saqme `malhauzi CexeTis respublikis winaaRmdeg~  
CASE OF MALHOUS v. THE CZECH REPUBLIC  
ganacxadi #33071/96  
ganCineba  
strasburgi  
2001 wlis 12 ivlisi  
1
saqmeze `malhauzi CexeTis respublikis winaaRmdeg~  
adamianis uflebaTa evropulma sasamarTlom, Seikriba ra didi  
palatis saxiT Semdeg mosamarTleTa SemadgenlobiT:  
b-ni l. vildhaberi, prezidenti,  
q-ni e. palmi,  
b-ni k.l. rozakisi,  
b-ni a. pastor ridruejo,  
b-ni p. kurisi,  
q-ni e. tulkensi,  
q-ni v. straznicka,  
b-ni k. birsani,  
b-ni p. lorenzeni,  
b-ni k. iungveirti,  
ser nikolas bratca,  
b-ni j. kasadevali,  
b-ni m. pelonpaa,  
q-ni h.s. greve,  
b-ni a.b. baka,  
b-ni r. maruste,  
q-ni s. botuCarova, mosamarTleebi,  
da aseve b-ni m. de salvia, iuriskonsulti, registratoris  
nacvlad,  
imsjela ra ganmartoebiT 2001 wlis 27 ivniss,  
2001 wlis 27 ivniss miiRo Semdegi ganCineba:  
procedura  
1. saqme momdinareobs #33071/96 ganacxadidan, romelic adamianis  
uflebaTa evropul komisiaSi (SemdgomSi `komisia~) warmodgenili  
iqna 1996 wlis 10 maiss erovnebiT Cexi b-ni ian malhauzis  
(SemdgomSi `ganmcxadebeli~) mier CexeTis respublikis winaaRmdeg  
adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa konvenciis  
(SemdgomSi `konvencia~) adremoqmedi 25-e muxlis Tanaxmad. vinaidan  
1998 wlis 1 maiss ganmcxadebeli gardaicvala, sasamarTlom mis  
ZmisSvils da memkvidres, b-n ian buCeks, ufleba misca,  
gaegrZelebina ganacxadi.  
2. ganmcxadebeli da Semdeg b-ni buCeki, romelsac misces  
samarTlebrivi daxmareba, sasamarTloSi warmodgenilni iqnen b-ni  
tomas Sonfeldis, praRaSi moRvawe praqtikosi advokatis, mier.  
CexeTis mTavroba (SemdgomSi `mTavroba~) warmodgenili iqna misi  
2
warmomadgenlis b-ni emerix slavikis (iusticiis saministrodan)  
mier.  
3.  
samarTalwarmoebis dros darRveuli iqna misi sakuTrebis ufleba  
da am procesze mas ar usargeblia damoukidebeli da  
miukerZoebeli sasamarTlos winaSe sajaro mosmeniT.  
ganmcxadeblis  
mtkicebiT,  
restituciis  
Sesaxeb  
4. ganacxadi sasamarTlos gadaeca 1998 wlis 1 noembers, roca  
ZalaSi Sevida konvenciis me-11 oqmi (me-11 oqmis me-5 muxlis me-2  
punqti).  
5. ganacxadi daewera sasamarTlos mesame seqcias (sasamarTlos  
reglamentis 52-e muxlis 1-li punqti). 1999 wlis 11 maiss am seqciis  
palatam Semdegi mosamarTleebis SemadgenlobiT: ser nikolas  
bratca, b-nebi J.-p. kosta, l. lukaidesi, p. kurisi, k. iungveirti, q-  
ni h. s. greve, v. furmani, k. traja da aseve q-ni s. dole, seqciis  
registratori, iurisdiqcia am saqmeze did palatas gadasca.  
gadacemis Taobaze arc erT mxares ar gamouTqvams protesti  
(konvenciis 30-e muxli da 72-e wesi).  
6. didi palata dakompleqtda konvenciis 27-e muxlis me-2 da me-3  
punqtebis debulebebisa da sasamarTlos reglamentis 24-e muxlis  
Tanaxmad.  
7. 2000 wlis 13 dekembris gadawyvetilebiT, dasaSvebobisa da  
arsebiTi ganxilvis Sesaxeb mosmenis Semdeg (54-e wesis me-4 punqti),  
didma palatam ganacxadi nawilobriv daSvebulad gamoacxada im  
nawilSi, romelic exeboda ganmcxadeblis saCivars konvenciis me-6  
muxlis 1-l punqtTan mimarTebaSi, rom mis saqmeze restituciis  
procesis dros sajaro mosmena ar Catarebula.  
8. b-nma buCekma da mTavrobam arsebiT ganxilvaze warmoadgines  
werilobiTi komentarebi. mxareebTan moTaTbirebis Semdeg didma  
palatam gadawyvita, rom arsebiT ganxilvaze saWiro ar iyo zepiri  
mosmena (59-e wesis me-2 punqti); mxareebma werilobiT upasuxes  
erTmaneTis komentarebs. b-nma buCekma wamoWra konvenciis 41-e  
muxlis Tanaxmad samarTliani dakmayofilebis moTxovna, razec  
mTavrobam komentari warmoadgina.  
faqtebi  
I.  
saqmis garemoebebi  
9. 1949 wlis ivnisSi ganmcxadeblis mamis sakuTrebaSi myofi  
sasoflo-sameurneo miwis nakveTebi CamoerTva mas doksis raionis  
3
erovnuli sabWos mier (okresní národní výbor) miwis axali reformis  
Sesaxeb Cexoslovakiis # 46/1948 kanonis Tanaxmad (SemdgomSi `1948  
wlis kanoni~). ganmcxadeblis mamas kompensacia arasodes miuRia.  
1957 wels am nakveTebis nawili kerZo pirTa sakuTrebaSi gadavida  
1948 wlis kanoniT gansazRvruli gadacemis proceduris dacviT.  
1997 wels ganmcxadeblis mama gardaicvala da ganmcxadebelma  
moipova uflebebi qonebaze.  
10. CexoslovakiaSi komunisturi reJimis damxobis Semdeg, 1991 wlis  
24 ivniss ZalaSi Sevida miwaze da sxva saxis sasoflo-sameurneo  
sakuTrebaze mesakuTreTa uflebebis regulirebis Sesaxeb kanoni  
#229/1991 ((“zákon o půdě, `miwaze sakuTrebis kanoni~). am kanonis  
mixedviT 1948 wlis kanoni ukve aRar gamoiyeneboda da am  
ukanaskneli kanonis Tanaxmad kompensaciis gareSe CamorTmeuli  
qoneba garkveuli pirobebiT SeiZleboda mis uwindel mflobels  
an mis memkvidres dabruneboda, Tu es qoneba kvlav saxelmwifos an  
iuridiuli piris mflobelobaSi iyo, magram Tu aseTi qoneba  
fizikur pirTa mflobelobaSi gadavida, Zvel mesakuTres an mis  
memkvidres, garkveuli gamonaklisebiT, SeeZloT mxolod sxva  
ekvivalenturi qonebis an finansuri kompensaciis moTxovna.  
11. miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonze dayrdnobiT, ganmcxadebeli  
restituciaze gaurigda or iuridiul pirs (hradek kraloves tyis  
saxelmwifo sawarmos da lini - krasna vesis sasoflo-sameurneo  
kooperativs) Sesabamisad 1993 wlis 10 dekembersa da 1994 wlis 4  
maiss. 1994 wlis 13 oqtombers mlada boleslavis miwis saagentom  
(pozemkový úřad, `miwis saagento~) ori gadawyvetilebiT uari  
ganacxada restituciis Sesaxeb SeTanxmebis damtkicebaze. miwis  
sakuTrebis Sesaxeb kanonis 32-e nawilis me-3 punqtze miTiTebiT,  
man ganacxada, rom zogi nakveTi 1948 wlis kanonis Tanaxmad  
gadacemuli iqna sxvadasxva mesakuTrisaTvis da am mesakuTreebma,  
fizikurma pirebma, TavianTi sakuTrebis ufleba daamtkices am  
uflebaTa  
gadacemis  
aqtebiT.  
miwis  
saagentom  
Tavisi  
gadawyvetileba Semdeg dokumentebze dayrdnobiT  
gamoitana:  
uwindeli mlada boleslavis saxelmwifo notariatis 1977 wlis 26  
maisis gadawyvetileba ganmcxadeblis mamis memkvidreobis Sesaxeb,  
uwindeli doksis raionis erovnuli sabWos 1949 wlis 7 ivnisis  
gadawyvetileba ganmcxadeblis mamis qonebis eqspropriaciis  
Sesaxeb, uwindeli liberekis regionuli erovnuli sabWos (krajský  
národní výbor) 1949 wlis 29 noembris gadawyvetileba, romliTac  
modificirebuli iqna eqspropriaciis gadawyvetileba, da miwis  
reestridan (pozemková kniha) amonaweri (výpis) linisa da krasna vesis  
raionebTan dakavSirebiT. miwis saagentos aseve xelT hqonda 1994  
wlis 23 seqtembers mlada boleslavis miwis reestris ofisis  
(katastrální úřad) mier gacemuli uflebaTa gadacemis aqtis asli.  
4
12. miwis saagentos mier 1994 wlis 28 seqtembers gamocemuli  
mowvevis teqstidan irkveva, rom 1994 wlis 12 oqtombrisaTvis  
daigegma mosmena, romelzec miwveulni iqnen ganmcxadebeli da misi  
advokati  
miwis  
saxelmwifo  
sawarmos,  
miwis  
meurneobis  
kooperativis warmomadgenlebTan da mlada boleslavis miwis  
fondis (Pozemkový fond) warmomadgenlebTan erTad. mosmenis oqmis  
Tanaxmad, mosmenas daeswrnen mxolod ganmcxadebeli da miwis  
saxelmwifo  
sawarmosa  
da  
miwis  
meurneobis  
kooperativis  
warmomadgenlebi. ganmcxadebelma uari ganacxada administraciuli  
samarTalwarmoebis sakiTxze komentarebis gakeTebaze da xeli ar  
moawera oqms. orive iuridiuli piris warmomadgenelma mosmena  
dasrulebamde datova.  
13. 1994 wlis 11 noembers ganmcxadebelma es ori administraciuli  
gadawyvetileba gaasaCivra praRis municipalur sasamarTloSi  
(městský soud, `municipaluri sasamarTlo~). igi iTxovda mTliani  
qonebis restitucias, sadavod xdida am qonebis nawilis SeZenas  
fizikuri pirebis mier da iTxovda Sesabamisi uflebis gadacemis  
aqtebis xelmisawvdomobas.  
14. 1995 wlis 31 maiss municipalurma sasamarTlom saCivrebi  
gaaerTiana  
da  
1994  
wlis  
12  
oqtombris  
administraciuli  
gadawyvetilebebi ZalaSi datova. man daadgina, rom miwis  
saagentom marTebulad Tqva uari mTlianad restituciis Sesaxeb  
SeTanxmebis  
damtkicebaze,  
radgan  
am  
SeTanxmebiT  
aseve  
igulisxmeboda qoneba, romelze sakuTrebac fizikur pirebs  
gadaecaT da romelic ver daubrundeboda mis uwindel mesakuTres.  
es damtkicebuli iqna yvela Sesabamisi dokumentiT, uflebis  
gadacemis Sesaxeb aqtis CaTvliT, romelic Tan erTvoda  
administraciul  
saqmeTa  
masalebs.  
survilis  
SemTxvevaSi  
administraciuli samarTalwarmoebis ganmavlobaSi ganmcxadebels  
nebismier dros SeeZlo gascnoboda am dokumentebs, rogorc amas  
iTvaliswinebda  
administraciuli  
samarTalwarmoebis  
Sesaxeb  
kodeqsis 23-e nawilis 1-li punqti. municipalurma sasamarTlom  
CaTvala, rom ganmcxadeblis saqmeze saWiro ar iyo mosmenis  
Catareba,  
radgan  
faqtebi  
administraciuli  
organos  
mier  
marTebulad iyo dadgenili da mis winaSe gansaxilvelad mxolod  
kanonis ramdenime sakiTxi iyo warmodgenili. amasTan dakavSirebiT  
municipalurma sasamarTlom miuTiTa samoqalaqo saproceso  
kodeqsis 250 (f) nawilze.  
15. miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonis me-9 nawilis me-3 punqtis (ix.  
qvemoT, 25-e punqti) Tanaxmad, saqme kvlav daubrunda miwis  
saagentos, romelmac 1995 wlis 25 ivliss axali gadawyvetileba  
gamoitana. miwis saagentom, municipaluri sasamarTlos azris  
Sesabamisad, romelic misTvis savaldebulo Zalis mqone iyo  
samoqalaqo saproceso kodeqsis 250-e nawilis (r) punqtis  
5
safuZvelze, daamtkica ganmcxadeblis qonebrivi uflebebi miwis  
nakveTebis im nawilze, romelic 1948 wlis kanonis Tanaxmad ar  
gadascemia fizikur pirebs. amave dros, man ganmcxadebels acnoba,  
rom miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonis me-11 an me-16 nawilebis  
Tanaxmad mas SeeZlo kompensaciis moTxovna nakveTebis im  
nawilisaTvis, romelic ver ubrundeboda.  
16. 1995 wlis 14 seqtembers da 15 oqtombers ganmcxadebelma  
sakonstitucio sarCeliT mimarTa sakonstitucio sasamarTlos.  
igi, inter alia acxadebda, rom dairRva misi sakuTrebis ufleba, rom  
mas aRar SeeZlo damatebiTi mtkicebulebebis warmodgena da rom  
municipalurma sasamarTlom ar Seatyobina gadawyvetileba ori  
saqmis gaerTianebis Sesaxeb. ganmcxadebeli, inter alia, moixmobda  
ZiriTadi uflebebisa da Tavisuflebebis qartiis (Listina základních  
práv a svobod) 36-e da 38-e muxlebs.  
17. 1995 wlis 29 noembers sakonstitucio sasamarTlom ar  
daakmayofila ganmcxadeblis sarCeli, miiCnia ra igi aSkarad  
dausabuTeblad. man ganacxada, rom ganmcxadebelis konstituciuri  
ufleba saTanado sasamarTlo proceduraze ar darRveula im  
formiT, ra formiTac municipaluri sasamarTlo mis saCivars  
ixilavda. administraciuli gadawyvetilebebis samarTlebrivi  
gadasinjvis specialuri xasiaTis gaTvaliswinebiT, sasamarTlos  
iurisdiqcia Semoifargleboda administraciuli organoebis mier  
dadgenili faqtebis safuZvelze saqmis samarTlebrivi SefasebiT.  
ganmcxadebels ar warmoudgenia mtkicebuleba, romelic miwis  
saagentom mxedvelobaSi ar miiRo, da imis ubralo gameorebiT,  
rom ar moswonda am ukanasknelis gadawyvetileba, ganmcxadebelma  
ver moaxerxa, samarTlianad gaeprotestebina miwis saagentos mier  
dadgenili faqtebi. ufro metic, sakonstitucio sasamarTlos  
Tanaxmad, municipalur sasamarTlos saqmis mosmenis gareSe  
gadawyvetilebis miRebiT sakonstitucio samarTali ar daurRvevia,  
radgan samoqalaqo saproceso kodeqsis 250-e nawilis (f) punqtis  
Tanaxmad, roca saqmis mxolod samarTlis kuTxiT Sefaseba xdeba,  
amgvari qmedeba kanonieria.  
18. 1998 wlis 1 maiss ganmcxadebeli gardaicvala, magram misma  
advokatma, miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonis me-11 nawilis me-2  
punqtis Sesabamisad, miwis saagentos winaSe daayena kompensaciis  
moTxovna nakveTebis sxva nawilebis gasxvisebis gamo. mTavrobis  
Tanaxmad, es moTxovna miwis saagentoSi jer isev ganxilvis  
sagania.  
