16 maisis gadawyvetileba), miuxedavad imisa,  
rom kanadas droebiTi RonisZiebis saxiT eTxova eqstradiciis  
SeCereba,  
moTxovnili  
wamebis  
sawinaaRmdego  
komitetma  
gaimeora,  
rom  
`...  
droebiTi  
RonisZiebebis  
Seusruleblobam  
SeiZleba ... azri daukargos komitetis winaSe warmoebis saboloo  
Sedegs~.  
C.marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlo  
46. marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlos wesdebis 41-e  
muxlis Tanaxmad:  
`1. sasamarTlos ufleba aqvs, Tu, misi azriT, garemoebebi amas  
moiTxovs,  
romlebic  
miuTiTos  
saWiroa  
droebiTi  
samarTalwarmoebis  
RonisZiebebis  
mxaris  
gamoyeneba,  
Sesabamisi  
uflebebis dasacavad.  
2. saboloo gadawyvetilebis  
gamotanamde  
miTiTebuli  
RonisZiebebis Sesaxeb ecnobeba samarTalwarmoebis mxareebs da  
uSiSroebis sabWos.~  
47. marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlom rig saqmeebze  
aRniSna, rom droebiTi RonisZiebebis mizania davis monawile  
mxareTa Sesabamisi uflebebis dacva (ix., magaliTad, 1986 wlis 27  
ivnisis gadawyvetileba saqmeze Nicaragua v. United States of America).  
1993 wlis 13 seqtembris brZanebaSi saqmeze, romelic exeboda  
`genocidis danaSaulis aRkveTisa da dasjis Sesaxeb konvenciis~  
gamoyenebas (Bosnia and Herzegovina v. Yugoslavia), marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlom aRniSna, rom sasamarTlos mier  
droebiTi RonisZiebebis gamoyenebis uflebamosilebis  
`... mizania, daicvas mxareTa Sesabamisi uflebebi sasamarTlos  
mier  
gadawyvetilebis  
gamotanamde  
da  
gulisxmobs,  
rom  
gamousworebeli zianis safrTxe ar unda Seeqmnas im uflebebs,  
romlebic davis sagania samarTalwarmoebis dros; da ...  
sasamarTlo  
meSveobiT  
dainteresebulia,  
daicvas es uflebebi,  
aRniSnuli  
romlebic  
RonisZiebebis  
SemdgomSi  
sasamarTlom SeiZleba miakuTvnos mosarCeles an mopasuxes.~  
48. 2001 wlis 27 ivnisis gadawyvetilebaSi lagrandis saqmeze  
(Germany v. United States of America), marTlmsajulebis saerTaSoriso  
sasamarTlom aRniSna:  
`102. ... konteqsti, romelSic 41-e muxli unda iqnes ganxiluli  
wesdebis farglebSi, aris imis uzrunvelyofa, rom sasamarTlos  
xeli ar SeeSalos Tavisi funqciebis ganxorcielebaSi imis gamo,  
rom davis monawile mxareTa Sesabamisi uflebebi daculi ar  
aris. wesdebis obieqtidan da miznidan, aseve am konteqstSi  
wakiTxuli  
RonisZiebebis  
41-e  
muxlidan  
miTiTeba  
gamomdinareobs,  
gulisxmobs, rom  
rom  
am  
droebiTi  
droebiTi  
RonisZiebebis Sesruleba aris savaldebulo, vinaidan miTiTebis  
gakeTebis uflebamosileba, roca garemoebebi amas moiTxovs,  
efuZneba mxareTa uflebebis dacvisa da maTi safrTxis qveS  
dayenebis Tavidan acilebis aucileblobas, im uflebebisa,  
romelTa  
bedic  
unda  
gadawydes  
sasamarTlos  
saboloo  
gadawyvetilebiT. gancxadeba, rom 41-e muxlis Sesabamisad  
miTiTebuli droebiTi RonisZiebebi savaldebulo ar aris,  
ewinaaRmdegeba amave muxlis obieqtsa da mizans.  
103. amasTan dakavSirebuli garemoeba, romelic miuTiTebs 41-e  
muxlis  
xasiaTze da romelsac sasamarTlo mniSvnelovnad Tvlis, aris  
im principis arseboba, romelic ukve aRiarebuli iqna  
Sesabamisad  
gamocemul  
brZanebaTa  
savaldebulo  
marTlmsajulebis saerTaSoriso mudmivmoqmedi sasamarTlos  
mier, rodesac is saubrobda `saerTaSoriso tribunalebis mier  
sayovelTaod aRiarebul da, Sesabamisad, mraval konvenciaSi  
Cadebul principze, ... rom samarTalwarmoebis mxareebma Tavi  
unda Seikavon iseTi qmedebisgan, romelic uaryofiT gavlenas  
iqoniebs gamosatani gadawyvetilebis aRsrulebaze, da, zogadad,  
ar unda dauSvan nebismieri iseTi qmedeba, romelmac SeiZleba  
gaauaresos an gaaxangrZlivos dava~ (sofiis da bulgareTis  
energetikuli kompania, 1939 wlis 5 dekembris brZaneba...).~  
es midgoma SemdgomSi kidev dadasturda marTlmsajulebis  
saerTaSoriso  
sasamarTlos  
2004  
wlis  
31  
martis  
gadawyvetilebaSi avenas da sxva meqsikeli moqalaqeebis saqmeze  
(Mexico v. United States of America).  
D. adamianis uflebaTa dacvis amerikuli sistema  
1.adamianis uflebaTa amerikuli komisia  
49. adamianis uflebaTa amerikuli komisiis reglamentis 25-e  
muxlis Tanaxmad:  
1. rTul da gadaudebel saqmeebze da rodesac arsebuli  
informaciis mixedviT saWiroeba moiTxovs, komisias SeuZlia,  
sakuTari iniciativiT an mxaris SuamdgomlobiT, mosTxovos  
Sesabamis saxelmwifos prevenciuli RonisZiebebis gatareba  
pirebisTvis gamousworebeli zianis miyenebis Tavidan acilebis  
mizniT.  
2. rodesac komisiis sxdomebi ar tardeba, Tavmjomare an, misi  
aryofnis  
SemTxvevaSi,  
Tavmjdomaris  
moadgileebi,  
aRmasrulebeli samdivnos meSveobiT, atareben konsultaciebs  
sxva wevrebTan wina punqtiT gaTvaliswinebuli debulebis  
gamoyenebis Taobaze. Tu mocemul garemoebebSi gonivrul vadaSi  
SeuZlebelia konsultaciebis Catareba, Tavmjdomare an, Sesabamis  
SemTxvevebSi, Tavmjdomaris moadgileebi iReben gadawyvetilebas  
komisiis saxeliT da aRniSnulis Sesaxeb atyobineben wevrebs.  
3. komisias ufleba aqvs, dainteresebul mxareebs mosTxovos  
informacia prevenciuli zomebis gamoyenebasa da dacvasTan  
dakavSirebul nebismier sakiTxze.  
4. aRniSnuli RonisZiebis gamoyeneba da saxelmwifos mier misi  
Sesruleba ar niSnavs winaswar gadawyvetilebas saqmis arsebiTi  
garemoebebis Sesaxeb.~  
50. prevenciuli RonisZiebebis farglebi ganisazRvreba komisiis  
mier individualur saCivrebze miRebuli rekomendaciebiT. 1997  
wlis 17 seqtembris gadawyvetilebaSi saqmeze Loayza Tamayo v. Peru  
adamianis uflebaTa amerikulma sasamarTlom daadgina, rom  
saxelmwifos `aqvs valdebuleba, yovelmxriv ecados, Seasrulos  
iseTi dacviTi organos rekomendaciebi, rogoricaa amerikuli  
komisia, romelic, marTlac, erT-erTi ZiriTadi organoa amerikis  
saxelmwifoTa organizaciisa da romlis fuqciaa `adamianis  
uflebaTa dacvis xelSewyoba~...~  
2. adamianis uflebaTa amerikuli sasamarTlo  
51. adamianis uflebaTa amerikuli kovenciis 63-e muxlis me-2  
puqtis Tanaxmad:  
`gansakuTrebuli sirTulis da gadaudebel saqmeebze, rodesac  
aucilebelia pirebisTvis gamousworebeli zianis miyenebis  
Tavidan acileba, sasamarTlos SeuZlia daadginos iseTi  
droebiTi RonisZiebebis gamoyeneba, romlebsac saWirod CaTvlis  
gansaxilveli sakiTxebidan gamomdinare. sasamarTlosTvis jer  
waurdgeneli saqmis SemTxvevaSi sasamarTlos SeuZlia imoqmedos  
komisiis Suamdgomlobis safuZvelze.~  
52. adamianis uflebaTa amerikuli sasamarTlos reglamentis 25-e  
muxlis Tanaxmad:  
`1.  
gansakuTrebuli  
sirTulis  
da  
gadaudebel  
saqmeebze,  
samarTalwarmoebis nebismier dros, rodesac aucilebelia  
pirebisTvis gamousworebeli zianis miyenebis Tavidan acileba,  
sasamarTlos, mxaris Suamdgomlobis safuZvelze an sakuTari  
iniciativiT,  
SeuZlia  
gamosces  
brZaneba  
iseTi  
droebiTi  
RonisZiebebis gamoyenebis Sesaxeb, romlebsac saWirod CaTvlis,  
kovenciis 63-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad.  
2. sasamarTlosTvis jer warudgeneli saqmis SemTxvevaSi  
sasamarTlos  
safuZvelze.  
SeuZlia  
imoqmedos  
komisiis  
Suamdgomlobis  
3.  
Suamdgomloba  
SeiZleba  
waredginos  
Tavmjdomares  
an  
samdivnos, komunikaciis nebismieri saSualebiT. yoveli saqmis  
SemTxvevaSi Suamdgomlobis mimRebi valdebulia, dauyovnebliv  
warudginos igi Tavmjdomares.  
4. Tu sasamarTlos sxdomebi ar tardeba, Tavmjdomare,  
mudmivmoqmed komisiasTan da, Tu SesaZlebelia, sxva  
mosamarTleebTan SeTanxmebiT, moiwvevs Sesabamis mTavrobas, raTa  
am ukanasknelma miiRos iseTi gadaudebeli zomebi, rac  
aucilebelia  
im  
droebiTi  
RonisZiebebis  
efeqtianobis  
uzrunvelsayofad, romlebic sasamarTlom SeiZleba gamosces mis  
momdevno sxdomaze.  
5. sasamarTlos, xolo Tu sasamarTlos sxdomebi ar tardeba –  
Tavmjdomares, SeuZlia moiwvios mxareebi sajaro mosmenaze  
droebiT RonisZiebebTan dakavSirebiT.  
6. generaluri asambleisTvis wardgenil yovelwliur angariSSi  
sasamarTlom unda aRniSnos saangariSo periodSi mis mier  
droebiTi  
brZanebebis Sesaxeb. Tu aRniSnuli brZanebebi jerovnad ar  
Sesrulebula, sasamarTlos SeuZlia warmoadginos iseTi  
rekomendaciebi, rogorsac saWirod CaTvlis.~  
RonisZiebebis  
gamoyenebasTan  
dakavSirebuli  
53. amerikulma sasamarTlom ramdenimejer ganacxada, rom  
droebiTi RonisZiebebis Sesruleba aucilebelia saqmis arsebiTi  
garemoebebis Taobaze gadawyvetilebaTa efeqtianobis mizniT (ix.,  
sxva avtoritetul wyaroebs Soris, Semdegi brZanebebi: 1991 wlis  
1 agvisto, Chumină v. Peru; 1996 wlis 2 ivlisi da 13 seqtemberi, 1997  
wlis 11 noemberi da 2001 wlis 3 Tebervali, Loayza Tamayo v. Peru;  
1999 wlis 25 maisi da 25 seqtemberi, 2000 wlis 16 agvisto da 24  
noemberi, 2002 wlis 3 seqtemberi, James et al. v. Trinidad and Tobago;  
2000 wlis 7 da 18 agvisto, Haitians and Dominican Nationals of Haitian  
Origin in the Dominican Republic v. Dominican Republic; 2000 wlis 10  
agvisto da 12 noemberi, 2001 wlis 30 maisi, Alvarez et al. v. Colombia;  
2002 wlis 21 ivnisis gadawyvetileba, Hilaire, Constantine, Benjamin et al.  
v. Trinidad and Tobago).  
droebiTi RonisZiebis gamoyenebis Sesaxeb or brZanebaSi  
adamianis uflebaTa amerikulma sasamarTlom daadgina, rom  
adamianis  
uflebaTa  
amerikuli  
konvenciis  
monawile  
saxelmwifoebma `srulad da keTilsindisierad (pacta sunt servanda)  
unda Seasrulon konvenciis yvela debuleba, maT Soris is  
debulebebic,  
romlebic  
exeba  
amerikuli  
konvenciiT  
gaTvaliswinebuli ori sameTvalyureo organos [sasamarTlo da  
komisia] saqmianobas; agreTve, konvenciis ZiriTadi miznis –  
adamianis uflebaTa efeqtiani dacvis (muxlebi 1(1), 2, 51 da 63(2))  
– garantirebis TvalsazrisiT, monawile saxelmwifoebma Tavi  
unda Seikavon iseTi qmedebebisgan, romlebmac SeiZleba azri  
daukargos savaraudo dazaralebulTa darRveuli uflebebis  
aRdgenas~ (ix. 1999 wlis 25 maisis da 25 seqtembris brZanebebi  
saqmeze James et al. v. Trinidad and Tobago).  
IV. “Amnesty International”-is brifingi da angariSi uzbekeTis  
Sesaxeb  
54. rac Seexeba viTarebas uzbekeTSi saqmisTvis mniSvnelovan  
dros, “Amnesty International”-ma gaero-s wamebis sawinaaRmdego  
komitetisaTvis gamarTuli brifingis dokumentSi, romelic  
gamoqveynda 1999 wlis oqtomberSi, ganacxada:  
`...”Amnesty International” kvlavac SeSfoTebulia imiT, rom uzbekeTma  
ver SeZlo masze xelSekrulebiT dakisrebuli valdebulebebis  
srulad Sesruleba, miuxedavad mravali, farTo xasiaTis,  
oficialurad mxardaWerili erovnuli iniciativisa adamianis  
uflebaTa swavlebis da demokratizaciis, sasamarTlo da  
sakanonmdeblo  
adgilobrivi  
reformebis  
kanonmdeblobis  
sferoebSi,  
saerTaSoriso  
romelTa  
mizani  
standartebTan  
SesabamisobaSi moyvana iyo.  
1997  
wlis  
dekebridan  
moyolebuli,  
rodesac  
ramdenime  
mohyva  
samarTaldamcavis  
mkvlelobas  
namanganis  
raionSi  
masobrivi daWerebis da dapatimrebebis talRa, organizaciam  
mzardi raodenobis Setyobinebebi miiRo samarTaldamcavebis mier  
ukanono mopyrobis Sesaxeb im adamianebis mimarT, romlebic  
damoukidebeli  
islamuri  
sazogadoebebis  
wevrebad  
an  
damoukidebeli imamebis (islamuri liderebis) mimdevrebad  
miiCneodnen. asobiT e.w. `vahabists~ miesaja xangrZlivi vadiT  
Tavisuflebis aRkveTa im sasamarTlo procesebis meSveobiT,  
romlebic  
ar  
akmayofilebda  
samarTliani  
sasamarTlos  
saerTaSoriso standartebs. organizaciis SeSfoTeba kidev ufro  
gaizarda 1999 wlis TebervalSi, rodesac asobiT adamiani,  
mamakacebi da qalebi, dakavebulni iqnen dedaqalaq taSkentSi  
eqvsi  
bombis  
afeTqebis  
Semdeg. amjerad dapatimrebulTa,  
nawamebTa da im adamianTa siaSi, visac ukanonod moepyrnen,  
Sediodnen akrZaluli opoziciuri politikuri partiebisa da  
moZraobebis  
`erkisa~  
da  
`birlikis~  
momxreobaSi  
eWvmitanilebi, maT Soris maTi ojaxis wevrebi da adamianis  
uflebaTa damoukidebeli damkvirveblebi, aseve iseTi akrZaluli  
islamuri opoziciuri partiebisa da moZraobebis savaraudo  
momxreebi, rogoricaa `hizb-ut-tahriri~. yvelaSi Tu ara, im  
saqmeTa umravlesobaSi, romelTa Sesaxebac “Amnesty International”-  
isTvis gaxda cnobili, dakavebulebs uari eTqvaT maT mier  
SerCeul advokatTan da ojaxTan dakavSirebaze da samedicino  
daxmarebaze. Sesabamisi xelisuflebis organoebi, prokurorebiT  
dawyebuli da sasamarTloebisa da saparlamento ombudsmenis  
CaTvliT, permanentulad ar asrulebdnen TavianT movaleobas,  
CaetarebinaT  
wamebisa  
da  
ukanono  
mopyrobis  
mravali  
Setyobinebis drouli, sruli da damoukidebeli gamoZieba.  
damoukidebeli da sando wyaroebis mixedviT, TviTaRiarebiTi  
Cvenebebi,  
mopovebuli,  
romlebic,  
savaraudod,  
iyo  
wamebis  
warmodgenili  
Sedegad  
iqna  
rutinulad  
sisxlis  
samarTalwarmoebis  
procesebze  
da  
“Amnesty International”-is  
dakvirvebis qveS myof mraval saqmeze gamamtyunebeli ganaCenis  
gamotanas daedo safuZvlad. “Amnesty International” SeaSfoTa  
uzbekeTis xelisuflebis warmomadgenelTa, maT Soris uzbekeTis  
prezidentis, sajaro gancxadebebma namanganis mkvlelobebTan da  
taSkentSi afeTqebebTan dakavSirebiT; es gancxadebebi, Tu ara  
pirdapiri sanqcionireba Zaladobis gamoyenebisa saxelmwifo  
moxeleebis mier mosaxleobis garkveuli wreebis mimarT, sul  
cota iseTi ukanono meTodebis gamoyenebasTan Serigebad mainc  
aRiqmeboda, rogoricaa wameba da ukanono mopyroba. magaliTad,  
1999  
wlis  
aprilSi  
prezidentma  
karimovma,  
romelsac  
demokratiisa da adamianis uflebebis garantad gvaCveneben,  
sajarod ganacxada, rom is mzad iyo, orasi kacisTvis Tavi  
waeZro uzbekeTis Tavisuflebisa da stabilurobis dasacavad...  
“Amnesty International” SeSfoTebulia, rom aseTi gancxadebebi,  
imasTan erTad, rom xelisufleba permanentulad ar axorcielebs  
wamebisa  
miukerZoebel da yovelmxriv gamoZiebas, SeiZleba qmnides  
STabeWdilebas, rom wameba da ukanono mopyroba  
da  
ukanono  
mopyrobis  
savaraudo  
SemTxvevebis  
samarTaldamcavTa mxridan aris misaRebi da TviT aucilebelic  
ki da rom es qmedebebi maTi mxridan dausjeli iqneba.  
am brifingis dokumentis mizani ar aris uzbekeTSi wamebisa da  
ukanono mopyrobis yovlismomcveli ganxilva. is mxolod  
yuradRebas amaxvilebs konvenciis im debulebebze, romlebic  
yvelaze  
metadaa  
kavSirSi  
“Amnesty  
International”-is  
mier  
dafiqsirebul amJamindel da yvelaze gadaudebel problemebTan.  
wamebis qmedebaTa kriminalizebis ganuxorcielebloba (muxli 4)  
uzbekeTi srulad ar asrulebs [wamebisa da sxva sastiki,  
araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis an dasjis winaaRmdeg]  
konvenciis me-4 muxlis moTxovnas, rom uzrunvelyofili iqnes  
wamebis qmedebaTa sisxlis samarTlis wesiT dasjadoba da  
maTTvis  
sasjelebis  
gansazRvra  
danaSaulis  
simZimis  
gaTvaliswinebiT.  
marTalia,  
konstitucia  
da  
sisxlis samarTlis  
kodeqsi  
Sesabamisad krZalavs da dasjadad acxadebs wamebis qmedebebs,  
isini ar Seicavs konvenciis pirveli muxliT gaTvaliswinebul  
wamebis ganmartebas. ...  
[uzbekeTis] sisxlis samarTlis kodeqsis 235-e muxli dasjadad  
acxadebs iZulebis gamoyenebiT Cvenebis miRebas. marTalia,  
iZulebis meTodebi garkveviTaa CamoTvlili (cema, sxeulis mZime  
an  
naklebad  
mZime  
dazianeba,  
wameba)  
da  
gansazRvrulia  
danaSaulis subieqtTa wre (gamoZiebis da dakiTxvis mwarmoebeli  
pirebi, prokurorebi), aRniSnuli muxli mainc gacilebiT viwro  
ganmartebas Seicavs konvenciis pirvel muxlTan SedarebiT.  
maqsimaluri sasjeli, romelic am muxliTaa gaTvaliswinebuli,  
aris Tavisuflebis aRkveTa vadiT xuTidan rva wlamde.  
uzbekeTis sisxlis samarTlis kodeqsis sxva muxlebiT, maT  
Soris 110-e muxliT, dasjadia sxvadasxva saxis Tavdasxma, magram  
isini konkretulad xelisuflebis warmomadgenlebs ar exeba...  
uzbekur  
presaSi  
gamoqveynebuli  
iyo,  
rom  
eWvmitanilTa  
dakavebisa da dakiTxvis dros ukanono meTodebis gamoyenebis  
gamo pasuxisgebaSi miecnen samarTaldamcavebi. Tumca, “Amnesty  
International”-is informaciiT, zemoaRniSnul periodSi sisxlis  
samarTlis  
kodeqsis  
zemoaRniSnuli  
muxlebiT  
ar  
gasamarTlebula arc erTi im samarTaldamcavTagan, romlebic  
adamianis uflebaTa darRvevis msxverplebma wamebis qmedebaTa  
Camdenebad daasaxeles da romelTa qmedebebis Sesaxeb momarTes  
“Amnesty International”-s.  
garda amisa, “Amnesty International”-ma miiRo sarwmuno Setyobinebebi  
imasTan dakavSirebiT, rom eWvmitanilebs uars eubnebodnen maTi  
arCeviT  
advokatis  
xelmisawvdomobaze.  
xSirad  
advokatebs  
samarTaldamcavebi eWvmitanilebTan Sexvedris uflebas mxolod  
mas Semdeg aZleven, rac eWvmitanili ramdenime dRes dakavebaSi  
gaatarebda – anu im periodis Semdeg, rodesac yvelaze maRalia  
wamebisa da ukanono mopyrobis safrTxe. bevr SemTxvevaSi  
samarTaldamcavebi advokats misi dacvis qveS myof pirTan  
Sexvedris uflebas aZleven eWvmitanilis mier aRiarebiTi  
Cvenebis micemis Semdeg. roca advokatebs maT klientebTan  
Sexvedris ufleba eZlevaT, es Sexvedrebi, rogorc wesi,  
iSviaTia, radgan advokatebs uWirT maTi kanoniT garantirebuli  
uflebis – klientTan SeuzRudavad Sexvedris – ganxorcieleba.  
advokatebs iSviaTad eZlevaT saSualeba, monawileoba miiRon  
gamoZiebis yvela etapze ...  
sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis me-17 muxli garkveviT  
krZalavs wamebis gamoyenebas da mosamarTles, prokurors,  
gamomZiebels da dakiTxvis mwarmoebel pirs avaldebulebs,  
pativi scen adamianis pativsa da Rirsebas samarTalwarmoebis  
yvela etapze. miuxedavad amisa, “Amnesty International”-ma miiRo  
uTvalavi  
Setyobineba  
sxvadasxva  
wyaroebidan  
yofili  
patimrebisgan,  
patimrebis  
naTesavebisgan,  
advokatebisgan,  
adamianis uflebaTa damkvirveblebisgan, adamianis uflebaTa  
saerTaSoriso organizaciebisgan, diplomatebisgan, sasamarTlo  
dokumentebis aslebidan – rom samarTaldamcavebi agrZeleben  
rutinul darRvevas iuridiuli valdebulebisa, rom arc erTi  
adamiani ar unda daeqvemdebaros wamebas an sastik, araadamianur  
an damamcirebel mopyrobas.  