19. 1998 wlis 29 oqtombers ganmcxadeblis memkvidreobasTan  
dakavSirebuli samarTalwarmoeba Sewyda, vinaidan praRis me-2  
raionulma  
sasamarTlom  
daadgina,  
rom  
ganmcxadebels  
ar  
6
dautovebia araviTari qoneba. rogorc Cans, sasamarTlo ar  
icnobda miwis saagentos 1995 wlis 25 ivlisis gadawyvetilebas.  
20. 2000 wlis 22 Tebervals ganmcxadeblis ZmisSvilma, b-nma  
buCekma, raionul sasamarTlos memkvidreobasTan dakavSirebuli  
samarTalwarmoebis ganaxleba mosTxova. man warmoadgina Tavisi  
biZis 1998 wlis 22 martis ukanaskneli anderZi, romelSic igi  
dasaxelebuli iyo ganmcxadeblis qonebis erTaderT memkvidred,  
maSin, roca ganmcxadeblis or mozrdil Svils memkvidreoba  
CamorTmeuli  
hqonda.  
memkvidreobasTan  
dakavSirebuli  
samarTalwarmoeba ganaxlda 2000 wlis 21 agvistos. 2001 wlis 28  
marts praRis me-2 raionulma sasamarTlom daamtkica b-n buCeksa  
da ganmcxadeblis or Svils Soris dadebuli SeTanxmeba  
ganmcxadeblis qonebis or Tanabar wilad gayofis Taobaze.  
II.  
Sesabamisi Sidasaxelmwifoebrivi samarTali  
1. miwis sakuTrebis Sesaxeb kanoni  
21. miwis sakuTrebis Sesaxeb kanoni aregulirebs, inter alia, im  
konkretuli sasoflo-sameurneo da sxva qonebis (gansazRvrulia 1-  
l nawilSi) restituciis sakiTxs, romelic gadacemuli iqna  
saxelmwifosa Tu sxva iuridiuli pirebisaTvis 1948 wlis 25  
Tebervalsa da 1990 wlis 1 ianvars Soris periodSi. me-6 nawilis 1-  
l
punqtSi  
CamoTvlilia  
is  
qmedebebi,  
romlebic  
iZleva  
restituciis moTxovnis safuZvels, maT Soris, (b) qvepunqtSi, 1948  
wlis kanonis safuZvelze kompensaciis gareSe konfiskaciac.  
22. me-5 nawilis Tanaxmad, principSi restitucia evalebaT  
saxelmwifos an nebismier iuridiul pirs, romelic uZrav qonebas  
flobs kanonis ZalaSi Sesvlis droisaTvis. fizikuri pirebi  
valdebulni iqnebian, uZravi qoneba daubrunon kanonier mTxovnels  
mxolod me-8 nawilSi dadgenil SemTxvevebSi, anu Tu maT an maTma  
naTesavebma es qoneba saxelmwifosagan an sxva iuridiuli  
pirisagan miiRes im dros moqmedi kanonis darRveviT an imaze  
dabal fasad, vidre miTiTebuli iyo nebismier Sesabamis fasTa  
regulirebis wesebSi, an ukanono upiratesobis safuZvelze. am  
SemTxvevebSi  
restituciis  
brZaneba  
gaicema  
sasamarTlo  
gadawyvetilebiT kanonieri mTxovnelis mimarTvis safuZvelze,  
romelic unda gakeTdes 1992 wlis 31 dekembramde an eqvsi Tvis  
vadaSi im TariRidan, roca miwis saagentos gadawyvetileba uZravi  
qonebis restituciaze uaris Tqmis Sesaxeb saboloo gaxda.  
nebismier sxva SemTxvevaSi im fizikuri pirisaTvis gadacemuli  
miwis nakveTi, romelmac masze sakuTrebis ufleba moipova  
uflebaTa gadacemis aqtiT, ar eqvemdebareba restitucias (32-e  
nawilis me-3 punqti, romelic gauqmda CexeTis sakonstitucio  
7
sasamarTlos gadawyvetilebiT (#166/1995, romelic ZalaSi Sevida  
1995 wlis 15 agvistos).  
23. garda amisa, restitucia ar moxdeba kanonis me-11 nawilis 1-l  
punqtSi CamoTvlil SemTxvevebSi, romlebic, inter alia, gulisxmobs  
SemTxvevebs, rodesac qonebis piradad sargeblobis ufleba  
Seqmnilia fizikuri pirisaTvis, garda me-8 nawilSi naxsenebi  
garemoebebisa.  
mTxovnels,  
aseT  
misi  
SemTxvevebSi  
Tanxmobis SemTxvevaSi,  
miwis  
saagentom  
unda  
kanonier  
gadasces  
ekvivalenturi saxelmwifo qoneba, romelic umjobesia iqve axlos  
mdebareobdes da gansazRvruli iyos sasoflo-sameurneo miwis  
gadanawilebis Sesaxeb kanonmdeblobis principebis Sesabamisad (me-  
11 nawilis me-2 punqti).  
24. Tu ar moxda restituciis uzrunvelyofa da pirs, romelsac  
restitucia ekuTvnis, kompensaciis saxiT sxva uZravi qoneba ar  
gadaeca, mas ufleba aqvs finansur kompensaciaze gansazRvruli  
pirobebis Tanaxmad (me-16 nawili).  
25. rac Seexeba proceduras, kanonis me-9 nawilis 1-li punqti  
gansazRvravs, rom kanonierma mTxovnelma saCivriT unda mimarTos  
Sesabamis miwis saagentos da, amave dros, pirisa Tu organosagan,  
romelic  
flobs  
gansaxilvel  
uZrav  
qonebas,  
moiTxovos  
restitucia. ukanaskneli valdebulia, 60 dRis vadaSi dados  
SeTanxmeba mTxovnelisaTvis qonebis gadacemis Sesaxeb (restituční  
dohoda, `restituciis Sesaxeb SeTanxmeba~). me-9 nawilis me-2 punqtis  
Tanaxmad, restituciis Sesaxeb nebismieri SeTanxmeba unda  
daamtkicos Sesabamisma miwis saaagentom. Tu miwis saagento ar  
daamtkicebs restituciis Sesaxeb SeTanxmebas, uflebamosil pirs  
SeuZlia es sasamarTloSi gaasaCivros. Tu sasamarTlo uars  
ityvis SeTanxmebis damtkicebaze, igi ukan gadaecema miwis  
saagentos arsebiTad ganxilviT gadawyvetilebis misaRebad (me-9  
nawilis me-3 punqti). es gadawyvetileba kvlav eqvemdebareba  
sasamarTlo gadasinjvas (me-9 nawilis me-6 punqti).  
2. administraciuli saproceso kodeqsi  
26. miwis saagentoSi samarTalwarmoeba imarTeba #71/1967 kanoniT  
(administraciuli saproceso kodeqsi).  
27. me-3 da me-4 nawilebi aregulireben administraciuli  
organoebis  
winaSe  
samarTalwarmoebis  
arsebiT  
principebs.  
procesebi unda warimarTos kanonis Sesabamisad da mxareebs  
yovelTvis unda hqondeT SesaZlebloba, efeqturad daicvan  
TavianTi uflebebi da interesebi, gaaproteston saqmis faqtebi da  
samarTalwarmoebisTvis warmoadginon winadadebebi. garda amisa,  
mxareebi sargebloben Tanabari uflebebiT da aqvT erTnairi  
8
valdebulebebi. administraciuli organoebis gadawyvetilebebi  
unda daefuZnos sando saSualebiT dadgenil faqtebs.  
28. 21-e nawilis Tanaxmad, administraciulma organom zepiri  
mosmena unda dagegmos, Tu amas moiTxovs saqmis xasiaTi, kerZod,  
roca aseTi mosmena wvlils Seitans gansaxilveli sakiTxis  
garkvevaSi. procesis mxareebi gamoZaxebulni unda iqnen zepir  
mosmenaze dasaswrebad da maT unda SesTavazon saqmis ganxilvisas  
TavianTi komentarebisa da winadadebebis warmodgena. zepiri  
mosmenebi sajaro ar aris, Tu specialuri samarTlebrivi wesi  
sxvagvarad ar gansazRvravs an Tu administraciuli organo ar  
gadawyvets mosmenis sajarod Catarebas.  
29. 23-e nawilis 1-li punqtis Tanaxmad, administraciuli procesis  
mxareebs da maT warmomadgenlebs ufleba aqvT, xeli miuwvdebodeT  
dokumentebze da am dokumentebidan, garda kenWisyris oqmisa,  
gaakeTon amonawerebi.  
30. 32-e nawilis 1-li punqtis Tanaxmad, administraciul organoebs  
evalebaT, zustad da srulad daadginon yvela faqti. am mizniT  
maT unda moipovon yvela saWiro damxmare dokumenti da monacemi.  
3. samoqalaqo saproceso kodeqsi  
31. administraciuli organoebis gadawyvetilebaTa kanoniereba  
SeiZleba gadasinjuli iqnes sasamarTloebis mier samoqalaqo  
saproceso kodeqsis IV nawilis Sesabamisad.  
32. Sesabamis dros 250-e nawilis (f) punqti (gauqmda CexeTis  
sakonstitucio sasamarTlos #269/96 gadawyvetilebiT, romelic  
ZalaSi Sevida 1997 wlis 1 maiss) sasamarTloebs aZlevda uflebas,  
Cveulebriv saqmeebze gadawyvetileba gamoetanaT zepiri mosmenis  
gareSe, kerZod, es exeboda iseT saqmeebs, roca eWvs ar iwvevs is  
faqti, rom administraciulma organom faqtebi marTebulad  
daadgina da ganixileba mxolod samarTlebrivi sakiTxebi.  
33. 250-e nawilis (i)(1) punqtis Tanaxmad, administraciuli  
organoebis  
gadawyvetilebaTa  
gadasinjvisas  
sasamarTloebi  
mxedvelobaSi  
iReben faqtebs,  
rogorc  
isini arsebobda  
administraciuli gadawyvetilebis miRebis momentisaTvis.  
34. 250-e nawilis (m)(3) punqtis Tanaxmad, sasamarTloSi procesis  
mxareebi arian im administraciul organoSi procesis mxareebi,  
romlis gadawyvetilebis gadasinjvac xdeba.  
35. 250-e nawilis (q) punqtis Sesabamisad, rodesac sasamarTlo  
administraciuli organos gadawyvetilebis gadasinjvisas zepiri  
9
mosmenis gareSe gadawyvetilebas ar iRebs, man SeiZleba iseTi  
mtkicebuleba  
miiRos,  
romelic  
aucilebelia  
gansaxilveli  
gadawyvetilebis gadasinjvisaTvis.  
36.  
250-e  
nawilis  
(r)  
punqtis  
mixedviT,  
Tu sasamarTlo  
administraciuli  
organos  
gadawyvetilebas  
auqmebs,  
es  
ukanaskneli, axali gadawyvetilebis miRebisas, valdebulia,  
gaiTvaliswinos sasamarTlos mier gamoxatuli samarTlebrivi  
mosazreba.  
37. 250-e nawilis (s) punqtis Sesabamisad, administraciuli organos  
gadawyvetilebis  
gadasinjviT  
miRebuli  
sasamarTlos  
gadawyvetileba samarTlebriv gadasinjvas aRar eqvemdebareba, me-2  
qvepunqtSi CamoTvlili SemTxvevebis garda (romlebic winamdebare  
saqmeSi saxeze ar gvaqvs).  
38. 156-e nawilis Tanaxmad, gadawyvetilebis gamocxadeba unda  
moxdes sajarod. dadgenili praqtikis mixedviT, unda moxdes  
gadawyvetilebis sajarod gamocxadebis Cawera, im SemTxvevebSic,  
rodesac gadawyvetileba zepiri mosmenis gareSe cxaddeba.  
4. kanoni #284/1991 miwis regulirebisa da miwis saagentoebis  
Sesaxeb  
39. me-11 nawilis 1-li punqtis Tanaxmad, raionis miwis saagentoebi  
raionuli saagentoebis avtonomiuri departamentebia (samostatné  
referáty).  
5. raionuli saagentoebis Sesaxeb kanoni  
40. Sesabamisi droisaTvis raionuli saagentoebis statusi da  
kompetencia gansazRvruli iyo #425/1990 kanoniT. es kanoni gauqmda  
2000 wlis 12 noembers, roca ZalaSi Sevida axali kanoni raionuli  
saagentoebis Sesaxeb (#147/2000).  
41. me-2 nawili raionul saagentoebs gansazRvravs, rogorc  
administraciul organoebs, romlebic adgilobriv saxelmwifo  
administrirebas axorcieleben TavianT teritoriebze. kanoni  
raionul saagentoebs uflebamosils xdis, TavianT teritoriebze  
ganaxorcielon adgilobrivi saxelmwifo administrireba. me-14  
nawilis  
Tanaxmad,  
raionuli  
saagentoebis  
saqmianobis  
ganxorcielebas marTavs da akontrolebs saxelmwifo.  
42. me-8 nawilis 1-li punqtis Tanaxmad, raionuli saagentos  
ufross (přednosta) Sinagan saqmeTa ministris wardginebiT niSnavs  
da aTavisuflebs mTavroba.  
10  
43. me-8 nawilis me-5 punqtis Tanaxmad, raionuli saagentoebis  
mrCevlebi am saagentoebis ufrosebs eqvemdebarebian.  
samarTali  
I.  
konvenciis me-6 muxlis 1-li punqtis savaraudo darRveva  
44.  
ganmcxadebeli  
Civis,  
ar  
rom  
usargeblia  
restituciis  
Sesaxeb  
da  
samarTalwarmoebisas  
damoukidebeli  
miukerZoebeli sasamarTlos mier sajaro mosmeniT.  
45. konvenciis me-6 muxlis 1-li punqtis Sesabamis nawilSi  
naTqvamia:  
`samoqalaqo uflebaTa da movaleobaTa gansazRvrisas ...  
yvelas aqvs misi saqmis samarTliani da saqveyno ganxilvis ufleba  
... damoukidebeli da miukerZoebeli sasamarTlos mier. ...  
sasamarTlo gadawyvetileba cxaddeba saqveynod, Tumca mTel  
sasamarTlo procesze an mis nawilze presa da sazogadoeba  
SeiZleba ar dauSvan demokratiul sazogadoebaSi moralis,  
sazogadoebrivi wesrigis an erovnuli uSiSroebis interesebidan  
gamomdinare, agreTve, rodesac amas moiTxovs arasrulwlovanTa  
interesebi an mxareTa piradi cxovrebis dacva, an ramdenadac,  
sasamarTlos azriT, es mkacrad aucilebelia gansakuTrebuli  
garemoebebis arsebobisas, rodesac sajarooba zians miayenebda  
marTlmsajulebis interesebs.~  
A. mxareTa mosazrebebi  
1. mTavrobis pozicia  
46. mTavrobam xazi gausva, rom arsebobs ori tipis gadawyvetileba,  
romelic  
samarTalwarmoebisas: pirveli, miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonis  
me-9 nawilis me-2 da me-3 punqtebis Tanaxmad miRebuli  
miwis  
saagentos  
SeuZlia  
miiRos  
restituciis  
gadawyvetileba, romelic amtkicebs an uars ambobs restituciis  
Sesaxeb SeTanxmebis damtkicebaze, da meore, kanonis me-9 nawilis  
me-4  
punqtis  
Tanaxmad  
miRebuli  
gadawyvetileba,  
romelic  
gansazRvravs kanonieri mTxovnelis qonebriv uflebebs, Tu mas  
uari eTqva SeTanxmebis damtkicebaze.  