...  
cixis pirobebi  
miRebuli  
informaciis  
Tanaxmad,  
winaswar  
patimrobaSi  
dakavebulTa yofnis pirobebi imdenad cudia, rom uTanabrdeba  
sastik, araadamianur da damamcirebel mopyrobas. 1997 wels  
uzbekeTis xelisuflebam aRiara, rom dakavebis pirobebi Sors  
iyo gaero-s minimaluri standartebisgan patimarTa mopyrobis  
Sesaxeb. saknebis gadatvirTuloba Cveulebrivi movlenaa, erT  
sawolze sul mcire ori patimari modis, romelTac rigrigobiT  
sZinavT.  
arasaTanado  
sanitaruli  
pirobebi,  
sakvebisa  
da  
minimaluri samedicino daxmarebis nakleboba zrdis daavadebaTa,  
magaliTad, tuberkulozis, saSiSroebas. yofilma patimrebma  
dakavebis saknebi daaxasiaTes, rogorc mxolod erTi metris  
sigrZis miwisqveSa `xvrelebi~, sadac dasadgomi adgili mxolod  
karebTan axlosaa. sakani simaRleSi mxolod 1,5 metria, ris  
gamoc patimars moxrils da mjdomares Tu SeuZlia yofna. aseve,  
saknebi savsea parazitebiT. rac Seexeba sikvdilmisjilTa  
pirobebs, am Setyobinebebis Semowmeba rTulia, radgan uzbekeTis  
xelisufleba uars ambobs damoukidebeli damkvirveblebis  
daSvebaze.~  
55. 2002 wlis 28 maisis wliur angariSSi “Amnesty International”-ma  
uzbekeTis respublikasTan mimarTebaSi aRniSna:  
`dausruleblad grZeldeboda Setyobinebebi samarTaldamcavebis  
mier akrZaluli islamisturi opoziciuri partiebisa da  
moZraobebis, rogoricaa `hizb-ut-tahriri~, mxardamWerTa mimarT  
ukanono mopyrobisa da maTi wamebis Sesaxeb. aTasobiT morwmune  
muslimi da akrZaluli saero opoziciuri partiebis – `erkisa~  
da `birlikis~ – aTobiT wevri da mxardamWeri ixdis patimrobis  
xangrZliv  
sasjels  
im  
msjavrdebis  
Sedegad,  
romelic  
ganxorcielda usamarTlod, ukanono partiis wevrobis, ukanono  
religiuri literaturis gavrcelebisa da antisaxelmwifoebrivi  
saqmianobis safuZvliT. aseve miRebuli iyo Setyobinebebi, rom  
morwmune muslimi patimrebi calke dakavebis adgilebSi – cixis  
banakebSi  
iqnen  
moTavsebulni  
gansakuTrebiT  
sastiki,  
araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis mizniT. ramdenime  
patimari, maT Soris adamianis uflebaTa cnobili damcveli,  
gardaicvala dakavebaSi, savaraudod, wamebis Sedegad. sul cota  
22 sasikvdilo ganaCeni iqna gamotanili, arsebuli informaciiT,  
ukanono sasamarTlo procesebis Sedegad da aqedan oTxi  
sasjeli mainc sisruleSi iqna moyvanili.  
...  
noemberSi  
muhamed  
salihi  
akrZaluli  
opoziciuri  
demokratiuli partia `erkis~ gaZevebuli lideri – dakavebuli  
iqna CexeTis policiis mier praRis aeroportSi, CexeTis  
respublikaSi. igi dakavebaSi imyofeboda uzbekeTis mier  
gagzavnili eqstradiciis moTxovnis ganxilvamde. dekemberSi igi  
gaaTavisufles, ris Semdegac dabrunda norvegiaSi, sadac 1999  
wels ltolvilis statusi miiRo, mas Semdeg, rac praRis  
saqalaqo sasamarTlom uari Tqva uzbekeTis eqstradiciis  
moTxovnis dakmayofilebaze.  
seqtemberSi prezidentma karimovma sajarod ganacxada, rom  
yovel weliwads 100 adamiani isjeboda sikvdiliT. oqtomberSi  
sikvdiliT dasjadi danaSaulebis raodenoba oTxamde Semcirda.  
Setyobinebebi wamebisa da ukanono mopyrobis Sesaxeb  
...  
grZeldeboda  
Setyobinebebi,  
rom  
dakavebis  
adgilebSi,  
gansakuTrebiT mkacri reJimis cixis banakebSi, morwmune muslim  
patimrebs acalkevebdnen gansakuTrebiT sastiki, araadamianuri  
da damamcirebeli mopyrobis mizniT ...  
[2001 wlis] ivnisSi mTaSi mcxovrebi soflelebi, 73 eTnikuri  
tajiki, damnaSaved cnes `imusTan~ TanamSromlobaSi, rodesac  
isini uzbekeTSi SeiWrnen 2000 wlis agvistoSi; maT oTx  
gancalkevebul daxurul sasamarTlo sxdomaze samidan Tvramet  
wlamde vadiT Tavisuflebis aRkveTa miusajes. es moxda  
miuxedavad imisa, rom mTavroba gaero-s wamebis sawinaaRmdego  
komitets arwmunebda, rom igi zomebs iRebda soflelebis  
evakuaciisaTvis, maTi cxovrebis pirobebis gaumjobesebis mizniT,  
da rom am iZulebiT gadaadgilebuli soflelebis winaaRmdeg  
sisxlis  
gasamarTlebebi,  
samarTlis  
saqmeebi  
ar  
aRiZreboda.  
da  
jgufuri  
sruliad  
romlebic  
erTdroulad  
moulodnelad daiwyo maisis bolos taSkentSi, tardeboda  
gancalkevebul sasamarTlo SenobebSi, romlebsac SeiaraRebuli  
policia icavda. naTesavebs, romlebic sasamarTlo sxomebze  
daswrebas cdilobdnen, Cveni informaciiT, aSinebdnen da  
aiZulebdnen, daetovebinaT qalaqi.  
mxolod erTma ucxoelma damkvirvebelma  
arasamTavrobo  
organizacia “Human Rights Watch”-is warmomadgenelma – SeZlo erT  
sasamarTlo sxdomaze daswreba. yvela sxvas, maT Soris ucxoel  
diplomatebs, adamianis uflebaTa adgilobriv damkvirveblebs da  
medias es ekrZaleboda.  
“Human Rights Watch”-is damkvirveblis TqmiT, braldebis mxares ar  
warmoudgenia raime arsebiTi mtkicebuleba, rac braldebulTa  
brals daadasturebda. gasamarTlebamde yvela braldebuli  
mowyvetili iyo gare samyaros; maT ar hqondaT saSualeba,  
warmodgenili yofiliyvnen maT mier arCeuli advokatis mier.  
Cveni informaciiT, sasamarTlo ganxilvisas braldebulebma ukan  
waiRes TavianTi aRiarebiTi Cvenebebi da ganacxades, rom maT  
awamebdnen  
SeTiTxnili  
braldebebis  
aRiarebis  
mizniT.  
braldebulTa TqmiT, maT aiZulebdnen, daemaxsovrebinaT da  
SemdgomSi firze Casawerad moeTxroT TavianTi aRiarebebi.  
ramdenime mamakacma sasamarTlos aCvena niSnebi sxeulze, rac,  
maTi TqmiT, wamebis Sedegi iyo. Tumca sasamarTlom yurad ar  
iRo arc erTi aRniSnuli gancxadeba. ...~  
samarTlebrivi safuZveli  
I. konvenciis me-2 da me-3 muxlebis savaraudo darRveva  
56. ganmcxadeblebi amtkiceben, rom uzbekeTis respublikaSi maTi  
eqstradiciiT dairRva konvenciis me-2 da me-3 muxlebi,  
romlebSic naTqvamia:  
muxli 2  
`1. yoveli adamianis sicocxlis ufleba kanoniT aris daculi.  
aravis SeiZleba waerTvas sicocxle ganzrax. sicocxlis  
warTmeva dasaSvebia mxolod sikvdilis sasjelis aRsrulebis  
Sedegad, rac sasamarTlos ganaCeniT Seefarda mocemul pirs  
iseTi  
danaSaulis  
CadenisaTvis,  
romlisTvisac  
kanoni  
iTvaliswinebs am sasjels.  
2. sicocxlis warTmeva ar CaiTvleba am muxlis sawinaaRmdegod  
Cadenil qmedebad, Tu is Sedegad mohyva Zalis gamoyenebis  
absolutur aucileblobas:  
a) nebismieri  
piris  
dasacavad  
aramarTlzomieri  
Zaladobisagan;  
b) kanonieri dakavebis an kanonierad dapatimrebuli piris  
gaqcevis aRsakveTad;  
c) kanonier RonisZiebaTa ganxorcielebisas ajanyebis an  
amboxebis CasaxSobad.~  
muxli 3  
`aravin SeiZleba daeqvemdebaros wamebas an araadamianur an  
Rirsebis Semlaxvel mopyrobas an sasjels.~  
saqmis garemoebebis safuZvelze sasamarTlo pirvel rigSi  
ganixilavs me-3 muxlTan dakavSirebul saCivars.  
A.palatis ganCineba  
57. palatam daadgina, rom faqtebis saboloo dadgena ver  
moxerxda, vinaidan ganmcxadeblebs ar miecaT konvenciis me-3  
muxlTan  
dakavSirebiT  
maTi  
saCivris  
mxardamWeri  
mtkicebulebebis mopovebis mizniT damatebiTi informaciis  
miRebis SesaZlebloba. palatam miiCnia, rom mis xelT arsebuli  
mtkicebulebebi arasakmarisi iyo daskvnisTvis, rom adgili  
hqonda aRniSnuli muxlis darRvevas (ix. palatis ganCinebis 74-e  
da 77-e punqtebi).  
B. mxareTa argumentebi  
1. ganmcxadeblebi  
58. ganmcxadeblebis warmomadgenelma advokatebma ganacxades, rom  
ganmcxadebelTa eqstradiciis droisTvis arsebobda sakmarisi  
safuZvlebi varaudisTvis, rom maTi dabruneba uzbekeTSi  
gamoiwvevda maT daqvemdebarebas me-3 muxliT gaTvaliswinebuli  
mopyrobisadmi. amasTan dakavSirebiT maT dagmes uzbekeTis  
cixeebSi cudi pirobebis arseboba da wamebis gamoyenebis  
praqtika.  
59. TavianTi gancxadebebis mxardasaWerad advokatebma miuTiTes  
adamianis uflebaTa `saerTaSoriso sagamoZiebo struqturebis~  
angariSebze, romlebic gmoben politikuri disidentebis wamebis  
da maTdami sxva ukanono mopyrobis praqtikas saxelmwifos  
mxridan  
da  
uzbekeTis  
reJimis  
represiul  
politikas  
disidentebis mimarT.  
60. advokatebi acxadeben, rom ganmcxadeblebma ar aRiares  
TurqeTSi eqstradiciis samarTalwarmoebis dros maT mimarT  
wayenebuli braldebebi da waradgines maTi argumentaciis  
damamtkicebeli mtkicebulebebi. Sesabamisad, is faqti, rom  
ganmcxadeblebma, romlebsac uari eTqvaT maT mier arCeuli  
advokatis samarTlebriv daxmarebaze, srulad aRiares igive  
braldebebi uzbekeTis xelisuflebis winaSe, miuTiTebs, rom  
isini wamebisa da sxva ukanono mopyrobis gziT aiZules,  
`eRiarebinaT~ danaSaulebi, romlebic ar CaudeniaT.  
2. mTavroba  
61. mTavroba acxadebs, rom eqstradiciis samarTalwarmoebisas me-  
3 muxli mxolod maSin SeiZleba iqnes gamoyenebuli, rodesac  
dadgenilia, rom eqstradiciis moTxovnis gamgzavn saxelmwifoSi  
adgili eqneba akrZalul mopyrobas an dasjas da rodesac  
Sesabamisi piri warmoadgens myar mtkicebulebas, rom arsebobs  
mniSvnelovani safuZveli varaudisTvis, rom igi daeqvemdebareba  
wamebas an ukanono mopyrobas.  
62. mTavrobam SeniSna, rom ganmcxadeblebis eqstradicia moxda  
mxolod mas Semdeg, rac uzbekeTis xelisuflebisgan miRebuli  
iqna saTanado rwmunebebi. es rwmunebebi Seicavda valdebulebas,  
ganmcxadeblebs ar SefardebodaT sikvdiliT dasja an isini ar  
daqvemdebarebodnen wamebas an sxva ukanono mopyrobas an mTeli  
maTi qonebis konfiskacias. uzbekeTis xelisuflebam warmoadgina  
rwmunebebi, rom uzbekeTis respublika, romelic gaero-s wamebis  
sawinaaRmdego  
adasturebda  
konvenciis  
mis valdebulebas,  
monawilea,  
iRebda  
da  
kvlav  
Seesrulebina  
konvenciis  
moTxovnebi rogorc TurqeTTan, ise mTel saerTaSoriso  
sazogadoebasTan mimarTebaSi. garda amisa, adamianis uflebaTa  
organizaciebis angariSebi ar Seicavda raime informacias,  
romelic adasturebs me-3 muxlis darRvevas.  
63. mTavrobam aRniSna, rom ganmcxadeblebs, romlebsac brali  
edebodaT terorizmSi, uzbekeTis uzenaesma sasamarTlom miusaja  
Sesabamisad oci da TerTmeti wliT Tavisuflebis aRkveTa, xolo  
sasamarTlo sxdomas oTxmocamde adamiani eswreboda, maT Soris  
TurqeTis  
da  
sxva  
saelCoebis  
da  
“Helsinki  
Watch”-is  
warmomadgenlebi.  
mTavrobam  
damatebiT  
aRniSna,  
rom  
ganmcxadeblebi uzbekeTis cixeSi moinaxula TurqeTis saelCos  
orma warmomadgenelma, romelTac ganmcxadeblebma acnobes, rom  
maT mimarT ukanono mopyroba ar yofila gamoyenebuli  
sasamarTlomde an mis Semdeg.  
64. mTavroba amtkicebs, rom me-3 muxli ar unda iqnes ise  
ganmartebuli, TiTqos gadamcem saxelmwifos ganusazRvreli  
valdebulebebi aqvs. saxelmwifos valdebuleba unda damTavrdes  
maSin, rodesac eqstradirebuli piri cnobili iqneba damnaSaved  
da  
damaxinjebulad iqneba gagebuli, Tu vityviT, rom gadamcemma  
saxelmwifom, eqstradiciis xelSekrulebis Sesabamisad  
daiwyebs  
sasjelis  
moxdas.  
me-3  
muxlis  
teqsti  
eWvmitanilis gadacemis gziT, dauqvemdebara igi im mopyrobas an  
dasjas, romelic mis mimarT ganxorcielda mimReb saxelmwifoSi  
misi msjavrdebisa da sasjelis Sefardebis Semdeg. aseTi  
gadawyvetileba daarRvevda saerTaSoriso xelSekrulebebiT  
gaTvaliswinebul  
uflebebs  
da  
winaaRmdegobaSi  
movidoda  
saerTaSoriso sasamarTlo procesebis normebTan, vinaidan  
gamoiwvevda sasamarTlo gadawyvetilebis gamotanas im ucxo  
saxelmwifoTa Sinaur saqmeebze, romlebic ar arian konvenciis  
monawileebi. iqmneba safrTxe, rom amiT monawile saxelmwifos  
miadgeba seriozuli ziani, vinaidan igi veRar SeZlebs  
saerTaSoriso  
terorizmisa  
da  
organizebuli  
danaSaulis  
winaaRmdeg brZolaSi TanamSromlobas.  
3. sxva monawileebi  
65. “Human Rights Watch”-ma da “AIRE Centre”-ma miuTiTes saqmisTvis  
mniSvnelovan dros uzbekeTSi damoukidebeli muslimebis mimarT  
ganxorcielebul represiebze. kerZod, maT ganacxades, rom  
ganmcxadeblebis axlo naTesavebi daeqvemdebarnen wamebas, xolo  
politpatimrebi gardaicvalnen uzbekeTis cixeebSi maTdami  
ukanono  
mopyrobis  
Sedegad.  
aseve,  
uzbekeTSi  
arsebuli  
politikuri viTarebis da uSiSroebis Zalebze saTanado  
sasamarTlo kontrolis ararsebobis gaTvaliswinebiT, uzbekeTis  
mTavrobisgan miRebuli rwmunebebi ar warmoadgens sakmaris  
garantias ganmcxadeblebisaTvis.  
C.sasamarTlos Sefaseba  
1. Sesabamisi principebi  
66. monawile saxelmwifoebs ufleba aqvT, damkvidrebuli  
saerTaSoriso samarTlis Tanaxmad da maTi saerTaSoriso-  
saxelSekrulebo  
valdebulebebis,  
maT  
Soris  
konvenciis,  
gaTvaliswinebiT gaakontrolon maT teritoriaze ucxoelTa  
Sesvla, yofna da gaZeveba. politikuri TavSesafris ufleba ar  
aris aRniSnuli arc konvenciaSi da arc mis oqmebSi (ix. 1991  
wlis 30 oqtombris ganCineba saqmeze Vilvarajah and Others v. the United  
Kingdom, Series A, #215, gv. 34, punqti 102).  
67. sasamarTlos am damkvidrebuli praqtikis Tanaxmad, monawile  
saxelmwifos mier eqstradiciam SeiZleba gamoiwvios me-3 muxlis  
safuZvelze sakiTxis dayeneba da, Sesabamisad, am saxelmwifos  
pasuxismgebloba konvenciis Sesabamisad, rodesac warmodgenilia  
sakmarisi  
safuZvlebi  
varaudisTvis,  
rom  
eqstradiciis  
SemTxvevaSi Sesabamis pirs mimRebi saxelmwifos teritoriaze  
emuqreba me-3 muxliT akrZaluli mopyrobisadmi daqvemdebarebis  
realuri  
aucilebelia eqstradiciis momTxovn saxelmwifoSi arsebuli  
pirobebis Sefaseba konvenciis me-3 muxliT dadgenil  
safrTxe.  
aseTi  
pasuxismgeblobis  
dasadgenad  
standartebTan mimarTebaSi. Tumca sakiTxi ar exeba sasamarTlos  
mier gadawyvetilebis gamotanas mimRebi saxelmwifos Sesaxeb an  
misi pasuxismgeblobis Sesaxeb arc zogadi saerTaSoriso  
samarTlis, arc konvenciis da arc sxva safuZvelze. rac Seexeba  
konvenciis mixedviT arsebul an SesaZlo pasuxismgeblobas, es  
aris is pasuxismgebloba, romelic monawile saxelmwifos  
SeiZleba daekisros mis mier iseTi qmedebis ganxorcielebis  
gamo, risi uSualo Sedegic iqneba piris daucvelad datoveba  
akrZaluli ukanono mopyrobis winaSe (ix. 1989 wlis 7 ivlisis  
ganCineba saqmeze Soering v. the United Kingdom, Series A, #161, gv. 35,  
punqtebi 89-91).  
68. Zneli dasajerebelia, rom `politikuri tradiciebis,  
idealebis, Tavisuflebisa da samarTlis uzenaesobis saerTo  
memkvidreobasTan~ – rasac konvenciis preambula miuTiTebs –  
SesabamisobaSia is, rom monawile saxelmwifom winaswari  
SecnobiT gadasces piri sxva saxelmwifos, rodesac arsebobs  
sakmarisi safuZveli varaudisTvis, rom am pirs emuqreba wamebis  
an araadamianuri an damamcirebeli mopyrobis an sasjelis  
safrTxe (zemoaRniSnuli Soering-issaqme, gv. 35, punqti 88).  
69. imis dadgenisas, warmodgenili iqna Tu ara sakmarisi  
safuZveli varaudisTvis, rom me-3 muxliT akrZaluli mopyrobis  
realuri safrTxe arsebobs, sasamarTlo aRniSnul sakiTxs  
Seafasebs mis xelT arsebuli yvela masalis an, saWiroebis  
SemTxvevaSi,  
sakuTari  
iniciativiT  
mopovebuli  
masalis  
gaTvaliswinebiT.  
vinaidan  
monawile  
saxelmwifos  
pasuxismgebloba me-3 muxlis safuZvelze ganisazRvreba iseTi  
qmedebiT, romelic pirs daucvels tovebs ukanono mopyrobis  
safrTxis winaSe, pirvel rigSi unda Sefasdes safrTxis  
arseboba im faqtebis mixedviT, romlebic cnobili iyo an  
cnobili  
unda  
yofiliyo  
monawile  
saxelmwifosTvis  
eqstradiciis momentisTvis; Tumca sasamarTlos ar ekrZaleba  
gaiTvaliswinos is informaciac, romelic cnobili gaxda  
eqstradiciis Semdegac. amas SeiZleba mniSvneloba hqondes im  
Sefasebis dadasturebis an uaryofisTvis, romelic monawile  
saxelmwifom gaakeTa ganmcxadeblebis safuZvlian SiSTan da sxva  
sakiTxebTan mimarTebaSi (ix. 1991 wlis 20 martis ganCineba  
saqmeze Cruz Varas and Others v. Sweden, Series A, # 201, gv. 29-30,  
punqtebi 75-76, da zemoaRniSnuli saqme Vilvarajah and Others, gv. 36,  
punqti 107).  
magram Tu sasamarTlos mier saqmis ganxilvis momentisTvis  
ganmcxadebeli ar aris eqstradirebuli an deportirebuli, maSin  
saqmisTvis mniSvnelovani dro aris sasamarTloSi saqmis  
ganxilvis dro (ix. 1996 wlis 15 noembris ganCineba saqmeze Chahal  
v. the United Kingdom, angariSi 1996-V, punqtebi 85-86).  
aseTi viTareba, rogorc wesi, warmoiSveba maSin, rodesac  
deportacia an eqstradicia SeCerebulia sasamarTlos mier  
sasamarTlos reglamentis 39-e muxlis Sesabamisad gacemuli  
droebiTi RonisZiebis Sesaxeb brZanebis Sedegad. xSirad aseTi  
brZaneba niSnavs imas, rom sasamarTlos jer kidev ar moupovebia  
yvela Sesabamisi mtkicebuleba, rac mas aucileblad miaCnia  
mimReb qveyanaSi me-3 muxliT akrZaluli mopyrobis realuri  
safrTxis Sesafaseblad.  
70. garda amisa, ukanono mopyroba sisastikis garkveul minimalur  
dones unda akmayofilebdes imisaTvis, rom moeqces me-3 muxlis  
moqmedebis  
sferoSi.  
am  
minimaluri  
donis  
gansazRvra,  
konkretuli saqmis garemobebis mixedviT, SefasebiTia; es  
damokidebulia saqmis yvela garemoebaze, rogoricaa mopyrobis  
an sasjelis xasiaTi da konteqsti, ganxorcielebis meTodi,  
xangrZlivoba  
da  
fizikuri  
da  
fsiqikuri  
Sedegebi  
(ix.  
zemoxsenebuli saqmeVilvarajah and Others, gv. 36, punqti 107).  
ukanono mopyrobis Sesaxeb gancxadeba dasabuTebuli unda iyos  
Sesabamisi mtkicebulebiT (ix., mutatis mutandis, 1993 wlis 22  
seqtembris ganCineba saqmeze Klaas v. Germany, Series A, # 269, gv. 17-  
18, punqti 30).  
2. zemoxsenebuli principebis gamoyeneba mocemul saqmeSi  
71. me-3 muxlTan mimarTebaSi dasmul sakiTxTan dakavSirebiT  
unda dadgindes, rom eqstradirebis momentisTvis arsebobda  
realuri  
safrTxe,  
rom  
ganmcxadeblebi  
uzbekeTSi  
daeqvemdebarebodnen me-3 muxliT akrZalul mopyrobas.  
72.  
sasamarTlo  
mxedvelobaSi  
iRebs  
ganmcxadebelTa  
warmomadgenlebis miniSnebas adamianis uflebaTa saerTaSoriso  
organizaciebis angariSebSi miTiTebul informaciaze, romelSic  
isini gmoben politikuri disidentebis wamebis da maTdami sxva  
ukanono mopyrobis praqtikas saxelmwifos mxridan da uzbekeTis  
reJimis represiul politikas aseTi disidentebis mimarT.  
sasamarTlo mxedvelobaSi iRebs “Amnesty International”-is mier 2001  
wlis  
grZeldeboda Setyobinebebi samarTaldamcavebis mier akrZaluli  
islamisturi opoziciuri partiebisa da moZraobebis ...  
angariSSi  
gakeTebul  
gancxadebas:  
`dausruleblad  
mxardamWerTa mimarT ukanono mopyrobis da maTi wamebis Sesaxeb~  
(ix. punqti 55 zemoT).  
73. magram, miuxedavad imisa, rom es dakvirvebebi aRwers zogad  
situacias uzbekeTSi, isini ver adasturebs ganmcxadeblebis mier  
mocemul saqmeSi wamoyenebul varaudebs da saWiroebs damatebiT  
dadasturebas sxva mtkicebulebebiT.  
74. ganmcxadeblebis eqstradicia uzbekeTSi moxda 1999 wlis 27  
marts, miuxedavad sasamarTlos mier reglamentis 39-e muxlis  
Sesabamisad miTiTebuli droebiTi RonisZiebisa (ix. punqtebi 24-27  
zemoT). amitom es aris is TariRi, romlis droisTvisac unda  
Sefasdes uzbekeTSi ganmcxadeblebis mimarT me-3 muxliT  
akrZaluli  
ukanono  
mopyrobis  
ganxorcielebis  
realuri  
safrTxis arseboba.  
75. reglamentis 39-e muxlis gamoyenebiT sasamarTlom miuTiTa,  
rom mas, im droisTvis mis xelT arsebuli informaciaze  
dayrdnobiT, ar SeeZlo mieRo saboloo gadawyvetileba realuri  
safrTxis arsebobis Sesaxeb. TurqeTs rom Seesrulebina  
reglamentis 39-e muxlis Sesabamisad dadgenili droebiTi  
RonisZieba, maSin Sesabamisi TariRi iqneboda sasamarTlos mier  
mis xelT arsebuli informaciis safuZvelze saqmis ganxilvis  
TariRi (ix. punqti 69 zemoT da zemoaRniSnuli Chahal-is saqme,  
punqtebi 85-86). TurqeTis mier sasamarTlos mier miTiTebuli  
droebiTi  
RonisZiebis  
Seusruleblobam  
xeli  
SeuSala  
sasamarTlos normaluri proceduris ganxorcielebaSi. Tumca  
sasamarTlos ar SeuZlia imsjelos, ra iqneboda saqmis Sedegi,  
TurqeTs  
rom  
Seesrulebina  
misi  
moTxovna  
eqstradiciis  
SeCerebis Taobaze. amitom sasamarTlo imsjelebs TurqeTis  
pasuxismgeblobaze me-3 muxlis safuZvelze, im viTarebis  
gaTvaliswinebiT, rac arsebobda 1999 wlis 27 martisTvis.  
76. sasamarTlo aRniSnavs mTavrobis mtkicebas imis Taobaze, rom  
ganmcxadeblebis eqstradicia moxda mas Semdeg, rac uzbekeTis  
mTavrobisgan miRebuli iqna rwmunebebi. am dokumentis teqstis  
mixedviT, is rwmuneba, rom `ganmcxadeblebis qoneba ar  
daeqvemdebareba  
konfiskacias  
da  
ganmcxadeblebi  
ar  
daeqvemdebarebian wamebas an sikvdiliT dasjas~ gakeTebuli iyo  
uzbekeTis respublikis prokuroris mier, romelic damatebiT  
acxadebda: `uzbekeTis respublika monawilea gaero-s wamebis  
sawinaaRmdego konvenciisa; is iRebs da kvlav adasturebs  
valdebulebas, Seasrulos aRniSnuli konvenciis moTxovnebi  
rogorc  
TurqeTTan,  
ise  
mTel  
saerTaSoriso  
sazogadoebriobasTan mimarTebaSi.~ mTavrobam aseve warmoadgina  
samedicino daskvnebi, romlebic Sedgenili iyo uzbekeTis im  
cixeebis eqimebis mier, romlebSic sasjels ixdian batoni  
mamatkulovi da batoni askarovi (ix. punqtebi 28 da 34 zemoT).  
77. mis winaSe arsebuli masalebis safuZvelze sasamarTlos ar  
SeuZlia daaskvnas, rom zemoxsenebuli TariRisTvis arsebobda  
arsebiTi safuZveli varaudisTvis, rom arsebobda realuri  
safrTxe, rom ganmcxadeblebi daeqvemdebarebodnen me-3 muxliT  
akrZalul mopyrobas. TurqeTis mier sasamarTlos reglamentis  
39-e muxliT gaTvaliswinebuli miTiTebis Seusrulebloba, ris  
gamoc sasamarTlos xeli SeeSala realuri safrTxis SefasebaSi  
ise, rogorc is Tvlida saWirod saqmis garemoebebidan  
gamomdinare, ganxiluli iqneba qvemoT, 34-e muxlis safuZvelze.  
Sesabamisad, ver dgindeba konvenciis me-3 muxlis darRveva.  
78. ganixila ra ganmcxadebelTa mier me-3 muxlis safuZvelze  
dayenebuli sakiTxebi (ix. punqtebi 71-77 zemoT), sasamarTlos  
miaCnia, rom saWiro ar aris maTi calke ganxilva me-2 muxlis  
mixedviT.  
II. konvenciis me-6 muxlis savaraudo darRveva  
79.  
ganmcxadeblebi  
Ciodnen  
TurqeTSi  
eqstradiciis  
samarTalwarmoebis da uzbekeTSi sisxlis samarTalwarmoebis  
usamarTlobis Sesaxeb. isini miuTiTebdnen konvenciis me-6 muxlis  
pirvel punqts, romlis Sesabamisi nawilis Tanaxmad:  
`1. ... wardgenili sisxlissamarTlebrivi nebismieri braldebis  
safuZvlianobis gamorkvevisas yvelas aqvs ... misi saqmis  
samarTliani ... ganxilvis ufleba kanonis safuZvelze Seqmnili  
damoukidebeli da miukerZoebeli sasamarTlos mier.~  
A.palatis ganCineba  
80. palatam daadgina, rom me-6 muxlis pirveli punqti ar  
gamoiyeneboda  
TurqeTSi  
gamarTuli  
eqstradiciis  
samarTalwarmoebis mimarT (ix. palatis ganCinebis punqtebi 80-81).  
rac Seexeba sisxlis samarTalwarmoebas uzbekeTSi, palatam  
daadgina, rom mis winaSe warmodgenili mtkicebulebebiT ar  
mtkicdeboda, rom ganmcxadeblebs uari uTxres samarTlian  
sasamarTloze da rom am sakiTxTan mimarTebaSi me-6 muxlis  
pirveli punqtis safuZvelze raime sxva calke sakiTxi ar  
warmoiSveboda (ix. palatis ganCinebis punqti 87).  
B.eqstradiciis samarTalwarmoeba TurqeTSi  
81. ganmcxadeblebi acxadeben, rom maT ar hqoniaT samarTliani  
ganxilva sisxlis samarTlis sasamarTloSi, romelmac maTi  
eqstradiciis moTxovnis Sesaxeb gadawyvetileba gamoitana,  
vinaidan maT ar hqondaT saqmis yvela masalis gacnobis  
SesaZlebloba  
da  
SesaZlebloba,  
waredginaT  
sakuTari  
argumentacia maTTvis bralad Seracxuli danaSaulebis xasiaTis  
Sesaxeb.  
82. sasamarTlo ganmeorebiT acxadebs, rom ucxoelTa qveyanaSi  
Sesvlis, darCenis da qveynidan maTi deportaciis Sesaxeb  
gadawyvetilebebi ar exeba samoqalaqo uflebaTa da movaleobaTa  
gansazRvras an nebismieri wardgenili sisxlissamarTlebrivi  
braldebis safuZvlianobis gamorkvevas, rogorc es aRniSnulia  
konvenciis me-6 muxlis pirvel punqtSi (ix. Maaouia v. France [GC],  
#. 39652/98, punqti 40, ECHR 2000-X; Penafiel Salgado v. Spain (dec.), #  
65964/01, 2002 wlis 16 aprili; Sardinas Albo v. Italy (dec.), # 56271/00,  
2004 wlis 8 ianvari).  
83. Sesabamisad, me-6 muxlis pirveli punqti am SemTxvevaSi ar  
gamoiyeneba.  
C.sisxlis samarTalwarmoeba uzbekeTSi  
84. ganmcxadeblebi acxadeben, rom maT ar hqondaT samarTliani  
sasamarTlos SesaZlebloba sakuTari warmoSobis qveyanaSi da  
maT emuqrebodaT sikvdiliT dasjis realuri safrTxe. amasTan  
dakavSirebiT isini amtkiceben, rom uzbekeTis sasamarTlo  
xelisufleba  
ar  
aris  
damoukidebeli  
aRmasrulebeli  
xelisuflebisgan.  
85. ganmcxadebelTa warmomadgenlebis TqmiT, ganmcxadeblebi  
mowyvetili iyvnen gare samyaros maTi sasamarTlo ganxilvebis  
dawyebamde  
da  
ar  
miecaT  
SesaZlebloba,  
warmodgenilni  
yofiliyvnen maT mier arCeuli advokatis mier. maTi TqmiT,  
ZiriTadi punqtebi, romlebic gamamtyunebeli ganaCenis gamotanas  
daedo safuZvlad, miRebuli iqna wamebis meSveobiT.  
86. mTavroba ambobs, rom ganmcxadeblebis eqstradiciis gamo  
saxelmwifos ver daekisreba pasuxismgebloba konvenciis me-6  
muxlis pirveli punqtis safuZvelze.  
87. ori sxva mxare, “Human Rights Watch” da “AIRE Centre”, acxadebs,  
rom ganmcxadeblebi mowyvetilni iyvnen gare samyaros maTi  
sasamarTlo ganxilvis dawyebamde da rom, vinaidan maT dacvas  
axorcielebdnen gamoZiebis xelmZRvaneli prokuroris mier  
daniSnuli advokatebi, ganmcxadeblebs ar miecaT SesaZlebloba,  
warmodgenilni yofiliyvnen maT mier arCeuli advokatebiT.  
88.  
sasamarTlo  
aRniSnavs,  
rom  
zemoxsenebul  
Soeing-is  
gadawyvetilebaSi (punqti 45 zemoT) sasamarTlom ganacxada:  
`sisxlis  
samarTalwarmoebaSi  
samarTliani  
sasamarTlos  
uflebas, rogorc is asaxulia me-6 muxlSi, gansakuTrebuli  
adgili uWiravs demokratiul sazogadoebaSi. sasamarTlo ar  
gamoricxavs, rom gamonaklis SemTxvevaSi marTalac SeiZleba  
eqstradiciis gadawyvetileba moeqces me-6 muxlis moqmedebis  
sferoSi iseT garemoebebSi, rodesac devnil pirs aSkarad uari  
uTxres samarTlian sasamarTloze an mas aseTi uaris safrTxe  
emuqreba...~  
89. sasamarTlo aRniSnavs, rom mocemul saqmeSi ganmcxadeblebi  
uzbekeTis xelisuflebas gadaecnen 1999 wlis 27 marts. 1999 wlis  
28 ivniss uzbekeTis respublikis uzenaesma sasamarTlom batoni  
mamatkulovi da batoni askarovi damnaSaveebad cno sxvadasxva  
danaSaulebSi da miusaja maT Sesabamisad oci wliT da  
TerTmeti wliT Tavisuflebis aRkveTa (ix. punqti 32 zemoT).  
90. sasamarTlos miaCnia, rom iseve, rogorc me-2 da me-3 muxlebiT  
akrZaluli  
mopyrobis  
safrTxe,  
daniSnulebis  
qveyanaSi  
marTlmsajulebaze aSkara uaris safrTxe unda Sefasdes im  
faqtebiT, romlebic monawile saxelmwifosTvis cnobili iyo an  
cnobili  
eqstradiciis  
unda  
yofiliyo  
mis  
rodesac  
mier  
Sesabamisi  
eqstradicia  
pirebis  
Cerdeba  
momentisTvis.  
sasamarTlos miTiTebis safuZvelze reglamentis 39-e muxlis  
Sesabamisad, marTlmsajulebaze aSkara uari unda Sefasdes aseve  
sasamarTlos mier saqmis ganxilvis momentisTvis sasamarTlos  
xelT arsebuli informaciis safuZvelze (ix., mutatis mutandis,  
punqtebi 75-77 zemoT).  
91. ganmcxadeblebi gadaecnen uzbekeTs 1999 wlis 27 marts. Tumca,  
arsebuli informaciis gaTvaliswinebiT, SesaZloa im droisTvis  
yofiliyo mizezebi varaudisTvis, rom isini ar miiRebdnen  
samarTlian  
sasamarTlos  
daniSnulebis  
qveyanaSi,  
magram  
warmodgenili ar aris sakmarisi mtkicebuleba imis misaCnevad,  
rom garkveuli SesaZlo darRvevebi sasamarTlo ganxilvisas  
SeiZleba CaTvliliyo aSkara uarad marTlmsajulebaze, im  
gagebiT, rogorc es mocemulia Soering-is ganCinebis 113-e punqtSi.  
TurqeTis  
mier  
sasamarTlos  
reglamentis  
39-e  
muxliT  
gaTvaliswinebuli  
miTiTebis  
Seusrulebloba,  
ris  
gamoc  
sasamarTlos xeli SeeSala realuri safrTxis SefasebaSi ise,  
rogorc is Tvlida saWirod saqmis garemoebebidan gamomdinare,  
ganxiluli iqneba qvemoT, 34-e muxlis safuZvelze.  
Sesabamisad, ar dgindeba me-6 muxlis pirveli punqtis darRveva.  
III. konvenciis 34-e muxlis savaraudo darRveva  
92. ganmcxadebelTa warmomadgenlebi amtkiceben, rom batoni  
mamatkulovis da batoni askarovis eqstradirebiT, sasamarTlos  
mier  
sasamarTlos  
reglamentis  
39-e  
muxlis  
safuZvelze  
gakeTebuli miTiTebis sawinaaRmdegod, TurqeTma ar Seasrula  
masze konvenciis 34-e muxliT dakisrebuli valdebulebebi.  
konvenciis 34-e muxlis Tanaxmad:  
`sasamarTlos SeuZlia miiRos ganacxadebi nebismieri fizikuri  
piris,  
arasamTavrobo  
organizaciis  
an  
calkeul  
pirTa  
jgufisagan, romlebic amtkiceben, rom isini arian erT-erTi  
maRali xelSemkvreli mxaris mier konvenciiT an misi oqmebiT  
gaTvaliswinebuli uflebebis darRvevis msxverplni. maRali  
xelSemkvreli mxareebi kisruloben valdebulebas, arafriT  
SeuSalon xeli am uflebis efeqtian ganxorcielebas.~  
sasamarTlos reglamentis 39-e muxli adgens:  
`1. palatas an, sadac es Sesaferisia, mis Tavmjdomares, SeuZlia  
mxaris an nebismieri Sesabamisi piris moTxovniT an sakuTari  
iniciativiT miuTiTos mxareebs nebismieri droebiTi RonisZieba,  
romlis gamoyenebasac igi gadawyvets mxareTa interesebidan  
gamomdinare an samarTalwarmoebis jerovnad ganxorcielebis  
mizniT.  
2. am RonisZiebis Sesaxeb unda ecnobos ministrTa komitets.  
3. palatas SeuZlia mosTxovos mxareebs informacia nebismier  
sakiTxTan dakavSirebiT, romelic exeba im droebiTi RonisZiebis  
ganxorcielebas,  
gacemuli.~  
romelze  
miTiTebac  
palatis  
mier  
iqna  
A. palatis ganCineba  
93. Tavis 2003 wlis 6 Tebervlis ganCinebaSi palatam ganacxada:  
`110. ... konvenciis monawile nebismieri saxelmwifo, romelsac  
mieTiTa droebiTi RonisZiebis Sesaxeb savaraudo darRveviT  
dazaralebulisTvis gamousworebeli zianis miyenebis Tavidan  
acilebis mizniT, valdebulia, Seasrulos es RonisZiebebi da  
Tavi Seikavos nebismieri moqmedebis an umoqmedobisgan, romelic  
Zirs uTxris saboloo ganCinebis avtoritetsa da efeqtianobas.  
111. aqedan gamomdinare, sasamarTlos reglamentis 39-e muxlis  
safuZvelze  
RonisZiebebis  
sasamarTlos  
SeusruleblobiT  
mier  
miTiTebuli  
TurqeTma daarRvia  
droebiTi  
masze  
konvenciis 34-e muxliT dakisrebuli valdebulebebi.~  
B. mxareTa gancxadebebi  
1. ganmcxadeblebi  
94. ganmcxadebelTa warmomadgenlebma aRniSnes, rom, miuxedavad  
maTi mimarTvebisa xelisuflebis organoebisadmi, ar miecaT maTi  
dacvis qveS myof pirebTan dakavSirebis SesaZlebloba am  
ukanasknelTa eqstradiciis Semdeg. garda amisa, ganmcxadeblebs  
ar miecaT sakiTxebis damatebiTi gamokvlevis SesaZlebloba me-3  
muxlTan  
dakavSirebiT  
maTi  
gancxadebebis  
mxardamWer  
mtkicebulebaTa mopovebis mizniT. amgvarad, ganmcxadeblebis  
eqstradiciiT realurad SeeSala xeli sasamarTlosTvis maTi  
argumentaciis wardgenas.  
2. mTavroba  
95. mTavrobam aRniSna, rom konvenciis 34-e muxlis safuZvelze  
sxva calke sakiTxi ar warmoiSoboda, vinaidan 34-e muxlis  
safuZvelze dayenebuli saCivari igive iyo, rac ganmcxadeblebma  
me-3 muxlis safuZvliT daayenes, rasac mTavroba dausabuTeblad  
miiCnevs.  
96. rac Seexeba sasamarTlos mier sasamarTlos reglamentis 39-e  
muxlis Sesabamisad miTiTebul droebiT RonisZiebas, mTavroba  
miuTiTebs zemoxsenebul kruz varasisa da sxvebis saqmeze  
gamotanil ganCinebaze da amtkicebs, rom monawile saxelmwifo  
ar aris valdebuli, Seasrulos aseTi miTiTebebi.  
97. mTavrobis mtkicebiT, mocemul saqmeSi, droebiTi RonisZiebis  
miTiTebis Sesaxeb werilis teqstidan gamomdinare, aRniSnuli  
RonisZieba savaldebulo xasiaTs ar atarebda. saerTaSoriso  
sasamarTloebis  
ganisazRvreba  
moqmedebis  
saerTaSoriso  
uflebamosilebis  
farglebi  
Tu  
xelSekrulebebiT.  
xelSekruleba maT ar aniWebs droebiTi RonisZiebis gamoyenebis  
Sesaxeb savaldebulo brZanebis gacemis uflebas, maSin maT aseTi  
ufleba ar gaaCniaT.  
3. sxva mxareebi  
98. iuristTa saerTaSoriso komisiam aRniSna, rom saerTaSoriso  
samarTlis zogadi principebis, saerTaSoriso saxelSekrulebo  
samarTlis  
gaTvaliswinebiT,  
da  
saerTaSoriso  
sasamarTlos  
CveulebiTi  
reglamentis  
samarTlis  
39-e muxlis  
Sesabamisad miTiTebuli droebiTi RonisZieba savaldebuloa  
Sesabamisi saxelmwifosTvis.  
C. sasamarTlos Sefaseba  
99. is faqti, rom mopasuxe mTavrobam ar Seasrula sasamarTlos  
mier  
sasamarTlos  
reglamentis  
39-e  
muxlis  
Sesabamisad  
miTiTebuli droebiTi RonisZieba, warmoSobs sakiTxs – daarRvia  
Tu ara mopasuxe mTavrobam masze konvenciis 34-e muxliT  
dakisrebuli valdebuleba, rac gamoixateba individualuri  
ganacxadis uflebis ganxorcielebisTvis xelis arSeSlaSi.  
1. zogadi mosazrebebi  
(a) individualuri ganacxadis uflebis ganxorcieleba  
100. sasamarTlom adre ukve ganacxada, rom individualuri  
ganacxadis uflebis Sesaxeb debuleba (konvenciis 34-e muxli, me-  
11 oqmiT cvlilebebis Setanamde 25-e muxli) erT-erTi ZiriTadi  
garantiaa adamianis uflebaTa dacvis konvenciuri sistemis  
efeqtianobisa. aseTi arsebiTi debulebis interpretaciisas  
sasamarTlom mxedvelobaSi unda miiRos konvenciis, rogorc  
adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa koleqtiuri  
ganxorcielebis xelSekrulebis, specialuri xasiaTi. klasikuri  
saxis saerTaSoriso xelSekrulebebisgan gansxvavebiT, konvencia  
moicavs ufro mets, vidre xelSemkvrel mxareTa Soris ubralod  
urTierTSeTanxmebas.  
valdebulebaTa qsels, obieqtur valdebulebebs, romlebic,  
preambulis sityvebis Tanaxmad, efuZneba `koleqtiur  
igi  
qmnis  
erTobliv,  
ormxriv  
ganxorcielebas~ (ix., mutatis mutandis, Loizidou v. Turkey (winaswari  
sawinaaRmdego argumentacia), 1995 wlis 23 marti, Series A, # 310,  
punqti 70).  