47.  
winamdebare  
saqmeSi  
miwis  
saagentom,  
pirveli  
tipis  
samarTalwarmoebisas, administraciuli saproceso kodeqsis 21-e  
nawilis Tanaxmad, 1994 wlis 12 oqtombers zepiri mosmena gamarTa.  
am mosmenis oqmis mixedviT mosmenas eswrebodnen ganmcxadebeli da  
11  
ori  
Sesabamisi  
iuridiuli  
piris  
warmomadgenlebi.  
Tumca  
ganmcxadebels samarTalwarmoebis procesSi aranairi protesti ar  
gamouxatavs sadavo miwis sakuTrebasTan dakavSirebiT. mTavrobis  
TqmiT, miwis am nakveTebis fizikuri pirebisaTvis gadacemis aqtebi  
samarTalwarmoebis  
dasawyisSive  
daerTo  
administraciul  
masalebs, romlebzec ganmcxadebels xeli miuwvdeboda. mTavroba  
acxadebs, rom 1994 wlis 12 oqtombers mosmenaze ganmcxadebelma  
namdvilad ganacxada, rom uars ambobda restituciis Sesaxeb  
SeTanxmebaze, roca Seityo, rom miwis garkveuli nawili mas ver  
daubrundeboda.  
48. samarTlebrivi gadasinjvis Semdgom procesebSi municipalurma  
sasamarTlom ganixila mxolod is garemoebebi, romlebzec miwis  
saagentom Tavisi gadawyvetileba daafuZna da romlebic aSkarad  
Canda administraciul masalebSi, radgan eWvs ar iwvevda fizikuri  
pirebis sakuTrebis uflebebi miwis sadavo nakveTebze. am  
garemoebebSi sajaro mosmenis Catarebas, mTavrobis azriT,  
ganmcxadeblis  
saqmis  
ganxilvisaTvis  
aranairi  
arsebiTi  
mniSvneloba ar eqneboda. Tumca municipalur sasamarTlos sajaro  
mosmena ar Cautarebia, magram 1995 wlis 31 maisis gadawyvetileba,  
romliTac man ZalaSi datova miwis saagentos ori gadawyvetileba  
restituciis Sesaxeb SeTanxmebis damtkicebaze uaris Tqmis  
Sesaxeb, gamocxadda sajarod, rogorc amas samoqalaqo saproceso  
kodeqsis 156-e nawili iTvaliswinebs.  
49. mTavrobam damatebiT aRniSna, rom es ar iyo saqmeze saboloo  
gadawyvetileba, sadavo miwaze ganmcxadeblis sakuTrebis uflebis  
gansazRvris  
farglebi  
miwis  
saagentoSi  
Semdgomi  
samarTalwarmoebis sagani iyo. am konteqstSi mTavrobam xazgasmiT  
aRniSna, rogorc es dasaSvebobis stadiazec gaakeTa, rom  
ganmcxadebels SeeZlo miwis saagentos 1995 wlis 25 ivlisis  
gadawyvetileba gaesaCivrebina, rogorc amas gulisxmobda miwis  
sakuTrebis Sesaxeb kanonis me-9 nawilis me-6 punqti. ase rom  
gaekeTebina, mas SeeZleboda municipaluri sasamarTlosaTvis am  
administraciuli gadawyvetilebis Tavidan, sajaro mosmenaze,  
ganxilva moeTxova. garda amisa, ganmcxadebels SeeZlo samoqalaqo  
sarCeli Seetana kompetentur raionul sasamarTloSi, miwis  
sakuTrebis Sesaxeb kanonis me-8 nawilis 1-li punqtis Sesabamisad,  
da sadavo gaexada misi mamis sakuTrebis Sesabamisi fizikuri  
pirebisaTvis gadacemis kanoniereba.  
2. ganmcxadeblis pozicia  
50. ganmcxadebeli ar daeTanxma mTavrobis argumentebs. Mman  
gaaprotesta mTavrobis mtkiceba imis Sesaxeb, rom sadavo miwis  
mflobeli fizikuri pirebis saxelze gacemuli uflebaTa  
gadacemis aqtebi 1991 wels administraciuli samarTalwarmoebis  
12  
dasawyisidanve Tan erTvoda administraciuli saqmis masalebs.  
ganmcxadeblis mtkicebiT, isini Seiqmna 1994 wlis 23 seqtembers  
miwis saagentos mier da, Sesabamisad, ver iqneboda TandarTuli  
administraciuli saqmis masalebze am TariRamde, rac TavisTavad  
restituciis Sesaxeb 1993 wlis 10 dekembrisa da 1994 wlis 4 maisis  
SeTanxmebebis Semdgomi periodia.  
51. ganmcxadebelma aseve aRniSna, rom arc miwis saagentos da arc  
municipalur sasamarTlos ar umsjeliaT im faqtze, rom  
marTalia, sadavo miwebi CamorTmeuli iqna 1949 wels da fizikuri  
pirebisaTvis gadacemuli 1957 wels, magram isini kvlav rCeboda  
tyis saxelmwifo sawarmos an miwismeurneobis kooperativis  
kontrolis qveS. maSasadame, fizikuri pirebi formalurad  
flobdnen miwas, magram arasodes gamouyenebiT. ganmcxadebeli  
amtkicebda, rom administraciuli saqmis masalebSi ar iyo raime  
iseTi dokumenti, romelic Seicavda raime detals miwebis  
mesakuTreTa Sesaxeb. am garemoebebSi ar SeiZleboda imis Tqma, rom  
saqmis faqtebi marTebulad iqna dadgenili miwis saagentos mier.  
Tumca municipalurma sasamarTlom, gamoiyena ra samoqalaqo  
saproceso kodeqsis 250-e nawilis (f) punqti, ganmcxadebels  
SesaZlebloba ar misca, es protesti sajaro mosmenaze daeyenebina.  
52. ganmcxadebeli askvnis, rom im droisaTvis sakonstitucio  
sasamarTlom  
restituciis  
ramdenime  
saqmeze  
gaauqma  
gadawyvetilebebi, romlebic miRebuli iqna sajaro mosmenis  
gareSe samoqalaqo saproceso kodeqsis 250-e nawilis (f) punqtis  
Tanaxmad. ZiriTadi uflebebisa da Tavisuflebebis Sesaxeb qartiis  
38-e muxlisa da konvenciis me-6 muxlis moxmobiT, sakonstitucio  
sasamarTlom daadgina, rom sapirispiro argumentebis Semcveli  
saqmeebi ar SeiZleba miCneuli iqnes ubralo saqmeebad. magaliTad,  
#II. ÚS 269/95 gadawyvetilebaSi sakonstitucio sasamarTlom  
garkveviT aRniSna, rom `restituciis Sesaxeb saqmeebi ar SeiZleba  
kvlav iqnes ganxiluli sajaro mosmenis gareSe maTi sirTulis da  
im faqtis mxedvelobaSi miRebiT, rom qonebrivi uflebebis  
CamorTmevis faqts adgili hqonda didi xnis win~. msgavsad amisa,  
1994 wlis 29 noembers sakonstitucio sasamarTlom gaauqma praRis  
municipaluri  
restituciis  
sasamarTlos  
sxva saqmeze  
mier  
sajaro  
mosmenis  
gareSe  
gamotanili  
gadawyvetileba  
(gadawyvetileba #Pl. ÚS 41/94), daadgina ra, rom `samoqalaqo  
saproceso kodeqsis 250-e nawilis (f) punqtSi naxsenebi saqmeebi,  
kanonmdeblis  
Tanaxmad,  
aris  
saqmeebi,  
romlebSic  
saWiro  
mtkicebuleba amoRebuli iqna da TviT saqmeebi sakmaod naTelia  
da gansaxilvelia marTlac mxolod kanonis debulebebi~.  
53. ganmcxadebelma damatebiT aRniSna, rom igi ar gamouZaxiaT  
municipaluri  
sasamarTlos  
mier  
1995  
wlis  
31  
maiss  
gadawyvetilebis sajaro gamocxadebaze.  