101. konvenciis, rogorc individualuri adamianebis dacvis  
dokumentis, obieqti da mizani moiTxovs, rom misi debulebebi  
ganmartebuli  
da  
gamoyenebuli  
iqnes  
ise,  
rom  
masSi  
gaTvaliswinebuli dacvis meqanizmebi iyos praqtikuli da  
qmediTi, rogorc individualuri ganacxadebis sistemis nawili.  
amasTan,  
Tavisuflebebis nebismieri interpretacia SesabamisobaSi unda  
iyos `konvenciis, rogorc demokratiuli sazogadoebis  
konvenciiT  
garantirebuli  
uflebebisa  
da  
idealebisa da Rirebulebebis uzrunvelmyofi da xelSemwyobi  
dokumentis, zogad suliskveTebasTan~ (ix. zemoxsenebuli Soering-  
is saqme, punqti 87 da, mutatis mutandis, Klass and Others v. Germany, 1978  
wlis 6 seqtembris ganCineba, Series A, # 28, gv. 18, punqti 34).  
102. valdebuleba, arafriT iqnes xelyofili individualuri  
ganacxadis uflebis efeqtiani ganxorcieleba, gamoricxavs  
nebismier xelyofas piris uflebisa, efeqtianad warmoadginos  
Tavisi  
ganacxadi  
da  
misdios  
mas  
sasamarTlos  
winaSe  
samarTalwarmoebisas. am sakiTxze sasamarTlos sxva adreul  
gadawyvetilebebSic  
umsjelia.  
uflebis  
gansakuTrebiT  
potenciur  
Tavisuflad  
34-e  
muxliT  
sistemis  
danergili  
efeqtiani  
individualuri  
moqmedebisTvis  
ganmcxadeblebs  
sasamarTlosTan  
ganacxadis  
mniSvnelovania,  
ganmcxadeblebs  
dakavSireba  
rom  
SeeZloT  
an  
xelisuflebis  
organoebis mxridan yovelgvari zewolis gareSe, rac SeiZleba  
gulisxmobdes ganacxadis ukan gamotanas an mis Secvlas.  
rogorc sasamarTlom Tavis adrindel ganCinebebSi aRniSna,  
`zewola~ gulisxmobs ara marto pirdapir iZulebas da daSinebis  
aSkara  
ganmcxadeblebis,  
qmedebebs  
maTi  
ganmcxadeblebis  
ojaxis wevrebis  
an  
potenciuri  
iuridiuli  
an  
warmomadgenlebis mimarT, aramed sxva arasaTanado arapirdapir  
qmedebebs an kontaqtebsac, romlebic mimarTulia iqiTken, rom  
ganmcxadebeli gadaarwmunon an gadaafiqrebinon mas konvenciiT  
gaTvaliswinebuli  
saSualebebis  
gamoyeneba  
(ix.,  
sxva  
avtoritetul wyaroebs Soris, 1998 wlis 23 seqtembris ganCineba  
saqmeze Petra v. Romania, Reports 1998-VII, punqti 43; 1998 wlis 25  
maisis ganCineba saqmeze Kurt v. Turkey, Reports 1998-III, gv. 1192, punqti  
159; 1996 wlis 18 dekembris ganCineba saqmeze Aksoy v. Turkey, Reports  
1996-VI, gv. 2288, punqti 105; 1996 wlis 16 seqtembris ganCineba  
saqmeze Akdivar and Others v. Turkey, Reports 1996-IV, gv. 1219, punqti 105).  
am miznebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo askvnis, rom 34-e  
muxliT  
dadgenili  
valdebuleba  
konkretulad  
moiTxovs  
xelSemkvreli saxelmwifosgan, rom man Tavi Seikavos ara marto  
ganmcxadeblebze zewolisgan, aramed nebismieri moqmedebis an  
umoqmedobisgan,  
romelic,  
ganacxadis  
sagnobrivi  
arsis  
ganadgurebiT an SecvliT, azrs daukargavs an sxvagvarad  
SeuSlis sasamarTlos mis mier am ganacxadis normaluri  
proceduruli wesebiT ganxilvaSi.  
(b) droebiTi RonisZiebebis miTiTeba konvenciuri sistemis  
mixedviT  
103. sasamarTlos reglamentis 39-e muxli uflebas aZlevs  
palatas an, sadac es Sesaferisia, mis Tavmjdomares, miuTiTos  
droebiTi RonisZiebebi. 39-e muxlis gamoyenebis safuZvlebi ar  
aris  
gansazRvruli  
sasamarTlos  
reglamentSi,  
magram  
dadgenilia sasamarTlos praqtikiT. iseve, rogorc adamianis  
uflebaTa evropuli komisiis praqtikis SemTxvevaSi konvenciis  
#11 oqmis ZalaSi Sesvlamde 1998 wels, sasamarTlo 39-e muxls  
mxolod SezRudul garemoebebSi iyenebs.  
104. droebiTi RonisZiebebis miTiTeba mxolod SezRudul  
sferoSi xdeba. Tumca sasamarTlo xSirad iRebs Suamdgomlobebs  
droebiTi RonisZiebebis gamoyenebis Taobaze, is praqtikaSi 39-e  
muxls iyenebs mxolod im SemTxvevaSi, rodesac arsebobs  
gamousworebeli  
zianis  
dadgomis  
gardauvali  
safrTxe.  
konvenciaSi ar moipoveba 39-e muxlis gamoyenebis sferos  
ganmsazRvreli konkretuli norma, magram Suamdgomlobebi misi  
gamoyenebis Sesaxeb, rogorc wesi, exeba sicocxlis uflebas  
(muxli 2), adamianis uflebas, ar daeqvemdebaros wamebas an  
araadamianur mopyrobas (muxli 3), gamonaklis SemTxvevebSi  
uflebas piradi da ojaxuri cxovrebis pativiscemaze da  
konvenciiT garantirebul sxva uflebebs. im saqmeTa udidesi  
umravlesoba,  
RonisZiebebi,  
romlebSic  
exeba  
miTiTebuli  
deportaciis  
iqna  
droebiTi  
eqstradiciis  
an  
samarTalwarmoebas.  
105.  
mTavrobas,  
umetes  
SemTxvevaSi  
Tumca sasamarTlos  
RonisZiebebi  
mieTiTeba  
uSlis  
mopasuxe  
xels,  
araferi  
RonisZiebebi miuTiTos ganmcxadeblebsac (ix., sxva avtoritetul  
wyaroebs Soris, Ilaşcu and Others v. Moldova and Russia [GC], ganacxadi  
#
48787/99, punqti 11, gamoqveyndeba ECHR 2004-Si). iSviaTia,  
rodesac saxelmwifoebi ar asruleben maTTvis miTiTebul  
droebiT RonisZiebebs.  
106. adamianis uflebaTa evropuli komisiis reglamentis 36-e  
muxli, romelic ZalaSi Sevida 1974 wlis 13 dekembers, adgenda:  
`komisias, xolo rodesac misi sxdomebi ar tardeba  
Tavmjdomares, ufleba aqvs, mxareebs miuTiTos nebismieri  
droebiTi  
interesebidan  
RonisZieba,  
gamomdinare  
romelic  
an  
sasurvelia  
winaSe  
mxareTa  
warmoebis  
komisiis  
jerovnad CatarebisaTvis.~  
droebiTi RonisZiebebis sakiTxis maregulirebel debulebaTa  
ZalaSi Sesvlamdec ki komisia sTxovda xolme mopasuxe  
mTavrobas, SeeCerebina iseTi RonisZiebebis aRsruleba, romelTa  
ganxorcielebis SemTxvevaSi azri daekargeboda komisiis winaSe  
ganacxadis ganxilvas. komisiam es praqtika sakmaod adreul  
etapze  
Camoayaliba  
da  
ZiriTadad  
mas  
eqstradiciis  
da  
deportaciis SemTxvevebis mimarT iyenebda, xolo Sesabamisi  
saxelmwifoebi Zalian karg TanamSromlobas aCvenebdnen (ix., sxva  
magaliTebs Soris, Greece v. the United Kingdom, ganacxadi # 176/56; X.  
v. Federal Republic of Germany, ganacxadi # 2396/65; Denmark, Norway,  
Sweden and the Netherlands v. Greece, ganacxadebi ## 3321/67, 3322/67,  
3323/67 da 3344/67; Denmark, Norway and the Netherlands v. Greece,  
ganacxadi # 4448/70; E. R. v. Federal Republic of Germany, ganacxadi #  
5207/71).  
saqmeSi Brückmann v. Federal Republic of Germany (ganacxadi # 6242/73)  
mopasuxe saxelmwifom TviT sakuTari Sidasaxelmwifoebrivi  
RonisZieba SeaCera komisiis mier saqmis ganxilvis dasrulebamde.  
107. sasamarTlos adre moqmedi reglamentis, romelic ZalaSi  
Sevida 1983 wlis 1 ianvars, 36-e muxlSi naTqvami iyo:  
`1. palatis Seqmnamde sasamarTlos Tavmjdomares SeuZlia,  
mxaris, komisiis, ganmcxadeblis an sxva Sesabamisi piris  
SuamdgomlobiT an sakuTari iniciativiT, miuTiTos nebismier  
mxares da, sadac es Sesaferisia, ganmcxadebels, nebismieri  
droebiTi RonisZieba, romelsac igi sasurvelad CaTvlis. aseTive  
uflebamosileba aqvs palatas misi Seqmnis Semdeg an, Tu palatis  
sxdomebi ar tardeba, mis Tavmjdomares.  
...~  
droebiTi RonisZiebebis miTiTebasTan dakavSirebuli yvelaze  
aRsaniSnavi saqme, romelic wina sasamarTlos mier iyo  
ganxiluli, aris zemoxsenebuli soeringis saqme, romelSic  
sasamarTlom Tavisi reglamentis 36-e muxlis safuZvelze  
miuTiTa britaneTis mTavrobas, rom arasasurveli iqneboda, Tu  
britaneTis mTavroba gadascemda ganmcxadebels SeerTebuli  
Statebis  
xelSi  
strasburgSi  
warmoebis  
dasrulebamde.  
konvenciis moTxovnebisa da sasamarTlos gadawyvetilebis  
Sesrulebis mizniT britaneTis mTavroba iZulebuli iyo,  
daerRvia mis mier SeerTebuli Statebis mimarT nakisri  
valdebuleba (punqtebi 31 da 111). amgvarad, am SemTxvevaSi  
ganCinebiT  
valdebulebebsa  
xelSekrulebiT  
konfliqti  
monawile  
mesame saxelmwifosadmi  
nakisr valdebulebebs  
saxelmwifos  
konvenciur  
eqstradiciis  
da  
Soris  
pirvelis  
sasargeblod gadawyda.  
2. SeuSala Tu ara ganmcxadeblebis eqstradiciam xeli  
ganacxadis Setanis uflebis ganxorcielebas?  
108. winamdebare saqmis msgavs saqmeebSi, rodesac damajereblad  
mtkicdeba, rom arsebobs safrTxe, rom ganmcxadeblis mier  
konvenciiT gaTvaliswinebuli romelime ZiriTadi uflebis  
ganxorcielebas miadgeba gamousworebeli ziani, droebiTi  
RonisZiebebis mizania status quo-s SenarCuneba sasamarTlos mier  
aseTi RonisZiebebis dasabuTebis gansazRvramde. ramdenadac  
droebiTi RonisZiebis mizani ganacxadis sagnis SenarCunebaa  
arsebul viTarebaSi, igi TviT konvenciiT gaTvaliswinebuli  
ganacxadis arsTanaa dakavSirebuli. rac Seexeba ganmcxadebels,  
Sedegi, risi miRwevac mas surs droebiTi RonisZiebebis  
moTxovniT,  
dazianebisgan  
aris  
konvenciuri  
uflebis  
gamousworebeli  
RonisZiebas  
dacva.  
Sesabamisad,  
droebiT  
ganmcxadebeli iTxovs da sasamarTlo akmayofilebs konvenciiT  
gaTvaliswinebuli  
`efeqtiani uzrunvelyofis~  
individualuri  
ganacxadis  
mizniT,  
uflebis  
raTa  
xelSewyobis  
SenarCunebuli iqnes ganacxadis sagani, romelsac emuqreba  
gamousworebeli zianis safrTxe mopasuxe saxelmwifos  
moqmedebiT an umoqmedobiT.  
mocemul saqmeSi, uzbekeTSi ganmcxadebelTa eqstradiciis gamo,  
Seuqcevadad  
uzrunvelyofac  
Semcirda  
is  
dacvis  
SeeZlo  
xarisxi,  
im uflebebisTvis,  
romlis  
sasamarTlos  
romlebTan dakavSirebiTac ganmcxadeblebs hqondaT Setanili  
saCivari konvenciis me-2 da me-3 muxlebis safuZvelze.  
garda amisa, sasamarTlo miiCnevs, rom ganacxadis uflebis  
efeqtiani ganxorcielebis cnebaSi igulisxmeba, rom strasburgSi  
samarTalwarmoebis  
mimdinareobisas  
sasamarTlos  
SeeZlos  
ganacxadis ganxilva normaluri proceduriT. mocemul saqmeSi ki  
ganmcxadeblebi eqstradirebulni iqnen da, advokatebTan kavSiris  
dakargvis gamo, uari eTqvaT damatebiTi masalebis mopovebis  
SesaZleblobaze konvenciis me-3 muxlis safuZvelze dayenebuli  
saCivris mxardasaWerad. Sedegad ki sasamarTlos xeli SeeSala  
imis jerovan SefasebaSi, daucvelni aRmoCndnen Tu ara  
ganmcxadeblebi ukanono mopyrobis safrTxis winaSe, xolo Tu  
aRmoCndnen, xeli SeeSala konvenciuri garantiebis `praqtikuli  
da  
efeqtiani~  
ganxorcielebis  
uzrunvelyofaSi,  
rac  
am  
konvenciis obieqtidan da miznidan gamomdinareobs (ix. punqti 101  
zemoT).  
109. sasamarTlom adre imsjela imaze, aqvT Tu ara konvenciaSi  
Sesabamisi  
debulebis  
ararsebobis  
SemTxvevaSi  
konvenciur  
organoebs ufleba, 34-e muxlidan (yofili 25-e muxli) calke an  
39-e muxlTan erTobliobaSi (yofili 36-e muxli) an sxva  
wyaroebidan gamomdinare daadginon savaldebulo droebiTi  
RonisZiebebis gacemis uflebamosileba (Cruz Varas and Others; Čonka  
and Others v. Belgium, ganacxadi # 51564/99, 2001 wlis 13 marti). am  
saqmeebze sasamarTlom daaskvna, rom aseTi uflebamosileba ar  
gamomdinareobda arc konkretulad 34-e muxlidan da arc sxva  
wyaroebidan (Cruz Varas and Others, gv. 36-37, punqtebi 102-103).  
110.  
winamdebare  
saqmis  
Sefasebisas  
saerTaSoriso  
sasamarTlo  
samarTlis  
aseve  
zogad  
mxedvelobaSi  
miiRebs  
principebs da sxva saerTaSoriso organoebis mier mocemul  
sakiTxze kruz varasis ganCinebis gamotanis Semdgom periodSi  
gamoTqmul mosazrebebs.  
111. sasamarTlo imeorebs, rom mocemul sakiTxTan dakavSirebiT  
konvencia unda ganimartos saerTaSoriso saxelSekrulebo  
samarTlis Sesaxeb venis 1969 wlis 23 maisis konvenciiT  
gaTvaliswinebuli wesebis mixedviT. am wesebis 31-e muxlis me-3  
punqtis c qvepunqtis Tanaxmad, mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli  
`nebismieri Sesabamisi norma saerTaSoriso samarTlisa, romelic  
gamoiyeneba mxareTa Soris urTierTobebSi~. sasamarTlom unda  
imsjelos  
maregulirebeli  
saxelmwifoTa  
pasuxismgeblobaze  
samarTlis  
am  
sferos  
saerTaSoriso  
principebis  
safuZvelze da, amasTanave, gaiTvaliswinos konvenciis, rogorc  
adamianis uflebaTa dacvis dokumentis, specialuri xasiaTi (1975  
wlis 21 Tebervlis ganCineba saqmeze Golder v. the United Kingdom,  
Series A, # 18, punqti 29). amdenad, konvencia unda ganimartos  
maqsimalur  
SesabamisobaSi  
saerTaSoriso  
samarTlis  
sxva  
principebTan, romelTa nawilsac is warmoadgens (Al-Adsani v. the  
United Kingdom [GC], #35763/97, punqti 60, ECHR 2001-XI).  
112. gamoyenebadi wesebi gansxvavdeba droebiTi da prevenciuli  
RonisZiebebis mimarT imis mixedviT, saCivari gaero-s organoebis,  
amerikuli sasamarTlos da komisiis individualuri saCivris  
proceduris mixedviT aris Setanili Tu marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlos davebis gadawyvetis proceduris  
mixedviT. zog SemTxvevaSi aseT RonisZiebebs Tavad saerTaSoriso  
xelSekruleba iTvaliswinebs, sxva SemTxvevebSi ki reglamenti  
(ix. zemoT punqtebi 40, 43, 46, 49, 51 da 52).  
113. bolo drois rig gadawyvetilebebSi da brZanebebSi  
saerTaSoriso sasamarTloebma da sxva dawesebulebebma aRniSnes  
droebiTi RonisZiebebis mniSvneloba da mizani da miuTiTes, rom  
aseTi RonisZiebebis Sesruleba aucilebeli iyo saqmis arsebiT  
nawilze maTi gadawyvetilebis efeqtianobis uzrunvelsayofad.  
saerTaSoriso davebTan dakavSirebul warmoebebSi droebiTi  
RonisZiebebis mizani mxareTa uflebebis SenarCunebaa, riTac  
saqmis ganmxilvel organos eZleva saSualeba, aRasrulos  
SejibrebiTi procesis Sedegad dadgenili pasuxismgeblobis  
Sedegebi.  
114. magaliTad, gaero-s adamianis uflebaTa komitetis praqtikis  
Tanaxmad, droebiTi RonisZiebebis Seusrulebloba warmoadgens  
Sesabamisi saxelmwifos mier im iuridiul valdebulebaTa  
darRvevas, romlebic mas ekisreba samoqalaqo da politikur  
uflebaTa saerTaSoriso paqtiT da misi fakultaturi oqmiT,  
agreTve  
darRvevas,  
misi  
komitetTan  
rac gaTvaliswinebulia  
TanamSromlobis  
valdebulebis  
individualuri  
Setyobinebebis proceduriT (ix. zemoT, punqtebi 41 da 42).  
115. gaero-s wamebis sawinaaRmdego komitets ramdenjerme aqvs  
ganxiluli monawile saxelmwifos mier droebiTi RonisZiebebis  
Seusruleblobis sakiTxi. komitetis gadawyvetilebebis Tanaxmad,  
arsebiTi  
mniSvneloba  
aqvs  
im  
droebiTi  
RonisZiebebis  
Sesrulebas, romlebic komitetis mier gonivrulad iqna miCneuli  
Sesabamisi piris dasacavad gamousworebeli zianisgan, xolo am  
RonisZiebebis Seusruleblobam SeiZleba gamoiwvios komitetis  
winaSe mimdinare warmoebis azris dakargva (ix. zemoT, punqtebi  
44 da 45).  
116. droebiT RonisZiebebTan dakavSirebul sxvadasxva brZanebebSi  
adamianis uflebaTa amerikulma sasamarTlom ganacxada, rom,  
adamianis uflebaTa amerikuli konvenciis ZiriTadi miznis –  
adamianis  
uflebaTa  
efeqtiani  
dacvis  
uzrunvelyofis  
gaTvaliswinebiT `monawile saxelmwifoebma Tavi unda Seikavon  
iseTi qmedebebisgan, romlebmac SeiZleba azri daukargon  
savaraudo dazaralebulTa darRveuli uflebebis aRdgenas~ (ix.  
1999 wlis 25 maisis da 25 seqtembris brZanebebi saqmeze James et al.  
v. Trinidad and Tobago).  
117. 2001 wlis 27 ivnisis gadawyvetilebaSi lagrandis saqmeze  
(Germany v. United States of America) marTlmsajulebis saerTaSoriso  
sasamarTlom ganacxada: `statutis obieqti da mizania, misces  
SesaZlebloba  
sasamarTlos,  
Seasrulos  
statutiT  
gaTvaliswinebuli misi funqciebi da, kerZod, savaldebulo  
gadawyvetilebebis meSveobiT saerTaSoriso davebis sasamarTlo  
gadawyvetis ZiriTadi funqcia, rogorc es gaTvaliswinebulia  
statutis 59-e muxlSi. 41-e muxlis ... [mizania] Tavidan iqnes  
acilebuli sasamarTlos mier misi funqciebis SesrulebaSi  
xelis SeSla im mizeziT, rom sasamarTlos winaSe warmodgenili  
mxareebis Sesabamisi uflebebi ar aris daculi. statutis  
obieqtidan da miznidan, aseve maTTan konteqstSi wakiTxuli 41-e  
muxlidan gamomdinareobs, rom droebiTi RonisZiebebis miTiTebis  
uflebamosileba  
Sesasruleblad  
uflebamosileba  
gulisxmobs,  
savaldebulo  
rom  
iyos,  
es  
radgan  
RonisZiebebi  
aRniSnuli  
mier saboloo  
efuZneba  
sasamarTlos  
gadawyvetilebiT dadgenili mxareTa uflebebis dacvis da  
dauzianeblad SenarCunebis aucileblobas, rodesac amas  
garemoebebi moiTxovs. mtkiceba, rom 41-e muxlis Sesabamisad  
miTiTebuli RonisZiebebi ar aris savaldebulo, ewinaaRmdegeba  
amave muxlis obieqtsa da mizans.~  
amasTanave,  
aRniSnuli  
gadawyvetilebiT  
marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlom wertili dausva debatebs, romlebic  
exeboda 41-e muxlis pirvel punqtSi sityvebis `miTiTebis  
uflebamosileba~ (frangul teqstSi – “pouvoir d’indiquer”) da amave  
muxlis meore punqtSi sityva `SeTavazebulis~ (frangul teqstSi  
“indication”) mkacr lingvistur ganmartebas. miuTiTa ra  
saerTaSoriso saxelSekrulebo samarTlis Sesaxeb venis  
konvenciis 31-e muxlze, romlis Tanaxmad xelSekruleba unda  
ganimartos misi obieqtisa da miznis fonze, marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlom daadgina, rom droebiTi RonisZiebebi  
iuridiulad savaldebulo Zalisa iyo. es midgoma SemdgomSi  
dadasturda marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlos 2004  
wlis 31 martis gadawyvetilebaSi avenasa da sxvebis saqmeze  
(Mexico v. United States of America) (ix. zemoT, punqti 48).  
118. sasamarTlos miaCnia, rom zemoxsenebul kruz varasis da  
sxvebis  
saqmeSi  
man  
gadawyvita  
sakiTxi,  
iyo  
Tu  
ara  
uflebamosili adamianis uflebaTa evropuli komisia konvenciis  
yofili 25-e muxlis pirveli punqtiT (dRevandeli teqstis 34-e  
muxli), gaeca savaldebulo brZaneba droebiTi RonisZiebebis  
gamoyenebis Sesaxeb. sasamarTlom aRniSna, rom es muxli  
gamoiyeneboda  
mxolod  
komisiis  
winaSe  
mimdinare  
samarTalwarmoebis mimarT da awesebda valdebulebas, arafriT  
xelyofiliyo adamianis ufleba, waredgina komisiisTvis Tavisi  
saCivari da mihyoloda mas. sasamarTlom damatebiT aRniSna, rom  
25-e muxli ganmcxadebels aniWebda procedurul uflebas,  
gansxvavebiT konvenciis pirvel TavSi da konvenciis oqmebSi  
mocemuli materialuri uflebebisgan. amgvarad, sasamarTlom  
aRniSnul saqmeze gamoikvlia komisiis da ara sakuTari  
uflebamosileba  
droebiTi  
RonisZiebebis  
brZanebasTan  
dakavSirebiT. man droebiTi RonisZiebebis miTiTeba ganixila  
komisiis winaSe mimdinare samarTalwarmoebis da komisiis rolis  
fonze da daaskvna: `vinaidan saxelmwifos yuradReba miapyres  
maSin komisiis winaSe arsebuli gansaxilveli sagnisTvis zianis  
momtan safrTxeebze, amis Semdeg me-3 muxlis nebismieri darRveva  
... CaiTvleboda mZimed, miTiTebis Seusruleblobis fonze~ (ix.  
Cruz Varas and Others, punqti 103).  
119. sasamarTlo am mxriv xazs usvams, rom sasamarTlosgan da  
ministrTa komitetisgan gansxvavebiT, komisias ar hqonda  
uflebamosileba,  
xelSemkvreli  
dakavSirebiT.  
gamoetana  
saxelmwifos  
savaldebulo  
mier konvenciis  
davis  
gadawyvetileba  
darRvevasTan  
komisiis  
funqcia  
arsebiT  
saganTan  
dakavSirebiT iyo mxolod winaswari xasiaTis da misi mosazreba  
konvenciis darRvevasTan dakavSirebiT ar iyo savaldebulo.  
120. zemoxsenebul Conkas da sxvebis saqmeSi sasamarTlom  
miuTiTa mis mier am ganCinebis 109-e punqtSi aRniSnul arguments  
da damatebiT ganacxada: `belgiis xelisuflebam ganmcxadeblebi  
gaaZeva imave dRes ... ise, rom ar ganumartavs sasamarTlos  
reglamentis 39-e muxlis safuZvelze misTvis miTiTebuli  
RonisZiebis ignorirebis mizezebi. am miTiTebebis (romelTa  
micema xdeba mxolod gamonaklis SemTxvevebSi) Sesrulebis  
damkvidrebuli praqtikis gaTvaliswinebiT aseTi qceva ver  
CaiTvleba `keTilsindisier TanamSromlobad komisiasTan im  
saqmeebze, rodesac aRniSnuli miTiTebebi iyo gonivruli da  
praqtikuli mniSvnelobis~.  
121. marTalia, sasamarTlo formalurad ar aris valdebuli,  
gaimeoros  
misi  
wina  
ganCinebebi,  
magram  
samarTlebrivi  
garkveulobis da ganWvretadobis interesebSi man dasabuTebuli  
safuZvlis gareSe ar unda gadauxvios Tavis wina precedentebs  
(ix., sxva avtoritetul wyaroebs Soris, mutatis mutandis, Chapman v.  
the United Kingdom[GC], # 27238/95, punqti 70, ECHR 2001-I; da Christine  
Goodwin v. the United Kingdom [GC], # 28957/95, punqti 74, ECHR 2002-VI).  
magram arsebiTi mniSvneloba aqvs, rom konvencia ganmartebuli  
da gamoyenebuli iyos ise, rom uzrunvelyofdes masSi asaxuli  
uflebebis praqtikul ganxorcielebas da efeqtianobas da es  
uflebebi ar iyos Teoriuli da iluzoruli. konvencia cocxali  
dokumentia, romelic unda ganimartos dRevandeli pirobebis  
fonze (ix., sxva wyaroebs Soris, Tyrer v. the United Kingdom, 1978  
wlis 25 aprilis ganCineba, Series A, # 26, gv 15-16, punqti 31, da  
zemoxsenebuli kristin gudvinis saqme, punqti 75).  
122. amasTanave, sasamarTlo aRniSnavs, rom marTalia, konvenciiT  
gaTvaliswinebuli  
ufleba  
individualur  
ganacxadze  
Tavdapirvelad gamiznuli iyo dacvis sistemis fakultatur  
nawilad, man wlebis ganmavlobaSi meti mniSvneloba SeiZina da  
dResdReobiT warmoadgens konvenciaSi asaxuli uflebebis  
dacvis meqanizmis erT-erT ZiriTad komponents. 1998 wlis 1  
noembramde  
Semoifargleboda  
arsebuli  
sistemiT,  
komisiis  
uflebamosileba  
ganxilvis  
individualuri  
ganacxadebis  
uflebamosilebiT mxolod im SemTxvevaSi, Tu xelSemkvreli  
saxelmwifo oficialuri gancxadebiT aRiarebda mis kompetencias  
da es kompetenciis aRiareba SeiZleba garkveuli periodiT  
yofiliyo SezRuduli. dacvis dRes moqmedi sistema ki  
SemoRebuli iqna me-11 oqmiT da mis Tanxmad individualuri  
ganacxadis ufleba aRar aris damokidebuli xelSemkvreli  
saxelmwifoebis  
gancxadebaze.  
amgvarad,  
adamianebs  
dReis  
mdgomareobiT saerTaSoriso doneze aqvT realuri ufleba,  
amtkicon is uflebebi da Tavisuflebebi, romlebic maT  
uSualod aqvT miniWebuli konvenciiT.  
123. am konteqstSi sasamarTlo aRniSnavs, rom saerTaSoriso  
samarTlis zogadi principebis, saerTaSoriso saxelSekrulebo  
samarTlis da saerTaSoriso CveulebiTi samarTlis mixedviT,  
droebiTi RonisZiebebis moqmedebis farglebis ganmarteba ver  
moxdeba gancalkevebulad im samarTalwarmoebisgan, romlis  
nawilicaa es droebiTi RonisZiebebi, da im davis sagnisgan  
gancalkevebiT, romlis dasacavadac aris isini gamiznuli.  
sasamarTlo imeorebs, rom amasTan dakavSirebiT saxelSekrulebo  
samarTlis Sesaxeb venis 1969 wlis konvenciis 31-e muxlis  
pirveli punqti adgens, rom  
xelSekruleba unda ganimartos  
keTilsindisierad, misi obieqtisa da miznis WrilSi (ix. zemoT,  
punqti 39), agreTve efeqtianobis principis Sesabamisad.  
124. sasamarTlo miiCnevs, rom marTlmsajulebis saerTaSoriso  
sasamarTlom, adamianis uflebaTa amerikulma sasamarTlom,  
gaero-s adamianis uflebaTa komitetma da gaero-s wamebis  
sawinaaRmdego komitetma, miuxedavad imisa, rom isini moqmedeben  
sasamarTlosgan  
gansxvavebuli  
saxelSekrulebo  
normebis  
safuZvelze, bolo drois gadawyvetilebebSi daadastures, rom  
mxareTa gamousworebeli zianis safrTxis qveS arsebuli  
uflebebis SenarCuneba warmoadgens droebiTi RonisZiebebis  
arsebiT mizans saerTaSoriso samarTalSi. marTlac, miuxedavad  
mocemuli samarTlebrivi sistemisa, marTlmsajulebis jerovani  
ganxorcieleba  
moiTxovs,  
rom  
samarTalwarmoebis  
mimdinareobisas adgili ar hqondes iseT qmedebas, romelsac  
SeiZleba gamousworebeli Sedegebi mohyves (ix., mutatis mutandis,  
zemoxsenebuli soeringis saqme).  
sasamarTlom adre aRniSna SemaCerebeli Zalis mqone dacvis  
saSualebebis mniSvneloba, rodesac mis ganxilvaSia dacvis  
efeqtiani saSualebis uflebasTan dakavSirebuli saxelmwifos  
valdebulebebi deportaciis an eqstradiciis warmoebis dros. me-  
13 muxliT gaTvaliswinebuli samarTlebrivi dacvis efeqtiani  
saSualebebis cneba gulisxmobs iseT saSualebas, romliTac  
SeiZleba Tavidan iqnes acilebuli konvenciis sawinaaRmdego  
RonisZiebebis aRsruleba, romelTa Sedegebic potenciurad  
Seuqcevadia. Sesabamisad, aseTi RonisZiebebis aRsruleba manam,  
sanam  
Sidasaxelmwifoebrivi  
organoebi  
gaarkveven  
maT  
Sesabamisobas konvenciasTan, ewinaaRmdegeba konvenciis me-13  
muxls (ix. Čonka v. Belgium, # 64/99, punqti 79, ECHR 2002-I).  
gaugebaria,  
adamianis  
uflebaTa  
dacvis  
saSualebebis  
efeqtianobis aRniSnuli principi ratom ar unda iyos konvenciis  
ganuyofeli  
saerTaSoriso  
Sidasaxelmwifoebrivi  
samarTalwarmoebebSi.  
moTxovna  
sasamarTlos  
Tu  
winaSe  
igi  
arsebul  
gamoiyeneba  
mimdinare  
samarTalwarmoebaSi,  
samarTlis  
sistemaSi  
125. konvenciuri sistemis mixedviT, droebiTi RonisZiebebi,  
romelTa gamoyenebac Tanmimdevrulad xdeboda praqtikaSi (ix.  
zemoT, punqti 104), iseTive sasicocxlo rols asruleben  
Seuqcevadi viTarebebis Tavidan acilebaSi, romlebmac SeiZleba  
sasamarTlos xeli SeuSalon ganacxadis jerovan ganxilvaSi da,  
Sesabamis SemTxvevaSi, ganmcxadeblis mier misi konvenciuri  
uflebebis Sedegad praqtikuli da qmediTi sargeblis miRebis  
uzrunvelyofaSi. Sesabamisad, am pirobebSi mopasuxe saxelmwifos  
mier droebiTi RonisZiebebis Seusrulebloba Zirs uTxris 34-e  
muxliT garantirebuli individualuri ganacxadis uflebis  
efeqtianobas da saxelmwifos mier pirveli muxliT nakisr  
oficialur valdebulebas  
uflebebi da Tavisuflebebi.  
daicvas konvenciaSi asaxuli  
sasamarTlos mier droebiTi RonisZiebebis miTiTeba, winamdebare  
saqmis msgavsad, iZleva ara marto ganacxadis efeqtiani  
ganxilvis  
SesaZleblobas,  
aramed  
uzrunvelyofs  
ganmcxadeblisTvis konvenciiT miniWebuli dacvis efeqtianobas;  
garda amisa, aseTi miTiTebebi SemdgomSi SesaZleblobas aZlevs  
ministrTa  
komitets,  
ganaxorcielos  
kontroli  
saboloo  
ganCinebis aRsrulebaze. amgvarad, aseTi RonisZiebebiT monawile  
saxelmwifos aqvs SesaZlebloba, Seasrulos masze dakisrebuli  
valdebuleba da daemorCilos sasamarTlos saboloo ganCinebas,  
romelic iuridiulad savaldebuloa konvenciis 46-e muxlis  
ZaliT.  
126. aqedan gamomdinare, xelSemkvreli saxelmwifosTvis  
winamdebare saqmeSi mopasuxe saxelmwifosTvis droebiTi  
RonisZiebis miTiTebis Sedegebi ganxiluli unda iqnes im  
valdebulebebis fonze, romlebic xelSemkvrel saxelmwifoebs  
ekisrebaT konvenciis pirveli, 34-e da 46-e muxlebiT.  
127. rogorc zemoT aRiniSna, saqmis garemoebebi aSkarad  
miuTiTebs,  
sasamarTlos  
rom  
uzbekeTSi  
SeeSala  
ganmcxadebelTa  
mis mier msgavs  
eqstradiciiT  
saqmeebze  
xeli  
damkvidrebuli praqtikis mixedviT maTi saCivrebis jerovan  
ganxilvaSi da ganmcxadebelTa dacvaSi konvenciis potenciuri  
darRvevebisgan. Sedegad, ganmcxadeblebma ver SeZles maTTvis  
konvenciis  
ganacxadis  
34-e  
uflebis  
muxliT  
garantirebuli  
individualuri  
rasac  
efeqtiani  
ganxorcieleba,  
ganmcxadebelTa eqstradiciam azri daukarga.  
3. daskvna  
128. sasamarTlo ganmeorebiT aRniSnavs, rom konvenciis 34-e  
muxlis ZaliT xelSemkvrelma saxelmwifoebma ikisres  
Tavi Seikavon nebismieri  
romlebmac  
mier misi  
valdebuleba,  
umoqmedobisgan,  
ganmcxadeblis  
moqmedebis  
xeli  
uflebis  
an  
SeuSalos  
efeqtian  
SeiZleba  
ganacxadis  
ganxorcielebas. xelmSemkvreli saxelmwifos mier droebiTi  
RonisZiebebis Seusrulebloba unda CaiTvalos sasamarTlosTvis  
xelis SeSlad ganmcxadeblis saCivris efeqtian ganxilvaSi da  
xelis SeSlad ganmcxadeblisTvis mis mier aRniSnuli uflebis  
efeqtian ganxorcielebaSi da, Sesabamisad, konvenciis 34-e muxlis  
darRvevad.  
129. mis xelT arsebuli masalebis safuZvelze sasamarTlo  
askvnis, rom sasamarTlos reglamentis 39-e muxlis Sesabamisad  
miTiTebuli droebiTi RonisZiebebis SeusruleblobiT TurqeTma  
daarRvia  
masze  
konvenciis  
34-e  
muxliT  
dakisrebuli  
valdebulebebi.  
IV. konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba  
130. konvenciis 41-e muxlis Tanaxmad:  
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi,  
xolo Sesabamisi maRali xelSemkvreli mxaris  
Sidasaxelmwifoebrivi  
samarTali  
darRvevis  
mxolod  
nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis  
SemTxvevaSi, sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian  
dakmayofilebas miakuTvnebs.~  
A. ziani  
131. didi palatis winaSe ganmcxadeblebis warmomadgenlebma  
gaimeores palatis winaSe maT mier gakeTebuli gancxadebebi  
materialur da aramaterialur zianTan dakavSirebiT da  
moiTxoves anazRaureba TiToeuli ganmcxadeblisTvis 1 000 000  
frankis odenobiT, rac 304 898 evros tolia.  
132. am sakiTxze palatam daaskvna Semdegi (ix. palatis ganCinebis  
punqti 115):  
`vinaidan  
ganmcxadeblebs  
ar  
dauzustebiaT  
savaraudo  
materialuri zianis xasiaTi, sasamarTlos ar rCeba sxva gza, Tu  
ara maT moTxovnaze uaris Tqma. rac Seexeba aramaterialur  
zians, sasamarTlos miaCnia, rom misi gadawyvetileba 34-e  
muxlTan dakavSirebiT TavisTavad warmoadgens samarTlian  
dakmayofilebas 41-e muxlis mniSvnelobiT.~  
133. mTavroba aRniSnavs, rom igi palatis daskvnebs gaiziarebs,  
Tu didi palata daadgens konvenciis darRvevas. aseve, mTavrobis  
TqmiT, moTxovnili Tanxa gadaWarbebulia.  
134. iseve, rogorc palatas, arc sasamarTlos miaCnia, rom  
ganmcxadeblebma  
dasabuTeba.  
SeZles  
moTxovnili  
materialuri  
zianis  
magram sasamarTlos miaCnia, rom, saqmis mocemuli garemoebebidan  
gamomdinare, ganmcxadeblebma udavod ganicades aramaterialuri  
ziani TurqeTis mier 34-e muxlis darRvevis Sedegad, romelic  
ver  
gamoswordeba  
mxolod  
im  
daskvniT,  
rom  
mopasuxe  
saxelmwifom ar Seasrula masze 34-e muxliT dakisrebuli  
valdebuleba.  
Sesabamisad, konvenciis 41 muxlis safuZvelze sasamarTlo  
miukerZoeblad adgens, rom TiToeul ganmcxadebels miekuTvnos 5  
000 evro aramaterialuri zianis anazRaurebis saxiT.  
B. xarjebi da danaxarjebi  
135. ganmcxadeblebma gaimeores maT mier palatis winaSe  
gakeTebuli gancxadebebi da did palataSi saqmis warmoebis gamo  
maT mier gadasaxdelebis sakiTxi dautoves sasamarTlos misi  
Sexedulebisamebr gadasawyvetad.  
136. mTavroba miiCnevs, rom xarjebis da danaxarjebis moTxovna  
ar iyo saTanadod dasabuTebuli.  
137. palatis mier ganCinebis gamotanis momentis CaTvliT, palatam  
ganmcxadeblebs miakuTvna 10 000 evro, gamoklebuli 905 evro,  
romelic  
evropis  
sabWom  
gadaixada  
ganmcxadeblebis  
samarTlebriv daxmarebaSi.  
138. sasamarTlo ganmcxadeblebs miakuTvnebs 15 000 evros  
sasamarTloSi gaweuli yvela xarjis dasafaravad, gamoklebuli  
2 613,17 evro, romelic ganmcxadeblebma evropis sabWosgan miiRes  
samarTlebrivi daxmarebis saxiT.  
C. procentis dakisreba gadaxdis valdebulebis gadacilebisTvis  
139. sasamarTlos mizanSewonilad miaCnia, rom procenti gadaxdis  
valdebulebis  
gadacilebisTvis  
efuZnebodes  
evropis  
centraluri bankis zRvrul sasesxo ganakveTs, romelsac unda  
daematos sami procenti.  
aRniSnulis safuZvelze sasamarTlo:  
1. ToTxmeti xmiT samis winaaRmdeg adgens, rom adgili ar hqonia  
kovenciis me-3 muxlis darRvevas;  
2. erTsulovnad adgens, rom saWiro ar aris konvenciis me-2  
muxlis safuZvelze dayenebuli saCivris ganxilva;  
3. erTsulovnad adgens, rom me-6 muxlis pirveli punqti ar  
gamoiyeneba  
TurqeTSi  
warmoebuli  
eqstradiciis  
samarTalwarmoebis mimarT;  
4. cameti xmiT oTxis winaaRmdeg adgens, rom adgili ar hqonia  
me-6 muxlis pirveli punqtis darRvevas uzbekeTSi sisxlis  
samarTalwarmoebasTan mimarTebaSi;  
5. ToTxmeti xmiT samis winaaRmdeg adgens, rom TurqeTma  
daarRvia  
masze  
konvenciis  
34-e  
muxliT  
dakisrebuli  
valdebulebebi;  
6. ToTxmeti xmiT samis winaaRmdeg adgens, rom  
(a) mopasuxe saxelmwifom sami Tvis vadaSi unda gadaixados  
Semdegi Tanxebi, plius is gadasaxadebi, romlebic am Tanxebs  
SeiZleba daericxos:  
(i)  
5
000  
(xuTi  
aTasi)  
evro  
TiToeul  
ganmcxadebels  
aramaterialuri zianisTvis, romlis konvertacia unda moxdes  
TiToeuli  
valutaSi;  
ganmcxadeblis  
sacxovrebeli  
qveynis  
erovnul  
(ii) 15 000 (TxuTmeti aTasi) evro xarjebisa da gaRebuli  
danaxarjebisaTvis, gamoklebuli 2 613,17 evro (ori aTas eqvsas  
cameti evro da Cvidmeti centi), romelic miRebuli iqna evropis  
sabWosgan  
samarTlebrivi  
daxmarebis  
saxiT;  
am  
Tanxis  
konvertacia unda moxdes Turqul lirebSi angariSsworebis  
dRes arsebuli kursiT;  
(b) zemoaRniSnuli sami Tvis gasvlis Semdeg angariSsworebis  
TariRamde gadasaxdel Tanxas daericxos martivi procenti,  
romelic tolia evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo  
procentisa gadaxdis valdebulebis gadacilebis periodSi,  
damatebuli sami procenti;  
7. erTsulovnad uars ambobs ganmcxadebelTa sxva moTxovnebis  
dakmayofilebaze samarTlian dakmayofilebasTan dakavSirebiT.  
Sesrulebulia inglisur da frangul enebze, gamotanilia  
sajaro sxdomaze q. strasburgSi, adamianis uflebaTa SenobaSi,  
2005 wlis 4 Tebervals.  
lucius vildhaberi  
Tavmjdomare  
pol mahouni  
mdivani  
konvenciis  
45-e  
muxlis  
me-2  
punqtisa  
da  
sasamarTlos  
reglamentis 74-e muxlis meore punqtis Sesabamisad, ganCinebas  
Tan erTvis Semdegi mosazrebebi:  
batoni kabral baretos Tanmxvedri mosazreba  
batoni rozakisis nawilobriv gansxvavebuli mosazreba  
ser nikolas bratcas, batoni bonelos da batoni hediganis  
erToblivi nawilobriv gansxvavebuli mosazreba  
batoni kafliSis, batoni turmenis da batoni kovleris  
erToblivi nawilobriv gansxvavebuli mosazreba  
l.v.  
p.j.m  
mosamarTle kabral baretos Tanmxvedri mosazreba  
(Targmani)  
me veTanxmebi umravlesobis mosazrebas, rom mocemul saqmeSi  
TurqeTma daarRvia konvenciis 34-e muxliT masze dakisrebuli  
valdebulebebi.  
im faqtma, rom TurqeTma ar Seasrula Txovna, sasamarTlos mier  
saqmis ganxilvis dasrulebamde ar gadaeca uzbekeTisTvis  
ganmcxadeblebi, SeuZlebeli gaxda sasamarTlos mier ganacxadis  
efeqtianad ganxilva.  
Sesabamisad, ganmcxadeblebs xeli SeeSalaT maTi individualuri  
ganacxadis uflebis efeqtianad ganxorcielebaSi (ix. ganCinebis  
127-e punqti).  
Tumca me ver daveTanxmebi umravlesobis Semdeg daskvnas:  
`xelmSemkvreli saxelmwifos mier droebiTi RonisZiebebis  
Seusrulebloba  
SeSlad ganmcxadeblis  
unda  
CaiTvalos  
saCivris  
sasamarTlosTvis  
efeqtian  
xelis  
da  
ganxilvaSi  
ganmcxadeblisTvis xelis SeSlad mis mier aRniSnuli uflebis  
efeqtian ganxorcielebaSi da, Sesabamisad, konvenciis 34-e muxlis  
darRvevad~ (ix. ganCinebis 128-e punqti).  
es zogadi daskvna gadaxvevaa saqmeze Kruz Varas and Others v. Sweden  
gamotanil ganCinebaSi dadgenili principebidan, romlebic aseve  
dadasturda ganCinebiT saqmeze Čonka v. Belgium.  
Tu umravlesobis logika sworad gavige, mxolod is faqti, rom  
mTavrobam ar Seasrula moTxovnili droebiTi RonisZiebebi,  
rogorc aseTi, gulisxmobs konvenciis 34-e muxlis darRvevas.  
me ar veTanxmebi swored am `meqanikur~ daskvnas konvenciis 34-e  
muxlis darRvevis Sesaxeb.  