13  
54. da bolos, ganmcxadebeli amtkicebs, rom miwis saagentos 1995  
wlis 25 ivlisis gadawyvetileba ver gasaCivrdeboda municipalur  
sasamarTloSi, radgan sakiTxs ganixilavdnen, rogorc res iudicata. is  
faqti, rom misi sakonstitucio sarCelis wardgenisas yvela  
xelmisawvdomi saSualeba iqna gamoyenebuli, aseve daadastura  
sakonstitucio  
sasamarTlom,  
romelmac  
uari  
ar  
Tqva  
ganmcxadeblis sarCelis miRebaze sakonstitucio sasamarTlos  
Sesaxeb kanonis debulebebis Tanaxmad, romelic yvela saSualebis  
winaswar amowurvas moiTxovs.  
B. sasamarTlos Sefaseba  
55. sasamarTlo aRniSnavs, rom sasamarTlo mosmenis sajarod  
Catareba me-6 muxlis 1-l punqtSi gaTvaliswinebuli ZiriTadi  
principia.  
sazogadoebis yuradRebis gareSe samarTalwarmoebis saidumlod  
ganxorcielebisagan; es aris erT-erTi saSualeba, ris  
es  
sajaro  
xasiaTi  
procesis  
mxareebs  
icavs  
safuZvelzec sasamarTlo ndobas inarCunebs. samarTalwarmoebis  
gamWvirvaled Catarebisas sajarooba xels uwyobs me-6 muxlis 1-  
li punqtis miznis, saxeldobr, samarTliani sasamarTlos  
Catarebis, miRwevas, garantiisa, romelic, konvenciis mniSvnelobiT,  
nebismieri  
demokratiuli  
sazogadoebis  
erT-erTi  
ZiriTadi  
principia (ix. magaliTad, 1995 wlis 36 seqtembris gadawyvetileba  
saqmeze Diennet v. France, seria A #325-A, gv. 14–15, punqti 33).  
56. winamdebare saqmeSi ganmcxadebeli principSi uflebamosili  
iyo, esargebla sajaro mosmeniT, radgan me-6 muxlis 1-li punqtis  
meore winadadebaSi dadgenili arc erTi gamonaklisi ar  
gamoyenebula (ix. saqmeze Håkansson and Sturesson 1990 wlis 21  
Tebervlis gadawyvetileba, seria A # 171-A, gv. 20, punqti 64). es  
gamonaklisebi  
ar  
mouxmiaT  
erovnul  
procesebSi.  
kerZod,  
sakonstitucio  
sasamarTlos,  
romelmac,  
inter alia, ganixila  
winamdebare saqmeSi sajaro mosmenis ararsebobis sakiTxi, ar  
miumarTavs gamonaklisebisaTvis. arc mTavrobas mouxmia me-6  
muxlis 1-li punqtis meore winadadeba.  
57. sasamarTlo aRniSnavs, rom saqmeze Catarebuli erTaderTi  
mosmena 1994 wlis 12 oqtombers gaimarTa mlada boleslavis miwis  
saagentos mier. am mosmenis oqmis Tanaxmad, ganmcxadeblis  
moTxovnebi restituciis Sesaxeb ganxiluli iqna misi da orive  
iuridiuli piris warmomadgenelTa TandaswrebiT. am ukanasknelT  
moeTxovaT, aRedginaT ganmcxadeblisaTvis CamorTmeuli qoneba,  
romelic adre mis mamas ekuTvnoda. Tumca miwis saagento ar  
SeiZleba  
konvenciis  
sasamarTlosaTvis  
miCneuli  
me-6  
iqnes  
muxlis  
aucilebeli  
organod,  
1-li  
romelic  
punqtis  
akmayofilebs  
mniSvnelobiT  
moTxovnebs.  
damoukideblobis  
14  
sasamarTlo aRniSnavs, rom miwis saagento raionuli saagentos  
avtonomiuri departamentia, romelic mTavrobis kontrolis  
safuZvelze asrulebs adgilobriv saxelmwifo administrirebas  
(ix. punqtebi 40-43). raionuli saagentos ufrosis daniSvnas  
kontrols uwevs aRmasrulebeli da misi mrCevlebic ufross  
eqvemdebarebian (ix., agreTve, saqmeze Kadubec v. Slovakia 1998 wlis 2  
seqtembris gadawyvetileba, Reports of Judgments and Decisions 1998-VI, gv.  
2531, punqti 57). nebismier SemTxvevaSi, am administraciuli organos  
winaSe mosmena sajaro ar yofila, igi Ria iyo mxareebisa da maTi  
warmomadgenlebisaTvis.  
58. simarTlea, rom 1994 wlis 12 oqtombris miwis saagentos  
gadawyvetilebebi eqvemdebareboda sasamarTlo gadasinjvas da  
ganmcxadebelma isini gaasaCivra municipalur sasamarTloSi da  
sakonstitucio  
sasamarTloTagan ar gamarTa sajaro mosmena. rac Seexeba  
municipalur sasamarTloSi samarTalwarmoebas, sasamarTlo  
sasamarTloSi.  
Tumca  
arc  
erTma  
am  
aRniSnavs, rom ganmcxadebels ar mouTxovia sajaro mosmenis  
Catareba. Sesabamisad, Cndeba kiTxva, ganmcxadebelma uari xom ar  
Tqva mosmenis uflebaze (ix. zemoxsenebuli gadawyvetileba saqmeze  
Håkansson and Sturesson, gv. 20-21, punqti 67; 1993 wlis 24 ivnisis  
gadawyvetileba saqmeze Schuler-Zgraggen v. Switzerland, seriaA # 263, gv.  
19-20, punqti 58; 1993 wlis 21 seqtembris gadawyvetileba saqmeze  
Zumtobel v. Austria, seriaA #268-A, gv.14, punqti 34).  
59. sasamarTlo aRniSnavs, rom municipalur sasamarTlos Tavisi  
gadawyvetileba, ar Caetarebina mosmena, imaze ar daufuZnebia, rom  
ganmcxadebelma  
igi  
ar  
moiTxova.  
man  
ex officio ganixila,  
kmayofildeboda Tu ara samoqalaqo saproceso kodeqsis 250-e  
nawilis (f) punqtSi CamoTvlili pirobebi mosmenis Catarebis  
Sesaxeb da daaskvna, rom es namdvilad ase iyo (ix. punqti 14).  
sakonstitucio  
sasamarTlom  
daadastura  
municipaluri  
sasamarTlos daskvna. am garemoebebSi sasamarTlo gadamwyvet  
mniSvnelobas ver mianiWebs im faqts, rom ganmcxadebels mosmena  
calsaxad  
ar  
mouTxovia,  
man  
unda  
gaagrZelos  
sakiTxis  
damoukideblad Sefaseba me-6 muxlis moTxovnebis Sesabamisad.  
60. amasTan dakavSirebiT sasamarTlo aRniSnavs, rom municipaluri  
sasamarTlos  
iurisdiqcia  
sakiTxis  
mxolod  
samarTlebrivi  
SefasebiT ar Semoifargleboda, aramed aseve vrceldeboda imis  
Sefasebaze, Tu ramdenad marTebulad moxda faqtebis dadgena  
administraciuli organos mier. municipalur sasamarTlos aseve  
SeeZlo, saWiroebis SemTxvevaSi, mtkicebulebis miRebac (ix. punqti  
35). Tavis mxriv, municipaluri sasamarTlosadmi ganmcxadeblis  
mimarTvebi (ix. punqti 13) miuTiTebda, rom mis sarCels SeeZlo  
faqtobrivi sakiTxebis dasmac (ix. saqmeze Fredin v. Sweden 1994 wlis  
15  
23 Tebervlis gadawyvetileba, seria A # 283, gv. 11, punqti 22).  
municipaluri sasamarTlos daskvnis, rom administraciuli  
organos mier faqtebi marTebulad iqna dadgenili, kiTxvis niSnis  
qveS dayenebis gareSe sasamarTlo, iTvaliswinebs ra  
gadawyvetilebis mniSvnelobas ganmcxadeblisaTvis, askvnis, rom am  
garemoebebSi me-6 muxlis 1-li punqti moiTxovs sasamarTlos  
winaSe zepir mosmenas.  