Cemi azriT, is faqti, rom saxelmwifoebi yovelTvis uars  
ambobdnen droebiTi RonisZiebebisTvis savaldebulo Zalis  
miniWebaze, ar aZlevs sasamarTlos uflebas, Tavad mianiWos maT  
aseTi Zala da daakisros saxelmwifoebs is valdebulebebi,  
romelTa Tavis Tavze aRebaze maT uari Tqves.  
Tumca konvenciis monawile saxelmwifoebma ikisres valdebuleba,  
xeli  
ar  
SeuSalon  
individualuri  
ganacxadis  
uflebis  
ganxorcielebas.  
amdenad,  
Seusruleblobam  
Tu  
droebiTi  
xeli  
RonisZiebebis  
SeuSala  
Sesaxeb  
ganacxadis  
Txovnis  
uflebis  
ganxorcielebas, unda davaskvnaT, rom darRveulia konvenciis 34-  
e muxlis safuZvelze warmoSobili valdebulebebi.  
magram  
daskvna  
sxvagvari  
iqneba,  
Tu,  
uaris  
miuxedavad,  
ganmcxadebels mainc hqonda individualuri ganacxadis uflebis  
efeqtiani ganxorcielebis SesaZlebloba da sasamarTlosac  
hqonda saqmis jerovnad ganxilvis SesaZlebloba.  
es, Cemi azriT, gamomdinareobs konvenciis debulebebidan da  
sasamarTlos reglamentidan da aRniSnuli unda yofiliyo  
ganCinebaSi.  
me  
vgulisxmob  
SemTxvevebs,  
rodesac,  
mTavrobis  
mier  
sasamarTlos  
Txovnis  
Seusruleblobis  
miuxedavad,  
ganmcxadebels hqonda Tavisi individualuri ganacxadis uflebis  
efeqtianad ganxorcielebis, xolo sasamarTlos  
damakmayofilebel pirobebSi ganacxadis jerovani ganxilvis  
SesaZlebloba.  
kerZod, me vgulisxmob dakavebis saqmeebs, rodesac piri aris  
avad iseT pirobebSi, romlebic SeiZleba moxvdes konvenciis me-3  
muxlis moqmedebis sferoSi da romlebic imdenad cudia, rom  
amarTlebs droebiTi RonisZiebebis miRebas aseTi viTarebis  
Sewyvetis mizniT.  
am SemTxvevebSi saproceso Tanxmoba dRis wesrigSi ar dgeba.  
Tumca  
SeiZleba  
mTavrobis  
mier  
sasamarTlos  
Txovnis  
Seusruleblobam gamoiwvios me-3 muxlis darRvevis, Tundac mZime  
darRvevis, faqtis dadgena, magram es ar iwvevs 34-e muxlis  
darRvevas, radgan ganmcxadebelma ganaxorciela individualuri  
ganacxadis Tavisi ufleba, xolo sasamarTlom jerovnad  
ganixila saCivari.  
kidev sxva tipis saqme amave mimarTulebiT SeiZleba iyos,  
rodesac piri gadaecema qveyanas, romelSic arsebobs sikvdiliT  
dasjis sasjeli, miuxedavad sasamarTlos Txovnisa, rom ar  
gadacemuliyo aRniSnuli piri sasamarTlos mier ganacxadis  
ganxilvamde.  
magram im faqtma, rom ganmcxadebeli warmodgenili iyo  
advokatis  
mier,  
romelic  
muSaobda  
moTxovnis  
gamgzavn  
saxelmwifoSi, SesaZlebeli gaxada efeqtiani kontaqti am  
ganmcxadebelsa da mis advokats Soris, riTac ganmcxadebels  
gauadvilda saCivris ukeTes pirobebSi warmodgena.  
samwuxaroa,  
rom  
evropis  
sabWos  
wevrebma  
ar  
mianiWes  
sasamarTlos savaldebulo droebiTi RonisZiebebis dakisrebis  
ufleba, magram iZulebuli var, davaskvna, rom konvenciis 34-e  
muxlis darRvevas adgili eqneboda mxolod im SemTxvevaSi, Tu  
xelSemkvreli saxelmwifos mier droebiTi RonisZiebebis  
Seusruleblobis gamo ganmcxadebeli ver ganaxorcielebda  
ganacxadis uflebas da, Sesabamisad, sasamarTlosTvis  
SeuZlebeli gaxdeboda misi saCivris efeqtiani ganxilva.  
mosamarTle rozakisis nawilobriv gansxvavebuli mosazreba  
marTalia, viziareb sasamarTlos umravlesobis mosazrebas, rom  
mocemuli saqmis garemoebebSi dairRva konvenciis 34-e muxli da  
ar darRveula konvenciis me-3 muxli, magram ver gaviziareb  
umravlesobis daskvnas, rom ar darRveula me-6 muxli, imave  
safuZvlebiT, romlebic Camoayalibes mosamarTleebma bratcam,  
bonelom  
da  
hediganma  
TavianT  
erTobliv  
nawilobriv  
gansxvavebul mosazrebaSi, romelsac me srulad vuerTdebi.  
mosamarTleebis bratcas, bonelos da hediganis erToblivi  
nawilobriv gansxvavebuli mosazreba  
1. marTalia, Cven veTanxmebiT sasamarTlos umravlesobis  
daskvnas da logikas, rom uzbekeTisTvis ganmcxadebelTa  
gadacemiT TurqeTma daarRvia masze konvenciis 34-e muxliT  
dakisrebuli valdebuleba, magram ver gaviziarebT daskvnas, rom  
ganmcxadebelTa eqstradicias ar warmouSvia konvenciis me-3  
muxlis da me-6 muxlis darRvevis sakiTxi. Cveni azriT, mocemuli  
saqmis garemoebebidan gamomdinare, dairRva orive muxliT  
gaTvaliswinebuli ganmcxadebelTa uflebebi.  
muxli 3  
2.  
zogadi principebi, romlebic aregulirebs konvenciis me-3  
muxlis gamoyenebas adamianis eqstradiciisa da gaZevebis  
saqmeebSi, Sejamebulia ganCinebis 66-e da 70-e punqtebSi. am  
Sejamebas Cven mxolod imas davamatebT, rom me-3 muxliT  
gaTvaliswinebuli  
akrZalva  
ukanono  
mopyrobisa  
aris  
absoluturi akrZalva, maT Soris gaZevebis da eqstradiciis  
SemTxvevebSic, da mocemuli adamianis qmedebebi, ramdenadac  
arasasurveli da saSiSi an terorizmTan dakavSirebuli ar unda  
iyos,  
ver  
gamodgeba  
materialur  
dasabuTebad,  
rodesac  
dadasturebulia me-3 muxliT akrZaluli mopyrobis realuri  
safrTxe (ix. 1996 wlis 15 noembris ganCineba saqmeze Chahal v. the  
United Kingdom, Reports 1996-V, punqtebi 79-80). aseve, rodesac aseTi  
safrTxe dadasturebulia, arasaTanadod migvaCnia pasuxi, rom  
eqstradiciaze uaris TqmiT [eqstradiciis moTxovnis mimRebi  
saxelmwifo] daarRvevs saerTaSoriso xelSekrulebebSi asaxul  
uflebebs an winaaRmdegobaSi mova saerTaSoriso sasamarTlo  
procesis normebTan an am SemTxvevaSi aucilebeli iqneba  
eqstradiciis  
saxelmwifoSi  
moTxovnis  
arsebuli  
gamgzavn,  
viTarebis  
konvenciis  
Sefaseba  
aramonawile  
me-3 muxlis  
standartebis mixedviT (ix. sasamarTlos 1989 wlis 7 ivlisis  
ganCineba saqmeze Soering v. the United Kingdom, Series A, # 161, punqtebi  
83 da 88-91).  
3. rogorc ganCinebaSi aRiniSna, arseboba safrTxisa, rom mimReb  
saxelmwifoSi  
dabrunebis  
SemTxvevaSi  
mocemuli  
piri  
daeqvemdebareba me-3 muxliT akrZalul mopyrobas, unda Sefasdes  
upirveles yovlisa im faqtebis mixedviT, romlebic cnobili iyo  
an cnobili unda yofiliyo im xelSemkvreli saxelmwifosTvis,  
romelic ganagebda piris dabrunebis sakiTxs eqstradiciis an  
gaZevebis  
warmoebisas.  
sasamarTlos  
araferi  
udgas  
win,  
gamoiyenos is informaciac, romelic cnobili gaxda piris  
dabrunebis Semdeg, Tu es informacia Rirebulia xelSemkvreli  
saxelmwifos mier gakeTebuli Sefasebis an ganmcxadeblis SiSis  
dasabuTebulobis dasadastureblad an uarsayofad. Tumca,  
rogorc vilvarajas saqmeze gamotanili ganCinebidanac Cans (1991  
wlis 30 oqtombris ganCineba saqmeze Vilvarajah and Others v. the United  
Kingdom, Series A, # 215, gv. 37, punqti 112), mtkicebulebebi  
ganmcxadeblis mimarT mimReb saxelmwifoSi misi dabrunebis  
Semdeg realurad gamoyenebul mopyrobasTan dakavSirebiT ar  
aris saboloo mtkicebulebaTa Zalis; mTavaria, ganWvretadi iyo  
Tu ara piris gaZevebis momentisTvis, rom mas dauqvemdebarebdnen  
me-3 muxlis standarts gaTanabrebul ukanono mopyrobas.  
4. ori ganmcxadebeli TurqeTSi daakaves 1999 wlis Sesabamisad 3  
da  
5
marts. 18 marts palatis Tavmjdomarem gamoiyena  
sasamarTlos reglamentis 39-e muxli da miuTiTa TurqeTis  
mTavrobas, rom mxareTa interesebSi da sasamarTloSi warmoebis  
normalurad warmarTvis mizniT sasurveli iyo, ar momxdariyo  
ganmcxadeblebis gadacema uzbekeTis respublikisaTvis Sesabamisi  
palatis sxdomis Catarebamde, romelic Sedgeboda 1999 wlis 23  
marts. 19 marts TurqeTis mTavrobam gamosca brZanebuleba  
ganmcxadebelTa  
eqstradiciis  
Sesaxeb.  
23  
marts  
palatam  
gadawyvita, reglamentis 39-e muxlis Sesabamisad miTiTebuli  
droebiTi RonisZiebebi gaegrZelebina ganusazRvreli vadiT. 27  
marts  
ganmcxadeblebi  
gadasces  
uzbekeTis  
xelisuflebas.  
Sesabamisad, aq gasarkvevi sakiTxia, arsebobda Tu ara am  
TariRisTvis  
ganmcxadeblebs  
sakmarisi  
safuZvlebi  
me-3  
varaudisTvis,  
muxliT akrZaluli  
rom  
emuqreboda  
mopyrobisadmi daqvemdebarebis realuri safrTxe.  
5. gamoiyena ra 39-e muxli, sasamarTlo palata sakmarisad iyo  
darwmunebuli, rom aseTi safrTxis sul mcire prima facie  
SemTxvevas hqonda adgili. Cveni azriT, am Sexedulebas sakmaod  
myari safuZveli adasturebs. rogorc ganCinebaSi aRiniSna,  
saqmisTvis mniSvnelovan dros uzbekeTSi adamianis uflebaTa  
mdgomareoba mkveTrad uaryofiTi iyo, adamianis uflebaTa  
saerTaSoriso organizaciebi gmobdnen am qveyanaSi politikuri  
disidentebis wamebis da maTdami sxva ukanono mopyrobis  
praqtikas saxelmwifos mxridan. kerZod, “Amnesty International”-ma  
gaero-s  
wamebis  
sawinaaRmdego  
komitetisaTvis  
gamarTuli  
brifingis  
dokumentSi,  
romelic  
1999 wlis  
oqtomberSi  
gamoqveynda, ganacxada, rom uzbekeTma ver SeZlo masze gaero-s  
wamebis sawinaaRmdego konvenciiT dakisrebuli valdebulebebis  
srulad Sesruleba.  
brifingis dokumentSi, sxva sakiTxebs Soris, aRniSnuli iyo  
mzardi raodenobis Setyobinebebi samarTaldamcavebis mier  
ukanono mopyrobis Sesaxeb islamuri sazogadoebebis wevrebis da  
im adamianebis mimarT, romlebic akrZaluli politikuri  
opoziciuri partiebisa da moZraobebis (`erki~ da `birliki~)  
mxardamWerebad miiCneodnen, rac moxda dedaqalaq taSkentSi 1999  
wlis TebervalSi momxdari afeTqebebis Semdeg. brifingis  
dokumentSi aseve aRiniSna damoukidebeli da sando wyaroebi,  
romelTa mixedviT TviTaRiarebiTi Cvenebebi, savaraudod wamebis  
Sedegad mopovebuli, rutinulad iyo warmodgenili sisxlis  
samarTalwarmoebis  
procesebze  
da  
“Amnesty International”-is  
dakvirvebis qveS myof mraval saqmeze gamamtyunebeli ganaCenis  
gamotanas daedo safuZvlad. aRiniSna uzbekeTis xelisuflebis  
warmomadgenlebis, maT Soris uzbekeTis prezidentis, sajaro  
gancxadebebi, romlebic Tu ara pirdapiri sanqcionireba  
Zaladobis  
gamoyenebisa  
saxelmwifo  
moxeleebis  
mier  
mosaxleobis garkveuli wreebis mimarT, sul cota Serigebad  
mainc aRiqmeboda iseTi ukanono meTodebis gamoyenebasTan,  
rogoricaa wameba da ukanono mopyroba.  
6. gaiziara ra, rom adamianis uflebaTa organizaciebis  
sxvadasxva angariSebi marTebulad aRweren uzbekeTSi arsebul  
zogad situacias, sasamarTlos umravlesobam miiCnia, rom  
aRniSnuli masalebi ver adasturebs ganmcxadeblebis mier  
mocemul saqmeze dayenebul konkretul saCivrebs da saWiroebs  
sxva mtkicebulebebiT dadasturebas (ganCinebis 73-e punqti).  
7. Cven ver gaviziarebT imas, rom arasadavo masalebi uzbekeTSi  
arsebul zogad situaciasTan dakavSirebiT ver adasturebs  
ganmcxadebelTa mier dayenebul konkretul saCivrebs imis  
Taobaze, rom am qveyanaSi dabrunebis SemTxvevaSi isini  
aRmoCndebodnen ukanono mopyrobis realuri safrTxis winaSe.  
piriqiT, Cven vTvliT, rom ganmcxadeblebi swored rom aseTi  
mopyrobis realuri safrTxis winaSe idgnen. isini ara marto  
`erkis~ wevrebi iyvnen, aramed daapatimres kidec 1999 wlis  
martSi (maleve taSkentSi teroristuli afeTqebebis Semdeg)  
eWvis safuZvelze, rom maT Caidines mkvleloba, gamoiwvies  
sxeulis dazianebebi bombis afeTqebis Sedegad da Caidines  
uzbekeTis prezidentze teroristuli aqtis ganxorcielebis  
mcdeloba.  
8. CvenTvis gaugebaria, kidev ra damatebiTi damadasturebeli  
mtkicebulebebis warmodgena SeiZleba gonivrulad moeTxovoT  
ganmcxadeblebs, gansakuTrebiT iseT garemoebebSi, rogoric  
winamdebare  
sasamarTlos  
SeusruleblobiT  
saqmeSi  
arsebobs,  
miTiTebuli  
sasamarTlos  
rodesac  
droebiTi  
xeli SeeSala  
TurqeTis  
mier  
mier  
RonisZiebebis  
normaluri  
proceduriT ganacxadis srul da jerovan ganxilvaSi. am  
pirobebSi Cven migvaCnia, rom sasamarTlom ase swrafad ar unda  
miiRos gadawyvetileba me-3 muxlTan dakavSirebul saCivarze  
uaris Tqmis Taobaze, rodesac ar arsebobs damajerebeli  
mtkicebuleba im safrTxeebis arsebobis gabaTilebis Sesaxeb,  
romlebic 39-e muxlis gamoyenebis safuZveli gaxda.  
9. daaskvna ra, rom sakmarisad ver dadasturda safrTxis saWiro  
xarisxi,  
sasamarTlos  
umravlesoba  
daeyrdno  
saqmis  
sam  
konkretul garemoebas – uzbekeTis mTavrobis mier micemul  
rwmunebebs; respublikis prokuroris gancxadebas, romelic Tan  
erTvoda am rwmunebebs da romlis Tanaxmad uzbekeTi iyo gaero-s  
wamebis sawinaaRmdego konvenciis monawile da iRebda da  
adasturebda valdebulebas, Seesrulebina konvenciis moTxovnebi;  
da samedicino cnobebs, romlebic gacemuli iyo ganmcxadebelTa  
cixis eqimebis mier.  
10. Cven ar migvaCnia, rom zemoaRniSnuli faqtorebi, cal-calke  
an erToblivad, aris damajerebeli an sakmarisi imisaTvis, rom  
Seamciros seriozuli SeSfoTeba mopyrobasTan dakavSirebiT,  
romelic dabrunebis Semdeg ganmcxadeblebs eloda. rac Seexeba  
rwmunebebs, Cven gansacvifreblad migvaCnia is, rom erTaderTi  
rwmuneba, rac ganmcxadeblebis gadacemamade iyo miRebuli  
(kerZod, 1999 wlis 9 martisa), arc ki Seatyobines sasamarTlos  
1999 wlis 19 aprilamde, roca karga xani gavida, rac 39-e muxli  
iqna gamoyenebuli da eqstradicia ganxorcielda sasamarTlos  
mier miTiTebuli droebiTi RonisZiebebis gverdis avliT. garda  
amisa, rwmuneba, Tundac keTilsindisierad gakeTebuli, rom  
adamiani ar daeqvemdebareba ukanono mopyrobas, TavisTavad ar  
aris sakmarisi uzrunvelyofa maSin, rodesac arsebobs eWvebi mis  
efeqtian ganxorcielebasTan dakavSirebiT  
(ix.,  
magaliTad,  
zemoxsenebuli ganCineba saqmeze Chahal v. the United Kingdom, punqti  
105). mimRebi saxelmwifosagan miRebuli rwmunebebis sandoobis  
xarisxis Sefaseba yovel konkretul SemTxvevaSi damokidebulia  
am saxelmwifoSi saqmisTvis mniSvnelovan dros arsebul  
situaciaze. ganmcxadebelTa gadacemis momentisTvis uzbekeTSi  
politikuri disidentebis mimarT mopyrobis mtkicebulebebi ki,  
Cveni azriT, sakmarisad seriozul eWvebs badebs rwmunebaTa  
efeqtianobasTan dakavSirebiT, rom ganmcxadeblebs adekvaturad  
eqnebodaT garantirebuli usafrTxoeba.  
11. igive SeiZleba iTqvas umravlesobis mier im faqtze  
miTiTebasTan dakavSirebiTac, rom uzbekeTi aris wamebis  
sawinaaRmdego konvenciis monawile. amasTan dakavSirebiT Cven  
aRvniSnavT “Amnesty International”-is daskvnas, rom uzbekeTma ar  
Seasrula masze am konvenciiT dakisrebuli valdebulebebi da,  
miuxedavad am valdebulebebisa, ganmcxadeblebis dapatimrebisa  
da gadacemis momentisTvis kvlav grZeldeboda opoziciuri  
partiebisa da moZraobebis wevrTa mimarT savaraudo ukanono  
mopyroba da maTi wameba.  
12. rac Seexeba zarafSanis da Saihalis cixeebis eqimebis mier  
gacemul cnobebs, yuradRebas mivapyrobT im faqts, rom es  
lakonuri da konkretikas moklebuli cnobebi gaica 2000 wlis  
dekemberSi da 2001 wlis aprilSi (pirveli ganmcxadeblis  
SemTxvevaSi) da 2001 wlis ivlis-oqtombers Soris periodSi  
(meore  
eqstradiciidan sul cota 21 Tvis Semdeg, xolo maTi  
sasamarTlo procesis dasrulebidan da msjavrdebidan  
ganmcxadeblis  
SemTxvevaSi),  
anu  
ganmcxadebelTa  
daaxloebiT 18 Tvis Semdeg. Tu raime yuradReba mainc unda  
mieqces eqstradiciis Semdeg momxdar movlenebs, maSin, Cveni  
azriT, es samedicino cnobebi naklebad mniSvnelovania, radgan  
isini naTels ar hfens imas, Tu ra mopyroba hqondaT  
ganmcxadeblebs mocemul periodSi da, kerZod, maT winaaRmdeg  
sasamarTloSi  
warmoebis  
dawyebamde  
periodSi.  
aRniSnuli  
movlenebis Semdeg ganmcxadebelTa fizikuri janmrTelobis  
Sesaxeb mtkicebulebebi, Cveni azriT, ver gamodgeba eqstradiciis  
momentisTvis  
ganmcxadebelTa  
SiSis  
safuZvlianobis  
gasabaTileblad.  
13.  
zemoaRniSnuli  
mizezebis  
gamo  
Cven  
migvaCnia,  
rom  
sasamarTlos winaSe warmodgenili iqna sakmarisi safuZvlebi  
imis dasajereblad, rom ganmcxadeblebs emuqrebodaT ukanono  
mopyrobis realuri safrTxe da am safrTxis ugulebelyofiT da  
ganmcxadebelTa dabrunebiT dairRva konvenciis me-3 muxli.  
muxli 6  
14. marTalia, dRemde sasamarTlos ar daudgenia, rom adamianis  
gaZevebis an eqstradiciis Sedegad dairRva an dairRveoda  
konvenciis me-6 muxli, sasamarTlos araerTxel ganucxadebia,  
rom ar aris gamoricxuli SemTxveva, rodesac gaZevebuli  
pirisTvis aSkarad uari eTqvaT samarTlian sasamarTloze an mas  
aseTi uaris safrTxe emuqrebodes mimReb saxelmwifoSi (ix.,  
magaliTad, zemoxsenebuli ganCineba saqmeze Soering v. the United  
Kingdom, punqti 113; 1992 wlis 26 ivnisis ganCineba saqmeze Drozd and  
Janousek v. France and Spain, Series A, # 240, punqti 110; 2001 wlis 16  
oqtombris ganCineba saqmeze Einhorn v. France, # 71555/01, punqti 32;  
2003 wlis 11 martis ganCineba saqmeze Razaghi v. Sweden, # 64599/01;  
2003 wlis 14 oqtombris ganCineba saqmeze Tomic v. the United Kingdom,  
#
17837/03).  
sasamarTlos  
praqtikaSi  
garkveviT  
ar  
aris  
ganmartebuli, ras niSnavs `aSkara~ uari marTlmsajulebaze,  
magram am zedsarTavi saxelis gamoyeneba gasagebad miuTiTebs  
usamarTlobis maRal standartze, romelic scildeba ubralo  
darRvevebs da gulisxmobs samarTalwarmoebis procesis dros  
iseTi dacviTi saSualebebis ararsebobas, rasac SeiZleboda  
gamoewvia me-6 muxlis darRveva, aseTi faqti rom konvenciis  
xelSemkvrel saxelmwifoSi momxdariyo. rogorc sasamarTlom  
aRniSna, pirveli muxli ar SeiZleba wakiTxuli iqnes ise,  
TiTqos igi amarTlebdes zogad princips, rom xelSemkvrelma  
saxelmwifom adamiani ar unda gadasces, Tu ar darwmundeba, rom  
mimReb qveyanaSi arsebuli pirobebi srulad akmayofilebs  
konvenciiT  
gaTvaliswinebul  
yvela  
standarts  
(ix.  
zemoxsenebuli soeringis saqme, punqti 86). Cveni azriT, sityva  
`aSkaras~ mniSvneloba gulisxmobs me-6 muxliT garantirebuli  
samarTliani sasamarTlos uflebis iseTi principebis darRvevas,  
romlebic  
imdenad  
fundamenturia,  
rom  
maTi  
darRveva  
uTanabrdeba am muxliT garantirebuli uflebis ararad qcevas  
an misi ZiriTadi arsis ganadgurebas.  
15. iseve, rogorc konvenciis me-3 muxliT akrZaluli mopyrobis  
safrTxis  
saxelmwifoSi marTlmsajulebaze aSkara uaris safrTxe unda  
Sefasdes upirveles yovlisa im faqtebidan gamomdinare,  
SemTxvevaSi,  
me-6  
muxlis  
miznebisTvis  
mimReb  
romlebic cnobili iyo an cnobili unda yofiliyo mopasuxe  
saxelmwifosTvis eqstradiciis momentSi.  
16.  
sasamarTlos  
umravlesoba  
aRiarebs,  
rom,  
arsebuli  
informaciis fonze, `SesaZloa im droisTvis yofiliyo mizezebi  
varaudisTvis~, rom ganmcxadeblebi ar miiRebdnen samarTlian  
sasamarTlos  
uzbekeTSi  
(ganCinebis  
91-e  
punqti).  
magram  
umravlesoba askvnis, rom warmodgenili ar aris sakmarisi  
mtkicebuleba imis misaCnevad, rom garkveuli SesaZlo darRvevebi  
sasamarTlo ganxilvisas SeiZleboda CaTvliliyo aSkara uarad  
marTlmsajulebaze, im gagebiT, rogorc es mocemulia soeringis  
ganCinebaSi.  
17. amis sapirispirod, Cven migvaCnia, rom Sesabamis dros  
warmodgenili masalebiT mtkicdeboda arsebiTi safuZvlebi ara  
marto  
varaudisTvis,  
rom  
ganmcxadeblebi  
ar  
miiRebdnen  
samarTlian sasamarTlos, aramed daskvnisTvis, rom maT winaSe  
iyo marTlmsajulebaze aSkara uaris realuri safrTxe. “Amnesty  
International”-is brifingis dokumenti, Cveni azriT, iZleoda  
sarwmuno safuZvlebs varaudisTvis, rom wamebis gziT miRebuli  
aRiarebiTi Cvenebebi rutinulad gamoiyeneboda msjavrdebis  
ganaCenebis  
uzrunvelsayofad,  
rom  
eWvmitanilebs  
xSirad  
eubnebodnen uars maT mier arCeul advokatTan Sexvedraze, rom  
advokatebs TavianTi dacvis qveS myof pirebTan Sexvedris  
SesaZleblobas  
samarTaldamcavebi  
aZlevdnen  
mxolod  
ramdenimedRiani patimrobis, roca wamebis riski yvelaze didi  
iyo, Semdeg. aseve, irkveva, rom xSir SemTxvevebSi  
samarTaldamcavebi advokatTan Sexvedris uflebas iZleodnen  
mxolod mas Semdeg, rac eWvmitanili xels moawerda aRiarebiT  
Cvenebas, xolo roca iZleodnen – aseTi Sexvedrebi, rogorc  
wesi,  
iSviaTad  
xdeboda,  
advokatebs  
iSviaTad  
eZleodaT  
gamoZiebis yvela etapSi monawileobis saSualeba.  
18. rac Seexeba am ori ganmcxadeblis SiSs usamarTlo  
sasamarTlosTan dakavSirebiTi, maTi eqstradiciis Semdeg dRemde  
mopovebuli informacia, Cveni azriT, mxolod adasturebs am  
SiSis  
dasabuTebulobas.  
Tavdapirvelad  
aRvniSnavT,  
rom,  
marTalia, TurqeTis mTavrobam miiRo rwmunebebi uzbekeTSi  
ganmcxadebelTa sakuTrebis uflebebTan da maT mopyrobasTan  
dakavSirebiT, araviTari rwmuneba ar mouTxovia TurqeTis  
mTavrobas da araviTari rwmuneba ar yofila miRebuli  
uzbekeTidan,  
sasamarTlo  
rom  
procesi  
ganmcxadebelTa  
Catardeboda  
sisxlis  
samarTlianad.  
samarTlis  
ufro  
konkretulad ki, ganmcxadeblebisTvis wayenebuli braldebebis  
simZimis miuxedavad, rogorc Cans, ar yofila mcdeloba,  
uzrunvelyofiliyo ganmcxadebelTa kavSiri maT iuridiul  
warmomadgenlebTan, xolo uzbekeTSi dabrunebis Semdeg – maT  
mier  
arCeuli  
damoukidebeli  
advokatebis  
samarTlebrivi  
daxmarebis xelmisawvdomoba. faqtobrivad, maTi iuridiuli  
warmomadgenlebis mier warmodgenili arasadavo mtkicebulebebis  
mixedviT, eqstradiciis Semdeg maT ver SeZles romelime  
ganmcxadebelTan dakavSireba verc weriliT da verc telefoniT,  
verc sasamarTlo sxdomebamde da verc maT Semdeg. uzbekeTis  
xelisufleba amtkicebda, rom aRiarebiTi Cvenebebi, romlebsac  
ZiriTadad efuZneboda maTi gamamtyunebeli ganaCeni, miRebuli  
iyo  
ganmcxadebelTa  
Tavisufali  
nebis  
safuZvelze,  
rom  
sasamarTlo sxdomebi tardeboda sajarod da rom am sxdomebs,  
sxvebTan  
organizaciebis  
erTad,  
eswrebodnen  
`adamianis  
magram es  
uflebaTa  
mtkicebebi  
warmomadgenlebi~.  
ganxiluli unda iqnes sasamarTlos winaSe warmodgenili sxva  
masalebis, kerZod, sxva mxareTa – “Human Rights Watch”-is – mier  
warmodgenili mtkicebulebebis fonze, romelic faqtobrivad  
adamianis uflebaTa erTaderTi organizacia aRmoCnda, romelsac  
misces  
nebarTva. am mtkicebulebebis mixedviT, ganmcxadeblebs uari  
eTqvaT maT mier arCeuli advokatis warmomadgenlobaze,  
ganmcxadebelTa  
sasamarTlo  
procesze  
daswrebis  
damcveli dainiSna prokuroris mier; ganmcxadeblebi mowyvetili  
iyvnen gare samyaros sasamarTlo procesis dawyebamde 1999 wlis  
ivnisSi; sasamarTlo procesi daxuruli iyo sazogadoebisTvis,  
ganmcxadebelTa yvela ojaxis wevrisTvis da dacvis mxaris mier  
daqiravebuli advokatebisTvis; aRiarebiTi Cvenebebi, romlebic  
gamoyenebuli iyo ganmcxadebelTa msjavrdebisTvis, xelmowerili  
iyo  
policiuri  
winaswari  
gamoZiebis  
dros,  
rodesac  
ganmcxadeblebi iyvnen dapatimrebulni da ar hqondaT TavianT  
advokatebTan Sexvedris SesaZlebloba.  
19.  
Cveni  
azriT,  
mocemul  
saqmeze  
sasamarTlos  
winaSe  
warmodgenili mtkicebulebebi sakmarisia imis dasadgenad, rom  
eqstradiciis TariRisTvis arsebobda realuri safrTxe, rom  
ganmcxadeblebi  
miiRebdnen  
aSkara  
uars  
marTlmsajulebis  
ganxorcielebaze. am garemoebebSi ganmcxadeblebis gadacemac  
konvenciis me-6 muxlis darRveviT moxda.  
mosamarTleebis kafliSis, turmenis da kovleris erToblivi  
gansxvavebuli mosazreba  
1. winaswari mosazrebebi  
1. ganCineba, romelsac Cven nawilobriv ar veTanxmebiT,  
orazrovania  
sasamarTlos  
mier  
miTiTebuli  
droebiTi  
RonisZiebebis savaldebulo xasiaTTan dakavSirebiT. Tumca  
eWvgareSea – da es mniSvnelovani sakiTxia – rom sasamarTlos  
reglamentis 39-e muxlis safuZvelze miTiTebuli RonisZiebebis  
iuridiuli Sedegebi am ganCinebaSi uSualod ganxiluli ar aris.  
ganCinebis 128-e punqtidan SeiZleba davaskvnaT, rom umravlesobas  
surs aseTi RonisZiebebisTvis Sesasruleblad savaldebulo  
Zalis miniWeba. ganCinebis mixedviT, droebiTi RonisZiebebis  
savaldebulo xasiaTi ZiriTadad efuZneba konvenciis 34-e muxls.  
ganCinebis  
saxelmwifos mier droebiTi RonisZiebis Seusrulebloba unda  
CaiTvalos sasamarTlos mier ganmcxadeblis ganacxadis  
128-e  
punqtSi  
naTqvamia,  
rom  
xelSemkvreli  
efeqtiani ganxilvisTvis xelis SeSlad, ganacxadis uflebis  
efeqtiani ganxorcielebisTvis xelis SeSlad da, Sesabamisad,  
konvenciis 34-e muxlis (individualuri ganacxadis uflebis)  
darRvevad.  
2. Cveni azriT, konvenciis 34-e muxli ver gamodgeba imis  
dasadastureblad, rom sasamarTlos droebiTi RonisZiebebi  
savaldebuloa konvenciis monawile saxelmwifoebisTvis. magram  
Tundac rom davuSvaT  
rasac Cven ar vapirebT  
rom  
Seusrulebloba zog SemTxvevaSi uTanabrdeba 34-e muxlis  
darRvevas, maSin saWiro iqneboda, yovel konkretul saqmeze  
dagvedgina, marTlac uSlis Tu ara xels sasamarTlos  
konkretuli Seusrulebloba ganmcxadeblis saCivris ganxilvaSi  
da arRvevs Tu ara es Seusrulebloba piris individualuri  
ganacxadis uflebis efeqtian ganxorcielebas. ra Tqma unda, aris  
saqmeebi, rodesac sasamarTlos winaSe warmodgenilia yvela  
masala ganmcxadeblis saCivris gamosakvlevad, Seusruleblobis  
miuxedavad; aseve aris saqmeebi, rodesac sasamarTlo 39-e muxls  
iyenebs ganmcxadeblis (magaliTad, roca saqme exeba gaficvebs  
SimSilobiT) da ara mTavrobis mimarT.  
3. mocemul saqmeze sasamarTlos namdvilad hqonda saWiro  
masalebi ganmcxadebelTa me-3 muxlTan dakavSirebuli saCivris  
gamosakvlevad. mopasuxe saxelmwifom oficialuri garantiebi  
miiRo uzbekeTis xelisuflebisgan, rom ganmcxadeblebi ar  
daeqvemdebarebodnen sikvdiliT dasjas an wamebas da maTi qoneba  
ar daeqvemdebareboda konfiskacias. sasamarTlosTvis mas Semdeg  
wardgenili  
samedicino  
cnobebi,  
rac  
ganmcxadeblebi  
msjavrdebulni da moTavsebulni iqnen sasjelaRsrulebis  
dawesebulebaSi, miuTiTebs, rom ganmcxadeblebs cudad ar  
eqceodnen, maTi janmrTeloba damakmayofilebeli iyo rogorc  
fizikurad, ise fsiqologiurad. aseve, taSkentSi TurqeTis  
saelCos  
orma  
TanamSromelma  
ganmcxadeblebi  
moinaxula  
cixeebSi; maT TavianTi dakvirvebebi sasamarTlos gauziares. maTi  
TqmiT, ganmcxadebelTa janmrTeloba damakmayofilebeli iyo, maT  
mimarT ar gamoiyeneboda ukanono mopyroba dakavebis periodSi  
arc sasamarTlomde da arc mis Semdeg, isini regularulad  
xvdebodnen TavianTi ojaxebis wevrebs.  
4. am winaswari mosazrebebis Semdeg Cven SevudgebiT im  
konkretuli sakiTxis ganxilvas, ris gamoc ar veTanxmebiT  
ganCinebas, kerZod, sasamarTlos daskvnas, rom sasamarTlos mier  
`miTiTebuli~  
droebiTi  
RonisZiebebis  
Seusrulebloba  
uTanabrdeba konvenciis 34-e muxlis darRvevas. am mizniT Cven  
Tanmimdevrulad ganvixilavT Semdeg sakiTxebs: (i) sasamarTlos  
praqtikas; (ii) marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlos  
praqtikas;  
saerTaSoriso  
(iii)  
adamianis  
xelSekrulebaTa  
uflebaTa  
evropul  
konvencias  
kanonebis  
ganmartebis  
safuZvelze; da (iv) zogadi saerTaSoriso samarTlis Sesabamis  
normebs.  
2. sasamarTlos praqtika  
5. sasamarTlos pozicia aRniSnul sakiTxTan dakavSirebiT  
Sejamebulia 1991 wlis 20 martis ganCinebaSi saqmeze Kruz Varas and  
Others v. Sweden (Series A, # 201). am saqmeSi ganmcxadeblebi  
amtkicebdnen, rom Tumca konvencia ar Seicavs konkretul wesebs  
adamianis uflebaTa evropuli komisiis (romlis reglamentis 36-e  
muxli Seicavda dRevandeli sasamarTlos reglamentis 39-e  
muxlis msgavs teqsts) mier miTiTebul droebiT RonisZiebebTan  
dakavSirebiT, aucilebeli iyo, aseT RonisZiebebs miniWeboda  
Sesasruleblad  
uzrunvelyofiliyo konvenciis 25-e muxlis pirveli punqtiT  
(dRevandeli redaqciis 34-e muxlis pirveli punqti)  
savaldebulo  
xasiaTi  
imisaTvis,  
rom  
garantirebuli individualuri ganacxadis wardgenis ufleba.  
sasamarTlom amaze upasuxa, rom `25-e muxlis [dRevandeli  
redaqciis 34-e muxli] teqstis gadametebad CaiTvleboda, rom  
sityvebidan `arafriT SeuSalon xeli am uflebis efeqtian  
ganxorcielebas~  
davaskvnaT  
reglamentis  
36-e  
muxlis  
[dRevandeli redaqciis 39-e muxli] Sesabamisad komisiis mier  
miTiTebuli RonisZiebis Sesrulebis valdebuleba~ (punqti 99) da  
ganacxada, rom `droebiTi RonisZiebebis Sesaxeb Sesasruleblad  
savaldebulo brZanebis gamocemis uflebamosileba ar dgindeba  
arc konkretulad 25-e muxlidan da arc sxva wyaroebidan~  
(punqti 102). es asea, aRniSna sasamarTlom, Tumca praqtikaSi  
`TiTqmis yovelTvis xdeba aseTi miTiTebebis Sesruleba~ (punqti  
100; ix. aseve punqtebi 7 da 18). es `Tanmimdevruli praqtika~  
`SeiZleba miCneuli iqnes xelmSemkvrel saxelmwifoTa Soris  
SeTanxmebis damkvidrebad konvenciis debulebis ganmartebasTan  
dakavSirebiT [miTiTebulia sasamarTlos ganCineba soeringis  
saqmeze da 1969 wlis 23 maisis saerTaSoriso saxelSekrulebo  
samarTlis Sesaxeb venis konvenciis 31-e muxlis me-3 punqtis (b)  
qvepunqti],  
magram  
ara  
iseTi  
axali  
uflebebisa  
da  
valdebulebebis warmoSobad, romlebic Tavdapirvelad ar iyo  
gaTvaliswinebuli konvenciiT [miTiTebulia ganCineba jonstonis  
da sxvebis saqmeze, 1986 wlis 18 dekemberi, Series A # 112, punqti  
53]~ (xazgasma Cvenia). `36-e muxliT gaTvaliswinebuli miTiTebebis  
Sesrulebis praqtika~, daaskvna sasamarTlom, `ar SeiZleba  
daefuZnos  
Sesasruleblad  
mosazrebas,  
rom  
es  
miTiTebebi  
warmoSobs  
es ufro  
savaldebulo  
valdebulebas...  
keTilsindisieri TanamSromlobaa komisiasTan im saqmeebze,  
rodesac aRniSnuli miTiTebebi iyo gonivruli da praqtikuli  
mniSvnelobis~  
(iqve,  
anu  
saubaria  
racionalurobaze  
da  
zrdilobian damokidebulebaze.  
6. zemoxsenebuli precedenti amas winaT kvlav dadasturda  
sasamarTlos mier droebiT RonisZiebebTan dakavSirebiT,  
romlebic mopasuxe saxelmwifom mxedvelobaSi ar miiRo  
saqmeze Čonka v. Belgium (2001 wlis 13 martis ganCineba, # 51564/99).  
umravlesobis  
mosazreba  
rom  
kruz  
varasis  
saqmeSi  
sasamarTlom  
ganixila  
komisiis  
da  
ara  
sakuTari  
uflebamosileba droebiTi RonisZiebebis Sesaxeb brZanebis  
gamocemasTan dakavSirebiT ar gamoiyureba damajereblad  
Conkas saqmeze gamotanili  
sasamarTlom gaimeora kruz  
ganCinebis  
varasis  
fonze,  
saqmeze  
rodesac  
dadgenili  
principebi mis uflebamosilebebTan dakavSirebiT. Cven ar  
gvgonia, rom Conkas saqmis Semdeg raime iseTi cvlilebebi  
momxdariyo, romlebic gaamarTlebda sasamarTlos mier sakuTari  
praqtikis  
daskvnebamde misvlas. rogorc winamdebare ganCinebaSia naTqvami,  
`iuridiuli gasagebobisa da ganWvretadobis interesebSi  
gadasinjvas  
da  
diametralurad  
gansxvavebul  
[sasamarTlom] ar unda gadauxvios sakuTari precedentebidan  
dasabuTebuli mizezis gareSe~ (punqti 121).  
7. zemoT mimoxiluli sasamarTlos praqtika arsebiTad niSnavs  
imas, rom marTalia, sasamarTlo uflebamosilia, moaxdinos  
konvenciis debulebaTa interpretacia, mas ufleba ara aqvs –  
interpretaciis gziT, reglamentis gziT, an oriveTi – Caweros  
axali wesebi konvenciaSi, Tundac arsebobdes sakmarisad farTod  
gavrcelebuli da sasurveli praqtika, Tu es praqtika ar aris  
erTiani (ix. belgiis argumentacia Conkas saqmeze an TurqeTis  
argumentacia mocemul saqmeze) da mxardaWerili Sesabamisi  
opinion juris-iT. mxolod yvela xelSemkvrel saxelmwifos erTad  
aqvs  
ufleba,  
Secvalos  
konvencia  
masSi  
cvlilebis  
ganxorcielebiT. aqve unda aRiniSnos, rom Tu konvenciis 34-e  
muxlSi asaxuli individualuri ganacxadis uflebis srulad  
ganxorcielebis  
saWiroebidan  
gamomdinareobs  
droebiTi  
RonisZiebebis savaldebulo xasiaTi, maSin rogor iqneboda  
viTareba saxelmwifoTa Soris davis SemTxvevaSi? aseTi davis  
SemTxvevaSi miTiTebuli RonisZiebebi sarekomendacio xasiaTis  
iqneboda? Tu CaiTvleboda savaldebulod, analogiiT, konvenciis  
33-e  
muxlis  
(saxelmwifoTaSorisi  
davebi)  
srulad  
ganxorcielebis mizniT?  
3. marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlos praqtika:  
lagrandis saqme  
8.  
sasamarTlos  
ganCineba  
emyareba  
marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlos gadawyvetilebas lagrandis saqmeze  
(2001 wlis 27 ivnisis gadawyvetileba, ICJ Reports 2001, punqtebi 48  
da 117). es miTiTeba, rogorc Cans, arasworia, vinaidan arsebiTad  
gansxvavdeba is viTareba, romelSic aRmoCnda marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlo.  
9.  
lagrandis  
saqmeze  
unda ganemarta  
marTlmsajulebis  
sakuTari  
saerTaSoriso  
damfuZnebeli  
sasamarTlos  
saerTaSoriso xelSekrulebis erT-erTi debuleba – statutis 41-  
muxli. am statutis monawile saxelmwifoebi upirobod  
daeTanxmnen am muxls da aRiares misi savaldebulo xasiaTi.  
Sesabamisad, sakiTxi exeboda mxolod saerTaSoriso  
e
xelSekrulebis interpretacias, kerZod, gagebuli unda iqnes Tu  
ara 41-e muxlSi gamoyenebuli zmna `miTiTebuli~ ise, rom am  
debulebis  
Sesasruleblad  
saxelmwifoebisTvis.  
mixedviT  
savaldebulo  
am sakiTxis  
Camoyalibebuli  
RonisZiebebi  
monawile  
iyos davis  
ganmartebisagan  
wlebis  
manZilze Tavis Sekavebis Semdeg saerTaSoriso sasamarTlom  
lagrandis saqmeSi aRniSnul kiTxvas dadebiTad upasuxa,  
risTvisac dasayrdnobad gamoiyena 1969 wlis venis konvencia  
saerTaSoriso saxelSekrulebo samarTlis Sesaxeb, kerZod,  
statutis 41-e muxlis obieqti da mizani – es aris debuleba,  
romelic iyo da aris yvela monawile saxelmwifosaTvis  
savaldebulo saxelSekrulebo norma. 41-e muxlisTvis `obieqti  
da mizani~ aris `mxaris Sesabamisi uflebebis dacva~ da  
sasamarTlos  
SesaZlebloba,  
gamoitanos  
Sesasaruleblad  
savaldebulo gadawyvetileba statutis 59-e muxlis safuZvelze;  
da am SemTxvevaSi, ra Tqma unda, hqonda azri imis Tqmas, rom es  
Sedegi damokidebuli iyo droebiTi RonisZiebebis savaldebulo  
xasiaTze. sxva sityvebiT rom vTqvaT, aq saqme gvaqvs mWidro  
urTierTkavSirTan uflebamosilebis mimniWebel saxelSekrulebo  
normasa da misaRwev mizans Soris.  
10. mosalodnelia, rom sxva saerTaSoriso davebis gadawyvetis  
meqanizmebis monawile saxelmwifoebi, rodesac es meqanizmebi  
moicaven haagis sasamarTlos statutis 41-e muxlis msgavsi  
teqstis mqone debulebebs droebiTi RonisZiebebis Sesaxeb,  
TavianT moqmedebebs SesabamisobaSi moiyvanen haagis sasamarTlos  
axal samosamarTleo praqtikasTan. maT, ra Tqma unda, aqvT amis  
ufleba, radgan isini, ubralod, daiwyeben Sesabamisi meqanizmis  
damfuZnebel  
dokumentSi  
asaxuli  
droebiTi  
RonisZiebebis  
Sesaxeb debulebis ganmartebas da maT aqvT aseTi debulebis  
ganmartebis ufleba.  