61.  
garda  
amisa,  
sasamarTlo  
aRniSnavs,  
rom  
Semdgomi  
administraciuli  
samarTalwarmoebisas  
miwis  
saagentom,  
romlisTvisac savaldebulo iyo municipaluri sasamarTlos 1995  
wlis 31 maisis gadawyvetileba, ar daniSna saqmis damatebiTi  
mosmena mxareebTan erTad. sasamarTlo adgens, rom Tumca  
ganmcxadebels SeeZlo, moeTxova miwis saagentos 1995 wlis 25  
ivlisis gadawyvetilebis gadasinjva sasamarTlos mier, magram  
ararealuria  
adrindel  
gadawyvetilebasTan  
davaskvnaT,  
dadgenilebebze  
rom  
municipaluri  
dafuZnebul  
sasamarTlos  
administraciul  
amgvari gadasinjvis  
dakavSirebuli  
samarTalwarmoebisas sasamarTlo zepiri mosmenis Catarebas  
brZanebda im mizniT, rom arsebiTad ganexila igive sakiTxebi,  
romlebzec man ukve daadgina, rom es sakiTxebi xvdeboda 250-e  
nawilis  
sakonstitucio  
(f)  
punqtis  
gamoyenebis  
farglebSi.  
Tavis  
ufro  
zemoxsenebul  
metic,  
sasamarTlos  
gadawyvetilebaSi, romlis miRebisas man kargad icoda miwis  
saagentos 1995 wlis 25 ivlisis gadawyvetilebis Sesaxeb, araferi  
uTqvams imasTan dakavSirebiT, rom SesaZlebelia am ukanaskneli  
gadawyvetilebis  
sxvadasxvagvari  
SesaZlo  
mosazrebis  
sasamarTlo  
gamoyeneba.  
gadasinjvis  
am garemoebebSi  
mTavrobis mier  
administraciuli  
mimarT  
sasamarTlo  
xazgasmuli,  
mniSvnelobas  
ver  
mianiWebs  
ori  
miwis saagentos  
gadawyvetilebis savaraudod sxvadasxva xasiaTs (ix. punqti 46).  
sasamarTlo ixsenebs, rom samoqalaqo saproceso kodeqsis 250-e  
nawilis (f) punqti im droisaTvis kvlav ZalaSi iyo da  
sakonstitucio sasamarTlom namdvilad daadgina, rom misi  
gamoyeneba ganmcxadeblis saqmeSi davas ar iwvevda.  
62. garda amisa, sasamarTlo aRniSnavs, rom sakonstitucio  
sasamarTloSi samarTalwarmoeba aseve sajaro mosmenis gareSe  
Catarda.  
Tumca  
es  
samarTalwarmoeba,  
romelic  
sakiTxTa  
konstituciurobis SefasebiT Semoifargleboda, ar gulisxmobda  
restituciis  
samoqalaqo  
Sesaxeb  
uflebebis  
samarTalwarmoebaSi  
pirdapir da srul  
ganmcxadeblis  
gansazRvras.  
Sesabamisad, am procesze sajaro mosmena ver gamoasworebda  
samarTalwarmoebis gadamwyvet etapze mosmenis Cautareblobas,  
roca restituciis Sesaxeb ganmcxadeblis moTxovna arsebiTad  
ganixileboda. da bolos, sasamarTlos miaCnia, rom ganmcxadebeli  
ar iyo valdebuli, miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonis me-8 nawilis  
16  
Tanaxmad, wamoewyo sasamarTlo samarTalwarmoeba. sasamarTlos  
winamdebare saqmeSi ainteresebs samarTalwarmoeba kanonis me-9  
nawilis Sesabamisad, romelic aqtiurad warimarTa.  
63. Sesabamisad, sasamarTlo adgens, rom dairRva me-6 muxlis 1-li  
punqti, vinaidan ganmcxadeblis mier gasaCivrebuli restituciis  
Sesaxeb samarTalwarmoebisas ar momxdara damoukidebeli da  
miukerZoebeli sasamarTlos winaSe sajarod mosmena.  
III.  
konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba  
64. konvenciis 41-e muxli iTvaliswinebs:  
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi,  
xolo  
Sesabamisi  
maRali  
xelSemkvreli  
mxaris  
Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod nawilobrivi  
gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi,  
sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas  
miakuTvnebs.~  
A. ziani  
65.  
zaralisaTvis kompensaciis saxiT iTxovda 1 489 051 Cexur kronas  
im miwebis safasurad, romlebic ganmcxadebels veRar  
ganmcxadeblis  
ZmisSvili,  
b-ni  
buCeki,  
materialuri  
daubrundeboda, da sargeblis dakargvis sakompensaciod 588 852  
Cexur kronas 1994 wlis 4 maisidan, dRidan, roca lini –krasna  
vesis  
miwismoqmedebis  
kooperativi  
Sevida  
ganmcxadebelTan  
restituciis Sesaxeb garigebaSi (ix. punqti 11), 2001 wlamde.  
66. mTavroba amtkicebs, rom ar arsebobda mizez-Sedegobrivi  
kavSiri ganmcxadeblis ZmisSvilis mier moTxovnil Tanxasa da  
restituciis Sesaxeb samarTalwarmoebisas konvenciis me-6 muxlis  
1-li punqtis SesaZlo darRvevas Soris.  
67. sasamarTlo pirvel rigSi ixsenebs, rom winamdebare ganacxadis  
dasaSvebobis ganxilvisas man cno b-ni buCekis locus standi,  
mihyoloda ganacxads 1998 wlis 1-li maisidan, ganmcxadeblis  
gardacvalebis dRidan (ix. punqti 7). sasamarTlom aRniSna, rom  
cnoba b-ni buCekis uflebamosilebisa, mihyoloda ganacxads arc  
erT SemTxvevaSi gavlenas ar axdenda ganmcxadeblis mier  
warmodgenili  
saqmis  
Tavdapirvel  
farglebze.  
sasamarTlo  
miiCnevs, rom aseT SemTxvevebSi pirs, romelic uflebamosilia,  
gaagrZelos ganmcxadeblis ganacxadi ganmcxadeblis sikvdilis  
Semdeg, aseve SeuZlia ganmcxadeblis nacvlad daayenos moTxovna  
konvenciis 41-e muxlisa da sasamarTlos reglamentis me-60 wesis  
Sesabamisad samarTlian dakmayofilebaze.  
17  
68. sasamarTlo aRniSnavs, rom Tanxa moTxovnilia materialuri  
zaralis gamo im miwebis safasurad, romlebic ganmcxadebels  
aRar daubrunda, da am miwebis auTviseblobiT sargeblis  
dakargvis gamo. ganmcxadeblis ZmisSvili principSi kompensacias  
iTxovs misi biZis qonebis eqspropriaciis gamo, rac, misi azriT,  
ukanono qmedeba iyo. Tumca ganmcxadeblis saCivari konvenciis  
pirveli oqmis pirveli muxlis safuZvelze dauSveblad iqna  
miCneuli. erTaderTi saCivari, romelic sasamarTlom arsebiT  
ganxilvaze dauSva, iyo saCivari konvenciis me-6 muxlis 1-li  
punqtis Tanaxmad damoukidebeli da miukerZoebeli sasamarTlos  
winaSe sajaro mosmenis ararsebobis Sesaxeb. amasTan mimarTebaSi  
sasamarTlo darwmunebuli ar aris, dadgeboda Tu ara igive  
Sedegi, restituciis Sesaxeb samarTalwarmoeba sxvagvarad rom  
warmarTuliyo, magaliTad, erovnul sasamarTloebSi sajaro  
mosmena rom gamarTuliyo.  