11. amisgan gansxvavebiT, aseTi debuleba adamianis uflebaTa  
evropul konvenciaSi ar moipoveba: is ar moipoveba konvenciis 26-  
e
muxlis  
d
punqtSi,  
romelic  
sasamarTlos  
sakuTari  
reglamentis miRebis uflebamosilebas aniWebs; arc 34-e muxli,  
romelic individualuri ganacxadis uflebas adgens, ar aris  
imdenad mWidrod dakavSirebuli gansaxilvel sakiTxTan, rom  
arafridan amoavsos konvenciis `xarvezi~ savaldebulo droebiTi  
RonisZiebebis  
dawesebiT,  
riTac  
konvenciis  
monawile  
saxelmwifoebs maTi Tanxmobis gareSe daekisrebaT valdebuleba.  
sxvagvarad rom vTqvaT, didia gansxvaveba xelSekrulebis  
ubralo ganmartebasa da masSi cvlilebis Setanas Soris,  
sasamarTlo funqciebis ganxorcielebasa da saerTaSoriso  
samarTlis Seqmnas Soris.  
12. sasamarTlos didma palatam, manamde ki palatam TavianT  
ganCinebebSi mamatkulovis da askarovis saqmeze ganaxorcieles  
kanonmdeblis funqcia, vinaidan amJamad moqmedi konvencia arsad  
ar avaldebulebs mis monawile saxelmwifoebs, rom aRiaron  
sasamarTlos  
mier  
miTiTebuli  
droebiTi  
RonisZiebebis  
savaldebulo xasiaTi. Cveni azriT, swored amitom sasamarTlo  
ver gahyveba haagis sasamarTlos mier gakvalul biliks da  
swored amitom ar arsebobs arsebuli sasamarTlo praqtikidan  
gadaxvevis safuZveli.  
4. adamianis uflebaTa evropuli konvencia xelSekrulebis  
ganmartebis kanonebis WrilSi  
13. rogorc zemoT vaCveneT, evropuli sasamarTlos arsebuli  
praqtika ar Seicavs arc SesaZleblobas da arc safuZvels imisa,  
rom  
konvencia  
wakiTxuli  
savaldebulo  
an safuZveli  
iqnes,  
Zalis  
arc  
Seuqmnia.  
gamosakvlevia,  
rogorc  
mimniWebeli;  
haagis sasamarTlos  
magram, am ori  
saerTaSoriso  
droebiTi  
RonisZiebebisTvis  
aseTi  
SesaZlebloba  
zemoaRniSnul  
faqtorisgan  
gadawyvetilebas  
gancalkevebiT,  
saxelSekrulebo samarTlis Sesaxeb venis konvenciis 31-e da 32-e  
muxlSi mocemuli xelSekrulebis ganmartebis kanonebi  
adasturebs Tu ara sasamarTlos daskvnebs mocemul ganCinebaSi.  
amasTan dakavSirebiT unda ganvixiloT 1969 wlis venis  
konvenciiT  
xelSekrulebis  
xelSemkvreli  
dadgenili  
teqsti;  
interpretaciis  
teleologiuri  
Semdegi  
wesebi:  
interpretacia;  
mosamzadebeli  
saxelmwifoebis  
praqtika;  
samuSaoebi; da saerTaSoriso samarTlis Sesabamisi normebi.  
14. rogorc ukve aRiniSna, konvenciis teqsti dums droebiT  
RonisZiebebze da maT savaldebulo Zalaze. aseTi RonisZiebebis  
erTaderTi safuZveli moipoveba konvenciis 26-e muxlis  
d
punqtSi, romelic sasamarTlos plenums aniWebs reglamentis  
miRebis uflebamosilebas. sasamarTlo moiqca swored ase da  
sakuTar reglamentSi Seitana 39-e muxli. aSkaraa, rom amis  
gakeTeba  
dasaSvebi  
iyo,  
vinaidan  
aRniSnuli  
muxli  
ar  
ewinaaRmdegeboda  
konvencias  
monawile  
saxelmwifoebze  
konvenciiT gauTvaliswinebeli valdebulebebis dakisrebiT. aseve  
aSkaraa, rom monawile saxelmwifoebs konvenciis Seqmnisas ar  
hqoniaT raime ganzraxva, daewesebinaT sasamarTlos mier  
miTiTebuli droebiTi RonisZiebebis Sesrulebis valdebuleba  
mxolod da mxolod sasamarTlos mier miRebuli reglamentis  
ZaliT; maT amis ganzraxva arc mogvianebiT hqoniaT, rac  
dasturdeba droebiTi RonisZiebebis an maTi savaldebulo Zalis  
Sesaxeb debulebis ararsebobiT damatebiT oqmebSi da imiT, rom  
monawile saxelmwifoebma ar gaiziares SemoTavazeba, oqmSi  
Caweriliyo debuleba droebiTi RonisZiebebis savaldebulo  
Zalis Sesaxeb (ix. qvemoT, punqti 18).  
15. `cocxali dokumentis~ doqtrinidan gamomdinare sasamarTlo  
winamdebare  
ganCinebaSi  
didwilad  
iyenebs  
ganmartebis  
teleologiur meTods (xelSekrulebis `obieqti da mizani~),  
magram Cven es ar migvaCnia safuZvlianad. kruz varasis saqmeze es  
meTodi pirdapir naxsenebic ki ar yofila; amasTan, rac Seexeba  
droebiTi RonisZiebebis xasiaTs, bevri araferi Secvlila kruz  
varasis saqmeze ganCinebis gamotanis drosa da dRevandel dros  
Soris periodSi: savaldebulo xasiaTis droebiTi RonisZiebebi  
maSinac iseTive sasurveli iyo, rogorc dRes, magram maTi  
gamoyeneba ar aris gamarTlebuli konvenciaSi – sasamarTlos  
damfuZnebel  
mimniWebeli normis arsebobis gareSe. kruz varasis saqmeze  
sasamarTlos mier gacemul droebiT RonisZiebebTan  
dokumentSi  
Sesabamisi  
uflebamosilebis  
dakavSirebiT gamotanili daskvnebi dadasturda Conkas saqmeSic,  
marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlos mier lagrandis  
saqmeze gadawyvetilebis gamotanamde sul raRac sami TviT adre.  
16. ganCinebaSi aRniSnulia, rom konvenciis 34-e muxliT  
dadgenili individualuri ganacxadis uflebas azri daekargeba,  
Tu  
sasamarTlo  
ar  
iqneba  
uflebamosili,  
gamosces  
Sesasruleblad savaldebulo droebiTi RonisZiebebi da rom,  
Sesabamisad, sasamarTlos mier am muxlis obieqtis da miznis  
misaRwevad aucilebelia aRniSnul RonisZiebaTa savaldebulo  
xasiaTis aRiareba. rogorc iTqva, Sidasaxelmwifoebriv da  
saerTaSoriso doneebze ganacxadis ufleba ver iqneba efeqtiani  
savaldebulo droebiTi RonisZiebebis gamocemis SesaZleblobis  
gareSe. es SeiZleba asea Sidasaxelmwifoebriv doneze, sadac  
upiratesia sasamarTlos savaldebulo iurisdiqciis principi. es,  
ra Tqma unda, ase ar aris saerTaSoriso doneze. pirveli,  
saxelmwifoebs aqvT sruli Tavisufleba, aRiaron an ar aRiaron  
saerTaSoriso sasamarTloebis savaldebulo iurisdiqcia, xolo  
aRiarebis SemTxvevaSi, SezRudon am iurisdiqciis farglebi,  
magaliTad, ise, rom ar arsebobdes savaldebulo droebiTi  
RonisZiebebis gamocemis uflebis mimniWebeli debuleba. am  
SemTxvevas vxvdebiT sainvesticio davebis gadawyvetis Sesaxeb  
1965 wlis vaSingtonis konvenciiT (msoflio banki) dadgenili  
saarbitraJo proceduris SemTxvevaSi (muxli 47). meore, ar unda  
dagvaviwydes, rom mravali wlis manZilze iseTi saerTaSoriso  
sasamarTloebi, rogoricaa marTlmsajulebis mudmivmoqmedi  
saerTaSoriso sasamarTlo (1920  
1939 wlebi) da misi  
saerTaSoriso  
samarTalmemkvidre marTlmsajulebis  
sasamarTlo (misi arsebobis udidesi xnis ganmavlobaSi (1946  
wlidan 2001 wlamde) kmayofildebodnen droebiTi RonisZiebebis  
miTiTebiT maTi savaldebulo xasiaTis dakonkretebis gareSe.  
mesame, konvenciis 34-e muxli saxelmwifoebisgan moiTxovs,  
`arafriT SeuSalon xeli [individualuri ganacxadis uflebis]  
efeqtian  
ganxorcielebas~  
(xazgasma  
Cvenia).  
droebiTi  
RonisZiebebis ganuxorcieleblobiT da, miT umetes, maTTvis  
savaldebulo Zalis miuniWeblobiT arafriT `eSleba xeli~  
individualuri ganacxadis uflebas; xolo amis sawinaaRmdego  
mtkiceba 34-e muxlis mniSvnelobas ise gaafarToebda, rom  
sasamarTlos ganmartebis funqciis mqone organodan gadaaqcevda  
sakanonmdeblo funqciebis organod. amis dasabuTeba Cans davis  
gadawyvetis sxva dokumentebidanac: arsad sxvagan iurisdiqcia da  
ganacxadis  
ufleba  
ar  
aris  
dakavSirebuli  
droebiTi  
RonisZiebebis gamocemasTan da maT savaldebulo xasiaTTan.  
magaliTad, lagrandis saqmeSi haagis sasamarTlom Tavi Seikava  
Tavisi statutis 35-e muxlze – adamianis uflebaTa evropuli  
konvenciis 34-e muxlis msgavs muxlze – miTiTebisgan droebiTi  
RonisZiebebis xasiaTis dasadgenad. haagis sasamarTlom ganmarta  
Tavisi statutis 41-e muxli da daaskvna, rom am debulebis mizani  
miRweuli ver iqneboda, Tu sasamarTlos mier miTiTebul  
RonisZiebebs mxolod sarekomendacio xasiaTi eqneboda. 1950 wlis  
konvencia rom Seicavdes haagis sasamarTlos statutis 41-e  
muxlis msgavs debulebas, maSin Cvenc davaskvnidiT, aseTi  
debulebis safuZvelze, rom droebiTi RonisZiebebis `miTiTeba~,  
teleologiuri ganmartebis meTodiT, niSnavs aseTi RonisZiebebis  
`brZanebas~ an `dadgenas~. adamianis uflebaTa amerikuli  
sasamarTlos SemTxvevaSi, romlis damfuZnebeli dokumenti – da  
ara reglamenti!  
Seicavs marTlmsajulebis saerTaSoriso  
sasamarTlos statutis 41-e muxlis msgavs debulebas, es sakiTxi  
saerTod arc warmoiSveba, radgan 1969 wlis adamianis uflebaTa  
amerikuli konvenciis 63-e muxlis me-2 punqti uflebas aZlevs  
sasamarTlos, daadginos droebiTi RonisZiebebi. mocemul saqmeSi  
problema aris is, rom aseTive daskvnis gakeTebisTvis ar  
arsebobs gonivruli iuridiuli safuZveli. aseT safuZvlad ver  
gamodgeba konvenciis 34-e muxli, rogorc aseTi, romelSic  
SeuZlebelia droebiTi RonisZiebebis savaldebulo xasiaTis  
amokiTxva.  
17. saerTaSoriso saxelSekrulebo samarTlis Sesaxeb venis  
konvenciis 32-e muxlis safuZvelze SesaZlebelia konvenciis  
mosamzadebel samuSaoebze miTiTeba. evropuli sasamarTlos  
ganCineba kruz varasis saqmeze aCvenebs, rom miuxedavad  
SemoTavazebebisa,  
rom  
1950  
wlis  
konvenciaSi  
Sesuliyo  
marTlmsajulebis saerTaSoriso sasamarTlos statutis 41-e  
muxlis msgavsi debuleba, es ase ar moxda – es garemoeba  
aSkarad ar miuTiTebs droebiTi RonisZiebebisTvis savaldebulo  
Zalis miniWebis ganzraxvaze.  
18. kidev erTi gamosakvlevi sakiTxi, romelic ganxiluli iqna  
kruz varasis saqmeSi, aris xelSemkvrel saxelmwifoTa Semdgomi  
praqtika, rogorc saerTaSoriso saxelSekrulebo samarTlis  
Sesaxeb venis konvenciiT gaTvaliswinebuli interpretaciis  
elementi. venis konvenciis 31-e muxlis me-3 punqtis b qvepunqti  
miuTiTebs  
`nebismier  
Semdgom  
praqtikas  
xelSekrulebis  
gamoyenebisa,  
romelic  
adgens  
mxareTa  
SeTanxmebas mis  
ganmartebasTan dakavSirebiT~. es praqtika gaTvaliswinebuli iqna  
kruz varasis saqmeSi. mimoixila ra konvenciuri organoebis  
adreuli  
rekomendaciebis miRebisa (punqti 96), sasamarTlom daadgina, rom  
ZiriTadad magram ara srulad Sesruleba droebiTi  
warumatebeli  
mcdelobebi  
mocemul  
sakiTxze  
RonisZiebebisa ganpirobebuli iyo monawile saxelmwifoTa  
TanamSromlobis surviliT. sxva sityvebiT rom vTqvaT, ar  
arsebobda sxva mtkicebuleba, rom arsebuli praqtika, rogorc  
amas venis kovencia moiTxovs, `adgenda mxareTa SeTanxmebas mis  
ganmartebasTan dakavSirebiT~. es dasturdeba pirvel rigSi im  
faqtiT, rom jer kidev 1994 wlis specialur Sexvedraze  
adamianis  
uflebaTa  
dacvis  
procedurebis  
gaumjobesebaze  
momuSave eqspertTa komitetma (DH-PR) miiRo reformirebis  
SemoTavazebebi adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlosgan  
1994 wlis 31 ianvars (dokumentebi DH-PR(94)2 da DH-PR(94)4).  
komisiac da sasamarTloc miiCnevdnen, rom axal sasamarTlos  
unda hqonoda iuridiulad savaldebulo Zalis mqone droebiTi  
RonisZiebebis gamocemis uflebamosileba, rac asaxuli unda  
yofiliyo konvenciaSi. sasamarTlos SemoTavazebuli teqsti  
msgavsi iyo adamianis uflebaTa amerikuli konvenciis 63-e  
muxlis me-2 punqtisa. komisias erCivna, rom komisiis da  
sasamarTlos  
dakavSirebuli debulebebi (36-e da 36-e muxlebi) Sesuliyo  
konvenciis teqstSi. Sveicariis delegaciamac warmoadgina  
reglamentebis  
droebiT  
RonisZiebebTan  
SemoTavazeba, romelic iTvaliswinebda konvenciaSi specialuri  
muxlis Caweras droebiTi RonisZiebebis Taobaze. muxli ase  
waikiTxeboda: `sasamarTlos SeuZlia ... daadginos nebismieri  
droebiTi RonisZieba, romelsac saWirod CaTvlis~ (dokumenti  
DH-PR(93)20, 1993 wlis 22 noemberi).  
19. maTi gaziarebis SemTxvevaSi samive SemoTavazeba SesaZlebels  
gaxdida  
imis  
mtkicebas  
(rogorc  
marTlmsajulebis  
saerTaSoriso sasamarTlos statutis 41-e muxlis SemTxvevaSi),  
rom sasamarTlos droebiTi RonisZiebebi savaldebulod unda  
CaiTvalos. magram es samive SemoTavazeba uaryofili iqna  
mTavrobaTa eqspertebis mier. mogvianebiT sasamarTlos mier misi  
reglamentis 36-e muxlis safuZvelze miTiTebuli RonisZiebebis  
monawile saxelmwifoebisTvis savaldebulo xasiaTis Taobaze  
winadadeba wamoWra migraciis, ltolvilTa da demografiis  
komitetma (angariSis proeqti, AS/PR(1997)2 Secvlili, 1997 wlis 19  
Tebervali).  
ministrTa  
komitetma  
uari  
Tqva  
droebiTi  
RonisZiebebis Taobaze aseTi debulebis konvenciaSi Caweraze. es  
yvelaferi mxolod imas SeiZleba niSnavdes, rom Sesabamisi  
praqtikis farTod gavrcelebis faqti emyareba keTilganwyobas,  
TanamSromlobas da moxerxebulobas, da ara SeTanxmebul  
ganmartebas. ministrTa komitets arc is CauTvlia saWirod, rom  
SemoeTavazebina savaldebulo droebiTi RonisZiebebis Sesaxeb  
debulebis Cawera 14-e oqmis proeqtSi. da isev, ase imitom moxda,  
rom droebiTi RonisZiebebis savaldebulod qcevis Sesaxeb  
aranairi SeTanxmeba ar yofila, da ara imitom, rom komitetma  
arasaWirod  
miiCnia  
droebiTi  
RonisZiebebis  
savaldebulo  
xasiaTTan dakavSirebuli mosazrebebi.  
20. mocemul saqmeSi droebiTi RonisZiebebi TviT sasamarTlomac  
fakultaturad miiCnia. es Cans 39-e muxlis teqstidan, romelSic  
gamoyenebulia  
sityvebi  
`miTiTeba~  
da  
`SeuZlia~,  
aseve  
TurqeTisTvis – mopasuxe saxelmwifosTvis – miwerili 1999 wlis  
18 martis werilis teqstidan:  
“La Présidente de la Première section a décidé aujourd'hui d'indiquer à votre  
Gouvernement, en application de l'article 39 du Règlement de la Cour, qu'il était  
souhaitable, dans l'intérêt des parties et du bon déroulement de la procédure devant  
la Cour, de ne pas extrader le requérant vers la République ouzbèke avant la réunion  
de la chambre compétente, qui se tiendra le 23 mars 1999.”1  
21. da bolos, rac Seexeba `saerTaSoriso samarTlis Sesabamis  
normebs, romlebic gamoiyeneba mxareTa Soris urTierTobebSi~,  
razec  
samarTlis Sesaxeb venis konvenciis 31-e muxlis me-3 punqtis c  
qvepunqtis safuZvelze: marTalia, rom saerTaSoriso  
miuTiTa  
palatam  
saerTaSoriso  
saxelSekrulebo  
sasamarTloebis  
da  
tribunalebis  
damfuZnebeli  
bevri  
saerTaSoriso xelSekruleba rTavs droebiTi RonisZiebebis  
`miTiTebis~ nebas – da swored am termins iyenebs aRniSnuli  
dokumentebis umravlesoba. marTlmsajulebis saerTaSoriso  
sasamarTlos mier zemoaRniSnul lagrandis saqmeSi droebiTi  
RonisZiebebisTvis mikuTvnebuli mniSvneloba udavod iqoniebs  
mniSvnelovan gavlenas aseT xelSekrulebaTa ganmartebaze;  
magram aseTi gavlena ar unda moxdes am sasamarTlosTan  
mimarTebaSi, radgan am ukanasknelis damfuZnebeli dokumenti –  
evropuli  
konvencia  
saerTod  
ar  
Seicavs  
droebiTi  
RonisZiebebis `miTiTebis~ nebarTvas.  
5. saerTaSoriso samarTlis Sesabamisi normebi  
22. gasarkvevi rCeba sakiTxi – SeuZlia Tu ara sasamarTlos  
zogadi saerTaSoriso samarTlis normiT an civilizebuli  
erebis mier aRiarebuli samarTlis zogadi principis safuZvelze  
(i) miuTiTos droebiTi RonisZiebebi da (ii) brZanos droebiTi  
RonisZiebebis Sesruleba. es rom ase iyos, maSin sasamarTlo  
savaldebulo droebiTi RonisZiebebis dakisrebas gaamarTlebda  
mxolod zemoaRniSnuli normiT an principiT, Sesabamisi  
uflebamosilebis  
ararsebobis SemTxvevaSic. rac Seexeba civilizebuli erebis mier  
aRiarebuli samarTlis zogad principebs, savaldebulo  
droebiTi RonisZiebis Sesaxeb marTlac arsebobs farTod  
mimniWebeli  
saxelSekrulebo  
debulebis  
damkvidrebuli  
gamomdinareobs  
wesi  
amave  
Sidasaxelmwifoebriv  
doneze dadgenili  
doneze,  
savaldebulo  
rac  
gansjadobis wesidan. amisgan gansxvavebiT, rogorc zemoT  
aRvniSneT (punqti 16), es wesi ar aris upiratesi saerTaSoriso  
doneze da amitomac ver iqneba gamoyenebuli saerTaSoriso  
doneze. sxva sityvebiT rom vTqvaT, aRniSnuli principi ver  
iqneba morgebuli saerTaSoriso sasamarTloebis saqmianobisTvis.  
23. Tumca unda arsebobdes CveulebiTi norma, romelic  
saerTaSoriso sasamarTloebs da tribunalebs miscems uflebas,  
Tundac  
saxelSekrulebo  
normis  
ararsebobis  
SemTxvevaSi,  
SeimuSaon sakuTari reglamenti, romelSic SeiZleba Sevides  
droebiTi RonisZiebebis Camoyalibebis ufleba. magram es wesi  
ver moicavs aseTi RonisZiebebis dakisrebis uflebas.  
6. daskvnebi  
24. yovelive zemoxsenebulis gaTvaliswinebiT sasamarTlos mier  
`miTiTebuli~ droebiTi RonisZiebebis savaldebulo xasiaTi ar  
gamomdinareobs konvenciis arc 34-e muxlidan (individualuri  
saCivris ufleba) da arc 26-e muxlis d punqtidan (sasamarTlos  
ufleba, miiRos sakuTari reglamenti), Tu es debulebebi  
ganimarteba 1969 wlis 23 maisis saerTaSoriso saxelSekrulebo  
samarTlis Sesaxeb venis konvenciis Sesabamisad. igive daskvna  
gamomdinareobs TviT adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos  
praqtikidanac, maT Soris mocemul saqmeSi dasawyisSi  
gamoTqmuli midgomidan (ix. ganCineba, punqti 24).  
25. amitom Cveni ZiriTadi daskvna imaSi mdgomareobs, rom aq  
ganxiluli sakiTxi aris kanonSemoqmedebis sakiTxi da ara  
samosamarTlo qmedeba. vinaidan arc sasamarTlos damfuZnebeli  
dokumenti da arc zogadi saerTaSoriso samarTali ar  
avaldebulebs saxelmwifoebs, Seasrulon droebiTi RonisZiebebi,  
sasamarTlos ar SeuZlia sawinaaRmdego gadawyvetilebis miReba  
da,  
Sesabamisad,  
monawile  
saxelmwifoebisTvis  
axali  
valdebulebis dakisreba; anu, moqmedi samarTlis mixedviT, imis  
daskvna,  
Sesasruleblad  
rom  
sasamarTlo  
savaldebulo  
uflebamosilia,  
droebiTi  
gamosces  
RonisZiebebi,  
uflebamosilebis gadametebaa. SesaZloa, aseTi uflebamosilebis  
qona sasurvelia, magram misi miniWeba mxolod xelSemkvrel  
saxelmwifoebs SeuZliaT.  
1. [Targmani:] `pirveli seqciis Tavmjdomarem daadgina, mieTiTos  
Tqvens mTavrobas, sasamarTlos reglamentis 39-e muxlis  
Sesabamisad,  
rom  
mxareTa  
interesebSi  
da  
sasamarTloSi  
warmoebis normalurad warmarTvis mizniT, sasurvelia ar moxdes  
ganmcxadeblebis gadacema uzbekeTis respublikisaTvis Sesabamisi  
palatis sxdomis Catarebamde _ 1999 wlis 23 martamde.~