69. ufro metic, sasamarTlo iTvaliswinebs, rom 1998 wlis 3  
ivliss ganmcxadeblis advokatma, miwis sakuTrebis Sesaxeb kanonis  
me-11 nawilis me-2 punqtis Sesabamisad, miwis saagentos mimarTa  
TxovniT miwis sxva nakveTebis gadacemiT kompensaciis Taobaze da  
es moTxovna jer isev ganixileba miwis saagentoSi (ix. punqti 18)  
da ar aris winamdebare saCivris sagani.  
70.  
Sesabamisad,  
sasamarTlo  
miiCnevs,  
rom  
ganmcxadeblis  
ZmisSvilma ver SeZlo imis Cveneba, rom arsebobda mizezobrivi  
kavSiri materialuri zaralisaTvis mis mier moTxovnil Tanxasa  
da sasamarTlos mier dadgenil me-6 muxlis 1-li punqtis  
darRvevas Soris. Sesabamisad, materialuri zaralis gamo misi  
moTxovna uaryofili unda iqnes.  
71. sasamarTlo aRniSnavs, rom ganmcxadeblis ZmisSvils me-6  
muxlis 1-li punqtis darRveviT miyenebuli aramaterialuri  
zaralisaTvis kompensacia ar mouTxovia. nebismier SemTxvevaSi,  
samoqalaqo saproceso kodeqsis 250-e nawilis (f) punqtis  
gamoyenebas, rac xazs usvamda am darRvevas, ziani piradad b-ni  
buCekisaTvis ar moitania, radgan es debuleba ukve gauqmebuli iyo  
saqmeSi misi CarTvis droisaTvis. am garemoebebSi sasamarTlo  
adgens, rom mis mier me-6 muxlis 1-li punqtis darRvevis dadgena  
TavisTavad sakmarisad samarTliani dakmayofilebaa nebismier  
aramaterialur zaralTan mimarTebaSi, rac ganmcxadebels am  
debulebis darRveviT SeiZleboda ganecada.  
B. danaxarjebi  
72. ganmcxadeblis ZmisSvili sasamarTlos sTxovda, mieniWebina  
misTvis 340 420,50 Cexuri krona, naangariSevi Sidasaxelmwifoebrivi  
18  
samarTlis kursiT, im xarjebisa da danaxarjebisaTvis, romlebic  
man gaiRo rogorc erovnul organoebSi, ise konvenciis organoebis  
winaSe samarTalwarmoebisas. b-nma buCekma damatebiT aRniSna, rom  
ganmcxadeblis danaxarjebi dafaruli iqna komisiis mier misTvis  
gaweuli samarTlebrivi daxmarebiT (ix. punqti 2).  
73. mTavroba amtkicebda, rom Tanxa gadametebiT iyo moTxovnili  
da ganmcxadeblis ZmisSvilma ver aCvena, rom is xarjebi da  
danaxarjebi, rasac igi iTxovda, aucileblad iqna daxarjuli. man  
aseve aRniSna, rom ganmcxadebelma da misma ZmisSvilma konvenciis  
organoebis winaSe isargebles samarTlebrivi daxmarebiT.  
74. sasamarTlo adgens, rom, misi precedentuli samarTlis  
Tanaxmad, imisaTvis, rom anazRaurdes danaxarjebi, dazaralebul  
mxares isini daxarjuli unda hqondes konvenciis darRvevis  
Tavidan acilebis an gamosworebis mizniT da es unda daadginos  
sasamarTlom da gamoasworos mdgomareoba. aseve naCvenebi unda  
iqnes, rom es danaxarjebi namdvilad da saWiroebisamebr iqna  
gaRebuli da moTxovnilia gonivruli Tanxa (sxva wyaroebs Soris  
ix. Philis v. Greece (# 1), 1991 wlis 27 agvistos gadawyvetileba, seria  
A # 209, gv. 25, punqti 74, da Nikolova v. Bulgaria, 1999 wlis 25 martis  
gadawyvetileba, Reports of Judgments and Decisions 1997-II, gv. 227, punqti  
79). sasamarTlo aRniSnavs, rom b-nma buCekma daadastura, rom misi  
biZis  
dakavSirebuli  
konvenciis  
organoebis  
winaSe  
samarTalwarmoebasTan  
iqna komisiis mier  
danaxarjebi  
dafaruli  
miniWebuli samarTlebrivi daxmarebiT. sasamarTlom aseve aRniSna,  
rom memkvidreobis Sesaxeb samarTalwarmoebisas gaweuli xarjebi  
ver iqneboda daxarjuli im darRvevis Tavidan asacileblad an  
gamosasworeblad,  
samarTalwarmoebaze.  
romelic  
gavlenas  
axdenda  
restituciis  
miiCnevs, rom  
Sesabamisad,  
sasamarTlo  
moTxovnis es nawili ar unda daakmayofilos. rac Seexeba b-ni  
buCekis warmomadgenlobas konvenciis organoebis winaSe,  
sasamarTlo aRniSnavs, rom igi ar aris SezRuduli  
SidasamarTlebrivi farglebiTa da praqtikiT, Tumca maTgan  
SeiZleba raime daxmareba miiRos (sxva mraval wyaros Soris ix.  
Tolstoy Miloslavsky v. the United Kingdom, 1995 wlis 13 ivlisis  
gadawyvetileba, seriaA #316, gv. 83, punqti 77, daBaskaya and Okçuoğlu  
v. Turkey, 1999 wlis 8 ivlisis gadawyvetileba, Reports of Judgments and  
Decisions 1999-IV, punqti 98). iTvaliswinebs ra, rom ganacxadi  
nawilobriv iqna daSvebuli da iRebs ra gadawyvetilebas  
samarTlianobis safuZvelze, sasamarTlo ganmcxadeblis ZmisSvils  
aniWebs mTlianobaSi 85 000 Cexur kronas1 komisiisa da  
sasamarTlos winaSe samarTlebrivi danaxarjebisaTvis,  
4
100  
franguli frankis gamoklebiT, rac man miiRo evropis sabWosagan  
samarTlebrivi  
daxmarebis  
saxiT.  
es  
Tanxa,  
ganmcxadeblis  
1 daaxloebiT 17 000 franguli frankis ekvivalenturi Tanxa  
19  
 
ZmisSvilis survilisamebr, Caericxeba mis advokats CexeTis  
respublikis sabanko angariSze.  
C. sauravi  
75. sasamarTlos xelT arsebuli informaciiT ganaCenis gamotanis  
dRisaTvis CexeTSi sauravis saxiT dawesebulia wliuri 8%-iani  
ganakveTi.  
zemoxsenebulidan gamomdinare, sasamarTlo erTxmad  
1. adgens, rom adgili hqonda konvenciis me-6 muxlis pirveli  
punqtis darRvevas;  
2. adgens,  
(a)  
(b)  
rom darRvevis dadgena TavisTavad warmoadgens sakmaris  
samarTlian dakmayofilebas nebismieri aramaterialuri  
zianisaTvis, rac ganmcxadebels SeiZleba ganecada am  
darRvevis Sedegad;  
rom mopasuxe saxelmwifo valdebulia, sami Tvis vadaSi  
ganmcxadeblis  
ZmisSvils  
gadauxados  
85  
000  
(oTxmocdaxuTi aTasi) Cexuri krona danaxarjebisaTvis, 4  
100 (oTxi aTas asi) franguli frankis gamoklebiT, rac  
evropis sabWom ukve gadauxada mas samarTlebrivi  
daxmarebis saxiT;  
(c)  
rom zemoxsenebuli samTviani vadis amowurvidan saboloo  
angariSsworebamde gadaxdili unda iqnes wliuri 8%-iani  
ganakveTi.  
3. ar akmayofilebs ganmcxadeblis ZmisSvilis mier dayenebuli  
moTxovnis darCenil nawils samarTlian dakmayofilebasTan  
dakavSirebiT.  
Sesrulebulia inglisur da frangul enebze da gamocxadebulia  
sajaro mosmenaze strasburgSi, adamianis uflebaTa SenobaSi, 2001  
wlis 12 ivliss.  
l. vildhaberi  
prezidenti  
20